Anna Katarzyna Kurowska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Anna Katarzyna Kurowska"

Transkrypt

1 Anna Katarzyna Kurowska WPŁYW OPERACJI FAKOEMULSYFIKACJI ZAĆMY I WSZCZEPIENIA SZTUCZNEJ SOCZEWKI NA GEOMETRIĘ PRZEDNIEGO ODCINKA OKA I CIŚNIENIE WEWNĄTRZGAŁKOWE. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: prof. dr hab. n. med. Jerzy Szaflik Katedra i Klinika Okulistyki II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. n. med. Jacek P. Szaflik Warszawa, 2016

2 STRESZCZENIE Postępujący z wiekiem proces mętnienia, powiększania się i przedniego przesunięcia soczewki, prowadzą do zmian parametrów biometrycznych w przednim odcinku oka. W niektórych oczach nałożenie się zmian związanych z wiekiem i specyficznej budowy anatomicznej obwodowej tęczówki i ciała rzęskowego, skutkuje powolnym, a czasem gwałtownym pierwotnym zamknięciem kąta (PZK) i wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Odpowiednio długo trwające apozycyjne PZK może prowadzić do powstania obwodowych zlepów, a następnie zrostów przednich (PAS) i trwałego uszkodzenia beleczkowania. W konsekwencji wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe, które z czasem doprowadza do uszkodzenia nerwu wzrokowego i rozwoju neuropatii jaskrowej. Współczesne techniki usuwania soczewki metodą fakoemulsyfikacji z wykorzystaniem technik małego cięcia i wszczepienie zwijalnej sztucznej soczewki do torebki, czynią operację zaćmy coraz bardziej bezpieczną, a efekt bardziej przewidywalny. Głównym celem operacji jest poprawa ostrości wzroku obniżonej na skutek zmętnienia soczewki. Dodatkowo wymiana naturalnej soczewki na cienki implant korzystnie wpływa na konfigurację struktur przedniego odcinka oka, zmniejsza lub eliminuje ryzyko przewlekłego zamknięcia kąta oraz usprawnia krążenie cieczy wodnistej. Skutkiem często bywa spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego, co jest dodatkową korzyścią płynącą z operacji zaćmy, szczególnie dla oczu ze współistniejącą neuropatią jaskrową lub zagrożonych jej wystąpieniem. Na podstawie danych z literatury medycznej wiadomo, że efekt redukcji ciśnienia po operacji usunięcia soczewki występuje w oczach bez neuropatii jaskrowej oraz w różnych rodzajach jaskry pierwotnej i wtórnej. Poziom redukcji w określonych sytuacjach klinicznych oraz mechanizmy za to odpowiedzialne nie są jednoznaczne i pozostają przedmiotem badań i dyskusji. Liczni autorzy podejmowali próby ustalenia czynników wpływających na zakres pooperacyjnej redukcji ciśnienia. Korelację ciśnienia wykazano m.in. z głębokością komory przedniej, uwypukleniem soczewki (lens voult), dystansem otwarcia kąta (AOD500) i szerokością kąta tęczówkowo-rogówkowego (TIA). Najczęściej wykazywano, że spadek ciśnienia zależy głównie od jego przedoperacyjnych wartości. Możliwość prognozowania - na podstawie informacji przedoperacyjnych - zakresu pooperacyjnego spadku ciśnienia, jest tematem zainteresowania wielu badaczy. Taka informacja bowiem może być cenną wskazówką w podejmowaniu decyzji co do zakresu leczenia operacyjnego w danej sytuacji klinicznej.

3 Celem niniejszej pracy była ocena wpływu operacji usunięcia zaćmy metodą fakoemulsyfikacji i wszczepienia sztucznej soczewki na parametry biometryczne przedniego odcinka oka oraz ciśnienie wewnątrzgałkowe we wczesnym i odległym okresie pooperacyjnym. Ponadto określenie parametrów biometrycznych wpływających na przed- i pooperacyjną głębokość komory przedniej oraz ocena zastosowania wskaźnika ITC (ITC index) w monitorowaniu obszaru zamknięcia kąta przy użyciu techniki swept-source AS-OCT. W końcu - poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, czy na podstawie znajomości danych biometrycznych i ciśnienia wewnątrzgałkowego przed operacją możliwe jest prognozowanie wielkości spadku ciśnienia po operacji. Prospektywnym badaniem objęto 157 pacjentów (211 oczu) operowanych z powodu zaćmy w Katedrze i Klinice Okulistyki II Wydziału Lekarskiego WUM, Samodzielnym Publicznym Klinicznym Szpitalu Okulistycznym w Warszawie. Z badania wykluczono pacjentów po przebytych operacjach oka lub zabiegach laserowych; po urazach, z patologią rogówki, zapaleniem błony naczyniowej; wysokimi wadami refrakcji oraz innymi przyczynami jaskry wtórnej. Przebycie irydotomii laserowej Nd:YAG nie dyskwalifikowało z udziału w badaniu. Na podstawie wyniku pomiarów AS-OCT i informacji klinicznych, pacjenci zostali podzieleni na cztery grupy w zależności od przedoperacyjnego stanu kąta przesączania: JPOK (64 oczy) i grupę kontrolną otwartego kąta bez neuropatii (63 oczy) oraz z JPZK (41 oczu) i kontrolną do niej pierwotnie zamkniętego kąta bez neuropatii (43 oczy). Wśród ocenianych parametrów znalazły się m.in.: ostrość wzroku i refrakcja przed i po operacji, ocena kąta wg skali Shaffera, obecność obwodowych zrostów przednich oraz liczba leków stosowanych w leczeniu jaskry; parametry biometryczne tj.: długość gałki ocznej, grubość i przednie uwypuklenie soczewki, głębokość i szerokość komory przedniej, parametry oceniające kąt tj. AOD500, TISA500, ARA500, TIA w czterech lokalizacjach (godz , 6.00, 3.00 i 9.00), a także obszar zamknięcia kąta (wskaźnik ITC), szerokość źrenicy oraz centralna grubość rogówki. Parametry przedniego odcinka oceniano przed operacją oraz po 6 miesiącach od zabiegu z użyciem aparatu swept-source AS-OCT CASIA firmy Tomey; ciśnienie wewnątrzgałkowe mierzone metodą aplanacyjną Goldmanna przed operacją oraz w 1. dobie, po 2 i 4 tygodniach oraz 6, 12 i 36 (u części pacjentów) miesiącach po operacji. Pacjenci zostali poddani niepowikłanej procedurze fakoemulsyfikacji zaćmy z wszczepieniem sztucznej soczewki w okresie od lutego 2010 do stycznia 2012 roku. Dane poddano analizie statystycznej uzyskując następujące wyniki.

