Bioetyka teologiczna cz. 6

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bioetyka teologiczna cz. 6"

Transkrypt

1 Bioetyka teologiczna cz. 6 Sterylizacja Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Sterylizacja, czyli inaczej obezpłodnienie, należy do tych manipulacji medycznych, które mają na celu przeciwdziałanie możliwości zapłodnienia, a więc przekazywania życia. W tym sensie jest metodą antykoncepcyjną (trwale pozbawiającą płodności) Dla oceny moralnej najważniejsze jest rozstrzygnięcie, czy sterylizacja ma charakter bezpośredni czy pośredni. 2 Sposoby sterylizacji Usunięcie jąder (kastracja łac. castratio) lub jajników (ovariectomia), Podwiązanie lub podcięcie nasieniowodów (vasectomia) albo jajowodów (salpingectomia). Naświetlanie komórek rozrodczych (plemników, jaj) lub narządów (jąder, jajników) promieniowaniem, które niszczy ich zdolności prokreacyjne. 3 1

2 Rozstrzygnięcie, czy chodzi tu o sterylizację bezpośrednią lub pośrednią, nie zależy wyłącznie od intencji działającego (finis operantis), ale także od celowości samego czynu, który został podjęty (finis operis). 4 "Przez bezpośrednią sterylizację chcemy określić takie działanie, które jako cel i środek mają uniemożliwienie zapłodnienia na stałe. Oznacza to, że nie odnosimy tego terminu do każdego działania, które faktycznie do obezpłodnienia prowadzi. W działaniu człowiek nie zawsze ma na celu to, do czego jego działanie może prowadzić, choć może to przewidywać. Przykładem może być operacyjne usunięcie chorych jajników, co uniemożliwia poczęcie. Ale to nie było chciane jako cel i środek". Pius XI 5 Sterylizacją pośrednią, a więc godziwą, jest tylko taka, która jest wprost leczeniem organów płciowych, prowadzącym do obezpłodnienia Zachowane tu muszą być wymogi zasady działania o podwójnym skutku i zasady całościowości 6 2

3 Wydaje się że możliwe jest uznanie za sterylizację pośrednią skutki terapii somatycznej (radioterapii lub chirurgii) narządów innych niż rozrodcze, jeśli nie da się uniknąć tego skutku, a sam zabieg jest bezwzględnie konieczny Wbrew opiniom niektórych moralistów, nie jest sterylizacją pośrednią zabieg obezpłodnienia mającego być remedium na lęk przed niechcianą ciążą skutkujący nawet poważnymi stanami nerwicowymi 7 Społeczne aspekty sterylizacji Sterylizacja a planowanie rodziny Encyklika Humanae vitae wśród niedozwolonych sposobów ograniczania potomstwa wylicza także bezpośrednie obezpłodnienie (por. nr 14). Paweł VI dodaje: "Kościół uważa za moralnie dopuszczalne stosowanie środków leczniczych, niezbędnych do leczenia chorób, choćby wynikać stąd miało przeszkodą, nawet przewidywana, dla prokreacji, byleby ta przeszkoda nie była z jakichś motywów bezpośrednio zamierzona" (nr 15). 8 Sterylizacja narusza istotę odpowiedzialnego rodzicielstwa, w którym nie może być całkowitego i nieodwracalnego zamknięcia się na przekazywanie życia, albowiem rodzice stają się wówczas sędziami Bożego planu Małżonkowie nie powinni z góry i to raz na zawsze decydować o liczbie urodzonych przez nich dzieci (skąd np. wiedzą, że wszystkie będą żyły). Powinni pozostać otwarci na ewentualne nowe decyzje w zależności od zmieniających się wciąż okoliczności życia (znane są już przypadki ponownego przywracania płodności osobom wcześniej poddanym sterylizacji, choć zawsze grożą wtedy powikłania) 9 3

4 Zdarzają się też przypadki, kiedy któreś z małżonków poddaje się sterylizacji już na progu życia małżeńskiego w celu całkowitego unikania potomstwa. Wiąże się to z materializmem praktycznym: dla takich małżonków sukcesy materialne, wygoda, luksus są dalece ważniejsze aniżeli radość z posiadanych dzieci (z przekazywania życia). W takim nastawieniu życiowym ci ludzie są już duchowo obezpłodnieni, a jego konsekwencją jest sterylizacja fizyczna. Tutaj trzeba osądzać nie tylko zło konkretnego działania sterylizacyjnego, ale także całkowitego nastawienia życiowego takich ludzi. 10 Sterylizacja jako droga do swobody seksualnej Zazwyczaj taka przyczyna sterylizacji dotyczy osób samotnych Jest to wyraz poważnej degradacji życia osoby, uciekającej od podejmowania odpowiedzialności za swoje działania. Odsłania także, że dziecko jest postrzegane jako potencjalny agresor 11 Narzucona sterylizacja eugeniczna Chodzi o obezpłodnienie osób, które mogłyby potomstwu przekazać niepożądane z jakiegoś powodu lub szkodliwe geny Sterylizacja eugeniczna była stosowana w nazistowskiej III Rzeszy, ale także w Szwecji. Niekiedy proponuje się zastosowanie sterylizacji eugenicznej osobom upośledzonym także w Polsce i innych krajach (towarzyszy temu także inny motyw wygody, gdyż nie trzeba takich osób pilnować ) 12 4

