Egipcjanie przywiązywali dużą uwagę do higieny,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Egipcjanie przywiązywali dużą uwagę do higieny,"

Transkrypt

1 Roksana Burek Funkcjonowanie egipskich pralni począwszy od czasów Starego Państwa po okres ptolemejski Wynalazki nowoczesnego świata uczyniły nasze życie łatwiejszym. Nasuwa się, więc pytanie jak radzili sobie ludzie w odległych czasach? Starożytni Egipcjanie odkrywają przed nami sekrety swoich czystych i pachnących strojów, podkreślając zarazem prestiż jakim cieszył się pracz. Egipcjanie przywiązywali dużą uwagę do higieny, co miało też związek z krajem, w którym mieszkali. Panowały tu wysokie temperatury i duża wilgotność powietrza, które zwiększały ryzyko wystąpienia chorób. Także religia nakazywała zadbanie o czystość ciała i strojów w miejscach kultu. Brzydkie zapachy kojarzone były z grzechem, tak więc mycie się było swego rodzaju rytuałem mającym na celu oczyszczenie duszy. Myto się rano i wieczorem, a także przed czynnościami kultowymi. Każdy Egipcjanin mył ręce przed posiłkiem. Zamożniejsi myli się kilka razy dziennie, w specjalnie służących do tego pomieszczeniach. Natomiast biedniejsi myli się w Nilu albo w domu w misie z wodą. Niektórzy posiadali ogrody, wtedy miejscem kąpieli stawały się, znajdujące się w nich sadzawki. Kiedy bogaty Egipcjanin mógł sobie pozwolić na długie kąpiele, drogie pachnidła i maści, biedny Egipcjanin nie miał czasu na codzienne ablucje oraz pieniędzy na drogie kosmetyki. Warunki sanitarne poprawiły się w okresie panowania rzymskiego, w większości domów pojawiły się łazienki, a wśród środków do mycia dużą popularnością cieszyła się mieszanina popiołu i gliny, mająca właściwości piorące. Gorący klimat przystosował Egipcjan do noszenia delikatnych lekkich tkanin, wykonanych z lnu, który był łatwy w praniu, a dla Egipcjan czystość była ważniejsza niż jakiekolwiek deko-

2 Egipt racje. W dodatku cienko je przędzono, tworząc tym samym przepuszczające powietrze tkaniny. Starożytni Egipcjanie prali swoje ubrania bardzo sumiennie, a szczególnie bieliznę, której mieli więcej niż jakichkolwiek innych ubrań. Dbałość o świeżość ubrania podkreślał nawet Herodot z Halikarnasu pisząc: Noszą płócienne szaty, zawsze świeżo wyprane, o co najwięcej dbają 1. Obecnie to kobiety piorą rzeczy na brzegach Nilu, jednak starożytna praktyka zatrudniała do tego mężczyzn, aż do okresu ptolemejskiego. Sama czynność prania była ciężką pracą, wymagającą wiele wysiłku, dlatego właśnie powierzano ją w szczególności mężczyznom. Należy wspomnieć, że była to także jedna z mniej bezpiecznych prac wykonywanych w starożytnym Egipcie, gdyż każdy pracz był narażony na czające się w rzece zarówno hipopotamy jak i krokodyle, zwierzęta dziś już nie zagrażające społeczeństwu egipskiemu. Pracz pracuje na brzegu, w pobliżu znajduje się krokodyl, Ojcze opuść rzekę mówi jego syn i córka 2, jak brzmiał jeden z antycznych utworów. Pracze są wymieniani w różnych tekstach, np. poematach miłosnych lub listach umieszczanych na ostrakonach oraz przedstawiani na reliefach począwszy już od okresu Starego Państwa. Byli w pół-niezależnymi ludźmi związanymi z gospodarstwami domowymi i instytucjami świątynnymi jak Karnak czy Medinet Habu. W późnym okresie Nowego Państwa ( p.n.e. ) na każde trzydzieści gospodarstw był przydzielony jeden pracz. W osadzie robotników w Deir el- Medina pracz stworzył własny cech, który był prawdopodobnie opłacany przez państwo. Sam faraon w swoim pałacu posiadał grupę ludzi wyspecjalizowanych w różnych dziedzinach. Indywidualne potrzeby władcy zaspokajał m.in. krawiec, nadzorca peruk, nosiciel sandałów czy królewski fryzjer oraz nadworny pracz. Czynność prania przedstawiano na wielu grobowych reliefach. Istnieje sześć wyraźnych scen tej profesji, datowanych na okres Średniego Państwa. Cztery z nich pochodzą z Beni Hassan, 1 Herodot, [Historiai] Dzieje, tłum. S. Hammer, Warszawa 2002, s P.T. Nicholson, I. Shaw, Ancient Egyptian Materials and Technology, Cambridge 2000, s. 284 (tłum. własne). R. Hall, Egyptian Textiles, Princes Risborough 2001, s. 5. B. Bob, H. Hoyt, Daily Life of the Ancient Egyptians, Westport, Connecticut-London 2008, s a pozostałe dwie z Deir el-gabrawi i Asuanu 5. Znany jest również model przedstawiający praczy podczas swojej pracy, pochodzący z grobu User-Mut i Inpu-emhat w Sakkarze z XI/XII dynastii. Patrząc od prawej strony na relief z grobowca w Beni Hassan (Rys.1), widać na nim, że brudne tkaniny najpierw rolowano w kłębek zanim je namoczono. Starożytni Egipcjanie nie znali mydła, środkiem piorącym był natron, czyli naturalna soda, którą wcierano w ubranie. Mamy poświadczenie na używanie tego składnika w liście: Co się tyczy Nakhtsobek a, nie znalazłem w jego posiadaniu natronu, pomimo tego, że mu go dałeś. Tak szybko jak ustalisz przyczynę zwłoki, oni powinni zdobyć natron do ubrań 7. Natronem czyszczono w Nowym Państwie najlepsze, przeźroczyste stroje należące do bogatej warstwy społeczeństwa egipskiego. Innym używanym środkiem był potaż (węglan potasu) stosowany dziś w wyrobie mydeł oraz wyciąg wodny z korzenia trującej a zarazem leczniczej rośliny, mydlnicy lekarskiej (Saponaria officinalis, Struthium) 8. Dioskurides wspomina o niej w swym dziele: Struthium (którego pracze używają do czyszczenia ich wełny) jest powszechnie znane. Korzeń jest ostry i moczopędny. Przedstawienia z grobowca rzeźbiarza Ipi z Deir el-medina (Rys.2), ukazują lekką modyfikację tego początkowego prania, mianowicie mówią o użyciu dwóch naczyń z uchwytami. Najpierw namaczano ubrania w zimnej wodzie w pierwszym naczyniu, potem przenoszono je do kolejnego z ciepłą wodą, aby prać w natronie. Drugie naczynie z wodą, stało w kopcu i było podgrzewane przy użyciu węgla drzewnego. Zapewne mógł być to skuteczniejszy sposób, gdyż wiadomo, że proszek szybciej rozpuszcza się w ciepłej wodzie. Dalsze czynności na obu przedstawieniach wyglądały podobnie. Za pomocą drewnianych pałek tłuczono i bito ubrania zanurzone w wodzie (Rys.3). W późniejszych czasach pałki zostały wyparte przez pomysł tłuczenia tkanin bez- R. Hall, op. cit., s. 48. A.M.J. Tolley, Egyptian models and scenes, Princes Risborough 1995, s P.T. Nicholson, I. Shaw, op. cit., s. 284 (tłum. własne). 8 Ibidem, s Dioskurides, [De materia medica], tłum. T.A. Osbaldeston, Johannesburg 2000, s. 323 (tłum. własne).