4 Oczy z grupy zamkniętego kąta miały znacząco węższy kąt przesączania w badaniu klinicznym (p<0,0001) oraz wyższą nadwzroczność (p<0,05). Obwodowe zrosty przednie stwierdzano częściej w oczach z jaskrą niż w PZK bez neuropatii (p<0,05). W porównaniu do oczu z grupy otwartego kąta, charakteryzowały się krótszym wymiarem przednio-tylnym (p<0,0001), płytszą (p<0,0001) oraz węższą (p<0,05) komorą przednią oraz większym uwypukleniem soczewki w obręb komory przedniej (p<0,0001). Grubość soczewki nie różniła się istotnie pomiędzy grupami. W obu grupach stwierdzono silne ujemne korelacje uwypuklenia soczewki z przedoperacyjną głębokością komory przedniej (współczynnik korelacji Pearsona r= -0,885 dla otwartego i r= -0,629 dla zamkniętego kąta) oraz uwypukleniem soczewki a pooperacyjnym pogłębieniem komory (odpowiednio r= 0,827 i r= 0,848). Natomiast długość gałki oraz grubość soczewki wykazywały słabe powiązanie (odpowiednio r= 0,260 i r= 0,330) ze zmianą głębokości komory. Po operacji obserwowano istotne pogłębienie komory przedniej (p<0,001), większe (średnio o 0,32 mm, p<0,001) w oczach z zamkniętym kątem. Pomimo większej zmiany, komora przednia pozostawała płytsza w tych oczach (p<0,0001). Wszystkie parametry kąta przesączania przed operacją były znacząco mniejsze w oczach z zamkniętym niż otwartym kątem (p<0,001). Na skutek operacji nastąpiło istotne poszerzenie kąta w obu grupach oczu (p<0,05). Porównanie zakresu tej zmiany nie wykazało istotnej statystycznie różnicy pomiędzy grupami, dlatego po operacji kąt pozostawał znacząco węższy w przypadkach oczu z pierwotnie zamkniętym kątem na ponad połowie obwodu (p<0,001). Kontakt tęczówkowo-trabekularny (ITC) przed i po operacji stwierdzano częściej w kwadrantach pionowych (głównie górnym). Po operacji nastąpiło otwarcie kąta w ponad 70% wyjściono zamkniętych lokalizacjach kąta. Wskaźnik ITC ilościowo opisujący obszar zamknięcia kąta, był znacząco wyższy (p<0,001) w oczach z grupy zamkniętego kąta. Udowodniono, że po operacji wielkość wskaźnika uległa istotnemu zmniejszeniu (p<0,001) we wszystkich czterech grupach oczu. Ciśnienie wewnątrzgałkowe przed operacją w obu grupach z jaskrą było znamiennie (p<0,05) wyższe niż w grupach kontrolnych. Efekt istotnej redukcji ciśnienia obserwowany był od pierwszej doby po operacji (p<0,05) we wszystkich analizowanych grupach i utrzymywał się przez cały okres obserwacji. Stwierdzono, że redukcja ciśnienia w grupie otwartego kąta była mniejsza (-2,9 mmhg dla JPOK, -2,2 mmhg bez jaskry) niż w grupie z kątem zamkniętym (-2,9 mmhg dla JPZK, -3,0 mmhg dla PZK bez neuropatii). Najczęściej stwierdzane wartości rzeczywistej zmiany ciśnienia liczonej indywidualnie dla każdego oka wynosiły 1,0 mmhg dla JPOK, 3,0 mmhg w grupie kontrolnej i

5 JPZK oraz 1,00 i 4,0 mmhg dla PZK. Mediana dla grupy otwartego i zamkniętego kąta wynosiła odpowiednio 2,0 mmhg i 3,0 mmhg (p>0,05). Pomimo braku istotności statystycznej różnicy redukcji ciśnienia pomiędzy grupami, wykazano trend do większego spadku ciśnienia w oczach z wyjściowo zamkniętym kątem przesączania. Liczba leków w oczach z JPOK uległa zmniejszeniu z 1,8±0,7 do 1,6±0,7 (p>0,05) a w grupie JPZK z 2,2±0,9 do 2,0±0,8 (p>0,05). Zależności redukcji ciśnienia i parametrów biometrycznych wykazywały złożony (nieliniowy) charakter. Z analizy regresji wielorakiej wynika, że najsilniejszym czynnikiem wyjaśniającym zmienność redukcji ciśnienia, jest jego początkowa wartość. W następnej kolejności zmiana głębokości komory przedniej w grupie otwartego kąta oraz głębokości komory i parametrów kąta w grupie PZK. Stworzone modele prognostyczne oparte na wybranych parametrach przedoperacyjnych komory przedniej (głębokość i szerokość), soczewki (grubość i uwypuklenie), kąta przesączania (AOD500, ARA500, TISA500 i TIA), długości gałki, szerokości źrenicy i ciśnienia, pozwoliły na wyznaczenie najbardziej prawdopodobnych wartości spadku ciśnienia po operacji we wszystkich grupach oczu. Dla oczu leczonych na JPOK prognozowane wartości znajdują się w zakresie 1,0-2,0 mmhg, 2,0-3,0 mmhg dla oczu z szerokim kątem bez neuropatii oraz 3,0 4,0 mmhg dla oczu z pierwotnie zamkniętym kątem (z jaskrą i bez). Prognozowana zmienność redukcji ciśnienia zależna jest w sposób prawie liniowy od ciśnienia przed operacją. Na podstawie wyników badań wysunięte następujące wnioski: 1. Efekt pogłębienia komory przedniej po operacji fakoemulsyfikacji zaćmy różni się pomiędzy oczami z otwartym i zamkniętym kątem przesączania. Jest większy w oczach, w których przed operacją stwierdza się pierwotne zamknięcie kąta. 2. Uwypuklenie przedniej powierzchni soczewki (lens vault) jest głównym parametrem wpływającym na głębokość komory przedniej przed operacją oraz jej pogłębienie po operacji. 3. Operacja usunięcia zaćmy prowadzi do otwarcia i poszerzenia kąta przesączania. Kąt ulega poszerzeniu w porównywalnym stopniu w oczach z pierwotnie otwartym i zamkniętym kątem, dlatego po operacji pozostaje znacząco węższy w przypadkach pierwotnego zamknięcia.