5 Nakazana sterylizacja demograficzna Narastający w wielu krajach problem demograficzny próbuje się dzisiaj rozwiązywać poprzez narzucenie małżeństwom w sposób odgórny obowiązkowej sterylizacji po zrodzeniu określonej liczby potomstwa. Ten problem dotyczy Chin (dozwolone jedno dziecko) i niektórych krajów Trzeciego Świata (dozwolone 1-2 dzieci). Dodatkowe zło takie sterylizacji leży w tym, że jest to wyraźnie próba totalitarnego manipulowania człowiekiem. 13 Problematyka demograficzna odnosi się nie tylko do samej sterylizacji, ale także do propagowania antykoncepcji i aborcji. Zamiast podjąć próbę rozwiązania tych poważnych problemów w duchu poszanowania godności osób i rodzin oraz nienaruszalnego prawa każdego człowieka do życia, wolą propagować albo narzucać wszelkimi środkami na skalę masową politykę planowania urodzin. Nawet wówczas, gdy proponują pomoc gospodarczą, uzależniają ją wbrew sprawiedliwości od akceptacji polityki antynatalistycznej" [EV 16]. 14 5

Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL

Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Bioetyka teologiczna cz. 9 Manipulacje na człowieku zdrowym Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Pasja badawcza nie jest niczym złym jest fundamentem rozwoju intelektualnego Poznanie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 10

Bioetyka teologiczna cz. 10 Bioetyka teologiczna cz. 10 Transplantacje Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL Transplantacja zastąpienie chorego (zniszczonego lub wadliwie działającego) organu przez Organ lub

Bardziej szczegółowo

TRANSPLANTACJA KKK 2296, 2300-2301

TRANSPLANTACJA KKK 2296, 2300-2301 TRANSPLANTACJA KKK 2296, 2300-2301 CO TO TAKIEGO? (ang. organ transplantation) zabiegi medyczne polegające na przeniesieniu organu lub tkanki z jednego osobnika na drugiego albo w ramach jednego organizmu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE IV ETAP EDUKACYJNY

PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE IV ETAP EDUKACYJNY PODSTAWA PROGRAMOWA PRZEDMIOTU WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE IV ETAP EDUKACYJNY Cele ogólne programu: 1. Pogłębianie wiedzy związanej z funkcjonowaniem rodziny, miłością, przyjaźnią, pełnieniem ról małżeńskich

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: ks. prof. UKSW, dr hab. Janusz Balicki, ks. dr hab. Jacek Bramorski, ks. dr Jan Uchwat Ilustracje: Tomasz Nikrant, Mateusz Zawadzki

Opracowanie: ks. prof. UKSW, dr hab. Janusz Balicki, ks. dr hab. Jacek Bramorski, ks. dr Jan Uchwat Ilustracje: Tomasz Nikrant, Mateusz Zawadzki OTOCZMY TROSKĄ ŻYCIE Podstawowe aspekty przesłania etycznego instrukcji Kongregacji Nauki Wiary Dignitas personae w perspektywie duszpastersko-wychowawczej Opracowanie: ks. prof. UKSW, dr hab. Janusz Balicki,

Bardziej szczegółowo

Wędrując ku dorosłości I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego w Szubinie

Wędrując ku dorosłości I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego w Szubinie Wędrując ku dorosłości I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego w Szubinie Program nauczania wg: Teresa Król Maria Ryś Wydawnictwo Rubikon 30-376 Kraków, ul. Zakrzowiecka 39 D tel./fax: 12

Bardziej szczegółowo

Zgoda pacjenta na świadczenie zdrowotne

Zgoda pacjenta na świadczenie zdrowotne Zgoda pacjenta na świadczenie zdrowotne dr nauk prawn. Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Łódzki Zgoda pacjenta jako zasada generalna Zgodnie z postanowieniami ustawy z 5 grudnia 1996

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE KOMISJI ZDROWIA. (wraz z zestawieniem wniosków)

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SPRAWOZDANIE KOMISJI ZDROWIA. (wraz z zestawieniem wniosków) SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 9 lipca 2015 r. Druk nr 949 Z SPRAWOZDANIE KOMISJI ZDROWIA (wraz z zestawieniem wniosków) Komisja, na posiedzeniu w dniu 9 lipca 2015 r. rozpatrzyła

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KATEDRA NAUK O RODZINIE

WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KATEDRA NAUK O RODZINIE WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KATEDRA NAUK O RODZINIE Rodzina najlepsza inwestycja wspierana z EFS Rola i znaczenie edukacji kadr wspomagających rodzinę Ks. dr Wiesław Matyskiewicz STUDENCI NAUK O RODZINIE ZDOBYWAJĄ

Bardziej szczegółowo

Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia.

Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia. Zadanie finansowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 Płodność jako element zdrowia. Problemy z płodnością- przyczyny, diagnostyka, terapia. Ewa Ślizień Kuczapska Lekarz położnik

Bardziej szczegółowo

Problem niepłodności w małżeństwie, a metoda in vitro

Problem niepłodności w małżeństwie, a metoda in vitro Problem niepłodności w małżeństwie, a metoda in vitro Definicja i skala zjawiska niepłodności na świecie i w Polsce Niepłodność rozpoznaje się u pary nie mogącej począć dziecka po 12 miesiącach regularnego

Bardziej szczegółowo

Studia Pastoralne 2013, nr 9, s Ks. Marek Kluz Uniwersytet Papieski Jana Pawła II Wydział Teologiczny Sekcja w Tarnowie