3 Życie codzienne pośrednio o kamienie. Tak jak w dzisiejszych pralkach automatycznych po namaczaniu i rozpuszczeniu proszku, przychodził czas na płukanie. Ubranie płukano w bieżącej wodzie, a potem wytrząsywano je z wody, aby pozbyć się nadmiaru wilgoci. Następnym etapem było wyciskanie, umieszczano w ziemi pionowo słup i okręcano wokół niego kawałek ubrania. Drugi koniec ubrania przywiązywano do innego kijka, obracając nim, skręcano materiał, wyżynając z wody. Każde ubranie musiało być wyciśnięte do ostatniej kropli, dlatego zazwyczaj kijek obracało aż dwóch mężczyzn 10. Na pewno każdy z nas chcąc kiedyś wycisnąć materiał z wody, nie raz stosował podobny sposób, skręcając w rękach mokre ubranie. Należy wspomnieć, że stroje podczas prania i suszenia, były zawsze przewijane na drugą stronę. Pranie rozkładano do wyschnięcia na wybielonej ziemi, po czym większe rzeczy jak prześcieradła składano. Czyste pranie do transportu pakowano w duże tłumoki, które wiązano końcami oddzielnego kawałka materiału. Końcowe sceny reliefu pokazują dozorcę odnoszącego pakunek na głowie. Ta czynność, ukazana jest również na wspomnianym już wcześniej modelu z grobowca w Sakkarze. Do tej pory we współczesnym Egipcie wciąż spotyka się kobiety niosące na głowie jakieś zawiniątka czy kosze. Jest to widok bardzo absorbujący i zarazem napełnia nas ciekawością, jak możliwe jest niechwiejne chodzenie z ciężarem na głowie. Także w innych częściach świata w małych wioskach, na przykład w Indiach, kobiety noszą na głowie dzbany napełnione wodą. Z drugiej strony, owa umiejętność może wydawać się bardzo przydatna, gdyż pozostawia wolne ręce, pozwalając na wykonywanie kilku czynności naraz. Ostatecznie przychodził czas na prasowanie, jednak należy dodać, że starożytni Egipcjanie nie prasowali swoich strojów 11. Stosowali oni zabieg plisowania, fałdowania ubrań, wykonywany w chwili, gdy pranie było wciąż mokre 12. Jednak same narzędzia do plisowania nie zostały zobrazowane na reliefach. Znany nam jest zachowany przykład deski karbującej w Turynie (Rys.4). Posiada on ząbkowane rowki 10 P.T. Nicholson, I. Shaw, op. cit., s M. Toussaint-Samat, O Strojach inaczej. Historia stroju, Warszawa 2002, s R. Hall, op. cit., s. 52. wycięte w górnej powierzchni twardego drewna. Sam, natomiast proces polegał na układaniu ubrania w zakładki i dociskania ich palcami, otrzymując zakładki nożowe. Kiedy pracowano na sąsiedniej sekcji, zrobione już plisy były utrwalane przez dociśnięcie ich kamieniami. Opisaną powyżej deskę pracz używał tylko do karbowania odświętnych ubrań, będącym czasochłonnym zajęciem. Oba sposoby dawały równomiernie rozmieszczone plisowanie nożowego lub jodełkowatego 13 typu albo karbowanie. W Egipcie ptolemejskim plisowanie zastąpiono drapowaniem wzorując się przy tym na stylu grecko-rzymskim 14. Nowy kierunek w modzie, pozwalający na swobodniejszy ruch widzimy na przedstawieniach reliefowych w świątyni w Kom Ombo, Sakkarze czy Edfu. Mimo zmierzchu Egiptu dynastycznego, wciąż adaptowano stroje z tego okresu, nadając im cechy ubioru greckiego lub rzymskiego 15. Świeżo wyprane ubrania przechowywano w skrzyniach, a w biedniejszych domach w naczyniach glinianych. Skrzynie zamykano za pomocą sznurka obwiązywanego wokół wystających gałek skrzyni i wieka. Dodatkowym zabezpieczeniem była pieczęć, wykonana w mokrej glinie z wytłoczonym znakiem właściciela. Pracze sporządzali indywidualne listy brudnych rzeczy otrzymywanych od każdego domostwa, aby każde ubranie wróciło do swojego właściciela. Znamy całą zachowaną listę z Deir el-medina, napisaną pochylonym hieratycznym pismem na odłamku ceramiki (Rys.5). Również dzięki takim listom mamy świadomość jakie ubrania nosili mieszkańcy starożytnego Egiptu. Przytoczę dwa przykłady takich list. ( ) pracz Baki Dom ( ): Dom Iny: Dom Amen-( ): kilty, 2; majtki, 2; tuniki, ( ); rękawy, 1; ( ); wstęgi, 3 kilty, ( ); prze paska biodrowa, 1 kilt, 1; prze paski biodrowe, 2; rękawy, 1; chustki, ( ) 13 J. Lipińska, W. Koziński, Cywilizacja miedzi i kamienia. Technika starożytnego Egiptu, Warszawa 1977, s R. Hall, op. cit., s M.G. Houston, F.S. Hornblower, Ancient Egyptian, Assyrian and Persian Costumes, London 1920, s