6 4. Użytecznym narzędziem w ilościowej ocenie obszaru zamknięcia kąta, monitorowaniu zmian w czasie i po operacji usunięcia zaćmy jest wskaźnik ITC (ITC index) w swept-source AS- OCT. 5. Fakoemulsyfikacja zaćmy prowadzi do spadku ciśnienia wewnątrzgałkowego zarówno w oczach z jaskrą pierwotną otwartego i zamkniętego kąta, jak i w oczach bez neuropatii jaskrowej. Efekt redukcji ciśnienia występuje we wczesnym okresie pooperacyjnym i utrzymuje się przez okres minimum roku. 6. Stopień redukcji ciśnienia jest porównywalny w oczach z jaskrą otwartego i zamkniętego kąta oraz z oczami bez jaskry, z tendencją do większego spadku w oczach z wyjściowo zamkniętym kątem przesączania. 7. Wartość ciśnienia przed operacją jest najważniejszym czynnikiem od którego zależy stopień jego pooperacyjnej redukcji w określonych sytuacjach klinicznych (obecność jaskry, stan kąta przesączania). 8. Redukcja ciśnienia wewnątrzgałkowego po operacji zaćmy w części przypadków pozwala na zmniejszenie liczby stosowanych leków przeciwjaskrowych.

7 XI. SUMMARY Aging is associated with a progressive increase in the number of lens fibers, with corresponding increases in lens thickness and anterior curvature. This leads to decreasing depth of the anterior chamber and narrowing of the chamber angle, especially in eyes with shorter axial length. Long lasting appositional angle closure leads to peripheral anterior synechiae and trabecular meshwork destruction. The intraocular pressure (IOP) rise and primary angle closure (PAC) or primary angle closure glaucoma (PACG) develops. The advent and refinement of modern MICS phacoemulsification techniques have revolutionized the ability to rehabilitate patients with vision loss secondary to cataract. Cataract surgery is, far and away, the most commonly performed ophthalmic surgical procedure of any kind. It has been widely reported that uncomplicated cataract surgery has an IOP-lowering effect in eyes with both open- or closed-angles, primary or secondary glaucomatous eyes. However, the magnitude and clinical significance of this change continues to be debated. Several predictors have been identified with lowering intraocular pressure. Preoperative IOP, ocular biometry, angle configuration, lens position were considered in the mechanism of IOP reduction. Preoperative IOP has been found to be a significant predictor of IOP reduction after cataract surgery. The ability of a surgeon to prospectively predict the postoperative IOP course of patients with coexistent cataract and glaucoma undergoing phacoemulsification would greatly advance ophthalmic care. This knowledge would assist with preoperative decision making to determine which eyes would benefit most from cataract surgery alone in terms of IOP control, thus avoiding complications of unnecessary combined cataract and glaucoma surgery. The aim of the study was to compare the angle and intraocular pressure changes after phacoemulsification between closed- and open-angle eyes. The study is also to determine biometric parameters affecting the pre- and postoperative anterior chamber depth. Moreover the study provides assessment of the use of the ITC index in the monitoring area of angle closure using the technique of swept-source OCT-AS. In the end, the study is an attempt to find answer whether it is possible to predict the size of the IOP drop after surgery based on preoperative biometric data and the intraocular pressure. The prospective study included 211 eyes of 157 patients eligible for cataract removal surgery. All patients underwent the procedure of phacoemulsification and in-the-bag foldable IOL implantation at the Department of Ophthalmology, 2nd Faculty of Medicine, Medical University of Warsaw between February 2010 and January 2012.

8 Patients who had previous intraocular or laser surgery, history of eye trauma, uveitis, corneal abnormalities, degenerative myopia or secondary glaucoma were excluded from the study. Patients who had previously undergone laser peripheral iridotomy were enrolled. The patients were divided into 4 groups according to AS-OCT findings and clinical data: primary open angle glaucoma (POAG) (n=63), normal open angle group (64 eyes) and PACG (41 eyes) and PAC (n=43) if they met the criterion of primary closed angle (appositional angle closure for 180 degrees or more). Evaluation criteria were as follows: BCVA and refraction before and 6 month post operation, angle gonioscopy grading with Shaffer method in all 4 quadrants, the presence of PAS and a number of antiglaucoma medications; Biometric factors such as: axial length, lens thickness and lens vault (LV), anterior chamber depth and width, angle parameters: AOD500, TISA500, ARA500 and TIA in 4 quadrants, ITC index, pupil diameter and central corneal thickness. Images of the anterior segment were obtained using a commercially available swept-source OCT CASIA device (Tomey, Japan) preand 6 months postoperatively; The IOP was measured using Goldmann applanation tonometry before and 1 day, 2 and 4 weeks, 6, 12 and 36 months after surgery. The collected data were analysed. Eyes with closed angles had narrower angle according to Shaffer grading scale (p<0,0001) and higher hyperopia (p<0,05), PAS were more often in PACG than PAC; shorter AL, ACD and ACW and LV compared with those with open angles. The lens thickness did not differ significantly between the groups. In both groups there was a strong negative correlation between preoperative ACD and lens vault (Pearson correlation r= -0,885 for open and r= -0,629 for closed angle eyes) as well as between ACD deepening and lens vault (r= 0,827 and r= 0,848, respectively). After cataract surgery the ACD deepened significantly in both groups (p<0,001) and the ACD change was greater in closed angle group (mean difference 0,32 mm, p<0,001). In general, the mean values of all angle parameters (AOD500, TISA500, ARA500 and TIA) were significantly smaller in closed-angle group before and after surgery. They increased after phacoemulsification in all eyes (p<0,05) but did not differ significantly between the groups. Before surgery significant difference in IOP was noted between the medically controlled glaucoma group (both POAG and PACG) and nonglaucomatous eyes (p<0,05).