Studia Pastoralne 2013, nr 9, s Ks. Marek Kluz Uniwersytet Papieski Jana Pawła II Wydział Teologiczny Sekcja w Tarnowie Studia Pastoralne 2013, nr 9, s. 162 177 Ks. Marek Kluz Uniwersytet Papieski Jana Pawła II Wydział Teologiczny Sekcja w Tarnowie POSTAWA Kościoła WOBEC przejawów cywilizacji śmierci u początków ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna. cz. 7. Kontekst teologiczny

Bioetyka teologiczna. cz. 7. Kontekst teologiczny Bioetyka teologiczna Aborcja Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL cz. 7 Kontekst teologiczny Wszystko, co Bóg stworzył, było dobre; po stworzeniu człowieka BARDZO dobre Wielokrotnie

Bardziej szczegółowo

Kwestie moralne dotyczące. ce rezultatów w badań w zakresie medycyny współczesnej

Kwestie moralne dotyczące. ce rezultatów w badań w zakresie medycyny współczesnej Kwestie moralne dotyczące ce rezultatów w badań w zakresie medycyny współczesnej Instrukcja Kongregacji Nauki Wiary DIGNITAS PERSONAE (Godność Osoby) Dotycząca ca niektórych problemów w bioetycznych (12

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 8

Bioetyka teologiczna cz. 8 Bioetyka teologiczna cz. 8 Sztuczna prokreacja Wykład dla studentów teologii Louisa Brown (*1978) - pierwsze dziecko z probówki z córkami bliźniaczkami 2 "techniki sztucznej reprodukcji, które wydają się

Bardziej szczegółowo

20 godz. wykład; 20 godz. - ćwiczenia

20 godz. wykład; 20 godz. - ćwiczenia I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Naturalne planowanie rodziny (I stopień) 2. Kod modułu 12-DDS39r 3. Rodzaj modułu : wykład nieobowiązkowy, ćwiczenia obowiązkowe 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo

Bardziej szczegółowo

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem

Moduł I. Podstawy wychowania do życia w rodzinie 24 godz. (24 wykłady) zakończony egzaminem OPZ załącznik nr 1 Przygotowanie i przeprowadzenie wykładów oraz ćwiczeń audytoryjnych w ramach Kursu kwalifikacyjnego z zakresu zajęć edukacyjnych Wychowanie do życia w rodzinie - 4 zadania. Tematyka

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla klasy 6 Wychowanie do życia w rodzinie

Scenariusz zajęć dla klasy 6 Wychowanie do życia w rodzinie mgr Jolanta Ignaczak nauczycielka przyrody S.P. nr 8 w Zgierzu Scenariusz zajęć dla klasy 6 Wychowanie do życia w rodzinie TEMAT : Dlaczego rodzi się dziewczynka albo chłopiec? CELE: UCZEŃ: - utrwala sobie

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 5

Bioetyka teologiczna cz. 5 Bioetyka teologiczna cz. 5 Manipulacje w dziedzinie genetyki Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL DNA W skład cząsteczki DNA wchodzą dwa łańcuchy, które biegną antyrównolegle (tzn.

Bardziej szczegółowo

Wychowanie do życia w rodzinie 2014/2015. Liceum Ogólnokształcące im. B. Prusa w Skierniewicach

Wychowanie do życia w rodzinie 2014/2015. Liceum Ogólnokształcące im. B. Prusa w Skierniewicach Wychowanie do życia w rodzinie 2014/2015 Liceum Ogólnokształcące im. B. Prusa w Skierniewicach ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 12 sierpnia 1999 r. w sprawie sposobu nauczania

Bardziej szczegółowo

Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata

Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata 2017-2020 Program wsparcia prokreacji dla mieszkańców Chojnic na lata 2017-2020 CZĘŚCI SKŁADOWE PROGRAMU I. MEDYCZNA A. LECZENIE NIEPŁODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE. w Zespole Szkół Nr 1 im. C. K. Norwida w Świdniku

WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE. w Zespole Szkół Nr 1 im. C. K. Norwida w Świdniku WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE w Zespole Szkół Nr 1 im. C. K. Norwida w Świdniku 1 Wprowadzenie do nauczania w szkole zajęć Wychowanie do życia w rodzinie stawia przed nauczycielem ważne cele edukacyjne:

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa przedmiotu Przygotowanie do rodzicielstwa (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta

Spis treści VII. Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki. Rozdział 2. Zarys dziejów etyki lekarskiej. Rozdział 3. Prawa pacjenta Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do etyki 1.1. Podstawowe pojęcia etyki ogólnej, niezbędne do zrozumienia zasad etyki lekarskiej i bioetyki..................................... 1 1.2. Pojęcia dobra

Bardziej szczegółowo

Rodzina katolicka - In vitro w ustawodawstwie krajów Europy i pozaeuropejskich wtorek, 30 października :06

Rodzina katolicka - In vitro w ustawodawstwie krajów Europy i pozaeuropejskich wtorek, 30 października :06 Metoda zapłodnienia in vitro ma swoje regulacje w prawodawstwie większości państw europejskich. Rozwiązania są różne i nie można wskazać jednego wzorcowego rozwiązania prawnego dla tego zagadnienia. Według

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 13

Bioetyka teologiczna cz. 13 Bioetyka teologiczna cz. 13 Manipulacje na zdrowiu psychicznym człowieka Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL W medycynie rozróżnia się choroby endogenne a więc o podłożu somatycznym

Bardziej szczegółowo

Etymologicznie słowo antykoncepcja znaczy tyle co anty-przeciw, koncepcja-poczęcie czyli działanie przeciwko poczęciu.

