Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała."

Transkrypt

1 Wydział Nauk Stosowanych Kierunek studiów: Fizjoterapia niestacjonarna PRACA PROJEKTOWA Przemysław S. Knycz Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała. Praca projektowa napisana pod kierunkiem dr Dominika Siewniak-Maciuszek DĄBROWA GÓRNICZA

2 Spis treści Wstęp Warunkowanie klasyczne Sterowanie negatywne - mit kary Generalizacja hamowania Zaburzenia emocjonalne Unikanie źródła karania Dostarczenie negatywnych wzorców zachowania Pozbawianie nagród Sterowanie pozytywne wzmocnienia Procedura stałych odstępów czasowych Procedura stałych proporcji Procedura zmiennych odstępów czasowych Procedura zmiennych proporcji Poziomy wzmocnień Podsumowanie Piśmiennictwo

3 Wstęp. Koncepcja behawiorystyczna jest bardzo bliska mojemu sercu. Pierwsze zetknięcie z tą psychologią miałem w 2011 roku, gdzie moja żona brała udział w warsztatach związanych ze wzmocnieniami pozytywnymi. Wróciła odmieniona i wysłała również mnie, ze słowami Musisz tam jechać. No i pojechałem. Na samych warsztatach w zasadzie spędziliśmy 80 godzin wykładowych oraz 20 godzin praktycznych. Obiekty szkolenia kurczaki - były wstępnie przygotowane do zajęć trenerzy przygotowali obiekty do pracy na stole i zastosowali skojarzenie nagrody z odgłosem wydawanego przez kliker. Kliker, zwany też markerem zachowania, jest urządzeniem wydającym charakterystyczny dźwięk klik, znany również z kapsli po napoju Frugo, daje znać obiektowi, że zachowanie, które prezentuje jest zachowaniem pożądanym. Warunkowanie klasyczne. Z doświadczenia Pawłowa można dowiedzieć się, że istnieją bodźce, na które reagowania nie musimy się uczyć. Są to bodźce bezwarunkowe, jak jedzenie. Również Pawłow zdefiniował istnienie bodźców neutralnych, takich jak kliker czy dzwonek (teoretycznie obojętny dla obiektu). Zauważył on, że sam bodziec w postaci dzwonka, nie wywołuje u psa reakcji, natomiast uruchamiając dzwonek przed podaniem jedzenia, wydając pokarm, powtarzając czynność klika razy, pies zaczął reagować na sam dźwięk dzwonka poprzez ślinienie się po prostu wiedział, że zaraz dostanie pokarm. Odruch wytworzył się dzięki wielokrotnemu skojarzeniu bodźca, w tym przypadku dźwięku dzwonka z podawaniem pokarmu. Pawłow w tym procesie nazwał dzwonek bodźcem warunkowym, a podanie pokarmu po sygnale dźwiękowym wzmocnieniem bodźca warunkowego. Odkrył również, że warunkowanie jest najskuteczniejsze, gdy czas pomiędzy bodźcem warunkowym, a bezwarunkowym nie jest zbyt duży około 0,5 sekundy. Przy większych odstępach warunkowanie trwa dłużej lub w ogóle nie zachodzi. Kojarząc jedzenie z odgłosem klikera, dzwonka czy gwizdka, wystąpi więc asocjacja między dwoma bodźcami i będzie bodźcem warunkowym (obiekt wie, że sygnał oznacza wydanie pokarmu). By wystąpiła asocjacja pomiędzy bodźcami, należy ją utrzymywać - nie można używać bodźca warunkowego i nie wydawać pokarmu - takie powiązanie po prostu wygaśnie. Warto jeszcze wspomnieć, że warunkowanie instrumentalne jest zawsze narzędziem do osiągania pewnych skutków w zachowaniu (powoduje konsekwencje zmiany zachowania). Warunkowanie musi również być konsekwentne - zachowania łatwo się modyfikują przez manipulację konsekwencjami, które muszą być natychmiastowe. Jak wcześniej wspomniałem, odległe konsekwencje są bardzo trudne do skojarzenia. Konsekwencje zachowania, które mają na nie wpływ nazywamy wzmocnieniami, jeśli intensyfikują zachowanie, natomiast nazwiemy je wygaszeniem, jeśli prowadzą do jego zaniku. Należy zapamiętać, że wzmocnienia i wygaszenia są zawsze definiowane przez odbiorcę. Zawsze trzeba zbadać co jest wzmocnieniem, a co wygaszeniem dla badanego obiektu, jest to bardzo personalne. 3

4 Sterowanie negatywne - mit kary. Sterowanie negatywne, zwane inaczej sterowaniem awersyjnym lub punitywnym, polega na stosowaniu wzmocnień ujemnych, takich jak deprywacja pokarmowa, kary pieniężne, przymus, represje, złe stopnie, odrzucenie przez grupę społeczną, degradacja zawodowa. Tego rodzaju bodźce zwane są karami. Zostały ono celowo wprowadzone przez ludzi w celu wyeliminowania zachowań aspołecznych i dewiacyjnych. O ile nagrody są rzadkim środkiem sterowania, to we współczesnym środowisku kary stanowią często główne narzędzie zmiany zachowania. Behawioryści wykazali, iż skuteczność sterowania negatywnego jest znacznie mniej skuteczna, niż efektywność sterowania pozytywnego. Wzmocnienie negatywne, czyli szeroko rozumiana kara, z reguły nie eliminuje zachowań aspołecznych tylko je tłumi i zahamowuje na pewien czas. Człowiek ukarany za przewinienie przestaje zachowywać się aspołecznie, ale tylko w okresie, w którym istnieje zagrożenie otrzymania ponownego wzmocnienia negatywnego. Gdy zagrożenie to mija, zaczyna znów reagować w sposób niepożądany. Ludzie chcąc uniknąć następnych wzmocnień negatywnych planują coraz bardziej wysublimowane i skomplikowane reakcje, które zmniejszą ryzyko otrzymania wzmocnienia negatywnego. Przykładem na takie zachowanie są znalezione pamiętniki ludzi, którzy przebywali w więzieniu, w których analizowani oni swoje aktualnie popełniane błędy i tworzyli plan doskonały kradzieży, tak, by nie dać się złapać w przyszłości podczas następnego włamania czy też napadu. Kara może w pełni spełniać swoje zadania wtedy i tylko wtedy jeśli zostanie włączona w całościowy program modyfikacji zachowania. Nie wystarczy karać, ale należy wskazywać ludziom nowe drogi osiągania wzmocnień pozytywnych. Dobrym przykładem może być sytuacja z mojego rodzinnego podwórka. Nieopodal mojej rodzinnej miejscowości było miejsce, w którym znajdowało się nielegalne kąpielisko nierzadko oblegane w ciepłe dni. Moi znajomi, którzy zostali przyłapani na kąpieli, zostali ukarani mandatami. Przez pewien okres stronili od kąpieli w tym miejscu, następnie po jakimś czasie wracali do dawnej czynności. Bardzo dobrą reakcją władz wsi na te potrzeby ludzkie, była organizacja w tym miejscu kąpieliska strzeżonego, obecnie obiekt cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Stosując wzmocnienia negatywne kary, spotkamy się ze zjawiskami, które towarzyszą procesowi warunkowania. Są to generalizacja hamowania, zaburzenia emocjonalne, unikanie źródła karania, czy też nauka wymierzania kary. Generalizacja hamowania. Badacze odkryli, że kara tłumi nie tylko reakcje niepożądane, ale także wiele zachowań pożądanych. Aby temu zapobiec należy karać reakcje, które chcemy by wygasły, ale jednocześnie nagradzać reakcje pożądane. Nie jest wykluczone, że cały zespół negatywnych zjawisk społecznych, takich jak bierność, brak zaangażowania w swoją pracę, wiąże się z generalizacją hamowania. Ludzie przyjmują pogląd, że aktywność się nie opłaca. Aby zapobiec temu zjawisku, należy karać zachowania aspołeczne i jednocześnie nagradzać działania pożądane. Dzięki temu wiele pozytywnych reakcji człowieka nie zostanie zablokowanych

