Moje dziecko i dysleksja

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Moje dziecko i dysleksja"

Transkrypt

1 Moje dziecko i dysleksja Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii Magdalena Ziemnicka

2

3 Moje dziecko i dysleksja Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii Magdalena Ziemnicka

4 Autorka: Magdalena Ziemnicka Ilustracje, zdjęcia: Magdalena Ziemnicka, Sylwia Kondek Opracowanie redakcyjne, skład i łamanie: Marta Bylica Modelki: Alicja Kosek, Agnieszka Kosek Copyright by Magdalena Ziemnicka, 2013 Wydawca: Edubridge i DysLang Publikacja została stworzona w ramach projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej (DysLang Publikacja powstała w wyniku projektu zrealizowanego przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe życie. Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko autora. Komisja Europejska ani Narodowa Agencja nie ponoszą odpowiedzialności za umieszczoną w niej zawartość merytoryczną ani za sposób wykorzystania zawartych w niej informacji.

5 Spis treści ROZDZIAŁ 1. WSTĘP... 7 ROZDZIAŁ 2. WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI DYSLEKSJI Co to jest dysleksja? Symptomy dysleksji Przyczyny dysleksji Paradoksy dysleksji Wybrane mity na temat dysleksji Ważne informacje dla rodzica dziecka z dysleksją ROZDZIAŁ 3. DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W DOMU Częste rozterki i trudności rodziców Konieczność ciągłej pracy Organizacja nauki Dobre praktyki pracy w domu Co zrobić, by dziecko chętnie czytało? Co zrobić, by dziecko chętnie pisało? Pisanie kwestie techniczne Jak pomóc dziecku w uczeniu się zasad ortografii? Jak pomóc dziecku w pisaniu wypracowań? Znaczenie bajek terapeutycznych Rola zabawy i sportu Prawidłowe odżywianie ROZDZIAŁ 4. POLSKIE DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W SZKOLE BRYTYJSKIEJ Różnice między polskim i brytyjskim systemem edukacji w kontekście wsparcia dzieci z dysleksją Dziecko z dysleksją a język obcy Różnice w języku polskim i języku angielskim Diagnoza dysleksji w praktyce polskiej i brytyjskiej Możliwe wsparcie edukacyjne dla dziecka z dysleksją w Wielkiej Brytanii i w Polsce ROZDZIAŁ 5. OPROGRAMOWANIE I SPRZĘT DLA DZIECI Z DYSLEKSJĄ Czytanie Pisanie Organizacja ROZDZIAŁ 6. POMOCE TERAPEUTYCZNE ROZDZIAŁ 7. POLECANE KSIĄŻKI ROZDZIAŁ 8. STRONY INTERNETOWE ROZDZIAŁ 9. PROJEKTY EUROPEJSKIE POŚWIĘCONE DYSLEKSJI ROZDZIAŁ 10. ZAŁĄCZNIKI Wzór listu do Special Educational Needs Coordinator (SENCO) Przykłady false friends Kwestionariusz objawów dysleksji dla dorosłych ROZDZIAŁ 11. BIBLIOGRAFIA... 43

6

7 ROZDZIAŁ 1. WSTĘP Wiele polskich rodzin, (w których są dzieci z dysleksją), decyduje się na długotrwały lub stały wyjazd za granicę. Dzieci te znajdują się w trudnej sytuacji, gdyż mając w różnym stopniu nasilone trudności w opanowaniu ojczystego języka (posługują się nim w domu), muszą sprostać wymaganiom i dodatkowo opanować biegle drugi język (używany w szkole). Szczególne trudne jest to dla dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (z dysleksją), dla których dużym wyzwaniem jest sprawne operowanie takimi czynnościami jak pisanie i czytanie. Zatem w drugim języku muszą nauczyć się czytać, pisać oraz zdobywać wiedzę. Poradnik ten skierowany jest do polskich rodziców dzieci z dysleksją przebywających lub zamierzających zamieszkać w Wielkiej Brytanii. Bariera językowa może uniemożliwić satysfakcjonującą integrację z rówieśnikami, co z kolei jest przyczyną napięć emocjonalnych, konfliktów w szkole i nieprawidłowego rozwoju społecznego. Brak rozpoznania problemu dysleksji oraz wsparcia udzielanego przez specjalistów może być brzemienne w skutkach, ponieważ zdobycie wykształcenia jest czynnikiem niezbędnym w znalezieniu satysfakcjonującej pracy. Celem niniejszego poradnika jest zachęcenie rodziców do pracy z dziećmi oraz ich aktywnego wspierania. Pozycja wyjaśnia podstawowe problemy związane z dysleksją oraz proponuje możliwe rozwiązania praktyczne. Wiedza na temat przyczyn dysleksji pozwala wcześniej dostrzec objawy, a dzięki temu skutecznie przeciwdziałać jej negatywnym skutkom. Przewodnik ten jest rezultatem prac w projekcie: Dyslexia and Additional Academic Language Learning (Dyslang, finansowanego w ramach projektu Leonardo da Vinci KA2. Jego promotorem jest Brytyjskie Towarzystwo Dysleksji (British Dyslexia Association), jedna z instytucji wiodących w dziedzinie praktyki wsparcia dzieci i osób dorosłych z dysleksją w Europie.

8 ROZDZIAŁ 2. WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI DYSLEKSJI 2.1. Co to jest dysleksja? Dysleksja rozwojowa to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych i ich integracji, uwarunkowanymi nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego (definicja podana przez Polskie Towarzystwo Dysleksji Może wystąpić w trzech* formach: Dysleksja rozwojowa (ujęcie szersze) Dysgrafia trudność w opanowaniu pożądanego poziomu graficznego pisma. Dysleksja (ujęcie węższe) specyficzne trudności w nauce czytania, którym towarzyszą trudności w pisaniu. Dysortografia specyficzne trudności w opanowaniu poprawnej pisowni. Tab.1 Dysleksja rozwojowa w ujęciu szerszym. *W Wielkiej Brytanii używany jest jeden termin, tj. dysleksja (dyslexia). Dysleksja jest często dziedziczona; jeśli rodzice posiadają dysleksję, jest duże prawdopodobieństwo jej wystąpienia także wśród dzieci. W rozdziale 10 - Załączniki dostępny jest test przesiewowy Kwestionariusz objawów dysleksji dla dorosłych. Dysleksja rozwojowa to specyficzne (nietypowe) trudności w uczeniu się. Jest zaburzeniem dynamicznym, jej objawy zmieniają się wraz z wiekiem i są różne dla osób będących w tym samym wieku. Nietypowość trudności wyraża się w swoistym sposobie przyswajania wiedzy. Dysleksja to problemy w nabywaniu umiejętności czytania i pisania, które dotykają blisko 10% populacji w Europie, niezależnie od używanego języka. Bez odpowiedniej interwencji i wsparcia, uczniowie z dysleksją są narażeni na niepowodzenia szkolne i akademickie.

