Mikrobiogazownie rolnicze atrakcyjność inwestycyjna

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Mikrobiogazownie rolnicze atrakcyjność inwestycyjna"

Transkrypt

1 Mikrobiogazownie rolnicze atrakcyjność inwestycyjna Autor: Andrzej Curkowski, Anna Oniszk-Popławska, Instytut Energetyki Odnawialnej, Warszawa ( Czysta Energia nr 3/212) Według oficjalnych dokumentów oraz niezależnych prognoz, sektor biogazu rolniczego w Polsce w bieżącej dekadzie będzie się dynamicznie rozwijał, a tempo wzrostu będzie jednym z najwyższych wśród poszczególnych technologii OZE. Dane z rynku deweloperów i inwestorów wskazują na to, że w ciągu najbliższych lat pozycja biogazu rolniczego umocni się na rynku energii, głównie dzięki realizacji dużych instalacji. Ze względu na rozdrobnioną strukturę polskiego rolnictwa punktem przełomowym w rozwoju tej technologii może być dopiero popularyzacja małych instalacji. Uwarunkowania rozwoju Oczekuje się, że polityczna przychylność dla rozwoju instalacji energetyki rozproszonej, zlokalizowanych w typowych gospodarstwach rolnych, zaowocuje wkrótce wprowadzeniem specjalnych mechanizmów wsparcia, obejmujących małe biogazownie rolnicze o mocach do kilkuset kilowatów, które mogłyby powstać w większości polskich gmin dysponujących odpowiednim zasobem surowcowym. Według przedstawionego przez Ministerstwo Gospodarki projektu ustawy OZE, jako mikrobiogazownie, wymagające wyższego poziomu wparcia, traktowane byłyby instalacje o mocy do 1 kw e. Zamieszczone w niniejszym artykule informacje na temat opłacalności inwestycji w mikrobiogazownie opracował Instytut Energetyki Odnawialnej na potrzeby Ministerstwa Gospodarki ( Analiza dotycząca wprowadzenia kryteriów i niezbędnych mechanizmów wsparcia dla rozwoju mikrobiogazowni w Polsce ). Definicja mikrobiogazowni nie jest obecnie precyzyjna i w praktyce wynika z lokalnych uwarunkowań, związanych w szczególności z wielkością i możliwościami produkcyjnymi gospodarstw rolnych. Pośrednio ramy do tej klasyfikacji stwarza Dyrektywa Kogeneracyjna 24/8/WE, zgodnie z którą jednostka mikrokogeneracji oznacza instalację o mocy poniżej 5 kw e, natomiast jednostka kogeneracji na małą skalę oznacza instalację poniżej 1 MW e. Zapisy te są jednak w różny sposób transponowane do krajowych systemów wsparcia. W związku z tym np. w Austrii małe biogazownie, korzystające z wyższego wsparcia, mieszczą się w granicach 5 kw e -1 MW e, a średnia moc to 25 kw e. W Niemczech funkcjonuje 15 małych instalacji o mocy do 15 kw e, co stanowi 21% wszystkich eksploatowanych biogazowni rolniczych, natomiast średnia moc zainstalowana biogazowni to 45 kw e. W projekcie ustawy OZE natomiast, skierowanym 22 grudnia ub.r. do konsultacji społecznych, ustawodawca zaproponował górną granicę wielkości mikrobiogazowni na poziomie 1 kw e. W Polsce wysoki stopień rozdrobnienia rolnictwa i mniejsza niż w większości krajów UE koncentracja produkcji zwierzęcej, wyrażona obsadą zwierząt (DJP) na gospodarstwo, stanowią istotne ograniczenia możliwości produkcyjnych i inwestycyjnych. Barierą są także wyższe koszty jednostkowe mikrobiogazowni, związane z efektem skali. Z prowadzonego przez Instytut monitoringu rynku inwestycji (wg Bazy Danych Inwestycje Biogazowe 212) wynika, że w obecnych warunkach nadal wśród inwestorów przeważa zainteresowanie dużymi instalacjami kogeneracyjnymi, o mocach elektrycznych w granicach,5-2 MW e. Średnia moc zainstalowana krajowych instalacji w 211 r. wynosiła,9 MW e 1. W październiku 211 r. do konkursu na dofinansowanie mikrobiogazowni z PROW w ramach Działania 311. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej zgłoszono realizację ponad 176 nowych instalacji o mocy do 1 kw e (patrz rys. 1). Najwięcej projektów pochodziło z województwa wielkopolskiego, które charakteryzuje się wysokotowarową strukturą produkcji.