9 After surgery the mean IOP decreased significantly in all groups (p<0,001). A mean IOP reduction was -2,9 mmhg for POAG and PCAG, -2,2 mmhg for open nonglaucomatous and -3,0 mmhg for PAC. The postoperative reduction in the mean IOP and the number of IOP lowering agents used were not significantly different between eyes with closed- and open-angles at all timepoints (p>0,05), however, the trend was visible for greater change in closed-angle groups. Multivariate linear mixed regression model was used to predict IOP reduction and assess any interaction of IOP change with the associations between ocular parameters (AL, ACD, ACW, LT, LV, AOD500, ARA500, TISA500, TIA) and preoperative IOP. These mixed models adjusted for preoperative IOP and preoperative biometric factors (prediction models) for all four groups revealed that preoperative IOP was a main significant predictor of IOP reduction after cataract surgery. The predicted change in IOP level is 1,0-2,0 mmhg in POAG, 2,0-3,0 in nonglaucomatous open-angle eyes and 3,0-4,0 mmhg in closed-angle eyes (both PCAG and PAC). Based on the research results, the following conclusions were drown: Postoperative ACD change significantly differed between the closed- and open-angle eyes. The cataract surgery leads to open and widen the irido-corneal angle in a similar range when compared between closed- and open angle groups, thus the angle remains narrower in primary closed-angle eyes. ITC index in a swept-source AS-OCT is a useful tool for the quantitative evaluation of angle closure area before and after cataract surgery. After phacoemulsification short and long term (at least 12 months) IOP reduction is observed in all eyes regardless of angle status and glaucomatous neuropathy. The degree of IOP reduction is comparable in the eyes of glaucoma, open and closed angle and eyes without glaucoma, with a tendency to a larger decline in the eyes of the initially closed-angle glaucoma The most important factor in the decline and contributing to the expected degree of reduction of intraocular pressure after phacoemulsification cataract surgery is the IOP before surgery. The number of antiglaucoma drugs may be limited after cataract surgery in many individuals.

Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta

Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta Surgical outcomes of the Ex-PRESS glaucoma filtration device in primary

Bardziej szczegółowo

Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa fakoemulsyfikacji koaksjalnej wykonanej przez cięcie 2,65 mm i 2,2 mm w badaniu prospektywnym randomizowanym.

Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa fakoemulsyfikacji koaksjalnej wykonanej przez cięcie 2,65 mm i 2,2 mm w badaniu prospektywnym randomizowanym. lek. med. Monika Aniukiewicz Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa fakoemulsyfikacji koaksjalnej wykonanej przez cięcie 2,65 mm i 2,2 mm w badaniu prospektywnym randomizowanym. Streszczenie Wstęp Fakoemulsyfikacja

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Barbara Polaczek-Krupa. Zastosowanie analizy grubości siatkówki w okolicy plamki jako nowej metody w diagnostyce jaskry pierwotnej otwartego kąta

Barbara Polaczek-Krupa. Zastosowanie analizy grubości siatkówki w okolicy plamki jako nowej metody w diagnostyce jaskry pierwotnej otwartego kąta Barbara Polaczek-Krupa Zastosowanie analizy grubości siatkówki w okolicy plamki jako nowej metody w diagnostyce jaskry pierwotnej otwartego kąta Praca doktorska Praca finansowana w ramach projektu CMKP

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Wydział Lekarski. Jarosław Woźniak. Rozprawa doktorska

Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Wydział Lekarski. Jarosław Woźniak. Rozprawa doktorska Uniwersytet Medyczny w Łodzi Wydział Lekarski Jarosław Woźniak Rozprawa doktorska Ocena funkcji stawu skokowego po leczeniu operacyjnym złamań kostek goleni z uszkodzeniem więzozrostu piszczelowo-strzałkowego

Bardziej szczegółowo

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych.

Lek. Ewelina Anna Dziedzic. Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Lek. Ewelina Anna Dziedzic Wpływ niedoboru witaminy D3 na stopień zaawansowania miażdżycy tętnic wieńcowych. Rozprawa na stopień naukowy doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Marek Dąbrowski

Bardziej szczegółowo

aforementioned device she also has to estimate the time when the patients need the infusion to be replaced and/or disconnected. Meanwhile, however, she must cope with many other tasks. If the department

Bardziej szczegółowo

Chronotyp i struktura temperamentu jako predyktory zaburzeń nastroju i niskiej jakości snu wśród studentów medycyny

Chronotyp i struktura temperamentu jako predyktory zaburzeń nastroju i niskiej jakości snu wśród studentów medycyny WYDZIAŁ LEKARSKI Chronotyp i struktura temperamentu jako predyktory zaburzeń nastroju i niskiej jakości snu wśród studentów medycyny Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych lek. Łukasz Mokros Praca

Bardziej szczegółowo

Pierwotne zamknięcie kąta przesączania (PZK) i jaskra pierwotnie zamkniętego kąta (JPZK) diagnostyka i postępowanie

Pierwotne zamknięcie kąta przesączania (PZK) i jaskra pierwotnie zamkniętego kąta (JPZK) diagnostyka i postępowanie Post N Med 2017; XXX(03): 124-129 Borgis PRACE POGLĄDOWE REVIEW PAPERS *Barbara Kozub, Barbara Terelak-Borys, Jacek Kosmala, Iwona Grabska-Liberek Pierwotne zamknięcie kąta przesączania (PZK) i jaskra

Bardziej szczegółowo

Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY

Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY Wrocław Maria Hanna Niżankowska Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY Innowacje w okulistyce ocena dostępności w Polsce Seminarium Fundacji WHC Warszawa, 16.09.2011 Definicja jaskry Jaskra

Bardziej szczegółowo

POZYTYWNE I NEGATYWNE SKUTKI DOŚWIADCZANEJ TRAUMY U CHORYCH PO PRZEBYTYM ZAWALE SERCA

POZYTYWNE I NEGATYWNE SKUTKI DOŚWIADCZANEJ TRAUMY U CHORYCH PO PRZEBYTYM ZAWALE SERCA POZYTYWNE I NEGATYWNE SKUTKI DOŚWIADCZANEJ TRAUMY U CHORYCH PO PRZEBYTYM ZAWALE SERCA mgr Magdalena Hendożko Praca doktorska Promotor: dr hab. med. Wacław Kochman prof. nadzw. Gdańsk 2015 STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

Has the heat wave frequency or intensity changed in Poland since 1950?