Etymologicznie słowo antykoncepcja znaczy tyle co anty-przeciw, koncepcja-poczęcie czyli działanie przeciwko poczęciu. Etymologicznie słowo antykoncepcja znaczy tyle co anty-przeciw, koncepcja-poczęcie czyli działanie przeciwko poczęciu. Skuteczność środków antykoncepcyjnych, również metod NPR, określa się wskaźnikiem

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

NAZWA MODUŁU KSZTAŁCENIA Teologia moralna szczegółowa I: Bioetyka teologiczna

NAZWA MODUŁU KSZTAŁCENIA Teologia moralna szczegółowa I: Bioetyka teologiczna NAZWA MODUŁU KSZTAŁCENIA Teologia moralna szczegółowa I: Bioetyka teologiczna NAZWA W JĘZYKU ANGIELSKIM: Detailed Moral Theology I KOD MODUŁU: 1-TS-1-TMTMSZ1, 1-TN-1-TMTMSZ1 KIERUNEK STUDIÓW: teologia

Bardziej szczegółowo

Rodzina katolicka - Rodzina chrześcijańska w trosce o ludzkie życie czwartek, 09 kwietnia :46

Rodzina katolicka - Rodzina chrześcijańska w trosce o ludzkie życie czwartek, 09 kwietnia :46 Sensem małżeństwa jako wspólnoty miłości, jego uwieńczeniem, jest rodzenie i wychowywanie potomstwa. To dzięki owej komunii miłości rodzi się nowe ludzkie życie. Bóg, chcąc udzielić ludziom szczególnego

Bardziej szczegółowo

(Tekst'jednolity'kwiecień'2013'roku)' Statut'Pomorskiej'Fundacji'ROTTKA' ' Rozdział'I' POSTANOWIENIA'OGÓLNE'! "1" Pomorska' Fundacja' ROTTKA' w"

(Tekst'jednolity'kwiecień'2013'roku)' Statut'Pomorskiej'Fundacji'ROTTKA' ' Rozdział'I' POSTANOWIENIA'OGÓLNE'! 1 Pomorska' Fundacja' ROTTKA' w (Tekstjednolitykwiecień2013roku) StatutPomorskiejFundacjiROTTKA RozdziałI POSTANOWIENIAOGÓLNE! 1 Pomorska Fundacja ROTTKA w Sopocie, zwana dalej Fundacją działa na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia1984r.ofundacjach(dz.u.z1991r.,nr46,poz.203wrazzpóźn.zm.),aktunotarialnegozdnia

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 29 października 2012

Konferencja prasowa 29 października 2012 Konferencja prasowa 29 października 2012 Konferencja prasowa 29 października 2012 NAGRODA NOBLA ROBERT GEOFFREY EDWARDS 2010 Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii Twórca metody invitro, Laureat

Bardziej szczegółowo

Kiedy zaczyna się człowiek? Cywilizacyjny spór o początek istoty ludzkiej

Kiedy zaczyna się człowiek? Cywilizacyjny spór o początek istoty ludzkiej Kiedy zaczyna się człowiek? Cywilizacyjny spór o początek istoty ludzkiej Jesteśmy dziś świadkami głębokich zmian kulturowych, które zachodzą we współczesnych postmodernistycznych społeczeństwach. Pod

Bardziej szczegółowo

Bioetyka teologiczna cz. 2

Bioetyka teologiczna cz. 2 Bioetyka teologiczna cz. 2 Kultura życia kultura śmierci Wykład dla studentów II roku Instytutu Nauk o Rodzinie KUL 1 Kultura życia i kultura śmierci Jan Paweł II wskazuje na znaki czasu Sytuacja, w której

Bardziej szczegółowo

-Czy aborcja płodu 2 miesięcznego to to samo co aborcja płodu np 6 miesięcznego, do jakiego wieku płodu powinna być dozwolona?

-Czy aborcja płodu 2 miesięcznego to to samo co aborcja płodu np 6 miesięcznego, do jakiego wieku płodu powinna być dozwolona? Pod moim i Kai programem o aborcji pojawiły się pytania. Dziękuję za jedne z nich użytkownikowi Filipowi, oczywiście odpowiedzi będą wyrazem moich przekonań: -Czy aborcja płodu 2 miesięcznego to to samo

Bardziej szczegółowo

Seksualność w służbie miłości. Dr hab. Urszula Dudziak, prof. KUL

Seksualność w służbie miłości. Dr hab. Urszula Dudziak, prof. KUL Seksualność w służbie miłości Dr hab. Urszula Dudziak, prof. KUL Bibliografia: Spis treści Człowiek to ktoś, kto kocha (Biblia, teologia, filozofia personalizmu, etyka, psychologia, familiologia) Sposoby

Bardziej szczegółowo

Z ŻYCIA WYDZIAŁU PRAWA KANONICZNEGO UKSW

Z ŻYCIA WYDZIAŁU PRAWA KANONICZNEGO UKSW Z ŻYCIA WYDZIAŁU PRAWA KANONICZNEGO UKSW Prawo Kanoniczne 59 (2016) nr 3 Doktorat p. mgr Magdaleny Tacikowskiej W dniu 12 stycznia 2016 roku na Wydziale Prawa Kanonicznego Uniwersytetu Kardynała Stefana

Bardziej szczegółowo

In vitro w konfesjonale

In vitro w konfesjonale Bioetyka: in vitro Ks. Arkadiusz Olczyk In vitro w konfesjonale Mimo kryzysu postaw pokutnych w dobie konsumpcjonizmu, mimo promocji relatywizmu moralnego i reklamy tego, co jest grzechu warte, mimo bolesnego