9 2. WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI DYSLEKSJI 9 Dzieci z dysleksją najczęściej doświadczają trudności dotyczących umiejętności szkolnych takich jak: czytanie (rozumienie, tempo) i pisanie (ortografia, jakość pisma, tempo). Dzieci z dysleksją mogą też mieć problem z organizacją swojego czasu, zabawami ruchowymi i rysowaniem Symptomy dysleksji Na wczesnych etapach rozwoju dziecka mówi się o symptomach ryzyka dysleksji, a na późniejszych o symptomach dysleksji. Poniżej zamieszczono symptomy ryzyka dysleksji i symptomy dysleksji zaczerpnięte z książki M. Bogdanowicz Ryzyko dysleksji (2002). Symptomy ryzyka dysleksji Wiek niemowlęcy (0-1) Dzieci przejawiają minimalne dysfunkcje neurologiczne (obniżony tonus mięśniowy), późno podnoszą główkę, późno zaczynają siedzieć, mało lub w ogóle nie raczkują, gorzej utrzymują równowagę. Wiek poniemowlęcy (1 3 lata) Dzieci później zaczynają chodzić, biegać, są mało zręczne, niechętne w czynnościach samoobsługowych (jedzenie, mycie rąk, ubieranie się), niechętne w zabawach klockami. Dzieci nie próbują same rysować, później wypowiadają pierwsze wyrazy. Wiek przedszkolny (3-5 lat) Dzieci są mało sprawne, mają kłopoty w zabawach ruchowych, przejawiają niechęć do samoobsługi i zabaw manipulacyjnych. Niechętnie rysują, nieprawidłowo trzymają ołówek, mają trudności z układaniem puzzli. Wykazują opóźnienia rozwoju mowy, mają trudności z zapamiętaniem nazw tygodnia, wierszy, piosenek. Wykazują problemy w orientacji (prawa-lewa strona). Wiek szkolny Uczeń niechętnie bierze udział w zabawach ruchowych, lekcjach wychowania fizycznego. Słabo biega, słabo jeździ na rowerze, ma problem z automatyzacją sekwencji ruchowych. Ma trudności z czynnościami samoobsługowymi. Uczeń ma trudności z rysowaniem szlaczków, pisaniem. Ma również problemy z układaniem klocków i z odróżnianiem podobnych kształtów; figur geometrycznych, liter: m-n, p-g-b-d. Uczeń popełnia błędy w tworzeniu wypowiedzi, myli nazwy podobne fonetycznie, ma trudności z zapamiętaniem wierszy i piosenek, materiału zadanego do domu, a także więcej niż jednego polecenia jednocześnie. Ma problem ze wskazywaniem stron (prawalewa). Symptomy dysleksji Czytanie Uczeń: czyta w wolnym tempie, literuje, wykazuje słabe rozumienie tekstu lub czyta w bardzo szybkim tempie, domyśla się treści, często niewłaściwie i słabo rozumie przeczytany tekst.

10 10 Moje dziecko i dysleksja. Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii Pisanie Uczeń: pisze mało czytelnie, często bez przestrzegania liniatury, popełnia błędy podczas przepisywania tekstów, ma trudności w pisaniu ze słuchu, ma szczególne trudności z zapamiętaniem kształtu liter; myli litery podobne pod względem kształtu i położone inaczej w przestrzeni (l-t-ł, m-n, u-y, o-a-e, a-ę, e-ę, p-b-d-g, m-w, n-u), myli litery odpowiadające głoskom podobnym (z-s, w-f, d-t, k-g), ma trudności z zapisywaniem zmiękczeń, myli głoski i-j, ma trudności z zapisywaniem głosek nosowych (ą-om, ę-en), popełnia błędy ortograficzne (ó u, rz ż), opuszcza, dodaje, przestawia, podwaja litery i sylaby, nieprawidłowo trzyma narzędzie graficzne (zbyt mocno lub zbyt słabo) Przyczyny dysleksji Dysleksja nie jest wynikiem błędów wychowawczych czy niewłaściwego uczenia. Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu są uwarunkowane biologicznie. Mogą być dziedziczone, ale mogą być też efektem zmian w centralnym układzie nerwowym, które są wywołane niekorzystnymi warunkami podczas ciąży i porodu. Nie można wyleczyć czy zapobiec dysleksji, natomiast można zminimalizować jej objawy, zapobiec niepowodzeniom szkolnym oraz uwydatnić potencjał i zdolności dziecka Paradoksy dysleksji Choć dysleksję odkryto ponad 100 lat temu, nadal jest zagadką. Zarówno rodzice, jak i nauczyciele dzieci z dysleksją nie ukrywają zdziwienia, obserwując ich funkcjonowanie. Dziecko nie ma wady wzroku, a nie umie przepisać bez błędu z tablicy, nie ma wady słuchu, a nie umie nauczyć się wiersza, piosenki czy wystukać rytmu. Zna reguły ortografii, ale robi błędy ortograficzne, potrafi przekazać swoją wiedzę ustnie, ale nie umie tego napisać. Lubi zabawy na świeżym powietrzu, jest aktywne, ale niechętnie uczy się jeździć na rowerze. Potrafi był liderem grupy, ale nie umie zorganizować efektywnie swojego czasu. Powyższe sytuacje są efektem zaburzenia funkcji słuchowych, wzrokowych, motorycznych i ich integracji.

11 2. WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI DYSLEKSJI Wybrane mity na temat dysleksji Dysleksja nie istnieje, to wymyślony problem. Dysleksja jest zaburzeniem uznanym przez międzynarodowe środowisko psychologów i pedagogów. To nie jest zaburzenie, tylko lenistwo. W przypadku dziecka z dysleksją należy bardzo ostrożnie wydawać sądy, że dziecko jest leniwe i dlatego nie chce się uczyć. Dziecko z tymi trudnościami doświadcza wielu niepowodzeń w szkole. Nawet gdy ciężko pracuje, efekty mogą być mało widoczne. Jest to sytuacja zniechęcająca do żmudnej pracy. Rolą nauczyciela i rodziców jest zmotywowanie dziecka do pracy w obszarach, w których ma szczególne trudności. Dysleksja nie jest synonimem lenistwa. Dysleksja to rodzaj opóźnienia umysłowego. Osoby z dysleksją mają normalny (lub wyższy) poziom inteligencji. Uporczywe trudności np. z nauczeniem się zasad ortografii są wynikiem problemów dyslektycznych. Istnieje wiele sławnych osób z dysleksją, których życiorysy udowadniają, że dysleksja nie jest przeszkodą w edukacji i innowacyjnych osiągnięciach (zobacz: Portrety nie tylko sławnych osób z dysleksją M. Bogdanowicz). Z dysleksji się wyrasta. Dysleksja jest zaburzeniem rozwojowym utrzymującym się całe życie, zmieniają się jedynie jej symptomy. Prof. Marta Bogdanowicz twierdzi, że wraz z wiekiem słabną problemy z czytaniem, podczas gdy problemy w poprawnej pisowni nadal utrzymują się (Bogdanowicz, 2009). Poziom funkcjonowania w wieku dorosłym zależy od profilu poznawczego danej osoby, wkładu pracy ucznia, terapeuty, rodziców, a także od zakresu i stopnia trudności dyslektycznych. Opinia o dysleksji może zaszkodzić mojemu dziecku w przyszłości. Opinia o dysleksji ma służyć wyłącznie dobru dziecka. Dzięki niej nauczyciele wiedzą, co jest przyczyną trudności oraz otrzymują podpowiedzi, na co zwrócić uwagę w nauczaniu. Jest również ważną wskazówką dla rodziców jak pracować z dzieckiem Ważne informacje dla rodzica dziecka z dysleksją Wkład pracy dziecka z dysleksją w naukę może być nieadekwatny do efektów. Dziecko z dysleksją musi pracować więcej, by osiągnąć te same wyniki, co dziecko bez dysleksji. Objawy dysleksji są uporczywe i długotrwałe. Dziecko nie wyrośnie z dysleksji, a także nie będzie z niej wyleczone. Wszystko zależy od tego, czy dziecko zostanie poddane terapii, dzięki której symptomy dysleksji będą złagodzone, a ono samo wytworzy umiejętności radzenia sobie z nią w przyszłości. Praca w szkole nie jest wystarczająca, rodzic powinien pracować z dzieckiem także w domu. Rodzice powinni współpracować ze szkołą, aby w domu możliwa była kontynuacja i uzupełnienie pracy dziecka. Dziecko powinno wiedzieć, że dysleksja oznacza, że uczy się w inny i charakterystyczny dla siebie sposób, a na nauczenie się pewnych rzeczy potrzebuje więcej czasu. Dziecko nie powinno trwać w przekonaniu, że dysleksja oznacza, że jest przez to wybitnie utalentowane, bądź też mniej inteligentne. Dziecko powinno poznać swoje mocne strony. Rolą rodziców jest wspieranie go, chwalenie za starania i najdrobniejsze postępy.