4 Egipt Dom Chonsu: kilt, 1; przepaska biodrowa, 1; szal, 1; majtki, 1; rękawy, 1; szmatki, ( ) Dom Pen-dua: kilty, 2; przepaski biodrowe, ( ) 16 Rok I, trzeci miesiąc zimy, dzień 15. Tego dnia oddano ubrania do pracza. Zwrot w trzecim miesiącu zimy, dnia 16. Do prania na brzegu rzeki oddano: kilty 10 przepaski biodrowe 8 ręczniki 5 17 Pracze na skorupkach umieszczali także inne informacje czy przejawy własnej twórczości, jak na przykład wiersze. Ciekawym wyrazem uczuć jest miłosny poemat, także pochodzący z Deir el-medina, zapisany na skorupce. Możemy po nim wnioskować jak pożądanym zawodem dla Egipcjan mogło być zajęcie pracza. Zapewniało nie tylko zarobek, ale miało też podtekst erotyczny, gdyż dawało mężczyźnie możliwość przebywania z ukochaną, przez trzymanie w rękach ubrań, które wcześniej dotykały ciała wybranki. Obecnie jedna część tego utworu znajduje się we Francuskim Instytucie w Kairze, a druga w Muzeum w Kairze: Gdybym był praczem mojej siostry (ukochanej) przez jeden miesiąc. Byłbym szczęśliwy piorąc stroje, które dotykały jej ciała. Chciałbym być tym, który wypłukuje maści które są w jej chustce. Chciałbym pocierać moje ciało jej sukienką 18 W starożytnym Egipcie pracz, a zwłaszcza królewski nadzorca przedstawiany jest, jako wybitna osobowość. Jednak w wielu społeczeństwach starożytnych czynność prania uważana była za poniżającą i godną politowania, gdyż oznaczało to kontakt z nieczystościami czy krwią 16 A.G. McDowell, Village Life in Ancient Egypt: Laundry Lists and Love Songs, USA 1999, s. 59 (tłum. własne). 17 Ibidem, s. 60 (tłum. własne). 18 R. Hall, op. cit., s. 56 (tłum. własne). menstruacyjną kobiet 19. Znamy przykład utworu The Satire of the Trades, w którym Duaf wysyła swojego syna Khety do szkoły dla skrybów, przekonując go zarazem, że będzie to najlepszy zawód na świecie 20. W swojej argumentacji wykorzystuje negatywne strony pozostałych profesji wykonywanych w starożytnym Egipcie. Powołuje się między innymi na pracza, stolarza czy wytwórcę ceramiki, pokazując jakie wygody zapewnia życie skryby w porównaniu z żywotem rzemieślnika. Należy jednak zaznaczyć, że jest to utwór satyryczny, mający wyolbrzymić i ośmieszyć niektóre fakty z życia Egipcjan. Jego jedzenie zmieszane jest z błotem. Żadna jego część nie jest czysta, kiedy znajduje się pośród spódnic kobiety w czasie menstruacji. On płacze, spędzając cały dzień nad deską do prania. Ktoś mówi: Brudne rzeczy! Przynoszę ci tutaj na brzeg rzeki 21 Zajęcie pracza wzbudzało wiele emocji, negatywnych jak i pozytywnych. Jednak pomimo podzielnych opinii był bardzo ważną postacią w społeczeństwie egipskim, gdyż przywracał tkaninom czystość i świeżość, a wiemy jaki nacisk kładziono na higienę w tym kraju. Same pralnie niewiele zmieniły się przez okres trwania starożytnego Egiptu, były jedynie usprawniane. Jednak trzeba przyznać, że miały wpływ na późniejsze narzędzia używanie do tego procesu, jak np. najprostsze tarki do prania. Starożytni Egipcjanie wykorzystywali naturalne składniki do czyszczenia swoich strojów, pozyskiwane z otaczającego ich środowiska. Odkrywając, które mikstury są skuteczne, a które śmiertelne, sprawdzając w jakich proporcjach użyte składniki tworzą najlepsze preparaty, stworzyli własne recepty. Jest tu mowa zarówno o środkach piorących, jak i lekach czy kosmetykach. Trzeba tu także zaznaczyć, że z właściwości roślin poznanych przez starożytnych, korzystamy w znacznej mierze do dzisiaj. 19 A. Krzemińska, Miłość w starożytnym Egipcie, Warszawa 2004, s M. Lichtheim, Ancient Egyptian Literature: The Old and Middle Kingdoms, London 1975, s P.T. Nicholson, I. Shaw, op. cit., s (tłum. własne). 8