2 Rys. 1. Liczba wniosków złożonych o dofinansowanie mikrobiogazowni w ramach PROW z podziałem na województwa 2 Przy założeniu pomyślnej finalizacji obecnie podjętych inwestycji do 22 r. oczekiwana jest realizacja ponad 1 mikrobiogazowni o sumarycznej mocy zainstalowanej ponad 5 MW e 3. Warunki opłacalności budowy Zestawienie wysokości nakładów inwestycyjnych dla biogazowni o elektrycznej mocy zainstalowanej do 5 kw e, realizowanych w wybranych krajach UE wykazuje, że wysokość jednostkowych nakładów inwestycyjnych rośnie logarytmicznie dla biogazowni o mocy poniżej 15 kw e (patrz rys. 2). Według danych zawartych na rysunku 2, średni koszt budowy biogazowni o mocy 1 kw e w wybranych krajach europejskich wynosi 2,8 mln zł. W związku z naborem wniosków do PROW pojawili się pierwsi krajowi dostawcy technologii, oferujący realizację inwestycji o mocy do 1 kw e, której jednostkowy koszt jest o połowę niższy, nadal jednak brakuje wiarygodnych danych potwierdzających te założenia. Nie jest też potwierdzony wpływ ograniczenia wysokości nakładów inwestycyjnych na wydajność i niezawodność eksploatacyjną instalacji, dlatego koszt rzędu 1,4 mln zł/1 kw e nie może być uznany za wartość referencyjną w Polsce. Weryfikację tych założeń utrudnia też fakt, że wnioski, które zostały złożone do konkursu PROW działanie 311, mają postać jednostronnych deklaracji i nie posiadają projektów technologicznych oraz kosztorysów. W aktualnych uwarunkowaniach opłacalność budowy biogazowni zależy nadal głównie od dostępnych instrumentów wsparcia zielonej energii elektrycznej oraz ich dostosowania do potrzeb małych instalacji i drobnych inwestorów. W ocenie ekonomicznej projektu mikrobiogazowni - obok wysokości nakładów inwestycyjnych - należy brać pod uwagę również koszty eksploatacyjne, na które składają się w szczególności: zakup i logistyka dostaw substratów, rozwożenie nawozu, naprawy, eksploatacja oraz amortyzacja, ponadto ubezpieczenia i obsługa prawno-finansowa.

3 Najważniejszymi składnikami przychodów mikrobiogazowni są sprzedaż energii elektrycznej i odpowiednich świadectw pochodzenia. Dodatkowe przychody mogą być generowane ze sprzedaży ciepła oraz masy pofermentacyjnej w postaci nawozu, choć analiza wrażliwości pokazuje, że wskaźniki rentowności najbardziej wrażliwe są na wysokość podstawowego wsparcia. 3 Niemcy Austria 25 Wielka Brytania Szwecja 2 Włochy Dania krzywa logarytmiczna EUR/kWe kwe Rys. 2. Zależność nakładów inwestycyjnych od mocy zainstalowanej biogazowni rolniczej 2 Modelowanie wielkości gospodarstwa Utrzymanie jednakowej produkcji energii w biogazowni przy zmniejszeniu ze względów ekonomicznych udziału we wsadzie roślin energetycznych, przekłada się na wzrost zapotrzebowania na gnojowicę oraz pogłowie zwierząt hodowlanych niezbędnych do jej pozyskania (rys. 3). Przy założeniu, że gnojowica pochodzi z własnego gospodarstwa, biogazownia o mocy 1 kw e o proporcji wsadu nawozy naturalne i kiszonka kukurydzy 5:5 będzie wymagała stanu liczebnego zwierząt w wysokości 7 dużych jednostek przeliczeniowych (DJP), o proporcji 8:2 35 DJP, natomiast jeżeli substratem byłaby sama gnojowica aż 8 DJP. Realizacja tego ostatniego wariantu w warunkach polskich byłaby utrudniona z powodu ograniczonej ilości gospodarstw tej wielkości.

4 DJP W ymagana liczba DJP dla biogazowni rolniczej w zależności od mocy 5% kiszonki kukurydzy 5% gnojowicy 2% kiszonki kukurydzy i 8% gnojowicy 1% gnojowicy kwe Rys. 3. Wymagana ilość DJP potrzebna do uzyskania wsadu gnojowicy świńskiej dla poszczególnych wartości mocy zainstalowanej biogazowni 2 Przeanalizowany został także wpływ, jaki ma dobór wielkości instalacji oraz proporcje stosowanych substratów na wymagany areał upraw niezbędny do zaopatrzenia biogazowni w substraty oraz do zagospodarowania masy pofermentacyjnej. Zgodnie z tą zależnością, większy udział roślin energetycznych oznacza mniejsze wymagania odnośnie powierzchni upraw potrzebnej do zagospodarowania nawozu. Biogazownia o mocy 1 kw e o proporcji wsadu nawozy naturalne i kiszonka kukurydzy 5:5 będzie wymagała dostępności pól do nawożenia o areale ok. 12 ha, a w proporcji 8:2-18 ha, natomiast gdyby substratem była sama gnojowica - 32 ha, co ilustruje rysunek 4. W ymagana pow ierzchnia dla biogazow ni rolniczej w zależności od mocy ha uprawa kukurydzy: 2% kiszonki kukurydzy i 8% gnojowicy uprawa kukurydzy: 5% kiszonki kukurydzy, 5% gnojowicy nawożenie: 5% kiszonki kukurydzy 5% gnojowicy nawożenie: 2% kiszonki kukurydzy i 8% gnojowicy nawożenie: 1% gnojowicy kwe Rys. 4. Wymagany areał upraw dla poszczególnych wartości mocy zainstalowanej biogazowni rolniczej 2 Dla biogazowni o danej mocy zazwyczaj wymagana powierzchnia potrzebna do nawożenia jest większa niż powierzchnia przeznaczona pod uprawy energetyczne. Pozyskanie odpowiedniej ilości kiszonki kukurydzy dla tej samej biogazowni przy 5-procentowym jej udziale we wsadzie wymagałoby areału upraw o powierzchni 6 ha, natomiast przy udziale w wysokości 2% - 4 ha.