Has the heat wave frequency or intensity changed in Poland since 1950? Has the heat wave frequency or intensity changed in Poland since 1950? Joanna Wibig Department of Meteorology and Climatology, University of Lodz, Poland OUTLINE: Motivation Data Heat wave frequency measures

Bardziej szczegółowo

Radiologiczna ocena progresji zmian próchnicowych po zastosowaniu infiltracji. żywicą o niskiej lepkości (Icon). Badania in vivo.

Radiologiczna ocena progresji zmian próchnicowych po zastosowaniu infiltracji. żywicą o niskiej lepkości (Icon). Badania in vivo. Renata Zielińska Radiologiczna ocena progresji zmian próchnicowych po zastosowaniu infiltracji żywicą o niskiej lepkości (Icon). Badania in vivo. Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Zakład Stomatologii

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Prosta i skuteczna, nowa metoda leczenia jaskry

Prosta i skuteczna, nowa metoda leczenia jaskry Implant XEN Nowa skuteczna metoda leczenia jaskry Dla osób, u których ciśnienie w gałce ocznej jest zbyt wysokie pomimo stosowania kropli przeciwjaskrowych Obniża ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, aby zapobiec

Bardziej szczegółowo

JASKRA SIATKÓWKA. Zaćma ROGÓWKA OKULISTYKA DZIECIĘCA CHIRURGIA REFRAKCYJNA

JASKRA SIATKÓWKA. Zaćma ROGÓWKA OKULISTYKA DZIECIĘCA CHIRURGIA REFRAKCYJNA JASKRA SIATKÓWKA Zaćma ROGÓWKA OKULISTYKA DZIECIĘCA CHIRURGIA REFRAKCYJNA Copyright American Academy of Ophthalmology, October 2013 www.aao.org 2013 PODSUMOWANIE ZAŁOŻEŃ DLA ZALECANYCH ALGORYTMÓW POSTĘPOWANIA

Bardziej szczegółowo

Patients price acceptance SELECTED FINDINGS

Patients price acceptance SELECTED FINDINGS Patients price acceptance SELECTED FINDINGS October 2015 Summary With growing economy and Poles benefiting from this growth, perception of prices changes - this is also true for pharmaceuticals It may

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją

Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją Warsztaty Ocena wiarygodności badania z randomizacją Ocena wiarygodności badania z randomizacją Każda grupa Wspólnie omawia odpowiedź na zadane pytanie Wybiera przedstawiciela, który w imieniu grupy przedstawia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 12 do materiałów informacyjnych PRO. zalecenie ponownego zgłoszenia się na badanie po 12 miesiącach w

Załącznik nr 12 do materiałów informacyjnych PRO. zalecenie ponownego zgłoszenia się na badanie po 12 miesiącach w SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE WCZESNEJ DIAGNOSTYKI I LECZENIA JASKRY 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) PORADA NA ETAPIE I OBEJMUJE: a) zarejestrowanie

Bardziej szczegółowo

SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę

SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę Jacek Szendzielorz, Aleksandra Mikulska-Cholewa SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę - doświadczenia własne w LENS-MED Klinika Jednego Dnia Niepubliczny Okulistyczny

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Kliniczny Szpital Okulistyczny w Warszawie 2

Samodzielny Publiczny Kliniczny Szpital Okulistyczny w Warszawie 2 Porównanie wyników pomiarów ciśnienia wewnątrzgałkowego uzyskanych metodą tonometrii aplanacyjnej Goldmanna z wynikami otrzymanymi metodą tonometrii przezpowiekowej Diaton Comparison of Intraocular Pressure

Bardziej szczegółowo

Gdański Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu z Oddziałem Pielęgniarstwa i Instytutem Medycyny Morskiej i Tropikalnej. Beata Wieczorek-Wójcik

Gdański Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu z Oddziałem Pielęgniarstwa i Instytutem Medycyny Morskiej i Tropikalnej. Beata Wieczorek-Wójcik Gdański Uniwersytet Medyczny Wydział Nauk o Zdrowiu z Oddziałem Pielęgniarstwa i Instytutem Medycyny Morskiej i Tropikalnej Beata Wieczorek-Wójcik Poziom obsad pielęgniarskich a częstość i rodzaj zdarzeń

Bardziej szczegółowo

EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ LECZONYCH METODĄ FOTOTERAPII UVB.

EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ LECZONYCH METODĄ FOTOTERAPII UVB. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku EDYTA KATARZYNA GŁAŻEWSKA METALOPROTEINAZY ORAZ ICH TKANKOWE INHIBITORY W OSOCZU OSÓB CHORYCH NA ŁUSZCZYCĘ

Bardziej szczegółowo

Embolizacja tętnic macicznych wykonywana w przypadku występowania objawowych

Embolizacja tętnic macicznych wykonywana w przypadku występowania objawowych Streszczenie Embolizacja tętnic macicznych wykonywana w przypadku występowania objawowych mięśniaków macicy stanowi alternatywną metodę terapeutyczną pozwalającą w minimalnie inwazyjny sposób zlikwidować

Bardziej szczegółowo

Marta Uzdrowska. PRACA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH Promotor: Dr hab. n. med. prof. UM Anna Broniarczyk-Loba

Marta Uzdrowska. PRACA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH Promotor: Dr hab. n. med. prof. UM Anna Broniarczyk-Loba Marta Uzdrowska Ocena wad refrakcji i przyczyn niedowidzenia u osób z niepełnosprawnością intelektualną z wykorzystaniem zdalnego autorefraktometru Plusoptix PRACA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH Promotor:

Bardziej szczegółowo

European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014

European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014 European Crime Prevention Award (ECPA) Annex I - new version 2014 Załącznik nr 1 General information (Informacje ogólne) 1. Please specify your country. (Kraj pochodzenia:) 2. Is this your country s ECPA

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Przebieg jaskry często jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Do objawów charakterystycznych zalicza się:

Przebieg jaskry często jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Do objawów charakterystycznych zalicza się: Jaskra Jaskra należy do grupy chorób, których wspólną cechą jest postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego. Charakteryzują ją zmiany morfologiczne w tarczy nerwu wzrokowego, ubytki w polu widzenia oraz

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 1 Konsensus okulistyczno-położniczy

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka stożka rogówki Czy można wykorzystać OCT?