5 Zaburzenia emocjonalne. Reakcje lękowe są najczęściej reakcją na silne i nieadekwatne kary, prowadzące do reakcji unikania, co w następstwie stosowania kolejnych kar wzmaga gniew i agresję. Często człowiek zaczyna reagować emocjonalnie na zupełnie neutralne bodźce. Żyjemy w czasach, w których zaburzenia emocjonalne są jednym z głównych problemów człowieka. Rozbudowany system karania może jedynie utrudnić rozwiązanie tego problemu. 2 Kumulacja bodźców negatywnych, która przecież nierzadko się zdarza w codziennym życiu, może skutecznie wpłynąć na negatywny odbiór świata przez jednostkę. Czy ludzie u władzy nie powinni się pochylić nad tym problemem? Unikanie źródła karania. Kolejne odkrycie badaczy ukazało, że obiekty zaczynają unikać miejsc i źródeł, z których najczęściej otrzymywane są wzmocnienia negatywne. Jest rzeczą naturalną, że ludzie unikają tych osób i instytucji, które wymierzają im kary. Jeśli wychowawca klasy często stosuje surowe kary, a jednocześnie obce mu są metody sterowania zachowaniem za pomocą nagród, uczniowie będą unikać szkoły i opuszczać lekcje. Podobnie w instytucji, w której wzmocnienia negatywne całkowicie zdominowały wzmocnienia pozytywne, występuje zjawisko fluktuacji kadr; często najlepsi pracownicy opuszczają zakład, w którym kara stała się podstawowym narzędziem oddziaływania na ludzi. Jedynie zwiększenie roli wzmocnień pozytywnych, takich jak bodźce materialne, dobra atmosfera pracy czy uznanie społeczne, może zapobiec temu zjawisku. 3 Ciekawym odniesieniem może być tutaj stosunek społeczeństwa do Urzędów Skarbowych, kto lubi tam chodzić? Czyż nie można zastosować parafrazy podatku dochodowego w postaci Kto osiąga dochód, podlega karze grzywny? Dostarczenie negatywnych wzorców zachowania. W zasadzie najważniejszym z odkrytych podczas badań zjawisk występujących podczas karania, jest zachodzenie procesu uczenia się - dziecko karane za złe zachowanie, samo będzie się uczyło jak wymierzać karę. Przyjmijmy, że rodzice biją swoje dziecko za jego agresywne zachowanie się w szkole. Taka kara fizyczna nie tylko tłumi agresję, ale również uczy dziecko, jak wymierzać karę. Zachowanie rodziców jest wzorcem, który może zostać przez niego zaakceptowany; dziecko zacznie stosować przemoc w stosunku do swoich rówieśników. Sztuka karania przechodzi więc z pokolenia na pokolenie. Jeśliby pedagogowie, urzędnicy czy socjotechnicy zdawali sobie sprawę, że proces karania jest jednocześnie procesem uczenia się, w którym osoba karana zapoznaje się z negatywnymi wzorcami zachowań, to prawdopodobnie z większą rozwagą i umiarem stosowaliby oni wzmocnienia negatywne. 4. Jest to jednocześnie również najsmutniejsze z odkryć związanych z badaniami behawiorystów

6 Pozbawianie nagród. Jedną z procedur sterowania negatywnego jest procedura polegająca nie tyle na stosowaniu kar co na pozbawianiu nagród. Odbieranie przywilejów i możliwości korzystania z praw pełni w tej procedurze rolę bodźca negatywnego. Specyficzne jest to, iż jeśli w poprzednich procedurach ludzie unikali źródła karania, o tyle w tej procedurze skupiają się na źródle, które pozbawiają nagrody. Przeprowadzone badania pozwalają jedynie sformułować kilka interesujących hipotez. W pewnym eksperymencie pokazywano chłopcom, którzy mieli tendencję do ssania palców, ciekawe filmy rysunkowe. W chwili, gdy chłopiec zaczął ssać palec, przerywano pokaz. Taka deprywacja sensoryczna spowodowała dość szybkie zmniejszenie liczby niepożądanych reakcji. Okazało się jednak, że nie był to trwały efekt, ponieważ w sytuacjach życiowych, na przykład na lekcjach, dzieci znów ssały palce. Tego typu badania zdają się wskazywać, że usunięcie nagrody działa podobnie jak normalna kara. Wywołuje więc ono jedynie skutki doraźne i być może skuteczne, gdy łączone jest ze wskazywaniem ludziom konstruktywnej alternatywy. Pozbawienie wzmocnień pozytywnych (nagród) wywołuje jednocześnie wiele skutków, które są specyficzne dla tej metody sterowania negatywnego. Godny zanotowania jest fakt, że o ile w poprzednio opisanych metodach ludzie próbowali unikać źródła karania, a więc unikali instytucji i osób wymierzających karę, o tyle obecnie skierowują uwagę na źródła, które pozbawiają ich nagrody. Tak więc chłopcy w opisanym eksperymencie interesowali się eksperymentatorem, który przerywał projekcję filmu. Ponadto pozbawienie wzmocnienia pozytywnego nie wywołuje tak silnych reakcji emocjonalnych, szczególnie lękowych. Z tych względów wydaje się, że metoda ta jest bardziej humanitarna. Zbyt mało jednak przeprowadzono badań empirycznych, aby stwierdzić, czy tak jest na pewno. Nie jest wykluczone, że wywołuje ona jakieś dodatkowe skutki negatywne, których obecnie nie można przewidzieć. 5 Sterowanie pozytywne wzmocnienia. Najważniejszą rzeczą, która wynika z koncepcji behawiorystycznej, są wzmocnienia pozytywne, które odgrywają główną rolę w sterowaniu zachowaniem. Aby nim skutecznie sterować należy sobie najpierw odpowiedzieć na pytania: Jakie wzmocnienia są odpowiednie w danych okolicznościach? Jakie nagrody wpłyną na to, że uczniowie będą lepiej się uczyć i rozwiązywać zadania czy nawet pokochają edukację? Dobór odpowiednich wzmocnień pozytywnych jest jednak bardzo trudny. Okazuje się bowiem, że ten sam bodziec zewnętrzny może być wysoką nagrodą dla jednych, a surową karą dla innych, jest to sprawa bardzo indywidualna. Dobór właściwych wzmocnień jest jedynie pierwszym krokiem manipulacji zachowaniem instrumentalnym. Duże znaczenie posiada również procedura stosowania nagród, czyli system reguł, które decydują o tym, jak często, kiedy i za jakie zachowanie badacz wzmacnia reakcje człowieka. Procedura stałych odstępów czasowych. Zachowanie jest regularnie nagradzane po upływie określonego czasu. Procedura ta niestety wywołuje ujemne skutki. Skoro nie ma wyraźnej zależności pomiędzy osiągnięciami, a wielkością wzmocnienia materialnego i moralnego, ludzie często działają na zwolnionych obrotach, często 5 6