Bardziej szczegółowo

U S T AW A z z poprawkami z 2016

U S T AW A z z poprawkami z 2016 U S T AW A z 1993 z poprawkami z 2016 o o powszechnej ochronie życia ludzkiego i wychowaniu do życia w rodzinie Uznając, że wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada prawnej ochrony życia

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE Krystyna Alagor MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE (wydanie drugie, poprawione i połączone) Copyright by Wydawnictwo Autorskie ALAGOR Krystyna Krawczyk 2007 Skład i łamanie: Rafał Celej Wydawnictwo: W.A. ALAGOR

Bardziej szczegółowo

20 godz. wykład, 20 godz. - ćwiczenia

20 godz. wykład, 20 godz. - ćwiczenia I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu : Naturalne planowanie rodziny (II stopień). Kod modułu 1-DDS7r 3. Rodzaj modułu : obowiązkowy 4. Kierunek studiów: Dialog i Doradztwo Społeczne 5. Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

Przykład rodzicielstwa

Przykład rodzicielstwa Czy prawo może funkcjonować bez oznaczenia płci? Przykład rodzicielstwa dr Małgorzata Szeroczyńska Warszawa, 5 listopada 2013 r. Mężczyzna w ciąży Kazus Thomasa Beatie Jak zarejestrować dziecko, które

Bardziej szczegółowo

1 Naturalne Planowanie Rodziny. Dlaczego warto?

1 Naturalne Planowanie Rodziny. Dlaczego warto? 1 Spis treści 2 Spis treści Słowo wstępne...5 Są ekologiczne, ekonomiczne i uczą odpowiedzialności (Rozmowa z Barbarą Wiater)...6 Dlaczego Naturalne Planowanie Rodziny? (Anna Pomianek)...11 Naturalne Planowanie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej

Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej Zagadnienia Wychowania do życia w rodzinie w szkole ponadgimnazjalnej 1. U progu dorosłości. Co to znaczy być osobą dorosłą. Dorosłość a dojrzałość. Kryteria dojrzałości. Dojrzałość w aspekcie płciowym,

Bardziej szczegółowo

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie.

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie. Wstęp Dzięki postępowi medycyny coraz większej liczbie pacjentów udaje się pokonać choroby onkologiczne. W grupie tych pacjentów są również osoby młode, w wieku rozrodczym, które pragną mieć dzieci po

Bardziej szczegółowo

Postawy moralne w świadomości młodzieży uprawiającej taekwon-do w Białej Podlaskiej

Postawy moralne w świadomości młodzieży uprawiającej taekwon-do w Białej Podlaskiej Ks. Sławomir Bylina Postawy moralne w świadomości młodzieży uprawiającej taekwon-do w Białej Podlaskiej Postawy moralne jako jedno z kryteriów religijności jest traktowana jako równorzędny parametr życia

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98

Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Orzeczenie z dnia 4 listopada 1998 r. III SZ 1/98 Lekarz medycyny nie może godzić się na wykorzystywanie swojego nazwiska i tytułu przy wykonywaniu przez spółkę cywilną, której jest wspólnikiem, działalności

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć (z uwzględnieniem zajęć teoretycznych i praktycznych).

Tematyka zajęć (z uwzględnieniem zajęć teoretycznych i praktycznych). Szczegółowy program szkolenia wstępnego dla pielęgniarek i położnych pracujących w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, których czynności mają bezpośredni wpływ na jakość komórek rozrodczych i zarodków.

Bardziej szczegółowo

Studia nad Rodziną 13/1-2 (24-25), 359-363

Studia nad Rodziną 13/1-2 (24-25), 359-363 Bożena Bassa Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji naukowej NaProTECHNOLOGY Wyzwania medyczne i etyczne we współczesnej ginekologii, Warszawa 21-22 marca 2009 r. Studia nad Rodziną 13/1-2 (24-25),

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECKO Z PROBÓWKI - POSTAWY WOBEC ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO BS/78/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECKO Z PROBÓWKI - POSTAWY WOBEC ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO BS/78/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Poradnia dla narzeczonych

Poradnia dla narzeczonych Duszpasterstwo Rodzin Archidiecezji Poznańskiej www.dr.archpoznan.org.pl Poradnia dla narzeczonych Spotkanie 1 P ciowo i p odno jako dar i zadanie Cele ma e stwa Ma e skie przymierze, przez które m czyzna

Bardziej szczegółowo

Klonowanie. Kidy tak, a kiedy nie? Ks. Maciej Drewniak

Klonowanie. Kidy tak, a kiedy nie? Ks. Maciej Drewniak Klonowanie Kidy tak, a kiedy nie? Ks. Maciej Drewniak Klonowanie 2 Definicja Manipulacja mająca na celu otrzymanie genetycznej kopii pierwowzoru, którym może być fragment DNA, komórka lub cały organizm.

Bardziej szczegółowo

LEGENDA. Kolory pomarańczowy lub czarny oznaczają tematy i wiedzę obowiązkowe.