5 Życie codzienne Rys. 1. Scena prania. Grobowiec Chnumhotepa w Beni Hassan, Średnie Państwo, XII dynastia. Rys. 2. Scena prania. Grobowiec Ipi w Deir el-medina, Nowe Państwo, XIX dynastia.

6 Egipt Rys.. Drewniana pałka używana do bicia tkanin. Deir el-medina. Rys.. Deska karbująca. Rys. 5. Ostrakon z Deir el-medina. Lista obejmuje: dziesięć kiltów, osiem przepasek biodrowych, cztery ręczniki, Nowe Państwo, XIX dynastia. 10

7 BIBLIOGRAFIA: Źródła: Dioskurides, [De materia medica], tłum. T.A. Osbaldeston, t. II, Johannesburg Herodot, [Historiai] Dzieje, tłum. S. Hammer, Warszawa Opracowania: Brier B., Hobbs H., Daily Life of the Ancient Egyptians, Connecticut-London Hall R., Egyptian Textiles, Princes Risborough Houston M.G., Hornblower F.S., Ancient Egyptian, Assyrian and Persian Costumes, London Krzemińska A., Miłość w starożytnym Egipcie, Warszawa Lichtheim M., Ancient Egyptian Literature.The Old and Middle Kingdoms, London Lipińska J., Koziński W., Cywilizacja miedzi i kamienia. Technika starożytnego Egiptu, Warszawa McDowell A.G., Village Life in Ancient Egypt. Laundry Lists and Love Songs, Oxford Nicholson P.T., Shaw I., Ancient Egyptian Materials and Technology, Cambridge Tolley A.M.J., Egyptian models and scenes, Princes Risborough Toussaint-Samat M., O Strojach inaczej. Historia stroju, tłum. Krystyna Szeżyńska-Maćkowiak, Warszawa Źródła ilustracji: Rys. 1. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough Rys. 2. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough Rys. 3. Rys. 4. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough Rys. 5. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough 2001.

Rolety Plisowane. Roleta z ruchomą górną i dolną belką mocowana do skrzydła okna za pomocą uchwytów bezinwazyjnych

Rolety Plisowane. Roleta z ruchomą górną i dolną belką mocowana do skrzydła okna za pomocą uchwytów bezinwazyjnych Rolety Plisowane Roleta z ruchomą górną i dolną belką mocowana do skrzydła okna za pomocą uchwytów bezinwazyjnych Informacje o produkcie Informacje o właściwościach tkanin Instrukcja montażu Informacje

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE PRANIE BEZ DETERGENTÓW! PIERZE ELIMINUJE BAKTERIE DELIKATNY DLA UBRAŃ CHRONI ŚRODOWISKO

EKOLOGICZNE PRANIE BEZ DETERGENTÓW! PIERZE ELIMINUJE BAKTERIE DELIKATNY DLA UBRAŃ CHRONI ŚRODOWISKO EKOLOGICZNE PRANIE BEZ DETERGENTÓW! PIERZE ELIMINUJE BAKTERIE DELIKATNY DLA UBRAŃ CHRONI ŚRODOWISKO Biowashball to zdrowy, ekologiczny i ekonomiczny sposób na skuteczne pranie tkanin bez udziału chemicznych