12 ROZDZIAŁ 3. DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W DOMU Ważne, aby rodzice pamiętali, że najważniejszą szkołą dla dziecka jest jego dom rodzinny. Tylko w atmosferze bliskości może być wykształcone poczucie własnej wartości, gdzie dziecko uczy się konstruktywnego rozwiązywania problemów. Rolą rodziców dziecka z dysleksją jest przygotowanie do funkcjonowania w szkole, a także poza nią. Choć dysleksja jest ściśle związana ze sferą edukacji (trudności w czytaniu i pisaniu), dziecko wykazuje trudności związane z dysleksją także w innych sferach: na przykład z utrzymaniem porządku, pamiętaniem listy zakupów, poleceń. Dziecko, które wyjechało za granicę, jest narażone na szczególny stres, a poradzenie sobie z nim zależy od osobowości dziecka, ale także od atmosfery rodzinnej. Dom powinien dawać dziecku poczucie bezpieczeństwa, a jednocześnie być miejscem nauki współżycia ze światem zewnętrznym. Ważne jest, by rodzice rozumieli, że dla dziecka z dysleksją nieodzowne jest wsparcie emocjonalne, a także wspieranie jego procesu uczenia się. Jeśli rodzic jest świadomy szczególnych potrzeb swojego dziecka, jest też lepiej przygotowany do zredukowania jego napięcia z powodu doświadczanych trudności. Trzeba jak najwcześniej je rozpoznać i skonfrontować się z nimi, tj. poszukać możliwych rozwiązań i konsekwentnie wprowadzać je w życie. Dziecko czując, że jego otoczenie okazuje mu pomoc, może rozwinąć zaufanie do siebie i do innych, co pozwoli zredukować poczucie zagrożenia, wstydu i zamartwiania się swoją sytuacją Częste rozterki i trudności rodziców Rodzice dzieci z dysleksją często mają ambiwalentne odczucia, jeśli chodzi o ich pracę z dziećmi. Czasem dziecko robi zaskakujące postępy, a niekiedy wydaje się, że nie jest w stanie zapamiętać najprostszych rzeczy. Często mają wrażenie, że ich nauka z dzieckiem to syzyfowa praca, ponieważ wystarczy, że dziecko nie ćwiczyło pisowni pewnych wyrazów kilka dni, a już ich nie pamięta. Niebezpieczna jest postawa wyuczonej bezradności, kiedy rodzice poddają się, twierdząc, że cokolwiek zrobią, nie przyniesie rezultatu. Rodzice skarżą się też, że żal jest im ich dzieci, gdyż zamiast przesiadywać wiele godzin nad książkami, mogłyby zrobić coś innego. Wychowywanie dziecka z trudnościami dyslektycznymi wiąże się z wieloma niedogodnościami. Rodzice muszą pamiętać, że u dziecka z dysleksją występują uporczywe trudności oraz że dla niego samego zaburzenia są przyczyną wielu przykrości i nie lada wyzwaniem. Niezwykle trudnym, ale ważnym zadaniem rodziców jest

13 3. DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W DOMU 13 pomoc w budowaniu w dziecku pozytywnego wizerunku siebie i dbanie o to, żeby nie ustawało ono w ćwiczeniach. Uczniowie z dysleksją bardzo często cierpią na fobie szkolne, nerwice, depresje, a także inne zaburzenia somatyczne, których źródłem są niepowodzenia szkolne. Zdarzają się też myśli samobójcze, a nawet próby ich realizacji (Bogdanowicz, 2007, s. 81). Na rynku polskim dostępne są pozycje, które szeroko omawiają sposoby pracy z dzieckiem z dysleksją, np. Jak pomóc dzieciom radzić sobie z dysleksją S. Raymond czy Uczeń z dysleksją w domu M. Bogdanowicz. Warto też przeczytać książki, które poruszają ogólnie problem komunikacji z dzieckiem np. Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły A. Faber, E. Mazlich. W niniejszym rozdziale zaprezentowane są wybrane zasady pracy z dzieckiem dyslektycznym, a w rozdziale 5 wybrane programy i sprzęt pomagające w kompensowaniu trudności Konieczność ciągłej pracy Niekiedy opinia psychologiczno-pedagogiczna na temat dysleksji staje się wymówką zarówno dla rodziców, jak i uczniów, by nie podejmować wysiłku dodatkowej pracy. Dziecko popełnia błędy ortograficzne, niechętnie czyta książki, pisze mało tekstów. Otrzymana opinia zawiera wskazówki praktyczne zarówno dla nauczycieli, jak i rodziców do pracy z uczniem. Dziecko nie pracując systematycznie, pogarsza swoją sytuację, dostaje negatywne oceny, co wpływa demotywująco na jego naukę szkolną, a to z kolei może prowadzić do różnorakich problemów emocjonalnych. Dodatkowo tylko odpowiednie wykształcenie otwiera możliwości otrzymania lepszej pracy. Dlatego tak ważne jest zachęcanie dziecka do pracy przez rodziców. Tylko codzienne ćwiczenia dają możliwość złagodzenia objawów dysleksji. Powinno się je wykonywać nawet wówczas, gdy już widać wyraźną poprawę Organizacja nauki Rodzice powinni znać zasady pracy z dzieckiem z dysleksją. Systematyczna praca w szkole i w domu jest podstawowym warunkiem skutecznego oddziaływania na trudności dyslektyczne. Dziecko powinno wiedzieć, że jego praca, choć trudna i mozolna, ma znaczenie i przynosi efekty. Najbardziej efektywne jest uczenie polisensoryczne, wielozmysłowe, czyli takie, w które zaangażowanych jest wiele zmysłów. Poniżej zostaną przedstawione dobre praktyki w zakresie pracy dziecka dyslektycznego w domu. Są one uniwersalne dla wszystkich dzieci, dla dzieci z dysleksją mają jednak szczególne znaczenie Dobre praktyki pracy w domu Rodzic powinien dawać dziecku dużo miłości i być w domu przede wszystkim osobą, która pomaga i rozumie jego trudności, nigdy zaś drugim nauczycielem. Praca w domu powinna być uzupełnieniem pracy w szkole.

14 14 Moje dziecko i dysleksja. Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii W czasie nauki najlepiej wyłączyć urządzenia, które przeszkadzałyby dziecku w pracy i skupieniu się (radio, telewizor, komputer). Biurko powinno być starannie utrzymane, bez zbędnych gadżetów odwracających uwagę dziecka. Dodatkowo należy zadbać o to, by ołówki były dobrze zastrugane, a długopisy i pióra działały jak należy. Dobrze jest wietrzyć pokój dziecka i zadbać o odpowiednie oświetlenie. Uczenie powinno być zorganizowane metodą małych kroków. Uczenie się dziecka z dysleksją wymaga wielu powtórzeń. W uczeniu powinno wykorzystywać się możliwie dużo pochwał i nagród. Powinno się wykorzystywać zasadę uczenia wielozmysłowego, co pozwoli dziecku na możliwie największe zaangażowanie się. Trudny wyraz może zostać zapisany, zaśpiewany, narysowany, a nawet zatańczony. Należy pracować z dzieckiem systematycznie, np. 30 min. dziennie. Nauka w domu powinna być wykonywana zawsze w tym samym miejscu (dziecko powinno mieć swoje biurko) oraz najlepiej w tym samym czasie. Dzięki temu unikniemy prób targowania się o przesunięcie terminu. Ważne, by rozpoczynać pracę od zadań łatwiejszych. Praca powinna być doprowadzona do końca. Dziecko powinno wiedzieć, że może zapytać rodzica, jak wykonać zadanie. Dziecko przystępując do nauki nie może być głodne ani spragnione. Nie może być też przejedzone, gdyż wtedy może spaść jego aktywność Co zrobić, by dziecko chętnie czytało? Dzieci z dysleksją niechętnie czytają, szczególnie na głos. Trudno się dziwić, gdyż nie odnoszą zbyt wielu sukcesów na tym polu. Rodzice powinni czytać dziecku jak najwcześniej i kontynuować wspólne czytanie nawet, gdy już samo umie czytać. Czytanie powinno się dobrze kojarzyć. Nie ma lepszej lekcji nad tę, gdy mama lub tata sami czytają dla swojej przyjemności. Należy codziennie czytać dziecku około 20 minut. Czytanie będzie kojarzone z czymś przyjemnym i z czasem, który rodzice dają wyłącznie dziecku. Należy również wpoić dziecku, że czytanie jest czymś użytecznym. Można poprosić dziecko o czytanie przepisów kulinarnych, instrukcji, etykiet na produktach w sklepie. Można również zachęcić dziecko do czytania innym: na przykład nam samym, gdy się źle czujemy, dziadkom, młodszemu rodzeństwu. Dziecko poczuje się dowartościowane i przekona się, że warto umieć czytać.