5 Modelowanie wymaganego poziomu wsparcia W celu przeprowadzenia porównania efektywności różnych wariantów mikrobiogazowni, stworzono matrycę złożoną z 36 modeli biogazowni rolniczych, przypisując sześciu progowym wartościom mocy zainstalowanej: 4, 7, 1, 15, 2 i 25 kw e po sześć rodzajów biogazowni, różniących się proporcją gnojowicy w stosunku do kiszonki kukurydzy. Innym znaczącym parametrem była cena zastosowanej kiszonki - od 1 zł/t (koszt wytwarzania na polach własnych) do 16 zł/t (maksymalny koszt kontraktacji zewnętrznej). Dane wejściowe dla poddanych biogazowni przedstawia tabela 1. Tab. 1 Założenia technologiczne i ekonomiczne biogazowni rolniczych wybranych do analizy ekonomicznej o mocy 4-15 kw e Proporcje substratów kiszonka kukurydzy - gnojowica świńska 1% wagowych - gnojowica świńska 8%-2% wagowych 5%-5% wagowych Cena pozyskania kiszonki kukurydzy [zł/t] - Żródło: IEO: Analiza dotycząca wprowadzenia kryteriów i niezbędnych mechanizmów wsparcia dla rozwoju mikrobiogazowni w Polsce Analiza miała wskazać typy gospodarstw, które mogłyby oprzeć wsad do biogazowni wyłącznie na nawozach naturalnych lub gospodarstwa prowadzące jednocześnie produkcję roślinną i zwierzęcą, mogące stosować we wsadzie mieszankę nawozów naturalnych z kiszonką kukurydzy. Analizowany był wpływ na wymagany poziom wsparcia, jaki miałoby zwiększenie udziału roślin energetycznych w całkowitej masie substratów z 2% do 5% oraz zwiększenie ceny zakupu kiszonki ze 1 do 16 zł. Wybór mieszaniny kiszonki kukurydzy oraz gnojowicy świńskiej w proporcji 2:8 był uzasadniony zaprojektowanym w ten sposób mechanizmem wsparcia w Niemczech (EEG ), gdzie małe biogazownie rolnicze do 75 kw e mogą uzyskać pomoc w wysokości 25 eurocentów/kwh, pod warunkiem, że roczny wsad wagowy odchodów zwierząt stanowi min. 8%. Modelowanie ekonomiczne miało na celu określenie optymalnego poziomu wsparcia dla 36 różnych typów instalacji. W przykładowej analizie ekonomicznej posłużono się programem Biogaz Inwest 211, dostosowanym do doboru technologii oraz modelowania opłacalności mikrobiogazowni rolniczych. Analiza stosowania poszczególnych proporcji nawozów i roślin energetycznych we wsadzie biogazowni, w przeliczeniu na sztuki duże zwierząt (DJP), wykonana dla potrzeb instalacji o mocy zainstalowanej 4-25 kw e, z uwzględnieniem różnej ceny rynkowej kiszonki kukurydzy, przyniosła najlepsze wyniki dla gospodarstw, które uzupełniają gnojowicę 2 do 5% kiszonki we wsadzie. Przychody operatora mikrobiogazowni w przeliczeniu na jednostkę wyprodukowanej energii w postaci mechanizmów wsparcia powinny wynosić od 5 do 13 zł/mwh. Uzyskane wyniki przedstawiają wysokość wymaganego wsparcia w okresie 2 lat w postaci stałych cen dla poszczególnych modeli instalacji na tle poziomu wsparcia obowiązującego w Niemczech, wprowadzonego przez ustawę EEG 212 (25 eurocentów/kwh, tj. > 1 zł/mwh), co ilustruje rysunek 5. Przy założeniu obowiązywania w Polsce wsparcia na takim poziomie, opłacalne byłyby instalacje o mocy od 4 kw e, stosujące we wsadzie domieszkę 2% kiszonki, wytworzonej we własnym gospodarstwie po koszcie 1 zł/t oraz wszystkie pozostałe analizowane biogazownie o mocy powyżej 7 kw e. Należy jednak pamiętać o tym, że im krótszy okres wsparcia, tym wyższy będzie wymagany poziom stałej ceny. Rysunek 5 ilustruje różnicę pomiędzy wymaganym poziomem wsparcia dla 15 i 2 lat obowiązywania stałej ceny. Liczy się nie tylko wysokość, ale też okres wsparcia - w dłuższym okresie taki sam poziom opłacalności IRR > 16% zapewni niższa stała cena

6 Wymagany poziom wpsarcia dla mikrobiogazowni rolniczej FIT 15 i 2 lat wsparcia 2 lat wsparcia 15 lat wsparcia 5/2 3/2 2/2 1/2 5/15 3/15 2/15 1/15 PLN/MWh kwel Obowiązujący w Niemczech system wsparcia (EEG 212) 4 Rys. 5. Wymagany poziom stałej ceny w zależności od wielkości małej biogazowni rolniczej, przy którym IRR = 16%, dla różnych okresów wsparcia 2 Z przeprowadzonej analizy ekonomicznej wynika, że najistotniejszymi czynnikami wymagającymi uwzględnienia w przyszłym systemie wsparcia będą: wielkość gospodarstw pod kątem areału niezbędnego do uprawy kukurydzy oraz do nawożenia pól masą pofermentacyjną oraz wielkość gospodarstwa wraz z pogłowiem zwierząt, z których nawozy naturalne mogą być wykorzystane jako wsad do biogazowni. Poziom wsparcia powinien być dostosowany do opłacalności najmniejszych instalacji, poprzez gradację jego wysokości odpowiednio dla potrzeb powierzchniowych i surowcowych mikrobiogazowni. Według rynkowych i technologicznych kryteriów, budowa mikrobiogazowni i małych biogazowni ma uzasadnienie w gospodarstwach dysponujących areałem co najmniej 5 ha. Dlatego jednym z najważniejszych wyzwań w celu popularyzacji mikrobiogazowni dla polskiego rolnictwa o dużym stopniu rozdrobnienia gospodarstw będzie poziom konsolidacji branżowej kilku rolników dysponujących mniejszym areałem, poprzez utworzenie małych grup inwestorskich w celu budowy i eksploatacji biogazowni. Działanie takie powinno być dodatkowo premiowane w krajowym systemie wsparcia. Źródła 1. Instytut Energetyki Odnawialnej: Baza Danych Inwestycje Biogazowe 212. Warszawa Wiśniewski G., Curkowski, A., Michalik M., Oniszk-Popławska A.: Analiza dotycząca wprowadzenia kryteriów i niezbędnych mechanizmów wsparcia dla rozwoju mikrobiogazowni w Polsce. Ekspertyza dla Ministerstwa Gospodarki. Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa Wiśniewski G., Curkowski A., Dziamski P., Kamińska M., Michalik M., Michałowska-Knap K., Oniszk- Popławska A., Więcka A.: Określenie potencjału energetycznego regionów Polski w zakresie odnawialnych źródeł energii - wnioski dla Regionalnych Programów Operacyjnych na okres programowania Instytut Energetyki Odnawialnej. Warszawa EEG 212 r.: Ustawa o odnawialnych źródłach energii obowiązująca od 1 stycznia 212 r.