Bardziej szczegółowo

Szkolny konkurs historyczny. Starożytny Egipt kraina faraonów. Klucz odpowiedzi

Szkolny konkurs historyczny. Starożytny Egipt kraina faraonów. Klucz odpowiedzi Szkolny konkurs historyczny Starożytny Egipt kraina faraonów Klucz odpowiedzi I Spośród podanych odpowiedzi podkreśl właściwą. 1. Starożytni Egipcjanie pustynię nazywali: a) Czarną Ziemią b) Czerwoną Ziemią

Bardziej szczegółowo

W skrócie historia gospodarki mieszkaniowej

W skrócie historia gospodarki mieszkaniowej W skrócie historia gospodarki mieszkaniowej Lekcja Projekt Ekodom Źródło: http://hubpages.com/hub/history-of-housing 23/01/2009 1 Pierwsze schronienia Zanim człowiek nauczył się budować schronienia, mieszkał

Bardziej szczegółowo

OSUSZACZ WENTYLATOROWY DO PRANIA

OSUSZACZ WENTYLATOROWY DO PRANIA ewt OSUSZACZ WENTYLATOROWY DO PRANIA Instrukcja obsługi Przed użyciem urządzenia należy uważnie zapoznać się z instrukcją obsługi. Proszę wpisać numer seryjny w wolne miejsce poniżej i zachować instrukcję

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Pozostawić środek na 10 minut

INSTRUKCJA. Pozostawić środek na 10 minut Przed rozpoczęciem czyszczenia usunąć produkty spożywcze Temperatura urządzenia powinna wynosić ok. 50ºC Rozprowadzić równomiernie środek czyszczący MERIDA GRILL (250 ml/250 ml wody) Pozostawić środek

Bardziej szczegółowo

1)Poznajemy starożytny Egipt

1)Poznajemy starożytny Egipt 1)Poznajemy starożytny Egipt a)1. Cele lekcji Cel ogólny: Poznanie starożytnego Egiptu. i)a) Wiadomości Uczeń wie, jak wyglądało życie w starożytnym Egipcie. ii)b) Umiejętności Uczeń potrafi wyjaśnić pojęcia:

Bardziej szczegółowo

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE PIELĘGNACJI ODZIEŻY. & obsługi Klienta

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE PIELĘGNACJI ODZIEŻY. & obsługi Klienta WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE PIELĘGNACJI ODZIEŻY & obsługi Klienta RADY dotyczące pielęgnacji ubrań Różnorodność mody ORSAY nie zna granic. Elegancko i sportowo, do pracy i na imprezę, na dobry i zły humor. Oferujemy

Bardziej szczegółowo

MÓJ DOM, MOJE DiCHO CZYSTOŚĆ I ŚWIEŻOŚĆ

MÓJ DOM, MOJE DiCHO CZYSTOŚĆ I ŚWIEŻOŚĆ MÓJ DOM, MOJE CZYSTOŚĆ I ŚWIEŻOŚĆ DELIKATNY I ŁAGODNY Częste zmywanie naczyń powoduje wysuszanie skóry dłoni. płyn do mycia naczyń ma w swoim składzie olej kokosowy, który działa łagodząco na skórę i ją

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3 KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA ds. ZDROWIA IKONSUMENTÓW Dyrekcja ds. zdrowia publicznego Wydział zagrożeń dla zdrowia Sekretariat Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowia Gorączka krwotoczna Ebola informacja

Bardziej szczegółowo

8 marzeń w 8 dni. Dzień 4 Zdrowie, sport, ciało. Weź udział w całym szkoleniu

8 marzeń w 8 dni. Dzień 4 Zdrowie, sport, ciało. Weź udział w całym szkoleniu 8 marzeń w 8 dni Dzień 4 Zdrowie, sport, ciało Weź udział w całym szkoleniu Obszar życia: Zdrowie, sport, ciało Moje efekty końcowe to: 1. Zdrowie i witalność 2. Aktywność fizyczna 3. Wysportowane, jędrne,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie.

PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie. PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie. Program profilaktyczny ma za zadanie wspomagać edukację dzieci w wieku przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ZAPEWNIENIA WŁAŚCIWEGO STANU HIGIENY POPRZEZ PROWADZENIE

PROCEDURA ZAPEWNIENIA WŁAŚCIWEGO STANU HIGIENY POPRZEZ PROWADZENIE STRONA/STRON: 1/8 Spis treści: 1. Przedmiot procedury 2. Zakres stosowania procedury 3. Definicje 4. Odpowiedzialność 5. Opis postępowania 5.1 Sposób przeprowadzania zabiegów mycia i dezynfekcji 5.2 Zasady

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów:studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

04. STAROŻYTNY EGIPT

04. STAROŻYTNY EGIPT 04. STAROŻYTNY EGIPT 1. POCZĄTKI CYWILIZACJI EGIPSKIEJ Na podstawie mapy s. 34 określcie, gdzie z Egipcie znajdowały się tereny uprawne? Starożytny Egipt rozciągał się wzdłuż biegu Nilu, na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym.

Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym. Załącznik nr 6 Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym. Zasady dezynfekcji Wszelkie czynności dezynfekcyjne muszą być realizowane

Bardziej szczegółowo

V. Środki finansowe na realizację programu zorganizuje osoba prowadząca program wraz z wychowawcami klas IV oraz rodzicami.