15 3. DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W DOMU 15 Dla młodszych dzieci: Do czytania powinno wybierać się interesujący tekst. Tekst powinien być napisany dużą czcionką, wraz z kolorowymi ilustracjami. Warto wypróbować z dzieckiem czytanie przy pomocy kolorowych nakładek do czytania. Rodzice powinni czytać na zmianę z dzieckiem. Rodzice powinni dostosować tempo swojego czytania do możliwości śledzenia tekstu przez dziecko. Rodzice powinni sprawdzać, czy dziecko rozumie tekst, robić przerwy. Dla starszych dzieci: Dobrze, by rodzice podtrzymywali tradycje czytania dziecku i z dzieckiem. Dzieci, które już umieją samodzielnie czytać, bardzo cenią sobie możliwość czytania z rodzicem. Może to być czytanie razem (chórem) lub czytanie na zmianę. Dzieci lubią szczególnie tę drugą formę czytania. Rodzic czytając opisy narracyjne, zostawiając przeczytanie dialogów dziecku sprawia, że akcja jest szybsza, a książka łatwiejsza do przeczytania. Podczas czytania obszernych utworów literackich, podręczników należy pozwolić dziecku kreślić w książce ołówkiem. Należy również zachęcać dziecko do zaznaczania partii tekstu karteczkami, tworzenia na nich krótkich notatek. Należy zachęcać dziecko do używania programów typu TTS (text-to-speech), dzięki którym książka może być przeczytana przez lektora. Należy pozwolić dziecku na słuchanie książki czytanej przez lektora. Więcej o lekturach słuchanych w rozdziale Co zrobić, by dziecko chętnie pisało? Pisanie kwestie techniczne Jedną z podstawowych spraw jest właściwie dobrane biurko, prawidłowe oświetlenie i odpowiednia postawa ciała. Rodzice powinni korygować niewłaściwe nawyki w siedzeniu przy miejscu pracy. Może to być przyczyną znużenia wzroku i zmęczenia mięśni. Aby pisanie się dobrze kojarzyło, należy zachęcić do niego dziecko poprzez samodzielny wybór zeszytu, który mu się podoba, ołówka czy ulubionego pióra. Oto kilka wskazówek: Dziecko powinno wypracowywać umiejętność autokorekty i uczyć się pracować ze słownikiem ortograficznym.

16 16 Moje dziecko i dysleksja. Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii Fot. 1. Nieprawidłowe trzymanie ołówka. Fot. 2. Prawidłowe trzymanie ołówka. Rodzice powinni być dyskretni w poprawianiu dziecka. Powinni być wsparciem dla dziecka; nie powinni skupiać się na jego ocenianiu. Należy pozwolić dziecku na pisanie ołówkiem, nie jest wskazane pisanie długopisem w początkowym okresie nauki pisania. Rodzice powinni korygować nieprawidłową postawę w czasie pisania, która jest powodem szybkiego męczenia i niestarannego pisma (patrz rys. 1). Rodzice powinni wiedzieć, jak wygląda prawidłowy chwyt pisarski (narzędzie do pisania trzymane jest przez kciuk i palce wskazujący oraz środkowy, palce trzymające ołówek powinny się znajdować w odległości ok. dwóch centymetrów od powierzchni papieru, ołówek powinien być trzymany bez nadmiernego napięcia). W przypadku nieprawidłowego trzymania pióra można zakupić trójkątne nasadki do piór, długopisów, trójkątne kredki, ołówki, które ułatwiają i niejako zmuszają do odpowiedniego użycia trzech palców. Dobrym rozwiązaniem są także specjalnie wyprofilowane długopisy i ołówki Yoropen. Są one wyposażone w tzw. kolanko, które stanowi podparcie dla palca wskazującego, a z kolei specjalnie wyprofilowany kształt powoduje, że palce nie zasłaniają pola widzenia. Rys. 1. Po lewej prawidłowa, po prawej nieprawidłowa postawa podczas nauki.

17 3. DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W DOMU Jak pomóc dziecku w uczeniu się zasad ortografii? Poniższa metoda codziennych ćwiczeń, opracowana przez prof. M. Bogdanowicz w postaci Dyktanda w 10 punktach stanowi zbiór cennych praktycznych wskazówek, jak pracować z dzieckiem, by utrwalić zasady pisowni, stworzyć nawyk stałego sprawdzania napisanego tekstu oraz przywoływania zasad ortograficznych. Aby osiągnąć dobre efekty, należy wykonywać ćwiczenia krótko, lecz codziennie. Dziecko może oczywiście popełniać błędy, ale nie może pozostawić tekstu bez ich poprawienia. Dyktando w 10 punktach 1. Umów się z dzieckiem, że codziennie będziecie robić dyktando obejmujące trzy zdania. Wymyślcie wspólnie nagrodę po każdym tygodniu pracy. 2. Zaznacz w książce dziecka 3 zdania i przeczytaj na głos pierwsze zdanie. 3. Dziecko powtarza zdanie i omawia pisownię każdego wyrazu (podaje zasady pisowni). 4. Dziecko zapisuje zdanie (podobnie postępuje z następnymi zdaniami). 5. Dziecko samodzielnie sprawdza cały napisany tekst. 6. Dorosły sprawdza tekst. Jeżeli znajdzie błędy, podaje ich liczbę. 7. Dziecko ponownie sprawdza tekst z pomocą słownika ortograficznego. 8. Dorosły sprawdza poprawiony tekst. Jeżeli nadal są błędy, pokazuje tekst, z którego dyktował zdania. 9. Dziecko porównuje napisany tekst ze wzorem i ostatecznie poprawia błędy. 10. Dziecko opracowuje błędnie napisane wyrazy (np. podaje zasady pisowni, wyrazy pokrewne, odmienia wyraz przez przypadki, wymienia na inne formy). (M. Bogdanowicz, Dyktando w 10 punktach ) Jak pomóc dziecku w pisaniu wypracowań? Dzieci z dysleksją są niezwykle pomysłowe i kreatywne. Tworzą barwne i ciekawe historie. Często jednak ich problemem jest zawarcie tego, co chcą przekazać w zeszycie lub na kartce papieru. Rodzice mogą pomóc dziecku poprzez różne działania: omówienie tematu wypracowania, przedyskutowanie argumentów, rozmowę z dzieckiem dotyczącą tego, co chce zawrzeć w pracy pisemnej. Można do tego wykorzystać technikę map pojęciowych. Dzięki temu pomysły dziecka staną się bardziej uporządkowane oraz zostaną uchwycone najważniejsze rzeczy. Dziecko samo czyta swoją wypowiedź pisemną. Ułatwi to dziecku dokonanie korekty, zauważenie błędów stylistycznych i częściowo ortograficznych. Rodzic czyta wypracowanie dziecka na głos. Warto przy tym porozmawiać jeszcze raz o tekście i dać dziecku czas na przemyślenie, jak można go poprawić. Dzięki temu, że dziecko usłyszy swoje wypracowanie będzie mogło ocenić, czy właśnie tak chciało to napisać. Warto spróbować wykorzystać program text-to-speech (więcej na ten temat w rozdziale 5.1).

18 18 Moje dziecko i dysleksja. Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii Dziecko, czytając samo, może nie zauważyć, że zrobiło błąd gramatyczny czy stylistyczny lub że użyło kolokwializmu. Natomiast przy okazji wysłuchania swojego tekstu może wpaść na konstruktywne pomysły. Poprawa własnego tekstu jest dla dziecka z dysleksją szczególnie trudna, gdyż nie zauważa błędów, pomimo tego, że widzi tekst. Dlatego tak ważna jest pomoc dorosłego oraz wpojenie nawyku autokorekty (pracy ze słownikiem ortograficznym). Fot. 3. i 4. Rysowanie szlaczków i wyszywanie są zajęciami poprawiającymi zręczność palców potrzebną przy pisaniu. Rys. 2. Mapa pojęciowa mająca pomóc w napisaniu wypracowania na temat wycieczki do Krakowa.