LEGENDA. Kolory pomarańczowy lub czarny oznaczają tematy i wiedzę obowiązkowe. LEGENDA Kolory pomarańczowy lub czarny oznaczają tematy i wiedzę obowiązkowe. Kolor niebieski oznacza tematy dodatkowe (będzie można otrzymać za nie dodatkowe punkty, które będą mogły pozytywnie wpłynąć

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba. Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba

Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba. Prof. dr hab. n. med. Grzegorz Raba (1) Nazwa przedmiotu Przygotowanie do rodzicielstwa (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału WDŻ - gimnazjum PLAN REALIZACJI PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE. Klasa III Gimnazjum

Rozkład materiału WDŻ - gimnazjum PLAN REALIZACJI PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE. Klasa III Gimnazjum Rozkład materiału WDŻ - gimnazjum PLAN REALIZACJI PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE Klasa III Gimnazjum Lp Temat Cele i treści zajęć Uwagi 1 Lekcja organizacyjna. Poznajmy się. Czas adolescencji

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka

Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka Lothian Sexual & Reproductive Health Services Poradnia Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka Pomagamy Ci wybrać najlwłaściwszą dla Ciebie metodę

Bardziej szczegółowo

Zgoda pacjenta na udzielenie świadczenia zdrowotnego

Zgoda pacjenta na udzielenie świadczenia zdrowotnego Zgoda pacjenta na udzielenie świadczenia zdrowotnego (stan prawny: 3 października 2016) Zbigniew Gąszczyk-Ożarowski Zakład Prawa Medycznego Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu PEŁNOLETNOŚĆ Art. 10 k.c. 1.

Bardziej szczegółowo

Rodzina wielkim tematem Wojtyły

Rodzina wielkim tematem Wojtyły Rodzina wielkim tematem Wojtyły Marcin Przeciszewski 2012-10-14 "Jan Paweł II Papież Rodziny to hasło XII Dnia Papieskiego, który w tym roku jest obchodzony 13 i 14 października. Rodzina i miłość małżeńska

Bardziej szczegółowo

9 lipca 2015 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

9 lipca 2015 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. OPINIE I OCZEKIWANIA MŁODYCH DOROSŁYCH (18-LATKÓW) ORAZ RODZICÓW DZIECI W WIEKU 6-17 LAT WOBEC EDUKACJI DOTYCZĄCEJ ROZWOJU PSYCHOSEKSUALNEGO I SEKSUALNOŚCI Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Podstawy moralności. Prawo moralne

Podstawy moralności. Prawo moralne Podstawy moralności Prawo moralne Po co mi prawo? Prawo drogowe (kodeks drogowy) chroni użytkowników pojazdów i dróg przed wypadkami. Prawo karne zabezpiecza przed przestępczością, a przynajmniej przed

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA KRIOKONSERWACJĘ (ZAMROŻENIE) OOCYTÓW DO PROCEDUR MEDYCZNIE WSPOMAGANEJ PROKREACJI

INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA KRIOKONSERWACJĘ (ZAMROŻENIE) OOCYTÓW DO PROCEDUR MEDYCZNIE WSPOMAGANEJ PROKREACJI Pola do uzupełnienia INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA KRIOKONSERWACJĘ (ZAMROŻENIE) OOCYTÓW DO PROCEDUR MEDYCZNIE WSPOMAGANEJ PROKREACJI Imię PACJENTKA(DAWCZYNI) Nazwisko Data urodzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. II Miłość i seksualność I c:~łc)1ftiie!it 11. Od Autorów 9

Spis treści. II Miłość i seksualność I c:~łc)1ftiie!it 11. Od Autorów 9 Spis treści Od Autorów 9 I c:~łc)1ftiie!it 11 1. Kim jestem? 12 1.1. Konieczność czy wolność? 13 1.2. Samotność czy wspólnota? 17 1.3. Sprawa płci 18 2. Rozwój człowieka 21 2.1. Na czym polega rozwój człowieka

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

Wpływ stosowania antykoncepcji hormonalnej na płodność

Wpływ stosowania antykoncepcji hormonalnej na płodność Autor badań: AGATA ALEKSANDEREK Opiekun badań- dr Beata Trzpil -Zwierzyk Wpływ stosowania antykoncepcji hormonalnej na płodność Badanie to zostało przeprowadzone na grupie 100 osób w okresie od 1.03.2014

Bardziej szczegółowo

Rodzina katolicka - Zapłodnienie in vitro środa, 28 października 2009 12:03

Rodzina katolicka - Zapłodnienie in vitro środa, 28 października 2009 12:03 FIVETE - Fecundatio In Vitro et Transferatio Embrionis. Jest to technika laboratoryjna polegająca na połączeniu w naczyniu owocytów z plemnikami, w celu zajścia w środowisku hodowlanym tego, co w sposób

Bardziej szczegółowo

Nowa podstawa programowa

Nowa podstawa programowa PLAN REALIZACJI PROGRAMU NAUCZANIA WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE KLASA IV SZKOŁA PODSTAWOWA Wychowanie do życia w rodzinie Nowa podstawa programowa Cele kształcenia wymagania ogólne I. Ukazywanie wartości

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Etyka i bioetyka (11-TN-12-FEB)

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Etyka i bioetyka (11-TN-12-FEB) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Etyka i bioetyka (11-TN-12-FEB) 1. Informacje ogólne koordynator modułu Rok akademicki

Bardziej szczegółowo

Strata/żałoba. mgr Marzena Damięcka

Strata/żałoba. mgr Marzena Damięcka mgr Marzena Damięcka Psycholog, psychoterapeuta, coach pracujący w nurcie psychoterapii zintegrowanej. Udziela porad, konsultacji i pomocy psychologicznej oraz terapii dorosłym oraz parom. Zajmuje się

Bardziej szczegółowo

Treści nauczania WDŻ w szkole ponadgimnazjalnej

Treści nauczania WDŻ w szkole ponadgimnazjalnej Treści nauczania WDŻ w szkole ponadgimnazjalnej człowiek i jego funkcjonowanie w środowisku rodzinnym, rozwój psychoseksualny w kolejnych fazach życia, odpowiedzialność w przeżywaniu własnej płciowości