V. Środki finansowe na realizację programu zorganizuje osoba prowadząca program wraz z wychowawcami klas IV oraz rodzicami. 1 mgr ElŜbieta Kuczaj Program profilaktyki: CZYSTOŚĆ OSOBISTA WARUNKIEM DOBREGO SAMOPOCZUCIA I. Adresat: Uczniowie klas IV w SP nr 9 w Bytomiu. II. Diagnoza problemu: Problem czystości jest aktualny niezaleŝnie

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO HANDLOWE AS TOMASZ SŁODOWNIK 05-402 OTWOCK, UL POGODNA 38 NIP 532 16 41 573 22 788 21 73 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Producent : P.P.H. AS Tomasz Słodownik

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRAC DLA PERSONELU ZAJMUJĄCEGO SIĘ ŚWIADCZENIEM CZYNNOŚCI POMOCNICZYCH W ZAKŁADZIE REHABILITACJI MASAŻ WIROWY, OKŁADY CIEPLNE

ZAKRES PRAC DLA PERSONELU ZAJMUJĄCEGO SIĘ ŚWIADCZENIEM CZYNNOŚCI POMOCNICZYCH W ZAKŁADZIE REHABILITACJI MASAŻ WIROWY, OKŁADY CIEPLNE załącznik 1 ZAKRES PRAC PERSONELU POMCNICZEGO CZYNNOŚCI POMOCNICZYCH W ZAKŁADZIE CHORÓB WEWNĘTRZNYCH 1. Pomoc przy karmieniu pacjentów ciężko chorych i niepełnosprawnych Przy każdym posiłku 2. Mycie sztućców

Bardziej szczegółowo

starożytnym Egipcie Śmierć i życie w przewodnik Małego Odkrywcy W y s t a w a

starożytnym Egipcie Śmierć i życie w przewodnik Małego Odkrywcy W y s t a w a W y s t a w a Śmierć i życie w starożytnym Egipcie przewodnik Małego Odkrywcy 1 2 3 4 5 5 Stojak: zwierzęta afrykańskie Kiosk multimedialny: hieroglify Stolik i postać przewodnika Gucia Strój faraona Lusterko

Bardziej szczegółowo

W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE.

W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE. W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE. Plasticare jest substancją wykorzystywaną do kół i karoserii samochodu,

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA. rok.

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA. rok. ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAW CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE

Bardziej szczegółowo

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców.

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców. Owoce i warzywa należy spożywać kilka razy dziennie. Trzeba jednak pamiętać, aby były odpowiednio przygotowane! Po pierwsze, dobrze je umyj. Po drugie, samodzielnie obierz ze skóry lub łupiny nie kupuj

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 9 kwietnia 2015 r. Poz. 1307 UCHWAŁA NR VI/44/15 RADY MIEJSKIEJ W GOŚCINIE. z dnia 27 marca 2015 r.

Szczecin, dnia 9 kwietnia 2015 r. Poz. 1307 UCHWAŁA NR VI/44/15 RADY MIEJSKIEJ W GOŚCINIE. z dnia 27 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczecin, dnia 9 kwietnia 2015 r. Poz. 1307 UCHWAŁA NR VI/44/15 RADY MIEJSKIEJ W GOŚCINIE w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności

Bardziej szczegółowo

Jak urządzić gabinet zgodnie z wymaganiami sanepidu?

Jak urządzić gabinet zgodnie z wymaganiami sanepidu? 1 z 5 2010-07-23 22:01 Jak urządzić gabinet zgodnie z wymaganiami sanepidu? CZWARTEK, 17 GRUDNIA 2009 Wielu z nas było świadkiem opowieści np. o umywalce, która została zamontowana 3 centymetry za nisko

Bardziej szczegółowo

Odzież robocza, Środki ochrony indywidualnej oraz środki czystości

Odzież robocza, Środki ochrony indywidualnej oraz środki czystości pieczęć zakładu pracy Odzież robocza, Środki ochrony indywidualnej oraz środki czystości Osoby uczestniczące w konsultacjach: 1..... 2..... Opiniowanie: 3..... Drezdenko 02.01.2015 r. Zarządzenie Nr Dyrektora

Bardziej szczegółowo

Przedszkolak pełen zdrowia. Raport z edycji zimowej

Przedszkolak pełen zdrowia. Raport z edycji zimowej Przedszkolak pełen zdrowia Raport z edycji zimowej W okresie listopad styczeń dzieci z Naszego przedszkola zdobywały wiedzę w zakresie zdrowia. Wśród interesujących zagadnień znalazły się tematy takie

Bardziej szczegółowo

OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA W ŁODZI INFORMACJE O WYNIKACH UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH ARKUSZE NIESTANDARDOWE

OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA W ŁODZI INFORMACJE O WYNIKACH UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH ARKUSZE NIESTANDARDOWE OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA W ŁODZI INFORMACJE O WYNIKACH UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH ARKUSZE NIESTANDARDOWE SPRAWDZIAN W ROKU 2009 SPIS TREŚCI 1. DANE STATYSTYCZNE UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH DOSTOSOWANE ARKUSZE