19 3. DZIECKO Z DYSLEKSJĄ W DOMU Znaczenie bajek terapeutycznych Bajki terapeutyczne to opowiadania, które mają na celu obniżenie poziomu lęku u dziecka bądź przeciwdziałanie mu w przyszłości. Bajki skutecznie rozbudzają poczucie empatii, pomagają w rozładowaniu nagromadzonego napięcia, ułatwiają skierowanie go na właściwe tory, pomagają stworzyć emocjonalną odporność na trudności. Polecane pozycje w tym zakresie znajdują się na końcu przewodnika. Wskazane jest, by rodzice także sami wymyślali historie, które dotyczą ich dzieci na danym etapie życia, na przykład przeprowadzka do nowej szkoły i kraju, problem z wyśmiewaniem itd. Ułatwiają one przekaz istotnych informacji poprzez przedstawienie, w jaki sposób dany bohater (np. z ulubionej bajki), rozwiązuje problem. Dzięki temu dziecko może spojrzeć na swoje trudności z innej, bezpiecznej perspektywy ( to nie mnie dotyczy ten problem ) oraz samemu twórczo poszukać rozwiązania Rola zabawy i sportu Regularne uprawianie ćwiczeń pozwala dotlenić mózg. Aby wysyłać informacje, mózg musi najpierw wytworzyć prąd. Jego źródłem jest odpowiednie pożywienie oraz tlen. Współczesne dzieci zbyt mało czasu spędzają na świeżym powietrzu. Zamiast tego często przesiadują przed komputerem, telewizorem, w klubach. Tymczasem do prawidłowego rozwoju psychofizycznego potrzebne jest dużo ruchu i zabawy. Dlatego dzieci powinny jak najwięcej czasu spędzać na świeżym powietrzu i mieć urozmaicony czas wolny. Rodzice powinni zadbać o to, by dzieci lubiły aktywną formę spędzania wolnego czasu, jak jazda na rowerze, pływanie, zabawy na placu zabaw, taniec. W przypadku dzieci z dysleksją rola ćwiczeń fizycznych jest niezwykle ważna. Wśród tych dzieci występują deficyty rozwoju funkcji ruchowych w obrębie motoryki małej (mają one często problem z pisaniem, rysowaniem, wiązaniem butów, wycinaniem), a także motoryki dużej (jazda na rowerze, hulajnodze, gra w tenisa, taniec). Systematyczne ćwiczenie tych funkcji sprzyja złagodzeniu objawów dysleksji. Dziecko powinno spędzać na świeżym powietrzu (np. placu zabaw, na rowerze, sankach) od 1 do 2 godzin dziennie, nawet w deszczowe i mroźne dni. Jest to konieczne do prawidłowego dotlenienia mózgu i do efektywnej pracy umysłowej. Jeśli nie jest możliwe przebywanie na zewnątrz należy zapewnić dziecku możliwość pójścia na basen lub uczestniczenia w innych formach aktywności fizycznej. Rodzice powinni zaopatrzyć się w gry planszowe, które ćwiczą pamięć, spostrzegawczość, słuch, koordynację oko ręka. Jest to ważne nie tylko z terapeutycznego punktu widzenia, ale także z emocjonalnego jest to jedna z najlepszych i najprzyjemniejszych form zbliżania członków rodziny. Na rynku jest duży wybór materiałów w tym obszarze. Zabawa słowem rozwija tzw. wrażliwość fonologiczną dziecka. Wskazane jest częste czytanie dzieciom (wierszy, bajek, opowiadań). Ważne jest zachęcanie dzieci do malowania i rysowania, sznurowania butów. Są to czynności ćwiczące sprawność ręki i tym samym decydują o powodzeniu w nauce pisania.

20 20 Moje dziecko i dysleksja. Poradnik dla polskich rodziców mieszkających w Wielkiej Brytanii Fot. 5. Na rynku dostępnych jest wiele gier planszowych. Doskonalą one funkcje potrzebne w nauce, czyli koncentrację uwagi, spostrzegawczość, wyobraźnię, umiejętność syntezy i analizy oraz obserwację. Są również pomocne w obniżeniu napięć oraz w rozwoju zdolności rozwiązywania problemów.

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW

DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW DYSLEKSJA PORADY DLA RODZICÓW CO TO JEST DYSLEKSJA? Dysleksja rozwojowa jest to zespół zaburzeń występujących w procesie uczenia się, czytania i pisania u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. U podstaw

Bardziej szczegółowo

Co to jest dysleksja rozwojowa?

Co to jest dysleksja rozwojowa? Co to jest dysleksja rozwojowa? DYSLEKSJA ROZWOJOWA to nazwa całego zespołu trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym, w uproszczeniu zwanego dysleksją. Określenie rozwojowa

Bardziej szczegółowo

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU obniŝenie poziomu inteligencji zaniedbania dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

Szkolniak7 Świąteczny czas

Szkolniak7 Świąteczny czas Szkolniak7 Świąteczny czas ORGANIZATOR PROJEKTU Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 11-go Listopada 16 97-500, Radomsko Numer 1 11/15 PARTNER Edukacja czytelnicza i promocja czytelnictwa to jeden z kierunków

Bardziej szczegółowo

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH UWZGLĘDNIANIE OPINII PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNYCH WSKAZÓWKI DLA NAUCZYCIELI Rozporządzenie MEN z dn. 30.04.2007 Nauczyciel jest obowiązany, na podstawie opinii poradni

Bardziej szczegółowo

Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu dysleksja, dysortografia i dysgrafia u uczniów klas IV-VI

Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu dysleksja, dysortografia i dysgrafia u uczniów klas IV-VI Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu dysleksja, dysortografia i dysgrafia u uczniów klas IV-VI Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W CZYTANIU obniŝenie poziomu inteligencji

Bardziej szczegółowo

Objawy ryzyka dysleksji

Objawy ryzyka dysleksji Objawy ryzyka dysleksji Znajomość problemu specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu pozwala dostrzec charakterystyczne symptomy ryzyka dysleksji, a więc objawy dysharmonijnego rozwoju psychoruchowego,

Bardziej szczegółowo

Wskazówki dla rodziców dziecka u którego stwierdzono dysleksję rozwojową.

Wskazówki dla rodziców dziecka u którego stwierdzono dysleksję rozwojową. Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Joanna Domańska - pedagog Wskazówki dla rodziców dziecka u którego stwierdzono dysleksję rozwojową.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 6 IM. WŁADYSŁAWA BRONIEWSKIEGO W ZIELONEJ GÓRZE Opracowała: Anna Ropicka Danuta Walicht-Wiśniewska 20.09.2013r.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ Opracowanie: Mgr Anna Borek Mgr Barbara Jakubiec Mgr Tomasz Padyjasek Spis treści: 1. Termin dysleksja. 2. Trudności

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z języka francuskiego w Publicznym Gimnazjum nr 1 w Łodzi nauczyciel : Anna Żądło-Sobiepańska

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z języka francuskiego w Publicznym Gimnazjum nr 1 w Łodzi nauczyciel : Anna Żądło-Sobiepańska PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z języka francuskiego w Publicznym Gimnazjum nr 1 w Łodzi nauczyciel : 1. Ocenie podlegają: słuchanie, mówienie (wypowiedzi zarówno w języku rodzimym jak i w języku francuskim,

Bardziej szczegółowo

JAK ROZPOZNAĆ DZIECKO Z RYZYKA DYSLEKSJI?