Mikrobiogazownie rolniczetechniczne, możliwości rozwoju w Polsce. Anna Oniszk-Popławska EC BREC IEO

Mikrobiogazownie rolniczetechniczne, możliwości rozwoju w Polsce. Anna Oniszk-Popławska EC BREC IEO Mikrobiogazownie rolniczetechniczne, ekonomiczne i prawne możliwości rozwoju w Polsce Anna Oniszk-Popławska EC BREC IEO Forum Czystej Eenergii 24 listopada 2011 Produkcja energii pierwotnej z biogazu w

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa ocena uwarunkowań w zakresie produkcji biogazu w woj. lubelskim

Kompleksowa ocena uwarunkowań w zakresie produkcji biogazu w woj. lubelskim Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Kompleksowa ocena uwarunkowań w zakresie produkcji biogazu w woj. lubelskim Anna Oniszk-Popławska (IEO) dr Mariusz Matyka (IUNG-PIB) Lublin 30 III

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza opłacalności ekonomicznej biogazowni rolniczej i utylizacyjnej.

Analiza porównawcza opłacalności ekonomicznej biogazowni rolniczej i utylizacyjnej. Analiza porównawcza opłacalności ekonomicznej biogazowni rolniczej i utylizacyjnej. Osiem spośród jedenastu dotychczas zrealizowanych na polskim rynku biogazowni rolniczych to duże instalacje, których

Bardziej szczegółowo

SZANSA ROZWOJU MAŁYCH BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Z PERSPEKTYWY DOKONANIA INWESTYCJI PRZEZ ROLNIKÓW INDYWIDUALNYCH

SZANSA ROZWOJU MAŁYCH BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Z PERSPEKTYWY DOKONANIA INWESTYCJI PRZEZ ROLNIKÓW INDYWIDUALNYCH SZANSA ROZWOJU MAŁYCH BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Z PERSPEKTYWY DOKONANIA INWESTYCJI PRZEZ ROLNIKÓW INDYWIDUALNYCH Wiktor Szmulewicz Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych Warszawa, 26 stycznia 2010 BEZPOŚREDNIE

Bardziej szczegółowo

Biogazownie na Dolnym Śląsku

Biogazownie na Dolnym Śląsku Biogazownie na Dolnym Śląsku Możliwości rozwoju 23 października 2007 I Dolnośląskie Forum Energii Odnawialnej Chrobak Piotr Dziwisz Jacek Sygit Maciej European Clustering and Cooperation Net Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej Regionalny warsztat szkoleniowo-informacyjny w ramach projektu Biogazownia-przemyślany wybór Preferencje inwestorów i aktualny rynek realizowanych projektów inwestycyjnych w Polsce Andrzej Curkowski Instytut

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW)

NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW) NARZĘDZIA DO KALKULACJI OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI W MIKROBIOGAZOWNIE W GOSPODARSTWACH ROLNICZYCH Adam Wąs, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGWW) Edward Majewski, Fundacja Nauka i Edukacja dla Agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Rynek biogazu rolniczego. Stan obecny i perspektywy rozwoju sektora

Rynek biogazu rolniczego. Stan obecny i perspektywy rozwoju sektora Rynek biogazu rolniczego. Stan obecny i perspektywy rozwoju sektora Autor: Andrzej Curkowski - Instytut Energetyki Odnawialnej ( Energetyka Cieplna i Zawodowa nr 12/211 1/212) Rynek biogazu rolniczego

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych

Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Analiza potencjału gmin do produkcji surowców na cele OZE Projektowanie lokalizacji biogazowni rolniczych Mateusz Malinowski Anna Krakowiak-Bal Kraków, kwiecień 2014 r. Rządowe plany rozwoju biogazowni

Bardziej szczegółowo

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii

ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii ENNEREG Międzynarodowa Konferencja Transfer wiedzy w dziedzinie zrównoważonego wykorzystania energii NIEMIECKIE I DUŃSKIE SYSTEMY BIOGAZOWE A MOŻLIWOŚCI ROZWOJU RYNKU BIOGAZOWEGO W POLSCE dr hab. inż.

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne i finansowe małych instalacji biogazowych

Uwarunkowania prawne i finansowe małych instalacji biogazowych Uwarunkowania prawne i finansowe małych instalacji biogazowych Andrzej Curkowski acurkowski@ieo.pl Energia odnawialna szansą rozwoju województwa podlaskiego. Mikro i małe instalacje biogazowe. Białystok

Bardziej szczegółowo

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK Uwarunkowania prawne. Rozwój odnawialnych źródeł energii stanowi strategiczny cel polskiej energetyki.