Bardziej szczegółowo

Co robi mężczyzna, aby dbać o wygląd? M e n C o d e. p l

Co robi mężczyzna, aby dbać o wygląd? M e n C o d e. p l Co robi mężczyzna, aby dbać o wygląd? M e n C o d e. p l Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Wnioski z badania... 4 3 Źródła wiedzy o modzie... 6 3.1 Źródła wiedzy o modzie... 7 3.2 Portale o modzie męskiej

Bardziej szczegółowo

Żel do stylizacji włosów zwiększający objętość. Ultra mocny żel do stylizacji włosów. Wosk do stylizacji włosów

Żel do stylizacji włosów zwiększający objętość. Ultra mocny żel do stylizacji włosów. Wosk do stylizacji włosów Żel Kremowa pasta. Zapewnia trwałość i matowe Nie obciąża. oraz nadaje Kremowa pasta kręconych Wosk To to unikalna mieszanka wosku pszczelego, każdą, zachowując przy tym zdrowy Woody s informacje o produktach

Bardziej szczegółowo

DR MIECZYSŁAW DUDEK ERSKA W WARSZAWIE. Idea wolonatriatu w aspekcie historycznym

DR MIECZYSŁAW DUDEK ERSKA W WARSZAWIE. Idea wolonatriatu w aspekcie historycznym DR MIECZYSŁAW DUDEK WYŻSZA SZKOŁA A MENEDŻERSKA ERSKA W WARSZAWIE Idea wolonatriatu w aspekcie historycznym Altruizm i bezinteresowne działanie jest nieodłącznym ogniwem każdego społeczeństwa występującym

Bardziej szczegółowo

HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych.

HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych. HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych. 2. ZAKRES Procedura dotyczy sposobu mycia i dezynfekcji rąk przez

Bardziej szczegółowo

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Anna Hendel Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy, poza zabytkami związanymi z przeszłością

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

Stan czystości środowiska w moim mieście

Stan czystości środowiska w moim mieście PROJEKT PRZYRODNICZY Stan czystości środowiska w moim mieście 1. Organizacja: realizacja projektu odbywa się na poziomie klas 6, projekt trwa od marca do kwietnia (część praktyczna, doświadczalna, którą

Bardziej szczegółowo

Witamina C w produktach spożywczych i lekach farmaceutycznych

Witamina C w produktach spożywczych i lekach farmaceutycznych Witamina C w produktach spożywczych i lekach farmaceutycznych Opracowała Paulina Wojna uczennica II Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Lesznie z Oddziałami Dwujęzycznymi i Międzynarodowymi

Bardziej szczegółowo

WAŻNE! ZACHOWAJ INSTRUKCJĘ OBSŁUGI NA PRZYSZŁOŚĆ

WAŻNE! ZACHOWAJ INSTRUKCJĘ OBSŁUGI NA PRZYSZŁOŚĆ PL WAŻNE! ZACHOWAJ INSTRUKCJĘ OBSŁUGI NA PRZYSZŁOŚĆ OSTRZEŻENIE Nigdy nie zostawiaj dziecka bez opieki. Nie używaj w przypadku dzieci, które wstają samodzielnie. Leżaczek nie jest przeznaczony do nocnego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie nadmiernej ilości wody na podłodze drewnianej (częste mycie maszyną lub mopem, wycieki z dachu, itp.) spowodują poważne uszkodzenia.

Zastosowanie nadmiernej ilości wody na podłodze drewnianej (częste mycie maszyną lub mopem, wycieki z dachu, itp.) spowodują poważne uszkodzenia. UWAGA Drewno jako naturalny, żywy materiał, pracuje pod wpływem wilgotności względnej (RH). Drewno kurczy się w warunkach suchych i pęcznieje przy wysokiej wilgotności względnej. W miejscach, gdzie drewno

Bardziej szczegółowo

Wysokościomierz barometr BKT 381/ B 381. Instrukcja obsługi. Nr produktu: 860028

Wysokościomierz barometr BKT 381/ B 381. Instrukcja obsługi. Nr produktu: 860028 Wysokościomierz barometr BKT 381/ B 381 Instrukcja obsługi Nr produktu: 860028 1.0 Wprowadzenie Gratulujemy zakupu wysokościomierza i barometru MINGLE Sunartis. Dzięki temu najwyższej jakości urządzeniu

Bardziej szczegółowo

Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej.

Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej. Jak zbudować latawiec? Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej. Rzeczy które będą ci potrzebne: 1.Dwie proste listewki.

Bardziej szczegółowo

I. Zakres obowiązków na stanowisku WOŹNA ODDZIAŁOWA. Stanowisko pracy podlega bezpośrednio Dyrektorowi i Kierownikowi Gospodarczemu.