7 pracują nierytmicznie, zwalniają tempo pracy po otrzymaniu wypłaty (czyli nagrody), a jednocześnie zwiększają wysiłek tuż przed jej otrzymaniem. Osobiście zauważam u siebie w firmie, że pracownicy zatrudnieni jako podwykonawcy, rozliczający się w okresach tygodniowych, pracują wydajniej. Procedura stałych proporcji. Człowiek otrzymuje wzmocnienia po wykonaniu określonej pracy. W tej sytuacji człowiek otrzymuje wzmocnienie regularnie po każdej n-tej reakcji. Procedura ta pobudza aktywność i zwiększa tempo działania. Jego skuteczność w dużym stopniu zależy od tego czy umiemy prawidłowo określić, po ilu reakcjach człowieka należy podać wzmocnienie. Procedura zmiennych odstępów czasowych. Wydawane wzmocnienia są nieregularne. Czas upływający pomiędzy reakcją, a nagrodą zmienia się losowo. Procedura ta nie pozwala na przewidywanie momentu otrzymania wzmocnienia, więc nie występuje skojarzenie zachowania, z wydaną nagrodą obiekt badany nie wie za co dostaje nagrodę. Procedura zmiennych proporcji. W tym przypadku zmienia się liczba reakcji, po których następuje wzmocnienie, jak w grze losowej - przeciętnie co dziesiąty los wygrywa jednak gracz może wygrać już za pierwszym razem albo dopiero za setnym. Okazuje się, że rozkład o zmiennych proporcjach jest najbardziej efektywny, gdyż ludzie pracują na wytężonych obrotach i wykazują dużą aktywność żyjąc w nadziei, że wcześniej czy później zostaną nagrodzeni. Nawet najbardziej wyrafinowane procedury wzmacniania nie dadzą wyników, gdy człowiek nie nauczy się uprzednio określonych wzorów zachowań instrumentalnych. W procesie wzmacniania pozytywnego, ważną role odgrywają metody konstruowania reakcji człowieka. Jedną z takich metod polega na stosowaniu przez nauczyciela czy psychoterapeutę nagradzania zachowania, które są wprawdzie bardzo odległe od pożądanych, ale które zostały już opanowane przez człowieka. Stopniowo kryteria wzmacniania stają się coraz bardziej surowe. W kolejnych etapach nauczyciel czy psychoterapeuta zaczynają nagradzać jedynie bardziej złożone reakcje, które są zbliżone do reakcji pożądanych. Taka metoda nazywa się metodą kolejnych przybliżeń. Zasady sterowania pozytywnego są zbyt rzadko przestrzegane, co prowadzi do fatalnych konsekwencji, które nazwać można błędami sterowania. Najpowszechniejszym błędem jest opóźnienie wzmocnienia. Odroczenie nagrody zmniejsza jej znaczenie i obniża poziom ludzkiego wysiłku. Wzmocnienie powinno być bezpośrednie i jak najszybsze. Jeśli uczeń otrzymuje dobrą ocenę kilka lub kilkanaście dni po wykonaniu zadania czy napisaniu sprawdzianu, traci ona dla niego na znaczeniu. Również zbyt późne wyrażenie uznania lub podziwu albo odroczenie wynagrodzenia za pracę, wpływa negatywnie na dalszą aktywność człowieka. 7

8 Poziomy wzmocnień. Podczas badań, psychologowie behawioralni odkryli, że istnieją cztery poziomy wzmocnień. wzmocnienie pierwszorzędowe (primary reinforcer) jest nim jedzenie. wzmocnienie drugorzędowe (secondary reinforcer) np. kliknięcie czy sygnał dzwonka jest to informacja, że pojawi się wzmocnienie pierwszorzędowe. wzmocnienie trzeciorzędowe (third reinforcer) hasło czy też komenda - zawiera informację jak otrzymać wzmocnienie drugorzędowe, które prowadzi do pierwszorzędowego. wzmocnienie czwartorzędowe (quarternary reinforcer) zapowiedź wzmocnień, informacja że pojawi się wzmocnienie trzeciorzędowe, np. nawiązujemy kontakt wzrokowy z obiektem czy ubieramy strój do treningu, co jest oznaką, że obiekt będzie szkolony. Podsumowanie. Psychologowie opracowali tę koncepcję pod koniec lat 50 XX wieku. Pomimo dokonanych odkryć, które były przeprowadzone w sposób eksperymentalny, siła kary nadal jest odczuwalna we współczesnych społeczeństwach. Zdarzają się w dzisiejszych czasach inicjatywny zmieniające podejście do stosowania kar. Przykładem może być postawienie fotoradaru w Sztokholmie, który robi zdjęcia kierowcom jadącym prawidłowo, a potem wśród takich kierowców jest losowana nagroda. Na efekt nie trzeba było długo czekać średnia prędkość przy ograniczeniu do 30km/h, przed postawieniem fotoradaru wynosiła 32km/h po postawieniu 25km/h. W Polsce kierowcy, dzięki fotoradarom, utrzymują prawidłową prędkość tylko tam, gdzie fotoradar stoi efekt jest krótkotrwały i nie wpływa długotrwale na zachowanie Polskiego kierowcy, co najwyżej uczy go zwalniać w odpowiednim momencie, by nie zostać złapanym, a dodatkowo obserwuje się jak kierowcy znacznie przyśpieszają zaraz za fotoradarem. Według mojej opinii behawioryści stworzyli obraz człowieka trochę niepełny, ale ukazujący jak przebywanie w określonym środowisku wpływa na jego zachowania, które są wynikiem oddziaływania bodźców negatywnych i pozytywnych. Warto podkreślić, że to przecież my tworzymy to środowisko, które na nas wpływa. Sądzę, że przed człowiekiem współczesnym stoi wiele wyzwań związanych ze zbudowaniem przyjaznego społeczeństwa, które dostarczając bodźców pozytywnych, będą w stanie zmienić zachowania niepożądane społecznie, na akceptowalne. Piśmiennictwo. 1. Koncepcje psychologiczne człowieka - Kozielecki Józef. 2. Affective Neuroscience - Jaak Panksepp 3. 8

manipulacja doskonała

manipulacja doskonała Koncepcja behawiorystyczna, czyli manipulacja doskonała Przemysław S. Knycz 160507_2133 Zanim zaczniemy... Jestem zwolennikiem tej koncepcji, ponieważ sam stosuję ją w codziennym życiu. Działa wobec zwierząt,

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Agata Ladra piątek, 19 października :19 - Poprawiony piątek, 19 października :23

Wpisany przez Agata Ladra piątek, 19 października :19 - Poprawiony piątek, 19 października :23 NAGRODY I KARY W WYCHOWANIU Zagadnienie stosowania nagród i kar w wychowaniu w rodzinie i placówkach, takich jak przedszkole i szkoła, ciągle budzi ciekawość i wiele kontrowersji. Nieomal codziennie zadajemy

Bardziej szczegółowo

Wesoła Łapka - Szkoła Przyjaciół. Psów ZAKAZ ROZPOWSZECHNIANIA. Teoria uczenia się

Wesoła Łapka - Szkoła Przyjaciół. Psów ZAKAZ ROZPOWSZECHNIANIA. Teoria uczenia się Teoria uczenia się Co to jest uczenie się? Uczenie się to względnie trwała zmiana zachowania lub możliwość takiej zmiany oparta na doświadczeniu wg. Zimbardo Psychologia i życie. rodzaje uczenia się Spośród