Bardziej szczegółowo

Karta praw reprodukcyjnych

Karta praw reprodukcyjnych Karta praw reprodukcyjnych Karta praw reprodukcyjnych 1. edukacja seksualna 2. opieka giekologiczna nad nieletnimi 3. bezpłatna antykoncepcja 4. opieka nad ciężarnymi 5. opieka poporodowa 6. opieka przy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne

Wymagania edukacyjne Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT: Religia KLASA: II ZSZ NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): RE-ZSP-Z-11/12 Lp 1. 2. Dział programu I.. Wędrując ku dorosłości II. Ty ścieżkę życia mi ukażesz Poziomy wymagań

Bardziej szczegółowo

Czas oczekiwania na ciążę w kontekście odraczania decyzji o posiadaniu dziecka. Rezultaty z 1 i 2 fali badania GGS-PL.

Czas oczekiwania na ciążę w kontekście odraczania decyzji o posiadaniu dziecka. Rezultaty z 1 i 2 fali badania GGS-PL. Krzysztof Tymicki Czas oczekiwania na ciążę w kontekście odraczania decyzji o posiadaniu dziecka. Rezultaty z 1 i 2 fali badania GGS-PL. Od opuszczenia domu rodzinnego do przejścia na emeryturę. Życie

Bardziej szczegółowo

S E M E S T R I I. Wędrując ku dorosłości Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra

S E M E S T R I I. Wędrując ku dorosłości Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE III KLASY LICEUM OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH JESTEM ŚWIADKIEM CHRYSTUSA W RODZINIE Z SERII: DROGI ŚWIADKÓW CHRYSTUSA S E M E S T R I I. Wędrując ku

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z WYCHOWA IA DO ŻYCIA W RODZI IE DLA KLAS PIERWSZYCH

ROZKŁAD MATERIAŁU Z WYCHOWA IA DO ŻYCIA W RODZI IE DLA KLAS PIERWSZYCH ROZKŁAD MATERIAŁU Z WYCHOWA IA DO ŻYCIA W RODZI IE DLA KLAS PIERWSZYCH NR LEKCJI 1. 2. 3. 4. TEMAT LEKCJI TREŚCI CELE:Po przeprowadzonej lekcji uczeń powinien O czym będziemy Zapoznanie uczniów z 1.Wiedzieć,

Bardziej szczegółowo

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9

niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Spis treści niektóre pytania, na które Czytelnik będzie mógł znaleźć odpowiedź w trakcie lektury książki 7 Wstęp 9 Rozdział 1 Na czym opiera się nauczanie Kościoła o seksualności? 13 Wyjaśniać prosto jak

Bardziej szczegółowo

Odkrywać i ukazywać piękno życia i miłości w podręcznikach i w książkach WDŻ

Odkrywać i ukazywać piękno życia i miłości w podręcznikach i w książkach WDŻ Odkrywać i ukazywać piękno życia i miłości w podręcznikach i w książkach WDŻ Warszawa, 20.03.2015 r. Teresa Król Slajd nr 1 Na horyzoncie młodego serca zarysowuje się nowe doświadczenie: jest to doświadczenie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne

Wymagania edukacyjne Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT: Religia KLASA: IV TECHNIKUM NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): RE-ZSP.T-11/12 Lp 1. 2. Dział programu I. Wędrując ku dorosłości II. Ty ścieżki życia mi ukażesz Poziomy wymagań

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2015 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia ośrodka medyczn

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 października 2015 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia ośrodka medyczn Szczegółowy program szkolenia ustawicznego dla pielęgniarek i położnych pracujących w ośrodku medycznie wspomaganej prokreacji, których czynności mają bezpośredni wpływ na jakość komórek rozrodczych i

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 25 czerwca 2015 r. o leczeniu niepłodności. Rozdział 1. Przepisy ogólne Tekst ustawy przyjęty przez Senat bez poprawek USTAWA z dnia 25 czerwca 2015 r. 1), 2) o leczeniu niepłodności Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) zasady ochrony zarodka i komórek rozrodczych

Bardziej szczegółowo

Ramón Lucas Lucas, Bioetica per tutti, Edizioni San Paolo, Cinisello Balsamo 2002, ss. 184.

Ramón Lucas Lucas, Bioetica per tutti, Edizioni San Paolo, Cinisello Balsamo 2002, ss. 184. Studia Płockie 32 (2004) ANDRZEJ KOBYLIŃSKI Ramón Lucas Lucas, Bioetica per tutti, Edizioni San Paolo, Cinisello Balsamo 2002, ss. 184. Człowieka bardzo często charakteryzuje się jako homo moralis. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Anita Tuliszka - Gümüş adwokat Poznań, dnia 28 września 2017 roku

Anita Tuliszka - Gümüş adwokat Poznań, dnia 28 września 2017 roku Bigajczyk, Felerowicz, Przybyła-Juszczak, Tuliszka-Gümüş Spółka Partnerska Adwokatów i Radców Prawnych ul. Kościelna 30/40 60-538 Poznań tel./fax (0-61) 853-26-34 Anita Tuliszka - Gümüş adwokat Poznań,

Bardziej szczegółowo

Prawda i kłamstwa o IN VITRO. s. Paulina Romanowska SCSC

Prawda i kłamstwa o IN VITRO. s. Paulina Romanowska SCSC Prawda i kłamstwa o IN VITRO s. Paulina Romanowska SCSC In vitro z języka łacińskiego na szkle, jest skrótem od In Vitro Fertilisation (IVF) i w sensie ścisłym oznacza zapłodnienie na szkle, tj. zapłodnienie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