Wczesna diagnostyka stożka rogówki Czy można wykorzystać OCT? Wczesna diagnostyka stożka rogówki Czy można wykorzystać OCT? Bartłomiej J. Kałużny Klinika Chorób Oczu, Collegium Medicum, Bydgoszcz Kierownik: prof. dr hab. med. G. Malukiewicz Po co? - prawidłowa kwalifikacja

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa schematów immunoterapii BeG w raku pęcherza moczowego

Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa schematów immunoterapii BeG w raku pęcherza moczowego Lekarz Krzysztof Nowakowski Porównanie skuteczności i bezpieczeństwa schematów immunoterapii BeG w raku pęcherza moczowego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: prof. dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku.

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku. Warszawa, dn. 09.02.2017 r. Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku. Aktualizacja 9 lutego 2017 Konsensus opracowała

Bardziej szczegółowo

Implanty przetokowe typu Ex-PRESS w zaawansowanych postaciach jaskry doniesienie wstępne

Implanty przetokowe typu Ex-PRESS w zaawansowanych postaciach jaskry doniesienie wstępne Implanty przetokowe typu Ex-PRESS w zaawansowanych postaciach jaskry doniesienie wstępne Preliminary reports on efficiency of use Ex-PRESS glaucoma filtration device in advanced glaucoma Agnieszka Małachowska,

Bardziej szczegółowo

EXAMPLES OF CABRI GEOMETRE II APPLICATION IN GEOMETRIC SCIENTIFIC RESEARCH

EXAMPLES OF CABRI GEOMETRE II APPLICATION IN GEOMETRIC SCIENTIFIC RESEARCH Anna BŁACH Centre of Geometry and Engineering Graphics Silesian University of Technology in Gliwice EXAMPLES OF CABRI GEOMETRE II APPLICATION IN GEOMETRIC SCIENTIFIC RESEARCH Introduction Computer techniques

Bardziej szczegółowo

Choroby alergiczne a narząd wzroku przypadki kliniczne

Choroby alergiczne a narząd wzroku przypadki kliniczne Choroby alergiczne a narząd wzroku przypadki kliniczne M. Pietruszyńska, I. Jankowska Lech, I. Grabska-Liberek Klinika Okulistyki CMKP w Warszawie Kierownik Kliniki : prof. dr hab. I. Grabska - Liberek

Bardziej szczegółowo

K U R S Y WARSZTATY W E T L A B

K U R S Y WARSZTATY W E T L A B K U R S Y Y W E T L A B KURSY PIĄTEK 8.12.2017 PIĄTEK 8.12.2017 KURSY SALA MILLENIUM, I piętro SALA MILLENIUM, I piętro 9.00 10.00 KURS Badanie okulistyczne u niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym dr

Bardziej szczegółowo

ANALIZA POWIKŁAŃ OKULISTYCZNYCH U PACJENTEK Z RAKIEM PIERSI LECZONYCH UZUPEŁNIAJĄCO TAMOKSIFENEM

ANALIZA POWIKŁAŃ OKULISTYCZNYCH U PACJENTEK Z RAKIEM PIERSI LECZONYCH UZUPEŁNIAJĄCO TAMOKSIFENEM Lek. med. Justyna Wróbel ANALIZA POWIKŁAŃ OKULISTYCZNYCH U PACJENTEK Z RAKIEM PIERSI LECZONYCH UZUPEŁNIAJĄCO TAMOKSIFENEM Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor Prof. dr hab. n. med. Przemysław

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości życia u chorych po wycięciu miąższu płuca

Ocena jakości życia u chorych po wycięciu miąższu płuca Uniwersytet Medyczny w Gdańsku Agnieszka Kruk Ocena jakości życia u chorych po wycięciu miąższu płuca Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: Prof. dr hab. n. med. Witold Rzyman Kierownik

Bardziej szczegółowo

Tonometr ciśnienia wewnątrzgałkowego komory tylnej oka Tonometer for measuring intraocular pressure in the posterior chamber of the eye

Tonometr ciśnienia wewnątrzgałkowego komory tylnej oka Tonometer for measuring intraocular pressure in the posterior chamber of the eye Tonometr ciśnienia wewnątrzgałkowego komory tylnej oka Tonometer for measuring intraocular pressure in the posterior chamber of the eye Projekt finansowany ze środków programu SPIN-TECH Narodowego Centrum

Bardziej szczegółowo

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe lek. Krzysztof Kołodziejczyk Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Anna Okruszko. Praca na stopień doktora nauk medycznych. Promotor: Dr hab. n. med. Maria Kmera-Muszyńska

Anna Okruszko. Praca na stopień doktora nauk medycznych. Promotor: Dr hab. n. med. Maria Kmera-Muszyńska Anna Okruszko Ocena stanu bariery naczyniowej oka u chorych z przedarciowym odwarstwieniem siatkówki w prognozowaniu rozwoju pooperacyjnej witreoretinopatii proliferacyjnej (PVR) Praca na stopień doktora

Bardziej szczegółowo

Temat: Wieloaspektowa ocena kanaloplastyki i sklerektomii głębokiej niepenetrującej z jednoczasowym usunięciem zaćmy w obserwacji średnioterminowej".