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie XII. Odruchy warunkowe

Ćwiczenie XII. Odruchy warunkowe Ćwiczenie XII Odruchy warunkowe Odruchy Odruchy Warunkowe Bezwarunkowe Klasyczne (Pawłowowskie) Instrumentalne Animalne I rzędu II i wyższego rzędu Wegetatywne Odruchy bezwarunkowe Odruchy bezwarunkowe

Bardziej szczegółowo

Pamięć i uczenie się Behawioryzm. Uczenie się jako wytwarzanie odruchów warunkowych

Pamięć i uczenie się Behawioryzm. Uczenie się jako wytwarzanie odruchów warunkowych Pamięć i uczenie się Behawioryzm. Uczenie się jako wytwarzanie odruchów warunkowych W 2 dr Łukasz Michalczyk 1 behawioryzm to kierunek psychologii skupiający się na badaniu zachowania, o r a z pomijaniu

Bardziej szczegółowo

Poznań Copyright by Danuta Anna Michałowska PRZEGLĄD GŁÓWNYCH TEORII NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ

Poznań Copyright by Danuta Anna Michałowska PRZEGLĄD GŁÓWNYCH TEORII NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ 1 PRZEGLĄD GŁÓWNYCH TEORII NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ GŁÓWNE TEORIE NAUCZANIA I UCZENIA SIĘ: 1. behawiorystyczne zajmujące się w różnych ujęciach bodźcami, reakcjami i wzmocnieniami; 2. poznawczo procesualne

Bardziej szczegółowo

Motywacja PROCESY MOTYWACJI. Teorie treści (co motywować) Podejścia do motywacji. Teoria oczekiwań. Teorie procesu (jak motywować)

Motywacja PROCESY MOTYWACJI. Teorie treści (co motywować) Podejścia do motywacji. Teoria oczekiwań. Teorie procesu (jak motywować) PROCESY MOTYWACJI Motywacja Jest procesem psychicznej regulacji, od którego zależy kierunek ludzkich czynności oraz ilość energii, jaką na realizację danego kierunku człowiek gotów jest poświęcić. Tak

Bardziej szczegółowo

Procedury nagradzania

Procedury nagradzania Procedury nagradzania Co to jest wzmocnienie? Nagroda to nie jest to samo co wzmocnienie różnica między nagrodą a wzmocnieniem: nagroda jest gratyfikacją otrzymaną po wykonaniu zadania wzmocnienie zwiększa

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

PROCES MOTYWACJI. Podstawowy proces motywacji Zestawienie teorii motywacji. Niezaspokojona potrzeba. Napięcie. Poszukiwanie.

PROCES MOTYWACJI. Podstawowy proces motywacji Zestawienie teorii motywacji. Niezaspokojona potrzeba. Napięcie. Poszukiwanie. PROCES MOTYWACJI Podstawowy proces motywacji Niezaspokojona potrzeba Napięcie Poszukiwanie Popęd Zaspokojona potrzeba Osłabnięcie napięcia Tabela 1. Przedstawiciel Zestawienie teorii motywacji Teorie treści

Bardziej szczegółowo

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 2. Podstawowe komendy siad i leżeć

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 2. Podstawowe komendy siad i leżeć Jak wytresować swojego psa? Częs ć 2 Podstawowe komendy siad i leżeć Podstawowe komendy: siad, leżeć Podstawowymi komendami, które powinien znać pies, są komendy siad oraz leżeć. Są to komendy, które ułatwiają

Bardziej szczegółowo

MOTYWOWANIE W ZARZĄDZANIU

MOTYWOWANIE W ZARZĄDZANIU WYKŁAD 9 MOTYWOWANIE W ZARZĄDZANIU 1 1. Istota motywacji i motywowania: Motywacja jest to ogół bodźców, pobudek oraz stan gotowości ludzi, do określonego zachowania się i działania. Motywacja wewnętrzna

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2014/2015

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2014/2015 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ 2014/2015 Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie nadzoru pedagogicznego z dnia 7 października 2009 r. wraz ze zmianami z dnia 10 maja 2013

Bardziej szczegółowo

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 8. Sztuczki

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 8. Sztuczki Jak wytresować swojego psa? Częs ć 8 Sztuczki Sztućzki: proszenie, podawanie łapy Uczenie sztuczek nie jest konieczne, jeśli chodzi o rzeczy, które psy powinny umieć. Warto jednak wiedzieć, że sam proces

Bardziej szczegółowo

NAGRODY I KARY CO ZROBIĆ, ABY WYCHOWANIE NIE STAŁO SIĘ TRESURĄ?

NAGRODY I KARY CO ZROBIĆ, ABY WYCHOWANIE NIE STAŁO SIĘ TRESURĄ? NAGRODY I KARY CO ZROBIĆ, ABY WYCHOWANIE NIE STAŁO SIĘ TRESURĄ? Kary i nagrody to powszechnie stosowane metody wychowawcze. Nie zawsze jednak wiemy, kiedy i jak nagradzać i karać nasze dzieci, aby nasze

Bardziej szczegółowo

Etapy procesu badawczego. mgr Magdalena Szpunar

Etapy procesu badawczego. mgr Magdalena Szpunar Etapy procesu badawczego mgr Magdalena Szpunar Wiedza naukowa oparta jest na wnioskowaniu oparta jest na doświadczeniu (obserwacji) naukowcy stosują kryteria logiczne i empiryczne do weryfikacji twierdzeń

Bardziej szczegółowo

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne

Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne Czy potrafisz się uczyć? badanie ewaluacyjne W celu zbadania efektywności uczenia się, przygotowałam i przeprowadziłam wśród uczniów mojej klasy ankietę na temat Czy potrafisz się uczyć?. Test przeprowadziłam

Bardziej szczegółowo

Procesowe wspomaganie szkół i przedszkoli. Prezentacje dobrych praktyk. 24 października 2014r.

Procesowe wspomaganie szkół i przedszkoli. Prezentacje dobrych praktyk. 24 października 2014r. Procesowe wspomaganie szkół i przedszkoli Prezentacje dobrych praktyk 24 października 2014r. Procesowe wspomaganie na przykładzie III Liceum Ogólnokształcącego w Łomży w obszarze: Techniki uczenia się

Bardziej szczegółowo

Ocenianie Kształtujące. Opracowała: Jolanta Dobrowolska Gimnazjum Nr 3 w Legionowie

Ocenianie Kształtujące. Opracowała: Jolanta Dobrowolska Gimnazjum Nr 3 w Legionowie Ocenianie Kształtujące Opracowała: Jolanta Dobrowolska Gimnazjum Nr 3 w Legionowie Ocenianie kształtujące polega na pozyskiwaniu przez nauczyciela w trakcie nauczania informacji, które pozwolą rozpoznać,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rysunki i tabele... Wstęp do wydania polskiego... Przedmowa... Podziękowania...

Spis treści. Rysunki i tabele... Wstęp do wydania polskiego... Przedmowa... Podziękowania... Spis treści Rysunki i tabele... Wstęp do wydania polskiego... Przedmowa... Podziękowania... XI XIII XV XIX Wprowadzenie... 1 Umiejętności społeczne i dziecko w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym...