CZWARTEK r. godzina: 15:00-19:00 INTERAKTYWNE WARSZTATY SZKOLENIOWE

CZWARTEK r. godzina: 15:00-19:00 INTERAKTYWNE WARSZTATY SZKOLENIOWE CZWARTEK 08.09.2016 r. godzina: 15:00-19:00 INTERAKTYWNE WARSZTATY SZKOLENIOWE Moderatorzy: prof. dr hab. med. Zbigniew Kojs prof. dr hab. med. Łukasz Wicherek 15:00-17:00 Miejsce wielonarządowej resekcji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ LECZENIE NIEPŁODNOŚCI METODĄ ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO DLA MIESZKAŃCÓW MIASTA CHOJNICE NA LATA

PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ LECZENIE NIEPŁODNOŚCI METODĄ ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO DLA MIESZKAŃCÓW MIASTA CHOJNICE NA LATA - PROJEKT- PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ LECZENIE NIEPŁODNOŚCI METODĄ ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO DLA MIESZKAŃCÓW MIASTA CHOJNICE NA LATA 2017-2020 Autor:. Program został opracowany na bazie Programu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 152/2016 z dnia 12 sierpnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiP Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

Klinika Zdrówko s.c. Iwona Adamczak, Rafał Adamczak ul. Aleja Adama Mickiewicza 23, Niemcz tel

Klinika Zdrówko s.c. Iwona Adamczak, Rafał Adamczak ul. Aleja Adama Mickiewicza 23, Niemcz tel Pola do uzupełnienia INFORMACJA DLA PACJENTA ORAZ FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA POBRANIE BIOPTATU METODĄ BIOPSJI JĄDRA ORAZ NA KRIOKONSERWACJĘ PLEMNIKÓW POZYSKANYCH Z BIOPTATU Imię PACJENT (DAWCA) Nazwisko

Bardziej szczegółowo

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,

1) opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży, brzmienie od 2002-01-01 Ustawa o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży z dnia 7 stycznia 1993 r. (Dz.U. Nr 17, poz. 78) zmiany: Dz.U. 2001 Nr 154, poz.

Bardziej szczegółowo

CZWARTEK r. INTERAKTYWNE WARSZTATY SZKOLENIOWE. Moderatorzy: prof. dr hab. med. Zbigniew Kojs prof. dr hab. med.

CZWARTEK r. INTERAKTYWNE WARSZTATY SZKOLENIOWE. Moderatorzy: prof. dr hab. med. Zbigniew Kojs prof. dr hab. med. CZWARTEK 08.09.2016 r. INTERAKTYWNE WARSZTATY SZKOLENIOWE Moderatorzy: prof. dr hab. med. Zbigniew Kojs prof. dr hab. med. Łukasz Wicherek 15:00-17:00 Miejsce wielonarządowej resekcji w leczeniu chorych

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pacjenta

Prawa i obowiązki pacjenta Prawa i obowiązki pacjenta Podstawowe unormowania prawne Wynikają one z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz następujących ustaw: z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej

Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej Dr Ewa Kulesza Prawo człowieka do samostanowienia a obowiązek udzielenia pomocy przez instytucje pomocy społecznej Współcześnie obowiązujące przepisy prawa, także przepisy prawa międzynarodowego, przepisy

Bardziej szczegółowo

mgr Monika Jarosławska

mgr Monika Jarosławska mgr Monika Jarosławska Psycholog, psychoteraputa, psychoonkolog. Pracuje z osobami z zaburzeniami nerwicowymi, lękowymi, obsesyjno - kompulsywnymi, osobowości. Ma doświadczenie w pracy z pacjentami chorymi

Bardziej szczegółowo

Troska o płodność. +Henryk Hoser SAC Warszawa

Troska o płodność. +Henryk Hoser SAC Warszawa Troska o płodność +Henryk Hoser SAC Warszawa Ludzka płodność jest rzeczywistością złożoną i relatywną. Złożoną dlatego iż człowiek jako byt jest wyjątkowo złożony i wieloważny, relatywną dlatego, że płodność

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne Projekt z dnia 24 lutego 2015 r., godz. 8.10 Ustawa z dnia. o leczeniu niepłodności 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) zasady ochrony zarodka i komórek rozrodczych w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Wychowanie do życia w rodzinie - klasa 7 szkoły podstawowej

Wychowanie do życia w rodzinie - klasa 7 szkoły podstawowej Wychowanie do życia w rodzinie - klasa 7 szkoły podstawowej Rok szkolny 2017/2018 - nauczyciel mgr Joanna Brodowy Przygotowane na podstawie programu nauczania Wędrując ku dorosłości Teresy Król NR/ TEMAT

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Etyka i bioetyka (11-TS-13-FEB)

Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Etyka i bioetyka (11-TS-13-FEB) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: teologia, jednolite magisterskie Sylabus modułu: Etyka i bioetyka (11-TS-13-FEB) 1. Informacje ogólne koordynator modułu ks. dr Witold

Bardziej szczegółowo

Studia nad Rodziną 17/1 (32), 406-409

Studia nad Rodziną 17/1 (32), 406-409 Krzysztof Smykowski Sprawozdanie z Ogólnopolskiego Sympozjum Naukowego "Ekologia rodziny w ujęciu prof. Włodzimierza Fijałkowskiego", Lublin, 21 marca 2013 r. Studia nad Rodziną 17/1 (32), 406-409 2013

Bardziej szczegółowo