Temat: Wieloaspektowa ocena kanaloplastyki i sklerektomii głębokiej niepenetrującej z jednoczasowym usunięciem zaćmy w obserwacji średnioterminowej. lek. Anna Byszewska Promotor: płk prof. dr hab. n. med. Marek Rękas Temat: Wieloaspektowa ocena kanaloplastyki i sklerektomii głębokiej niepenetrującej z jednoczasowym usunięciem zaćmy w obserwacji średnioterminowej".

Bardziej szczegółowo

Przyczyny zaniku nerwu wzrokowego są następujące:

Przyczyny zaniku nerwu wzrokowego są następujące: JASKRA Na jaskrę cierpi 67 milionów ludzi na świecie, a ponad 6 milionów jest z tego powodu całkowicie niewidomych. Na czym polega to schorzenie? W prawidłowym oku odbywa się stale krążenie płynu śródocznego,

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

SubVersion. Piotr Mikulski. SubVersion. P. Mikulski. Co to jest subversion? Zalety SubVersion. Wady SubVersion. Inne różnice SubVersion i CVS

SubVersion. Piotr Mikulski. SubVersion. P. Mikulski. Co to jest subversion? Zalety SubVersion. Wady SubVersion. Inne różnice SubVersion i CVS Piotr Mikulski 2006 Subversion is a free/open-source version control system. That is, Subversion manages files and directories over time. A tree of files is placed into a central repository. The repository

Bardziej szczegółowo

Założenia i cele: Postanowiłam zbadać i przeanalizować:

Założenia i cele: Postanowiłam zbadać i przeanalizować: Streszczenie. Wstęp: Starzejące się społeczeństwa całej Europy, skutki wysoko rozwiniętej cywilizacji urbanistyczno-technicznej, oddalenie człowieka od natury, ogromny postęp nauki i techniki, powodują

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W JASKRZE U KOBIET W CIĄŻY

POSTĘPOWANIE W JASKRZE U KOBIET W CIĄŻY POSTĘPOWANIE W JASKRZE U KOBIET W CIĄŻY dr n. med. Mira Gacek SAMODZIELNY PUBLICZNY KLINICZNY SZPITAL OKULISTYCZNY KATEDRA I KLINIKA OKULISTYKI II WYDZIAŁU LEKARSKIEGO WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

QUANTITATIVE AND QUALITATIVE CHARACTERISTICS OF FINGERPRINT BIOMETRIC TEMPLATES

QUANTITATIVE AND QUALITATIVE CHARACTERISTICS OF FINGERPRINT BIOMETRIC TEMPLATES ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE z. 74 Nr kol. 1921 Adrian KAPCZYŃSKI Politechnika Śląska Instytut Ekonomii i Informatyki QUANTITATIVE AND QUALITATIVE CHARACTERISTICS

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr Marcin Chrząścik

POLITECHNIKA WARSZAWSKA. Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA. mgr Marcin Chrząścik POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Zarządzania ROZPRAWA DOKTORSKA mgr Marcin Chrząścik Model strategii promocji w zarządzaniu wizerunkiem regionu Warmii i Mazur Promotor dr hab. Jarosław S. Kardas, prof.

Bardziej szczegółowo

STAŁE TRASY LOTNICTWA WOJSKOWEGO (MRT) MILITARY ROUTES (MRT)

STAŁE TRASY LOTNICTWA WOJSKOWEGO (MRT) MILITARY ROUTES (MRT) AIP VFR POLAND VFR ENR 2.4-1 VFR ENR 2.4 STAŁE TRASY LOTNICTWA WOJSKOWEGO (MRT) MILITARY ROUTES (MRT) 1. INFORMACJE OGÓLNE 1. GENERAL 1.1 Konkretne przebiegi tras MRT wyznaczane są według punktów sieci

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE. Słowa kluczowe: różnowzroczność, astygmatyzm, soczewka toryczna, zaćma, fakoemulsyfikacja, wyniki ABSTRACT

STRESZCZENIE. Słowa kluczowe: różnowzroczność, astygmatyzm, soczewka toryczna, zaćma, fakoemulsyfikacja, wyniki ABSTRACT Skuteczne leczenie anizometropii osiowej astygmatycznej z zastosowaniem torycznej soczewki wewnątrzgałkowej podczas fakoemulsyfikacji zaćmy opis przypadku Implantation of toric intraocular lens during

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE

Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE Pomorski Uniwersytet Medyczny Katarzyna Durda STRESZCZENIE STĘŻENIE KWASU FOLIOWEGO ORAZ ZMIANY W OBRĘBIE GENÓW REGULUJĄCYCH JEGO METABOLIZM JAKO CZYNNIK RYZYKA RAKA W POLSCE Promotor: dr hab. prof. nadzw.

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1: = City map (Polish Edition)

Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1: = City map (Polish Edition) Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1:15 000 = City map (Polish Edition) Click here if your download doesn"t start automatically Zakopane, plan miasta: Skala ok. 1:15 000 = City map (Polish Edition) Zakopane,

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

Tychy, plan miasta: Skala 1: (Polish Edition)

Tychy, plan miasta: Skala 1: (Polish Edition) Tychy, plan miasta: Skala 1:20 000 (Polish Edition) Poland) Przedsiebiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne (Katowice Click here if your download doesn"t start automatically Tychy, plan miasta: Skala 1:20 000

Bardziej szczegółowo

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ ASSESSMENT OF POTENTIAL FOR ZŁOTNICKA SPOTTED PIG BREEDING IN ORGANIC FARMS OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ PSTREJ W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Janusz Tomasz Buczyński (1),

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003 Studenckie Koło Naukowe Katedry Pielęgniarstwa Klinicznego WPiNoZ AM w Lublinie Opiekun: prof. dr

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie kwoty straty dla Wnioskodawcy zmarłego, który złożył wcześniej Wniosek dla osób z uszkodzeniem ciała

Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie kwoty straty dla Wnioskodawcy zmarłego, który złożył wcześniej Wniosek dla osób z uszkodzeniem ciała Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie kwoty straty dla Wnioskodawcy zmarłego, który złożył wcześniej Wniosek dla osób z uszkodzeniem ciała Wyjaśnienie i ilustracje: Wyliczenie dotyczące Wniosku dla osób