JAK ROZPOZNAĆ DZIECKO Z RYZYKA DYSLEKSJI? JAK ROZPOZNAĆ DZIECKO Z RYZYKA DYSLEKSJI? Ryzyko dysleksji oznacza zagrożenie wystąpienia specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu. Terminu tego używa się wobec dzieci w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA - PROBLEM UCZNIÓW, RODZICÓW I NAUCZYCIELI

DYSLEKSJA - PROBLEM UCZNIÓW, RODZICÓW I NAUCZYCIELI DYSLEKSJA - PROBLEM UCZNIÓW, RODZICÓW I NAUCZYCIELI Dysleksja jest jednym z wielu rodzajów trudności w uczeniu się. Przejawia się w niemożności opanowania przez dziecko czytania i poprawnego pisania, mimo

Bardziej szczegółowo

Słownictwo: umiejętność radzenia sobie w codziennych sytuacjach, odpowiedni dobór słownictwa, odpowiedni zakres słownictwa.

Słownictwo: umiejętność radzenia sobie w codziennych sytuacjach, odpowiedni dobór słownictwa, odpowiedni zakres słownictwa. język francuski, klasy: 4 6 Zgodnie z WZO, śródroczne i roczne oceny z języka francuskiego w klasach IV VI wyrażone są stopniem w następującej skali: stopień celujący 6, stopień bardzo dobry 5, stopień

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 3 W ŁOWICZU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 A. Wiadomości. B. Umiejętności. C. Postawa ucznia i jego aktywność. I Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 16 im. Powstańców Wielkopolskich 1918-19 w Kaliszu

Szkoła Podstawowa nr 16 im. Powstańców Wielkopolskich 1918-19 w Kaliszu Szkoła Podstawowa nr 16 im. Powstańców Wielkopolskich 1918-19 w Kaliszu PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W NAUCZANIU ZINTEGROWANYM zatwierdzony na posiedzeniu Rady Pedagogicznej 29 września

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA

SŁOWNICTWO I GRAMATYKA Wymagania edukacyjne z Języka angielskiego dla klas IV-VI 3 1 SŁOWNICTWO I GRAMATYKA -uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w programie nauczania oraz zna niektóre wykraczające

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE DO ZAJĘĆ Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO dla uczniów klasy I Zespołu Szkół w Rząsce Szkoła Podstawowa im. Wandy Rutkiewicz rok szkolny 2014/2015 nauczyciel mgr Romana Danak 1. Obowiązkowe

Bardziej szczegółowo

Dysleksja u dzieci dwujęzycznych

Dysleksja u dzieci dwujęzycznych Dysleksja u dzieci dwujęzycznych Konferencja nauczycieli polskich szkół sobotnich 10-12 lipca 2015 University of Kent mgr Katarzyna Franas katarzyna.franas@gmail.com Polish Language Communication Centre

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania

Przedmiotowy System Oceniania Przedmiotowy System Oceniania PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO GIMNAZJUM NR 2 W GOLENIOWIE ROK SZKOLNY 2013/2014 Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania: 1. Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ZAJĘCIA TECHNICZNE

KRYTERIA OCENIANIA ZAJĘCIA TECHNICZNE KRYTERIA OCENIANIA ZAJĘCIA TECHNICZNE Opracowała: mgr Alina Jakubiec 2015/2016 1 I. CELE OCENIANIA: 1. Gromadzenie informacji o uczniu i procesie nauczania 2. Określanie poziomu wiedzy i umiejętności ucznia.

Bardziej szczegółowo

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA

OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1. Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA OCENA OPISOWA ŚRÓDROCZNA/ SEMESTRALNA KLASA 1 Imię i nazwisko ucznia Klasa.. Rok szkolny.. Data EDUKACJA SPOŁECZNA Współdziałanie z rówieśnikami i osobami dorosłymi. Potrafi odróżnić co jest dobre, a co

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Prawidłowy rozwój mowy uwarunkowany jest właściwym rozwojem intelektualnym, fizycznym i emocjonalnym. Opanowanie właściwej techniki mówienia, wyraziste wymawianie

Bardziej szczegółowo

W wyniku ewaluacji Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania dokonałyśmy uszczegółowienia rocznej oceny opisowej.

W wyniku ewaluacji Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania dokonałyśmy uszczegółowienia rocznej oceny opisowej. W wyniku ewaluacji Wewnątrzszkolnego Systemu Oceniania dokonałyśmy uszczegółowienia rocznej oceny opisowej. Kl. I Poziom doskonały Uczeń wypowiada się samorzutnie na dany temat, przeczytanego tekstu oraz

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: - Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla uczniów klas 1 3. KLASA I W klasach I na ocenę celującą uczeń powinien: - pracować systematycznie oraz z dużym zaangażowaniem na każdej lekcji i w domu, -

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III. Język angielski

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III. Język angielski PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W KLASACH I III Język angielski Nauczanie języka angielskiego w Szkole Podstawowej Nr 2 w Twardogórze odbywa się według,,program nauczania języka angielskiego do edukacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI ROK SZKOLNY 2012/2013

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI ROK SZKOLNY 2012/2013 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI ROK SZKOLNY 2012/2013 1. Oceniane będą przede wszystkim następujące formy aktywności: sprawdziany kartkówki odpowiedzi ustne zadania domowe praca na lekcji

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin

Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin Przedmiotowe zasady oceniania z języka polskiego Opracowany przez mgr Katarzynę Krzyścin I. Ocenianie bieżące z zajęć edukacyjnych służy monitorowaniu pracy ucznia. Ocena ma za zadanie przekazywać uczniowi

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013 Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013 N auczyciel: m gr A nna Kądziołka PSO został stworzony

Bardziej szczegółowo

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej:

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: 1 1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: POZIOM OSIĄGNIĘĆ Wspaniały Bardzo dobry Dobry Wystarczający OCENA WYMAGANIA EDUKACYJNE WSPANIALE oznaczane literą A Wymagania dotyczą

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY I-III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY I-III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO KLASY I-III SZKOŁA PODSTAWOWA NR 3 W CHOJNICACH I. ZASADY OGÓLNE Przedmiotowy System Oceniania ma na celu: bieżące i systematyczne obserwowanie postępów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE i PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA ZGODNY Z NOWĄ PODSTAWĄ PROGRAMOWĄ DLA KLAS 1 3 GIMNAZJUM Przedmioty: Język angielski Język niemiecki PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA OKREŚLA: 1. Cele

Bardziej szczegółowo

Akademia Rozwoju Małego Dziecka

Akademia Rozwoju Małego Dziecka Aktualnie zbieram grupy na następujące zajęcia: Akademia Rozwoju Małego Dziecka 1. Maluszkowo - zajęcia dla dzieci do 2 roku życia - czas trwania zajęć: 45 minut / dziecko+dorosły opiekun zajęcia stymulujące

Bardziej szczegółowo

DYSLEKSJA ROZWOJOWA, CZYLI SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU. mgr Anna Grygny

DYSLEKSJA ROZWOJOWA, CZYLI SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU. mgr Anna Grygny DYSLEKSJA ROZWOJOWA, CZYLI SPECYFICZNE TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU. mgr Anna Grygny DYSLEKSA ROZWOJOWA to termin określający zespół specyficznych trudności w uczeniu się czytania i pisania, u dzieci

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka angielskiego. dla Gimnazjum

Kryteria oceniania z języka angielskiego. dla Gimnazjum Kryteria oceniania z języka angielskiego dla Gimnazjum Formy sprawdzania osiągnięć uczniów: testy i sprawdziany, kartkówki, odpowiedzi ustne, dyktanda, zadania domowe, wypowiedzi pisemne, aktywność na

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. PROF. JANA CZEKANOWSKIEGO W CMOLASIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. PROF. JANA CZEKANOWSKIEGO W CMOLASIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. PROF. JANA CZEKANOWSKIEGO W CMOLASIE PSO jest zgodny z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 30

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH 1-3

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH 1-3 KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH 1-3 Nauczyciele prowadzący: mgr Monika Kucharek, mgr Agnieszka Paruzel, mgr Joanna Paruzel, mgr Justyna Szmajduch I. Organizacja oceniania A. Elementy

Bardziej szczegółowo

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI

DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ NA LEKCJACH TECHNIKI I INFORMATYKI Możliwe objawy dysleksji CZYTANIE Trudności w opanowaniu techniki czytania tj.: głoskowanie, sylabizowanie,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Celem tych zajęć było usprawnianie pamięci słuchowej i koordynacji słuchowowzrokowej. Na zdjęciu uczeń układa

Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Celem tych zajęć było usprawnianie pamięci słuchowej i koordynacji słuchowowzrokowej. Na zdjęciu uczeń układa Podsumowanie realizacji projektu pn. Wiedzą zdobędę świat współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego realizowanego w Szkole Podstawowej w Antoniowie Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II rok szkolny 2014/2015

KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II rok szkolny 2014/2015 KRYTERIA OCENIANIA W KLASIE II rok szkolny 2014/2015 EDUKACJA POLONISTYCZNA PISANIE - dba o prawidłowy i bardzo staranny kształt liter i cyfr; - potrafi samodzielnie napisać kilka zdań na każdy temat,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO W PUBLICZNYM GIMNAZJUM IM. W. SIEMIONA W KRUSZEWIE I. Kontrakt z uczniami: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla Szkoły Podstawowej w klasach IV VI

Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla Szkoły Podstawowej w klasach IV VI Przedmiotowy System Oceniania z informatyki dla Szkoły Podstawowej w klasach IV VI Przedmiotowy system oceniania został skonstruowany w oparciu o następujące dokumenty: Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z j. angielskiego. Klasy I-III. Klasa I

Kryteria oceniania z j. angielskiego. Klasy I-III. Klasa I Kryteria oceniania z j. angielskiego Klasy I-III Klasa I W klasie I uczeń nabywa sprawności mówienia i rozumienia ze słuchu. 1) rozumienie prostych poleceń a) celujący : rozumie wszystkie polecenia używane

Bardziej szczegółowo

+ umiejętności/wiadomości opanowane, / umiejętność wymaga ćwiczeń/ wiadomości wymagają uzupełnienia - brak umiejętności /wiadomości.

+ umiejętności/wiadomości opanowane, / umiejętność wymaga ćwiczeń/ wiadomości wymagają uzupełnienia - brak umiejętności /wiadomości. KRYTERIA OCENY WIADOMOŚCI I UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I - III W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 1. Na lekcje uczniowie zobowiązani są przynosić: podręcznik oraz ćwiczenia. 2.W ramach

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA dla I etapu edukacji

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA dla I etapu edukacji Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 w Zdzieszowicach im. Janusza Korczaka Język mniejszości narodowej JĘZYK NIEMIECKI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA dla I etapu edukacji Rok szkolny 2015/2016 Opracowały: mgr

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Copyright by Ewa Gaweł, Kraków 2006 Opracowanie grafi czne i projekt okładki: Robert Gaweł ISBN 978-83-7308-679-1 ISBN 978-83-7587-946-9 Ofi cyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ:

JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ: JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ: zgodność z tematem wkład pracy, przygotowanie poprawność gramatyczna wymowa - poprawność fonetyczna zasób słownictwa i

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III. Język angielski

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III. Język angielski PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA W KLASACH I-III Język angielski Nauczanie języka angielskiego w Szkole Podstawowej Nr 2 w Twardogórze odbywa się według programu,, Język angielski w nauczaniu zintegrowanym.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji programu poprawy efektywności kształcenia i wychowania w klasach I-III

Sprawozdanie z realizacji programu poprawy efektywności kształcenia i wychowania w klasach I-III Sprawozdanie z realizacji programu poprawy efektywności kształcenia i wychowania w klasach I-III W roku szkolnym 2014/15 został wprowadzony do realizacji program poprawy efektywności kształcenia i wychowania.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z języka angielskiego. Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Tarnobrzegu

Przedmiotowy system oceniania z języka angielskiego. Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Tarnobrzegu Przedmiotowy system oceniania z języka angielskiego Szkoła Podstawowa nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Tarnobrzegu I etap edukacyjny: klasy I-III Co będziemy sprawdzać? Czy uczeń 1) rozumie proste polecenia

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB NA DYSLEKSJĘ W SZKOLE PODSTAWOWEJ TAK

SPOSÓB NA DYSLEKSJĘ W SZKOLE PODSTAWOWEJ TAK SPOSÓB NA DYSLEKSJĘ W SZKOLE PODSTAWOWEJ TAK Szkoła Podstawowa TAK powstała w 1991 roku jako jedna z pierwszych szkół społecznych w województwie zachodniopomorskim. Od 2004 roku jest prywatną szkołą podstawową

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W SZKOLE PODSTAWOWEJ JĘZYK POLSKI KLASA V

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W SZKOLE PODSTAWOWEJ JĘZYK POLSKI KLASA V PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA W SZKOLE PODSTAWOWEJ JĘZYK POLSKI KLASA V Cele PZO: 1. sprawdzenie poziomu opanowania wiedzy i zdobytych umiejętności 2. mobilizowanie ucznia do dalszej pracy 3. stymulowanie

Bardziej szczegółowo

Sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć edukacyjnych uczniów

Sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć edukacyjnych uczniów Sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć edukacyjnych uczniów Umiejętności oceniane na lekcjach języka polskiego: mówienie (opowiadanie ustne- twórcze i odtwórcze); czytanie: o głośne i wyraziste, o ciche

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z JĘZYKA ANGIELSKIEGO. w kl. IV-VI Szkoły Podstawowej Nr 1 w Ząbkach

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z JĘZYKA ANGIELSKIEGO. w kl. IV-VI Szkoły Podstawowej Nr 1 w Ząbkach PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w kl. IV-VI Szkoły Podstawowej Nr 1 w Ząbkach Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego opracowano w oparciu o program nauczania dla klas IV

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z RELIGII W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W GORZOWIE WLKP.

PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z RELIGII W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W GORZOWIE WLKP. PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z RELIGII W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 W GORZOWIE WLKP. Przedmiotowe ocenianie z religii jest zgodne z Wewnątrzszkolnym Ocenianiem w Szkole Podstawowej nr 1 w Gorzowie Wlkp. Założenia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe Zasady Oceniania z języka angielskiego w klasach IV-VI w Szkole Podstawowej im. Janusza Korczaka w Biedaszkach.

Przedmiotowe Zasady Oceniania z języka angielskiego w klasach IV-VI w Szkole Podstawowej im. Janusza Korczaka w Biedaszkach. Przedmiotowe Zasady Oceniania z języka angielskiego w klasach IV-VI w Szkole Podstawowej im. Janusza Korczaka w Biedaszkach. Podstawa prawna: Rozporządzenie MENiS z dnia 7 września 2004 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe Ocenianie Języka Angielskiego w klasach 1-3 I Etap Edukacyjny

Przedmiotowe Ocenianie Języka Angielskiego w klasach 1-3 I Etap Edukacyjny Przedmiotowe Ocenianie Języka Angielskiego w klasach 1-3 I Etap Edukacyjny Nauczyciele prowadzący: Katarzyna Guz, Kamil Borowski Na początku każdego roku szkolnego nauczyciel informuje uczniów oraz rodziców

Bardziej szczegółowo

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Nowe przepisy prawa kładą duży nacisk na wzmocnienie współpracy przedszkola, szkoły i rodziców oraz zapewniają rodzicom możliwość większego wpływu na edukację

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe. Raport Dyrektoriatu Generalnego Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej

Ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe. Raport Dyrektoriatu Generalnego Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej Ćwiczenia rozwijające umiejętności językowe Raport Dyrektoriatu Generalnego Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej Nauczanie języków obcych wsród najmłodszych obywateli WNIOSEK Nauczyciele nie powinni

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego klasy 4-6 klasy - Ocena Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie z łatwością buduje spójne zdania proste i złożone, poprawne pod względem gramatycznym i logicznym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE Gimnazjum w Zespole Szkół w Januszkowicach Rok szkolny 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE Gimnazjum w Zespole Szkół w Januszkowicach Rok szkolny 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE Gimnazjum w Zespole Szkół w Januszkowicach Rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: Renata Wadas Podręcznik: Wiedza o społeczeństwie I. Kuczałek, M. Urban

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI KLASY I VI I. Ocenianie osiągnięć uczniów w zakresie języka kaszubskiego ma na celu : - zmierzenie wyników pracy ucznia, - ujawnienie jego osiągnięć i braków,

Bardziej szczegółowo

Informacje dla rodziców i nauczycieli. Co to jest dysleksja? Czy moje dziecko jest dyslektykiem?