Bardziej szczegółowo

Kary i nagrody w wychowaniu dziecka

Kary i nagrody w wychowaniu dziecka Kary i nagrody w wychowaniu dziecka W dzisiejszych czasach, w których wszystko jest tak względne, trudne i skomplikowane, co może być oparciem dla dzieci? Pozostali jedynie rodzice. W żadnej innej epoce

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkolno Przedszkolny w Twardorzeczce Przedszkole w Twardorzeczce Rok szkolny 2016/2017 KSZTAŁTOWANE SĄ POSTAWY I RESPEKTOWANE NORMY SPOŁECZNE

Zespół Szkolno Przedszkolny w Twardorzeczce Przedszkole w Twardorzeczce Rok szkolny 2016/2017 KSZTAŁTOWANE SĄ POSTAWY I RESPEKTOWANE NORMY SPOŁECZNE Zespół Szkolno Przedszkolny w Twardorzeczce Przedszkole w Twardorzeczce Rok szkolny 16/17 KSZTAŁTOWANE SĄ POSTAWY I RESPEKTOWANE NORMY SPOŁECZNE Cel ewaluacji: Pozyskanie informacji dotyczących znajomości

Bardziej szczegółowo

Działania szkoły na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa na jej terenie 2. Cele ewaluacji

Działania szkoły na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa na jej terenie 2. Cele ewaluacji 1. Przedmiot ewaluacji Działania szkoły na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa na jej terenie 2. Cele ewaluacji Cel ogólny Diagnoza środowiska szkolnego w kontekście poczucia bezpieczeństwa wszystkich uczestników

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program szkolenia z zakresu dogoterapii z elementami terapii zaburzeń zachowań psów. Ilość godzin 10

Kompleksowy program szkolenia z zakresu dogoterapii z elementami terapii zaburzeń zachowań psów. Ilość godzin 10 Kompleksowy program szkolenia z zakresu dogoterapii z elementami terapii zaburzeń zachowań psów Nazwa bloku I Dogoterapia Zagadnienia teoria Podstawowe zagadnienia Interakcje między człowiekiem z zwierzęciem.

Bardziej szczegółowo

SYSTEM NAGRÓD i KAR W PROCESIE WYCHOWAWCZYM DZIECKA

SYSTEM NAGRÓD i KAR W PROCESIE WYCHOWAWCZYM DZIECKA SYSTEM NAGRÓD i KAR W PROCESIE WYCHOWAWCZYM DZIECKA Kara jest to negatywna sytuacja, której organizm unika, ponieważ towarzyszy jej negatywny stan emocjonalny. Zadanie kary jest dwojakie: po pierwsze -

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia zachowania ze szczególnym uwzględnieniem agresji. Dr.n.med. Tomasz Srebnicki

Zaburzenia zachowania ze szczególnym uwzględnieniem agresji. Dr.n.med. Tomasz Srebnicki Zaburzenia zachowania ze szczególnym uwzględnieniem agresji Dr.n.med. Tomasz Srebnicki Pytania Jakie jest miejsce agresji w zaburzeniach klinicznych? Jakie są przyczyny agresji? Co jest najczęstszą przyczyną

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla rodziców. Spotkanie I Metody i formy pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Przygotowanie do treningu czystości.

Warsztaty dla rodziców. Spotkanie I Metody i formy pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Przygotowanie do treningu czystości. Warsztaty dla rodziców Spotkanie I Metody i formy pracy z dzieckiem niepełnosprawnym intelektualnie. Przygotowanie do treningu czystości. I. Zasady podstawowe w pracy z dzieckiem niepełnosprawnym. II.

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej dotyczącej przestrzegania norm społecznych w Szkole Podstawowej w Karpicku

Raport z ewaluacji wewnętrznej dotyczącej przestrzegania norm społecznych w Szkole Podstawowej w Karpicku Raport z ewaluacji wewnętrznej dotyczącej przestrzegania norm społecznych w Szkole Podstawowej w Karpicku Opracowała M. Janas 1 Spis treści: 1. Wprowadzenie.. s. 3. 2. Analiza... s. 5. 3. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL.

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. SZAFERA W ŻARKACH I CELE PROGRAMU Cel główny: poprawa efektywności kształcenia w szkole

Bardziej szczegółowo

Kategorie trudnych zachowań

Kategorie trudnych zachowań Kategorie trudnych zachowań Przyczyny trudnych zachowań 1. czynniki fizjologiczne/biologiczne: -choroby, -ból, -somatyczne, -zespół PMS, -popęd seksualny; 2. czynniki psychiczne: -strach, -obniżone poczucie

Bardziej szczegółowo

Plan działań profilaktycznych Gimnazjum im. Biskupa Michała Kozala w Białośliwiu (rok szkolny 2015/2016)

Plan działań profilaktycznych Gimnazjum im. Biskupa Michała Kozala w Białośliwiu (rok szkolny 2015/2016) Plan działań profilaktycznych Gimnazjum im. Biskupa Michała Kozala w Białośliwiu (rok szkolny 2015/2016) Plan działań profilaktycznych został przedstawiony i zaakceptowany przez Radę Pedagogiczną w dniu

Bardziej szczegółowo

Problematyka motywowania w nowoczesnej szkole. prof. nz dr hab. Joanna M. Moczydłowska

Problematyka motywowania w nowoczesnej szkole. prof. nz dr hab. Joanna M. Moczydłowska Problematyka motywowania w nowoczesnej szkole prof. nz dr hab. Joanna M. Moczydłowska Co to jest motywacja? Etymologia słowa motywacja wskazuje na jej korzenie w języku łacińskim. Movere oznacza ruch,

Bardziej szczegółowo

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 4. Przywołanie na spacerach

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 4. Przywołanie na spacerach Jak wytresować swojego psa? Częs ć 4 Przywołanie na spacerach Przywołanie na spaćeraćh Każdy posiadacz psa liczy się z tym, że powinien ze swoim czworonogiem chodzić na przynajmniej jeden dłuższy spacer

Bardziej szczegółowo

Anna Rappe Analiza wyników Gimnazjum AA Próba łączenia analiz ilościowych (EWD) i jakościowych (ewaluacja zewnętrzna)

Anna Rappe Analiza wyników Gimnazjum AA Próba łączenia analiz ilościowych (EWD) i jakościowych (ewaluacja zewnętrzna) Anna Rappe Analiza wyników Gimnazjum AA Próba łączenia analiz ilościowych (EWD) i jakościowych (ewaluacja zewnętrzna) Gimnazjum AA jest dużą, w jednym roczniku 4-5 oddziałów, szkołą wielkomiejską. Wyniki

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT

POSTAW NA ROZWÓJ! 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT 19.05.2011 KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA PROJEKT POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego edycja 2 Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Nagrody i upomnienia w przedszkolu

Nagrody i upomnienia w przedszkolu Nagrody i upomnienia w przedszkolu Rozpatrując problem upomnień i nagród w przedszkolu trzeba na wstępie podkreślić, iż największą wartością w wychowaniu dziecka mają oddziaływania pozytywne, takie jak

Bardziej szczegółowo

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Akredytacja Państwowej Komisji Akredytacyjnej (Uchwała Nr 474/2010 z dn. 27.05. 2010r.)1111 Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska Instytut Psychologii

Bardziej szczegółowo

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci

Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Akredytacja Państwowej Komisji Akredytacyjnej (Uchwała Nr 474/2010 z dn. 27.05. 2010r.)1111 Zadania rodziców i nauczycieli w rozwijaniu zdolności dzieci Prof. dr hab. Anna Izabela Brzezińska Instytut Psychologii

Bardziej szczegółowo

TRUDNE ZACHOWANIA UCZNIÓW. Co warto (a czego nie warto) robić w ramach działań wychowawczych w szkole

TRUDNE ZACHOWANIA UCZNIÓW. Co warto (a czego nie warto) robić w ramach działań wychowawczych w szkole TRUDNE ZACHOWANIA UCZNIÓW. Co warto (a czego nie warto) robić w ramach działań wychowawczych w szkole Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu www.oskko.edu.pl/konferencjaoskko2015 Prezentacja

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 67 PROGRAM SZKOLNEJ PROFILAKTYKI Na rok szkolny 2015/2016

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 67 PROGRAM SZKOLNEJ PROFILAKTYKI Na rok szkolny 2015/2016 ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 67 PROGRAM SZKOLNEJ PROFILAKTYKI Na rok szkolny 2015/2016 Program szkolnej profilaktyki uzupełnia program wychowawczy szkoły, odpowiadając na problemy oraz zagrożenia pojawiające się w

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I?

Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Jak pomóc dziecku w okresie adaptacji w klasie I? Magdalena Czub Zespół Wczesnej Edukacji Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Uczelnie dla szkół Adaptacja w szkole Nauczyciel Dziecko Rodzic Rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI

NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI NOWA JAKOŚĆ DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W POWIECIE M Szkoła Podstawowa w Damicach Obszar do wsparcia w roku szkolnym 2013/2014 PRACA Z UCZNIEM ZE SPECJALNYMI POTRZEBAMI EDUKACYJNYMI Wybór zakresu szkolenia

Bardziej szczegółowo

John Broadus Watson (1878-1958)

John Broadus Watson (1878-1958) John Broadus Watson (1878-1958) 1958) Dajcie mi dziecko spłodzone przez dowolną parę rodziców i dajcie mi pełną kontrolę nad środowiskiem, w jakim będzie ono wzrastać - a sprawię, Ŝe wyrośnie na wybitnego

Bardziej szczegółowo

Co to jest motywacja i jak motywować ludzi

Co to jest motywacja i jak motywować ludzi Co to jest motywacja i jak motywować ludzi Termin motywacja jest stosowany w psychologii do opisu wszelkich mechanizmów odpowiedzialnych za uruchomienie, ukierunkowanie, podtrzymanie i zakończenie zachowania.

Bardziej szczegółowo

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 3. Chodzenie przy nodze

Jak wytresować swojego psa? Częs ć 3. Chodzenie przy nodze Jak wytresować swojego psa? Częs ć 3 Chodzenie przy nodze Chodzenie przy nodze Idąc z psem na spacer pragniemy, aby ten wspólnie spędzony czas wiązał się zarówno dla nas, jak i dla czworonoga z przyjemnością.

Bardziej szczegółowo

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych

Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Przemysław Majkut Gimnazjum N analiza efektów kształcenia na podstawie wyników egzaminów zewnętrznych Opis szkoły Opisywane gimnazjum znajduje się w niewielkiej miejscowości, liczącej niewiele ponad tysiąc

Bardziej szczegółowo

Procedury I. Procedura przyjmowania uczniów do świetlicy szkolnej

Procedury I. Procedura przyjmowania uczniów do świetlicy szkolnej Procedury I. Procedura przyjmowania uczniów do świetlicy szkolnej 1. Przyjęcie dziecka do świetlicy następuje na podstawie pisemnego zgłoszenia rodziców/ prawnych opiekunów (Karta zgłoszenia dziecka do

Bardziej szczegółowo

UCZYĆ SIĘ EFEKTYWNIE

UCZYĆ SIĘ EFEKTYWNIE UCZYĆ SIĘ EFEKTYWNIE CO CZŁOWIEK MA W GŁOWIE? JAK DZIAŁA NASZA PAMIĘĆ? ANALOGIA DO MIĘŚNI I TRENINGÓW: 1. PSYCHICZNE ZAKWASY - POCZĄTKOWO NAUKA NIE JEST PRZYJEMNA TYLKO MĘCZĄCA, LECZ KONTYNUOWANA ZACZYNA

Bardziej szczegółowo

Jak efektywnie komunikować się z rodzicami.

Jak efektywnie komunikować się z rodzicami. Jak efektywnie komunikować się z rodzicami. Współpraca dwóch najważniejszych środowisk wychowawczych domu i szkoły jest podstawą właściwego rozwoju dziecka. oczekiwania O Rodzicow O Nauczycieli Moja rola

Bardziej szczegółowo

POZYTYWNA SZKOŁA PODSTAWOWA W GDAŃSKU

POZYTYWNA SZKOŁA PODSTAWOWA W GDAŃSKU PROCEDURY DOTYCZĄCE KORZYSTANIA ZE ŚWIETLICY SZKOLNEJ POZYTYWNA SZKOŁA PODSTAWOWA W GDAŃSKU Procedura przyprowadzania i odbierania dzieci ze świetlicy szkolnej przez rodziców 1. Dzieci zapisane do świetlicy

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III

SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III SYSTEM MOTYWACYJNY W KLASACH I - III MOTYWACJA UCZNIA DO NAUKI 1. Pojęcie motywacji 2. Procesy motywacyjne 3. Rodzaje motywacji 4. Motywowanie ucznia w klasach I - III Pojęcie motywacji Motywacja rozumiana

Bardziej szczegółowo

Słuchacze poznają: definicję oceniania kształtującego wybrane elementy OK opinie nauczycieli stosujących OK

Słuchacze poznają: definicję oceniania kształtującego wybrane elementy OK opinie nauczycieli stosujących OK Słuchacze poznają: definicję oceniania kształtującego wybrane elementy OK opinie nauczycieli stosujących OK 2 Ocenianie kształtujące to częste, interaktywne ocenianie postępów ucznia i uzyskanego przez

Bardziej szczegółowo

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Jestem bezpieczny. Scenariusz nr 1

Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska. Blok tematyczny: Jestem bezpieczny. Scenariusz nr 1 Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska Blok tematyczny: Jestem bezpieczny Scenariusz nr 1 I. Tytuł scenariusza: Bezpieczna droga do szkoły. II. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne III. Edukacje (3 wiodące):

Bardziej szczegółowo

Skąd się biorą emocje? Dlaczego w konkretnej sytuacji czujemy się tak, a nie inaczej?

Skąd się biorą emocje? Dlaczego w konkretnej sytuacji czujemy się tak, a nie inaczej? CBT Depresji Skąd się biorą emocje? Dlaczego w konkretnej sytuacji czujemy się tak, a nie inaczej? Terapia poznawczo-behawioralna Epiktet z Hierapolis : Nie niepokoją nas rzeczy, ale nasze mniemania o

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI PRZEPROWADZONEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W PIOTRKOWIE TRYBUNALSKIM W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

RAPORT Z EWALUACJI PRZEPROWADZONEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W PIOTRKOWIE TRYBUNALSKIM W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 RAPORT Z EWALUACJI PRZEPROWADZONEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W PIOTRKOWIE TRYBUNALSKIM W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 Ewaluacja w Szkole Podstawowej nr 3 w Piotrkowie Trybunalskim w roku szkolnym 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Bunt nastolatka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Bunt nastolatka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Bunt nastolatka Magdalena Łabuś Akademia Ekonomiczna w Katowicach 22 marca 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Jak przetrwać trudny

Bardziej szczegółowo

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015

Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Szkolny Program Profilaktyki na lata 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015 Główny cel profilaktyki szkolnej: Wspomaganie wychowania młodzieży dbającej o swoje zdrowie, bezpieczeństwo, mającej świadomość zagrożeń

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA WOBEC UCZNIA PRZEJAWIAJĄCEGO LEKCEWAŻĄCY STOSUNEK DO NAUKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 50 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM.