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju technologii biogazu rolniczego w UE i Polsce

Kierunki rozwoju technologii biogazu rolniczego w UE i Polsce Kierunki rozwoju technologii biogazu rolniczego w UE i Polsce SALON CZYSTEJ ENERGII 29 października 2008 Poznań Grzegorz Wiśniewski EC BREC - IEO Anna Oniszk Popławska Instytut Energetyki Odnawialnej Paweł

Bardziej szczegółowo

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce?

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Finansowanie budowy biogazowni szansą na zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej NFOŚiGW, 15 października 2008 r. Tak,

Bardziej szczegółowo

Uprawy energetyczne versus bioodpady: efektywność energetycznoekonomiczna substratów na przykładzie biogazowni średniej mocy (250 kw)

Uprawy energetyczne versus bioodpady: efektywność energetycznoekonomiczna substratów na przykładzie biogazowni średniej mocy (250 kw) Uprawy energetyczne versus bioodpady: efektywność energetycznoekonomiczna substratów na przykładzie biogazowni średniej mocy (250 kw) Damian Janczak, Jacek Dach, Jacek Przybył, Wojciech Czekała Instytut

Bardziej szczegółowo

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja Aukcja Cena referencyjna < 1 MW Stare instalacje OZE Cena ref. a > 1 MW Nowa ustawa OZE + Warunek Stopień wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Biogazownie Rolnicze w Polsce

Biogazownie Rolnicze w Polsce 1 Biogazownie Rolnicze w Polsce Biogazownia co to jest? Dyrektywa 2003/30/UE definiuje biogaz: paliwo gazowe produkowane z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części odpadów, które może być oczyszczone

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Zapraszamy Państwa do zapoznania się z najnowszymi wiadomościami z rynku biogazu.

Zapraszamy Państwa do zapoznania się z najnowszymi wiadomościami z rynku biogazu. Zapraszamy Państwa do zapoznania się z najnowszymi wiadomościami z rynku biogazu. Miłej lektury życzy zespół ds. wykorzystania biogazu Instytutu Energetyki Odnawialnej: www.ieo.pl Lista tematów: - Przewodnik

Bardziej szczegółowo

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Dla zilustrowania działania programu Biogaz Inwest wybrano dwa przykłady róŝniące się pod względem zastosowanych substratów oraz mocy zainstalowanej: biogazownia oparta

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Mikroźródła OZE w modelach biznesowych energetyki rozproszonej

Mikroźródła OZE w modelach biznesowych energetyki rozproszonej 5 Forum gospodarcze TIME Smart Girds & Telekomunikacja KIGEiT, Warszawa, 25 lutego 2013 roku Mikroźródła OZE w modelach biznesowych energetyki rozproszonej Case study rolnicy jako prosumenci Grzegorz Wiśniewski

Bardziej szczegółowo

CeDIR Sp. z o. o. BIOGAZOWNIE ROLNICZE

CeDIR Sp. z o. o. BIOGAZOWNIE ROLNICZE BIOGAZOWNIE ROLNICZE ZAKRES TEMATYCZNY 1. Uwarunkowania prawno-ekonomiczne budowy biogazowni w Polsce 2. Bariery rozwoju biogazowni 3. Stan obecny rozwoju biogazowni i najbliższe perspektywy 4. Preferowane

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Model i zasady inwestowania w projekty biogazowe na przykładzie Programu Energa BIOGAZ.

Model i zasady inwestowania w projekty biogazowe na przykładzie Programu Energa BIOGAZ. Model i zasady inwestowania w projekty biogazowe na przykładzie Programu Energa BIOGAZ. Międzynarodowe Spotkanie Klastrów Ekoenergetycznych w tym Seminarium "Biogazownie dla Pomorza. Czy warto inwestować

Bardziej szczegółowo

Wysokośd jednostkowych nakładów inwestycyjnych w 2005/kW dla różnych technologii produkcji energii elektrycznej. Źródło: Komisja Europejska, EC BREC

Wysokośd jednostkowych nakładów inwestycyjnych w 2005/kW dla różnych technologii produkcji energii elektrycznej. Źródło: Komisja Europejska, EC BREC Bilans energetyczny Polski. Energetyka konwencjonalna w Polsce możliwości i problemy jej rozwoju. Odnawialne źródła energii Uwarunkowania ekonomiczne Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Zadanie

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna Fakty o Mazowszu 2 Fakty o Mazowszu największy region w Polsce -35579 km 2 ponad 5 milionów

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP

CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP Andrzej Schroeder Enea Wytwarzanie andrzej.schroeder@enea.pl Emisja CO 2 : 611 kg/mwh 44 straty 14 Emisja CO 2 : 428 kg/mwh 34 10 Elektrownia

Bardziej szczegółowo

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii

Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Rentowność wybranych inwestycji w odnawialne źródła energii Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007, 21 listopada 2007 Jaka rentowność Metody dyskontowe,

Bardziej szczegółowo

Struktura corocznego raportu na temat rynku zrównoważonej energii w województwie wielkopolskim

Struktura corocznego raportu na temat rynku zrównoważonej energii w województwie wielkopolskim WIELKOPOLSKA AGENCJA ZARZĄDZANIA ENERGIĄ SP. Z O.O. Struktura corocznego raportu na temat rynku zrównoważonej energii w województwie wielkopolskim Wielkopolska Agencja Zarządzania Energią sp. z o.o. Maciej