Bardziej szczegółowo

Katowice, plan miasta: Skala 1: = City map = Stadtplan (Polish Edition)

Katowice, plan miasta: Skala 1: = City map = Stadtplan (Polish Edition) Katowice, plan miasta: Skala 1:20 000 = City map = Stadtplan (Polish Edition) Polskie Przedsiebiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera Click here if your download doesn"t start automatically

Bardziej szczegółowo

Diabetic Retinopathy Clinical Research Network

Diabetic Retinopathy Clinical Research Network Randomizowane badanie porównujące doszklistkowe podanie acetonidu triamcinolonu i fotokoagulacji ogniskowej lub typu grid w przypadku cukrzycowego obrzęku plamki Diabetic Retinopathy Clinical Research

Bardziej szczegółowo

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Copyright All rights reserved 211 AMEDS Centrum 2 PACJENCI W badaniu wzięła udział grupa 47 pacjentów ze Stwardnieniem Rozsianym

Bardziej szczegółowo

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29 Zaćma Sandra Zuziak 1 Zaćma zajmuje pierwsze miejsce w rankingu przyczyn ślepoty we współczesnym świecie wg statystyk Światowej Organizacji Zdrowia www.korektorzdrowia.pl 2 Definicja Zaćma (łac. cataracta)

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Witamy w comiesięcznym przeglądzie firmy Bausch & Lomb dotyczącym badań naukowych. American Journal of Ophthalmology 152(3)

Witamy w comiesięcznym przeglądzie firmy Bausch & Lomb dotyczącym badań naukowych. American Journal of Ophthalmology 152(3) Witamy w comiesięcznym przeglądzie firmy Bausch & Lomb dotyczącym badań naukowych. Ponieważ mamy doświadczenie w klinicznych badaniach oka, głównie przedniej jego części, firma Bausch i Lomb zleciła nam

Bardziej szczegółowo

Publikowanie w czasopismach z tzw. "listy filadelfijskiej" i korzystanie z finansowania zewnętrznego - wyzwania i możliwości rozwoju młodego naukowca

Publikowanie w czasopismach z tzw. listy filadelfijskiej i korzystanie z finansowania zewnętrznego - wyzwania i możliwości rozwoju młodego naukowca Publikowanie w czasopismach z tzw. "listy filadelfijskiej" i korzystanie z finansowania zewnętrznego - wyzwania i możliwości rozwoju młodego naukowca Katarzyna Czernek Katedra Turystyki Publikowanie w

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry

Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry zaakceptowany przez zarząd Polskiego Towarzystwa Okulistycznego Stan na dzień 20 maja 2015 Konsensus został opracowany przez

Bardziej szczegółowo

Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition)

Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition) Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition) Robert Respondowski Click here if your download doesn"t start automatically Wojewodztwo Koszalinskie:

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE. Wstęp: Cel pracy:

STRESZCZENIE. Wstęp: Cel pracy: STRESZCZENIE Wstęp: Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym występującym u kobiet. Pomimo że tradycyjna mastektomia zastępowana jest coraz częściej przez leczenie oszczędzające, zaburzenia funkcjonalne

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych.

Załącznik 1. Kwestionariusz rozesłany został również w języku angielskim do spółek zagranicznych. Załącznik 1. Poniżej znajduje się kwestionariusz, za pomocą którego Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych zwróciło się do emitentów z prośbą o wyrażenie opinii na temat tzw. listy alertów. Spółki oceniały

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA LECZENIE JASKRY

NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA LECZENIE JASKRY NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA LECZENIE JASKRY I N F O R M AT O R D L A PA C J E N T Ó W JASNY OBRAZ ŚWIATA NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA CO TO JEST JASKRA? Jaskra (łac. glaucoma) jest to grupa chorób oczu, w której dochodzi

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta u osób młodych

Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta u osób młodych Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta u osób młodych Primary angle-closure glaucoma in young people Maria Hanna Niżankowska Centrum Jaskry Ośrodka Okulistyki Klinicznej SPEKTRUM we Wrocławiu Kierownik: prof.

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

V Międzynarodowa Konferencja Okulistyka-kontrowersje PROGRAM NAUKOWY

V Międzynarodowa Konferencja Okulistyka-kontrowersje PROGRAM NAUKOWY Lp.: Sesja Temat Godzina PIĄTEK, 16.10.2015 dr hab. n. med. Erita Filipek, prof. dr hab. Maria Formińska-Kapuścik, prof. dr hab. Mirosława Grałek, dr hab. n. med. Agnieszka Kubicka-Trząska, prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY mgr Magdalena Pinkowicka WPŁYW TRENINGU EEG-BIOFEEDBACK NA POPRAWĘ WYBRANYCH FUNKCJI POZNAWCZYCH U DZIECI Z ADHD Rozprawa doktorska Promotor dr hab. n. med. Andrzej Frydrychowski,

Bardziej szczegółowo

Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition)

Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition) Wojewodztwo Koszalinskie: Obiekty i walory krajoznawcze (Inwentaryzacja krajoznawcza Polski) (Polish Edition) Robert Respondowski Click here if your download doesn"t start automatically Wojewodztwo Koszalinskie:

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Epidemiologia czerniaka błony naczyniowej Częstość występowania zależy od rasy (u

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE

Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE 1 LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE Stan na dzień 31.06.2013 Copyright by Polskie Towarzystwo Okulistyczne 2013 Wytyczne opracowane

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego

Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego Żywienie wyłącznie mlekiem własnej matki vs żywienie naturalne z udziałem mleka kobiecego pasteryzowanego porównanie w okresie 4 lat (2012-2016) Maria Wilińska, CMKP 1 Mleko Matki jest zawsze pierwszym

Bardziej szczegółowo

Strategic planning. Jolanta Żyśko University of Physical Education in Warsaw

Strategic planning. Jolanta Żyśko University of Physical Education in Warsaw Strategic planning Jolanta Żyśko University of Physical Education in Warsaw 7S Formula Strategy 5 Ps Strategy as plan Strategy as ploy Strategy as pattern Strategy as position Strategy as perspective Strategy

Bardziej szczegółowo