PROCEDURA POSTĘPOWANIA WOBEC UCZNIA PRZEJAWIAJĄCEGO LEKCEWAŻĄCY STOSUNEK DO NAUKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 50 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. PROCEDURA POSTĘPOWANIA WOBEC UCZNIA PRZEJAWIAJĄCEGO LEKCEWAŻĄCY STOSUNEK DO NAUKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 50 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI IM. ŚWIĘTEJ JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI Spis treści: 1. Plan działań

Bardziej szczegółowo

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej

Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Program doskonalenia zawodowego nauczycieli dla szkół podnoszących efektywność kształcenia Razem Łatwiej Informacja o realizacji pilotażu programu w roku szkolnym 2010/11 Cele ewaluacji i pytania kluczowe

Bardziej szczegółowo

Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej.

Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej. Pieniądz jest to towar, który w wyniku ogólnej zgody został uznany jako środek wymiany gospodarczej. łatwość przenoszenia z miejsca na miejsce, trwałość ( odporność na zniszczenie), rozpoznawalność, jednorodność,

Bardziej szczegółowo

Udział rodziców w życiu szkoły w świetle badań własnych

Udział rodziców w życiu szkoły w świetle badań własnych Udział rodziców w życiu szkoły w świetle badań własnych Konieczność współpracy rodziców ze szkołą jest sprawą oczywistą i nikt już nie dyskutuje nad tym czy jest taka potrzeba czy też nie. Problemem jest

Bardziej szczegółowo

Błędy wychowawcze. Koncepcja Antoniny Guryckiej. Opr. Karolina Torebko

Błędy wychowawcze. Koncepcja Antoniny Guryckiej. Opr. Karolina Torebko Błędy wychowawcze Koncepcja Antoniny Guryckiej Opr. Karolina Torebko Błąd wychowawczy to takie zachowanie wychowawcy, które stanowi realną przyczynę (lub ryzyko) powstania szkodliwych dla rozwoju wychowanka

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów Ankieta przeprowadzona wśród uczniów klas IV V w Szkole Podstawowej nr 79. Jej celem zbadanie atmosfery panującej wśród uczniów w szkole, korelacji nauczyciel

Bardziej szczegółowo

4. Zaangażowanie kierownictwa i współudział

4. Zaangażowanie kierownictwa i współudział 4. Zaangażowanie kierownictwa i współudział pracowników - podstawowe warunki skutecznego wdrażania polityki bezpieczeństwa i higieny pracy 4.1. Jakie działania świadczą o zaangażowaniu kierownictwa we

Bardziej szczegółowo

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA

EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 im. Władysława Korżyka w Rykach Wnioski do pracy Rok szkolny 2015/2016 EWALUACJA ZEWNĘTRZNA Zasadnicza Szkoła Zawodowa Wnioski z ewaluacji zewnętrznej/ problemowej/ dotyczące

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ

ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ ARKUSZ OBSERWACJI ZAJĘĆ Załącznik nr 4 Narzędzie doskonali umiejętność: obserwacji, projektowania, analizowania przebiegu zajęć oraz ułatwia ewaluację rezultatów zajęć w kontekście zamierzonych i osiągniętych

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ SZKOŁA PODSTAWOWA W LESZNIE ROK SZKOLNY 2013/2014

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ SZKOŁA PODSTAWOWA W LESZNIE ROK SZKOLNY 2013/2014 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ SZKOŁA PODSTAWOWA W LESZNIE ROK SZKOLNY 2013/2014 OBSZAR - EFEKTY DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ, WYCHOWAWCZEJ I OPIEKUŃCZEJ ORAZ INNEJ DZIAŁALNOŚCI STATUTOWEJ SZKOŁY WYMAGANIE

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja wewnętrzna. Szkole Podstawowej. Gimnazjum

Ewaluacja wewnętrzna. Szkole Podstawowej. Gimnazjum 1 Ewaluacja wewnętrzna w Szkole Podstawowej i Gimnazjum w roku szk. 2013/2014 2 Nauczyciele prowadzący badania: Maria Kapłanek i Piotr Filec. Narzędzia badawcze: ankiety dla uczniów, nauczycieli i rodziców.

Bardziej szczegółowo

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl

Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF. www.cst-self.pl Centrum Szkoleniowo-Terapeutyczne SELF Biuro i gabinety psychoterapii: ul. Zygmuntowska 12/5, 35-025 Rzeszów Moje dziecko idzie do szkoły Dobry start szkolny ma zasadnicze znaczenie dla dalszej edukacji.

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka w szkole według Z.B. Gasia rozumiana jest jako kompleksowy system rozwiązań obejmujący równolegle trzy nurty działania:

Profilaktyka w szkole według Z.B. Gasia rozumiana jest jako kompleksowy system rozwiązań obejmujący równolegle trzy nurty działania: PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 238 IM. CHRISTO BOTEWA W WARSZAWIE NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Wstęp Założenia teoretyczne Profilaktyka w szkole według Z.B. Gasia rozumiana jest jako kompleksowy

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w nowym nadzorze pedagogicznym

Ewaluacja w nowym nadzorze pedagogicznym PROGRAM WZMOCNIENIA EFEKTYWNOŚCI SYSTEMU NADZORU PEDAGOGICZNEGO I OCENY JAKOŚCI PRACY SZKOŁY ETAP II Szkolenie realizowane przez: Ewaluacja w nowym nadzorze pedagogicznym Ewaluacja wewnętrzna w NNP Projekt

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 109 im. Batalionów Chłopskich w Warszawie 1 Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r. (tekst jednolity Dz. U. z 1996r. Nr

Bardziej szczegółowo

Psychologia finansowa

Psychologia finansowa Psychologia finansowa Kształtowanie racjonalnych postaw wobec pieniądza DR SABINA ZALEWSKA UNIWERSYTET KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO Kształtowanie racjonalnych postaw wobec pieniądza WYCHOWANIE KSZTAŁTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo w szkole perspektywa ewaluacyjna. Katarzyna Salamon -Bobińska Bartłomiej Walczak

Bezpieczeństwo w szkole perspektywa ewaluacyjna. Katarzyna Salamon -Bobińska Bartłomiej Walczak Bezpieczeństwo w szkole perspektywa ewaluacyjna Katarzyna Salamon -Bobińska Bartłomiej Walczak Harmonogram spotkania 9:00 10:00 Rejestracja uczestników 10:00 11:45 Sesja I: bezpieczeństwo perspektywa ewaluacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z PRZYRODY

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z PRZYRODY PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z PRZYRODY Przedmiotowe ocenianie z przyrody jest zgodne z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015r. w sprawach oceniania, klasyfikowania, promowania uczniów

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie wyników ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Bruszewie w roku szkolnym 2014/2015

Podsumowanie wyników ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Bruszewie w roku szkolnym 2014/2015 Podsumowanie wyników ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Szkole Podstawowej w Bruszewie w roku szkolnym 2014/2015 wymaganie 2: Procesy edukacyjne są zorganizowane w sposób sprzyjający uczeniu się Bruszewo,

Bardziej szczegółowo

wdrażania Lean Manufacturing

wdrażania Lean Manufacturing Rola warsztatów w procesie wdrażania Lean Manufacturing Czym jest wdrożenie Lean Manufacturing Wdrożenie lean to długotrwały proces przeobrażania przedsiębiorstwa, który oparty jest przede wszystkim na

Bardziej szczegółowo

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania : Strategie dobrego nauczania Strategie dobrego nauczania Strategie oceniania kształtującego I. Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu. II. Organizowanie w klasie dyskusji,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk 1. Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza

Bardziej szczegółowo

Wektory, układ współrzędnych

Wektory, układ współrzędnych Wektory, układ współrzędnych Wielkości występujące w przyrodzie możemy podzielić na: Skalarne, to jest takie wielkości, które potrafimy opisać przy pomocy jednej liczby (skalara), np. masa, czy temperatura.