Bardziej szczegółowo

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej

Andrzej Curkowski Instytut Energetyki Odnawialnej Regionalny warsztat szkoleniowo-informacyjny w ramach projektu Biogazownia-przemyślany wybór Kryteria wyboru optymalnej lokalizacji biogazowni wg. bazy danych Inwestycji biogazowych IEO Andrzej Curkowski

Bardziej szczegółowo

POSSIBILITIES OF USING BIOMASS IN POLAND

POSSIBILITIES OF USING BIOMASS IN POLAND POSSIBILITIES OF USING BIOMASS IN POLAND Ryszard Gajewski POLSKA IZBA BIOMASY www.biomasa.org.pl Miskolc, 28 kwietnia 2011 r. Powierzchnia użytków rolnych w UE w przeliczeniu na jednego mieszkańca Źródło:

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ ZARYS EFEKTYWNOŚCI STOSOWANIA WYBRANYCH OŹE dr inż. Maciej Sygit Sygma Business Consulting http://www.sygma.pl OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ Podmiotem typu CHP jest wyróżniona organizacyjnie

Bardziej szczegółowo

Nowe układy kogeneracyjne polska rzeczywistość i wyzwania przyszłości

Nowe układy kogeneracyjne polska rzeczywistość i wyzwania przyszłości Nowe układy kogeneracyjne polska rzeczywistość i wyzwania przyszłości Janusz Lewandowski Sulechów, 22 listopada 2013 Wybrane zapisy DYREKTYWY PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2012/27/UE z dnia 25 października

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Nowe uwarunkowania formalno prawne działalności OSDn na rynku energii elektrycznej. Marek Kulesa dyrektor biura TOE. Katowice,

Nowe uwarunkowania formalno prawne działalności OSDn na rynku energii elektrycznej. Marek Kulesa dyrektor biura TOE. Katowice, Nowe uwarunkowania formalno prawne działalności OSDn na rynku energii elektrycznej nowelizacje ustawy o OZE projekt ustawy o rynku mocy projekt ustawy o elektromobilności nowy model wsparcia kogeneracji

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska Opłacalność produkcji biogazu w Polsce Magdalena Rogulska Możliwości wykorzystania biogazu/ biometanu Produkcja energii elektrycznej i ciepła Dotychczasowy kierunek wykorzystania w PL Sieć dystrybucyjna

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia. Biogaz rolniczy produkcja i wykorzystanie Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.pl Cele Mazowieckiej

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

Biogazownie jako źródło ciepła i energii elektrycznej

Biogazownie jako źródło ciepła i energii elektrycznej Biogazownie jako źródło ciepła i energii elektrycznej Anna Oniszk-Popławska aoniszk@ieo.pl Instytut Energetyki Odnawialnej Targi INSTALACJE 2010 Seminarium Branża Instalacyjno-Grzewcza w Polsce 2009 rok

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Dla zilustrowania działania programu Biogaz Inwest wybrano dwa przykłady róŝniące się pod względem zastosowanych substratów oraz mocy zainstalowanej: biogazownia oparta

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju

Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju Biogazownie w Wielkopolsce: potencjał i możliwości rozwoju dr inż. Jacek Dach, dr inż. Krzysztof Pilarski Zakład Energetyki Systemów Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk KRAKÓW 09.06.2014 POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA Paweł Danilczuk Plan prezentacji 1. Surowce i substraty do wytwarzania biogazu rolniczego. 2. Biogazownia rolnicza elementy

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Przyrodnicze uwarunkowania do produkcji biomasy na cele energetyczne ze szczególnym uwzględnieniem produkcji biogazu rolniczego Dr inż. Magdalena Szymańska

Bardziej szczegółowo

Ustawa o promocji kogeneracji

Ustawa o promocji kogeneracji Ustawa o promocji kogeneracji dr inż. Janusz Ryk New Energy User Friendly Warszawa, 16 czerwca 2011 Ustawa o promocji kogeneracji Cel Ustawy: Stworzenie narzędzi realizacji Polityki Energetycznej Polski

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Wertle,listopad 2009

Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Wertle,listopad 2009 Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Stan i perspektywy rozwoju rynku biogazowego na Mazowszu Wertle,listopad 2009 Mazowiecka Agencja Energetyczna Cele powołania MAE: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych

Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak Badania rachunkowości rolnej gospodarstw rolnych w ramach systemu PL FADN umożliwiają wgląd w sytuację produkcyjno-finansową

Bardziej szczegółowo

Sposoby finansowania projektów biogazowych na przykładzie doświadczeń ENERGA BIO Sp. z o.o.

Sposoby finansowania projektów biogazowych na przykładzie doświadczeń ENERGA BIO Sp. z o.o. Sposoby finansowania projektów biogazowych na przykładzie doświadczeń ENERGA BIO Sp. z o.o. Gdańsk, 7 września 2011 r. Grupa ENERGA Kluczowe obszary działalności: produkcja, sprzedaż i dystrybucja energii

Bardziej szczegółowo

Poznao, WUW, 15 lipca 2010 r.