Informacje dla rodziców i nauczycieli. Co to jest dysleksja? Czy moje dziecko jest dyslektykiem? Informacje dla rodziców i nauczycieli Czy moje dziecko jest dyslektykiem? W swojej pracy w gimnazjum spotkałam się niejednokrotnie z uczniami, którzy mimo poważnych trudności w nauce doszli do kolejnego

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO KL.VI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO KL.VI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO KL.VI I. Obszary aktywności ucznia w zakresie wiedzy, umiejętności i postaw, będące przedmiotem oceny. 1. Mówienie poprawne pod względem gramatycznym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak JĘZYK ANGIELSKI klasy 4-6 Anna Dworak I. Ogólne zasady: 1) Uczeń posiada na każdej lekcji podręcznik, zeszyt przedmiotowy, przybory do pisania oraz zeszyt ćwiczeń. 2) Uczeń powinien zawsze posiadać odrobioną

Bardziej szczegółowo

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W GŁOJSCACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 W RAMACH POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w Szkole Podstawowej im. J. Brzechwy w Paprotni

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w Szkole Podstawowej im. J. Brzechwy w Paprotni PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w Szkole Podstawowej im. J. Brzechwy w Paprotni Nauczanie języka angielskiego odbywa się według programu zatwierdzonego przez Ministra Edukacji Narodowej:

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA ZDJĘCIOWA I OPIS DZIAŁAŃ DO ZAJĘĆ DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W PISANIU I CZYTANIU

PREZENTACJA ZDJĘCIOWA I OPIS DZIAŁAŃ DO ZAJĘĆ DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W PISANIU I CZYTANIU PREZENTACJA ZDJĘCIOWA I OPIS DZIAŁAŃ DO ZAJĘĆ DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W PISANIU I CZYTANIU Każde dziecko na początku szkolnej edukacji powinno nauczyć się czytać i pisać. Jest to warunek niezbędny do

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYMAGANIA EDUKACYJNE KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ I GIMNAZJUM Przedmiotowy system oceniania z języków obcych jest zgodny ze Statutem Zespołu

Bardziej szczegółowo

Hot Spot 1. Kryteria oceniania.

Hot Spot 1. Kryteria oceniania. Hot Spot. Kryteria iania. Gramatyka i słownictwo uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie oraz zna niektóre wykraczające poza jego ramy z łatwością buduje spójne zdania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA II ETAPU EDUKACYJNEGO (KLASY IV-VI)

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA II ETAPU EDUKACYJNEGO (KLASY IV-VI) PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA II ETAPU EDUKACYJNEGO (KLASY IV-VI) 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zadami sprawiedliwości. 2. Ocenie podlegają: testy, sprawdziany, kartkówki,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne JĘZYK FRANCUSKI- klasy I-III gimnazjum

Wymagania edukacyjne JĘZYK FRANCUSKI- klasy I-III gimnazjum Wymagania edukacyjne JĘZYK FRANCUSKI- klasy I-III gimnazjum PODSTAWOWE ZASADY OCENIANIA 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie podlegają wszystkie formy aktywności ucznia.

Bardziej szczegółowo

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami.

1. Formułuje krótkie wypowiedzi ze zdań prostych w większości poprawnie zbudowanych na tematy bliskie uczniowi, związane z ilustracjami. UMIEJĘTOŚCI WSPANIALE BARDZO DOBRZE DOBRZE PRACUJ WIĘCEJ JESZCZE NIE POTRAFISZ 1 2 3 4 5 6 MÓWIENIE 1.Samodzielnie bogatym słownictwem, wypowiada się na temat treści literackiego, określa jego nastrój,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I - III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I - III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I - III W Szkole Podstawowej nr 2 im. Wojska Polskiego w Obornikach obowiązywać będzie przedmiotowy system oceniania opracowany przez nauczycieli

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy IV - VI Opracowanie: Katarzyna Drożdżal Przedmiotowe zasady oceniania z języka angielskiego opracowano na podstawie: Statutu Szkoły Podstawowej im. Karola

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Polskich Olimpijczyków w Opolu PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I - III

Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Polskich Olimpijczyków w Opolu PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I - III Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Polskich Olimpijczyków w Opolu PRZEDMIOTOWE OCENIANIE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLAS I - III I. CELE OCENIANIA NA LEKCJACH JĘZYKA ANGIELSKIEGO: poinformowanie ucznia o osiągnięciach

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV-VI W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV-VI W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV-VI W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE Ocenianie osiągnięć edukacyjnych jest zgodne z Rozporządzeniem Ogólnym Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców

Przedszkolak u progu szkoły. Informacja dla rodziców Przedszkolak u progu szkoły Informacja dla rodziców Dobry start w szkole jest niezwykle ważny dla rozwoju dziecka. Jeśli jest ono psychicznie i fizycznie gotowe do podjęcia nauki, bez trudu i z radością

Bardziej szczegółowo

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Plan prezentacji pytania: - Jak dzieci uczą się języka obcego? - Jak rodzic może uczyć języka obcego swoje dziecko? - Jak sprawić, aby dziecko polubiło

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego dla klas 1-3 obowiązujący w SP Bolechowice w roku szkolnym 2014/2015:

Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego dla klas 1-3 obowiązujący w SP Bolechowice w roku szkolnym 2014/2015: Przedmiotowy System Oceniania z języka niemieckiego dla klas 1-3 obowiązujący w SP Bolechowice w roku szkolnym 2014/2015: Przedmiotowy System Oceniania z języków obcych jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra

Bardziej szczegółowo

Dysleksja rozwojowa CO WARTO WIEDZIEĆ O DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ?

Dysleksja rozwojowa CO WARTO WIEDZIEĆ O DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ? Dysleksja rozwojowa CO WARTO WIEDZIEĆ O DYSLEKSJI ROZWOJOWEJ? TERMINOLOGIA 1. Szersze znaczenie terminu dysleksja rozwojowa - specyficzne trudności w czytaniu, pisaniu, liczeniu u dzieci o prawidłowym

Bardziej szczegółowo

im. Wojska Polskiego w Przemkowie

im. Wojska Polskiego w Przemkowie Szkołła Podstawowa nr 2 im. Wojska Polskiego w Przemkowie PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI JĘZYK NIEMIECKI Nauczyciel: mgr Sylwia Szumińska mgr Piotr Zbiegień ZASADY OGÓLNE Przedmiotowy system

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE CZYTANIA

DOSKONALENIE CZYTANIA DOSKONALENIE CZYTANIA RODZICU! Jeżeli Twoje dziecko ma trudności w nauce czytania, porozmawiaj z pedagogiem szkolnym lub ze specjalistą w poradni psychologiczno-pedagogicznej, którzy wyjaśnią przyczyny

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI ZASADY OCENIANIA NA LEKCJI JĘZYKA OBCEGO Nauczanie języka obcego w gimnazjum ma doprowadzić do osiągnięcia kompetencji komunikacyjnej pozwalającej sprostać

Bardziej szczegółowo

Witaj pierwsza klaso!

Witaj pierwsza klaso! Witaj pierwsza klaso! Aktywność sześciolatka w przedszkolu i w szkole: Przedszkole - dziecko: rozwija się emocjonalnie i społecznie, rozwija motorykę dużą i małą, rozwija pamięć, myślenie, spostrzegawczość,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO 1. Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania 2. Poziom wiedzy i umiejętności oceniany

Bardziej szczegółowo

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI?

CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? CZEGO RODZICE NIE WIEDZĄ O SWOICH DZIECIACH A WIEDZIEĆ POWINNI? mgr Magdalena Jabłońska mgr Dorota Orłowska 1 DLACZEGO RODZICE NIE MAJĄ WIEDZY O ISTOTNYCH PROBLEMACH SWOICH DZIECI? brak czasu mało doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III PSO jest zgodny z WSO i jest jego integralną częścią. Zasady ogólne dotyczące oceniania i klasyfikowania znajdują się w Statucie Szkoły,

Bardziej szczegółowo