Bardziej szczegółowo

Program poprawy frekwencji Gimnazjum 132 z Oddziałami Integracyjnymi w Warszawie

Program poprawy frekwencji Gimnazjum 132 z Oddziałami Integracyjnymi w Warszawie Program poprawy frekwencji Gimnazjum 132 z Oddziałami Integracyjnymi w Warszawie rok szkolny 2012/2013 Podstawa prawna funkcjonowania Programu Poprawy Frekwencji: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

ZASADY INTERWENCJI WYCHOWAWCZYCH

ZASADY INTERWENCJI WYCHOWAWCZYCH 1 ZASADY INTERWENCJI WYCHOWAWCZYCH Zasady ogólne: 1. Postępujemy zgodnie z zasadami zawartymi w Systemie wyróżnień nagród i kar. 2. Wszystkie sprawy drobne pojawiające się po raz pierwszy, rozstrzygamy

Bardziej szczegółowo

Psychologia zwierząt implikacje dla etyki badań

Psychologia zwierząt implikacje dla etyki badań Psychologia zwierząt implikacje dla etyki badań Wojciech Pisula Katedra Psychologii Porównawczej i Ewolucyjnej Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie oraz Krajowa Komisja Etyczna ds Doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Irena Sosin Wydział Medyczny WSM P+Sychar. Opracowane Irena Sosin 1

Irena Sosin Wydział Medyczny WSM P+Sychar. Opracowane Irena Sosin 1 Irena Sosin Wydział Medyczny WSM P+Sychar Opracowane Irena Sosin 1 Myślenie obejmuje zwerbalizowane myśli, ale także wszelkie wyobrażenia, pamięć oraz uczucia, które generowane i sprzężone są z myśleniem.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI

KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI KRYTERIA OCENIANIA Z FIZYKI 1. Narzędzia pomiaru osiągnięć uczniów: - Sprawdziany Kryteria zgodne z wymaganiami dla poszczególnych klas. Zakres materiału określony przez nauczyciela przez podanie tematyki

Bardziej szczegółowo

METODY WYCHOWANIA. Metody i techniki pedagogiczne. mgr Lidia Dąbrowa

METODY WYCHOWANIA. Metody i techniki pedagogiczne. mgr Lidia Dąbrowa METODY WYCHOWANIA Metoda wychowania wg H. Muszyńskiego: Każdy wyodrębniony sposób postępowania wychowawcy polegający na wywieraniu określonego wpływu na aktywność wychowanka, związany zawsze z dokonywaniem

Bardziej szczegółowo

Igor Siódmiak. Moim wychowawcą był Pan Łukasz Kwiatkowski. Lekcji w-f uczył mnie Pan Jacek Lesiuk, więc chętnie uczęszczałem na te lekcje.

Igor Siódmiak. Moim wychowawcą był Pan Łukasz Kwiatkowski. Lekcji w-f uczył mnie Pan Jacek Lesiuk, więc chętnie uczęszczałem na te lekcje. Igor Siódmiak Jak wspominasz szkołę? Szkołę wspominam bardzo dobrze, miałem bardzo zgraną klasę. Panowała w niej bardzo miłą atmosfera. Z nauczycielami zawsze można było porozmawiać. Kto był Twoim wychowawcą?

Bardziej szczegółowo

Dziecko z zespołem Aspergeraw placówkach edukacyjnych. Opracowała: Karolina Dyrda Bydgoszcz, 15.03.2014 r.

Dziecko z zespołem Aspergeraw placówkach edukacyjnych. Opracowała: Karolina Dyrda Bydgoszcz, 15.03.2014 r. Dziecko z zespołem Aspergeraw placówkach edukacyjnych Opracowała: Karolina Dyrda Bydgoszcz, 15.03.2014 r. EDUKACJA DZIECKA z ZESPOŁEM ASPERGERA dziecko z ZA może realizować obowiązek szkolny w placówkach

Bardziej szczegółowo

EKSPERYMENT PRACODAWCA PRACOWNIK oparty na eksperymencie Gift Exchange Game (Fehr, Kirchsteiger and Riedl 1993)

EKSPERYMENT PRACODAWCA PRACOWNIK oparty na eksperymencie Gift Exchange Game (Fehr, Kirchsteiger and Riedl 1993) Ekonomia Eksperymentalna Dr Tomasz Kopczewski EKSPERYMENT PRACODAWCA PRACOWNIK oparty na eksperymencie Gift Exchange Game (Fehr, Kirchsteiger and Riedl 1993) SPIS TREŚCI Wstęp 3 Podstawowe informacje o

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W RUDNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W RUDNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W RUDNIE Podstawy prawne: Ustawa z dnia 7 wrzesnia1991 r. o systemie oświaty ( DZ. U z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, oraz z 2009 r. Nr.6 poz.33, Nr 31 poz. 206

Bardziej szczegółowo

Ocenianie. kształtujące

Ocenianie. kształtujące Ocenianie kształtujące Ocenianie tradycyjne /sumujące/ Nastawione na wskazywanie uczniowi popełnionych przez niego błędów w myśl zasady: Człowiek uczy się na błędach Ocenianie tradycyjne Ocenianie to jedna

Bardziej szczegółowo

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO?

I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? I. PROJEKT EDUKACYJNY CO TO TAKIEGO? Projekt edukacyjny jest to metoda nauczania, która kształtuje wiele umiejętności oraz integruje wiedzę z różnych przedmiotów. Istotą projektu jest samodzielna praca

Bardziej szczegółowo

Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ. ZADANIE NR 4 - LISTOPAD/GRUDZIEŃ 2012r.

Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ. ZADANIE NR 4 - LISTOPAD/GRUDZIEŃ 2012r. Konkurs BEZPIECZNA SZKOŁA BEZPIECZNY UCZEŃ ZADANIE NR 4 - LISTOPAD/GRUDZIEŃ 2012r. Przeprowadzenie pogadanek we wszystkich klasach na temat: Prawna ochrona dóbr osobistych człowieka, w tym nietykalności

Bardziej szczegółowo

Absencja szkolna C E N T R U M C B T. Dr n.med Tomasz Srebnicki

Absencja szkolna C E N T R U M C B T. Dr n.med Tomasz Srebnicki Absencja szkolna Dr n.med Tomasz Srebnicki C E N T R U M C B T Ten i inne materiały konferencyjne XIV Konferencji OSKKO znajdziesz na stronie: www.oskko.edu.pl/konferencjaoskko2017 w zakładce materiały

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Idealny lider grupy to ja dr Dariusz Perło Uniwersytet w Białymstoku 15 października 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Jak budować

Bardziej szczegółowo

AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta)

AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta) AUDIO B1 KONFLIKT POKOLEŃ (wersja dla studenta) 1. Proszę napisać odpowiedzi na pytania: 1. Jak rozumiecie tytuł tekstu? 2. Czy wy buntowaliście się przeciw rodzicom i nauczycielom? W jaki sposób i dlaczego?

Bardziej szczegółowo