Poznao, WUW, 15 lipca 2010 r. Rządowy Program Innowacyjna Energetyka. Rolnictwo Energetyczne i założenia do Planu Energetycznego dla Wielkopolski narzędzia wsparcia dla rozwoju biogazowni w Polsce Józef Lewandowski WAZE 1 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE MAREK SIUCIAK TERESPOL, 26.05.2014 PROSUMENT? Producent + konsument Pojęcie zaczerpnięte z pilotażowego programu finansowego

Bardziej szczegółowo

POTENCJALNE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU BIOGAZOWNI JAKO CEL NA NAJBLIŻSZE LATA NA PRZYKŁADZIE WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

POTENCJALNE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU BIOGAZOWNI JAKO CEL NA NAJBLIŻSZE LATA NA PRZYKŁADZIE WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA Wydział Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Ekonomicznej i Regionalnej POTENCJALNE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU BIOGAZOWNI JAKO CEL NA NAJBLIŻSZE LATA NA PRZYKŁADZIE WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce

Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce OŹE nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce, 22.10.2009, Opole Anna Oniszk-Popławska, Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO)

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność polskich gospodarstw rolnych w warunkach wygasania kryzysu

Innowacyjność polskich gospodarstw rolnych w warunkach wygasania kryzysu Innowacyjność polskich gospodarstw rolnych w warunkach wygasania kryzysu Marcin Adamski Marek Zieliński Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Warszawa, 08 października 2010 roku Treść wystąpienia 1 Innowacyjność

Bardziej szczegółowo

Pomorskie gospodarstwa rolne w latach na podstawie badań PL FADN. Daniel Roszak PODR w Gdańsku

Pomorskie gospodarstwa rolne w latach na podstawie badań PL FADN. Daniel Roszak PODR w Gdańsku Pomorskie gospodarstwa rolne w latach 2004-2012 na podstawie badań PL FADN Daniel Roszak PODR w Gdańsku Prezentacja oparta jest na analizie wyników produkcyjno-finansowych 267 gospodarstw prowadzących

Bardziej szczegółowo

Znaczenie biomasy leśnej w realizacji wymogów pakietu energetycznoklimatycznego

Znaczenie biomasy leśnej w realizacji wymogów pakietu energetycznoklimatycznego Znaczenie biomasy leśnej w realizacji wymogów pakietu energetycznoklimatycznego w Polsce. Ryszard Gajewski POLSKA IZBA BIOMASY www.biomasa.org.pl Łagów, 5 czerwca 2012 r. Wnioski zużycie energii finalnej

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności inwestycji biogazowych

Ocena efektywności inwestycji biogazowych Ocena efektywności inwestycji biogazowych Dr Waldemar Gostomczyk Politechnika Koszalińska Instytut Ekonomii Zarządzania Zakład Polityki Ekonomicznej i Regionalnej Polityka Polski w zakresie wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Biogazownie rolnicze a ustawa o OZE

Biogazownie rolnicze a ustawa o OZE Biogazownie rolnicze a ustawa o OZE Autorzy: Mgr inż. Magdalena Zubrzycka, Prof. dr hab. Adam Kupczyk, Mgr inż. Michał Sikora, Dr hab. Jędrzej Trajer- prof. SGGW Wszyscy Wydział Inżynierii Produkcji SGGW

Bardziej szczegółowo

Produkcja biomasy a GMO

Produkcja biomasy a GMO Produkcja biomasy a GMO Adam Koryzna Stowarzyszenie Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Opole, 22.10.2009 Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Organizacja zrzeszająca producentów rolnych ZałoŜona

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka energetyczna przedsiębiorstwa

Charakterystyka energetyczna przedsiębiorstwa Warszawa, xx.xx.2016 Instytut Energetyki Odnawialnej ul. Mokotowska 4/6 00-641 Warszawa tel./fax. 22 825 46 52/ 22 875 86 78 e-mail: biuro@ieo.pl Opinia IEO dla firmy xxx na temat zasadności inwestycji

Bardziej szczegółowo

November 21 23, 2012

November 21 23, 2012 November 21 23, 2012 Energy and waste management in agricultural biogas plants Albert Stęchlicki BBI Zeneris NFI S.A. (Poland) Forum is part financed by Podlaskie Region Produkcja energii i zagospodarowanie

Bardziej szczegółowo

Plan rozwoju mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii do 2020 roku

Plan rozwoju mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii do 2020 roku 63 spotkanie Forum Energia -Efekt - Środowisko", NFOŚiGW, 11 lipca 2013 roku Plan rozwoju mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii do 2020 roku założenia krajowej mapy drogowej Grzegorz Wiśniewski Instytut

Bardziej szczegółowo

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015

Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce. Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Regionalne uwarunkowania produkcji rolniczej w Polsce Stanisław Krasowicz Jan Kuś Warszawa, Puławy, 2015 Hipoteza 1. Zasoby czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) wyznaczają potencjał produkcyjny

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest

Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Przykłady obliczeniowe Biogaz Inwest Analizy ekonomiczne wskazują, Ŝe najkorzystniejszą formułą realizacji duŝej biogazowni rolniczej, jest zintegrowanie jej z gospodarstwem rolniczym prowadzącym produkcję

Bardziej szczegółowo

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej

Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej Biomasa jako podstawowe źródło energii odnawialnej dr inż. Magdalena Król Spotkanie Regionalne- Warsztaty w projekcie Energyregion, Wrocław 18.02.2013 1-3 Biomasa- źródła i charakterystyka 4 Biomasa jako

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej 2 Ramy prawne funkcjonowania sektora OZE Polityka energetyczna Polski

Bardziej szczegółowo

Założenia do programu rozwoju mikroinstalacji OZE jako elementu energetyki prosumenckiej

Założenia do programu rozwoju mikroinstalacji OZE jako elementu energetyki prosumenckiej 56 spotkanie Forum Energia - Efekt Środowisko Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Warszawa, 31 stycznia 2013 Założenia do programu rozwoju mikroinstalacji OZE jako elementu energetyki

Bardziej szczegółowo

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE

STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE STAN OBECNY I PERSPEKTYWY ROZWOJU BIOGAZOWNI ROLNICZYCH W POLSCE Michał Ćwil Polska Grupa Biogazowa Targi Poleko Poznań, 2009 Agenda Prezentacji Stan obecny wykorzystania biogazu i perspektywy rozwoju

Bardziej szczegółowo

Tytuł prezentacji: Elektrociepłownia biogazowa Piaski

Tytuł prezentacji: Elektrociepłownia biogazowa Piaski Szansą dla rolnictwa i środowiska - ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna 26 listopada 2012 r. Tytuł prezentacji: Elektrociepłownia biogazowa Piaski Autor prezentacji : Arkadiusz Wojciechowski

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej

Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej Gospodarstwa ogrodnicze w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej Zakład Ekonomiki Gospodarstw Rolnych Prof. dr hab. Wojciech Ziętara Mgr Jolanta Sobierajewska Warszawa, 28 wrzesień 212 r 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Przychody z produkcji energii w instalacji PV w świetle nowego prawa

Przychody z produkcji energii w instalacji PV w świetle nowego prawa Przychody z produkcji energii w instalacji PV w świetle nowego prawa Autor: Henryk Klein - wiceprezes Zarządu OPA-LABOR, Siemianowice Śląskie ( Czysta Energia nr 2/2012) Sukces lub porażka koncepcji rozwoju

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

PAKIET INFORMACYJNY. System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r.

PAKIET INFORMACYJNY. System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r. PAKIET INFORMACYJNY System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r. ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII OCHRONA ŚRODOWISKA EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Co składa się na wartość pomocy publicznej? Na

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 6/2016 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 17 marca 2016 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 r.

Odnawialne źródła energii w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 r. Ministerstwo Gospodarki Rzeczpospolita Polska Odnawialne źródła energii w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 r. Zbigniew Kamieński Dyrektor Departamentu Energetyki Poznań, 27 października

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery ITC Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery Janusz Lewandowski Sulechów, listopad 2011 Ogólne uwarunkowania 1. Kogeneracja jest uznawana w Polsce za jedną z najefektywniejszych technologii

Bardziej szczegółowo

Energetyczne projekty wiatrowe

Energetyczne projekty wiatrowe Energetyczne projekty wiatrowe Potencjał i moŝliwości w warunkach polskich Marcin Kaniewski CIBET REenergy Sp. z o.o. Al. Krakowska 197; 02-180 Warszawa Tel.: 022 57 39 733 Email: info@cibetreenergy.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

Konferencja regionalna Biogazownie szansą dla rolnictwa i środowiska Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu 24 października 2013

Konferencja regionalna Biogazownie szansą dla rolnictwa i środowiska Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu 24 października 2013 Konferencja regionalna Biogazownie szansą dla rolnictwa i środowiska Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu 24 października 2013 Rafał Tomala konsultant Założenia Ekonomiczne Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Przykłady realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii

Przykłady realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii Przykłady realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii Tomasz Lis Sp. z o.o. Plan prezentacji Inwestycje w energię odnawialną: szanse i zagroŝenia, Proces inwestowania, Uwarunkowania prawne, Energia

Bardziej szczegółowo

Biogazownia rolnicza sposobem na podwyższenie rentowności gorzelni rolniczej

Biogazownia rolnicza sposobem na podwyższenie rentowności gorzelni rolniczej Biogazownia rolnicza sposobem na podwyższenie rentowności gorzelni rolniczej 29-11-2011 plan prezentacji Opis technologii biogazowej Korzyści z prowadzenia biogazowni Prezentacja działalności Biogaz Zeneris

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Uzasadnienie celowości szkoleń Dynamiczny wzrost zużycia energii w gospodarstwach, wzrost

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland

KOGENERACJA Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną. 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną 1 2013-01-29 Prezentacja TÜV Rheinland Rozwiązanie podnoszące efektywność energetyczną Usługi dla energetyki Opinie i ekspertyzy dotyczące spełniania wymagań

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Opracowanie indeksu gatunkowego i optymalizacja technologii produkcji wybranych roślin energetycznych. Akronim projektu IGRE

Opracowanie indeksu gatunkowego i optymalizacja technologii produkcji wybranych roślin energetycznych. Akronim projektu IGRE Opracowanie indeksu gatunkowego i optymalizacja technologii produkcji wybranych roślin energetycznych. Akronim projektu IGRE Agro-Centrum Innowacyjnych Technologii Unia Europejska zamierza do 2030 roku

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Gerhard Bartodziej, Michał Tomaszewski - Politechnika Opolska, Instytut Elektrowni i Systemów Pomiarowych

Autorzy: Gerhard Bartodziej, Michał Tomaszewski - Politechnika Opolska, Instytut Elektrowni i Systemów Pomiarowych PROBLEM BUDOWY MAŁYCH BIOGAZOWNI W POLSCE Autorzy: Gerhard Bartodziej, Michał Tomaszewski - Politechnika Opolska, Instytut Elektrowni i Systemów Pomiarowych ( Energetyka nr 2-3/2011) Wprowadzenie Historia

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w energetyce

Biogazownie w energetyce Biogazownie w energetyce Temat opracował Damian Kozieł Energetyka spec. EGIR rok 3 Czym jest biogaz? Czym jest biogaz? Biogaz jest to produkt fermentacji metanowej materii organicznej przez bakterie beztlenowe

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE

ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE ENERGETYKA PROSUMENCKA AKTUALNY STAN I KIERUNKI ROZWOJU W ŚWIETLE USTAWY O OZE Marlena Ballak Szczecin, 15 maja 2015 r. OZE w regulacjach Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23

Bardziej szczegółowo