I. Zakres obowiązków na stanowisku WOŹNA ODDZIAŁOWA. Stanowisko pracy podlega bezpośrednio Dyrektorowi i Kierownikowi Gospodarczemu. SPIS TREŚCI Załącznik nr 5 do Statutu Przedszkola Integracyjnego nr 247 z dnia I. Zakres obowiązków na stanowisku WOŹNA ODDZIAŁOWA...1 II. Zakres obowiązków na stanowisku ROBOTNIK DO PRAC CIĘŻKICH...2

Bardziej szczegółowo

Zdrowy, bezpieczny wypoczynek dzieci i młodzieży

Zdrowy, bezpieczny wypoczynek dzieci i młodzieży Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku Zdrowy, bezpieczny wypoczynek dzieci i młodzieży Krystyna Wereszczyńska 12 czerwca 2012r. ZDROWY I BEZPIECZNY WYPOCZYNEK DZIECI I MŁODZIEŻY aktywność

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE PIKTOGRAMÓW DOTYCZĄCYCH PRANIA, BIELENIA, SUSZENIA, PRASOWANIA I PROFESJONALNEJ KONSERWACJI WYROBÓW TEKSTYLNYCH.

ZNACZENIE PIKTOGRAMÓW DOTYCZĄCYCH PRANIA, BIELENIA, SUSZENIA, PRASOWANIA I PROFESJONALNEJ KONSERWACJI WYROBÓW TEKSTYLNYCH. ZNACZENIE PIKTOGRAMÓW DOTYCZĄCYCH PRANIA, BIELENIA, SUSZENIA, PRASOWANIA I PROFESJONALNEJ KONSERWACJI WYROBÓW TEKSTYLNYCH. Poniższe informacje opracowano na podstawie: PN-EN ISO 3758:2012 Tekstylia - system

Bardziej szczegółowo

AROMATERAPIA. Leczenie zapachami

AROMATERAPIA. Leczenie zapachami AROMATERAPIA Leczenie zapachami Zapachy mają wpływ na nasze samopoczucie. Tam, gdzie panuje przyjemny aromat od razu czujemy się dobrze: wprawiają nas w dobry nastrój, wyostrzają zmysły, budzą wspomnienia

Bardziej szczegółowo

BATIK, CZYLI KOLOROWA PODRÓŻ W ŚWIAT FANTAZJI - ZAJECIA DLA KLAS 1-31

BATIK, CZYLI KOLOROWA PODRÓŻ W ŚWIAT FANTAZJI - ZAJECIA DLA KLAS 1-31 BATIK, CZYLI KOLOROWA PODRÓŻ W ŚWIAT FANTAZJI - ZAJECIA DLA KLAS 1-31 3 SZKOŁY PODSTAWOWEJ MGR MAGDALENA SOBAŃ ABSOLWENTKA UNIWERSYTETU ŚLĄSKIEGO W KATOWICACH, INSTYTUT SZTUKI WYDZIAŁARTYSTYCZNY W CIESZYNIE,

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

KODEKS PRZEDSZKOLAKA

KODEKS PRZEDSZKOLAKA KODEKS PRZEDSZKOLAKA 1. ZACHOWANIA W SALI a. PODCZAS ZABAW SWOBODNYCH I ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH b. PODCZAS SPOŻYWANIA POSIŁKÓW 2. ZACHOWANIA W ŁAZIENCE 3. ZACHOWANIA W SZATNI 4. ZACHOWANIA PODCZAS POBYTU NA

Bardziej szczegółowo

Batory: Po tej stronie jesteśmy przypadkiem

Batory: Po tej stronie jesteśmy przypadkiem Batory: Po tej stronie jesteśmy przypadkiem autorka: Małgorzata Łojkowska Nasza naczelna zasada: nie robić niczego po próżnicy. Jeżeli coś jest potrzebne, to to robimy. Jeżeli nie jest, to nie o realizacji

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU IMPREZY Z OKAZJI ŚWIATOWEGO DNIA ZDROWIA

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU IMPREZY Z OKAZJI ŚWIATOWEGO DNIA ZDROWIA SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU IMPREZY Z OKAZJI ŚWIATOWEGO DNIA ZDROWIA Dnia 13.04.2012 r. w Szkole Podstawowej w Dobrzyniewie Dużym odbył się turniej wiedzy o zdrowiu. Imprezę zorganizowano z okazji obchodzonego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA PRZEDSZKOLA W NOWEJ WSI LĘBORSKIEJ oraz FILII w LUBOWIDZU Opracowany: przez Monikę Zarzycką

PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA PRZEDSZKOLA W NOWEJ WSI LĘBORSKIEJ oraz FILII w LUBOWIDZU Opracowany: przez Monikę Zarzycką PROGRAM PROFILAKTYCZNY DLA PRZEDSZKOLA W NOWEJ WSI LĘBORSKIEJ oraz FILII w LUBOWIDZU Opracowany: przez Monikę Zarzycką Program został przyjęty do realizacji na lata 2007-2011 I. cel główny : PROMOCJA ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Znaki informacyjne dotyczące konserwowania wyrobów włókienniczych

Znaki informacyjne dotyczące konserwowania wyrobów włókienniczych Znaki informacyjne dotyczące konserwowania wyrobów włókienniczych Konserwacja użytkowanej odzieży polega na utrzymywaniu jej w stanie nadającym się do jak najdłuższego użycia, przy jednoczesnym zachowaniu

Bardziej szczegółowo

Jak w pełni korzystać z zalet okularów progresywnych?

Jak w pełni korzystać z zalet okularów progresywnych? Jak w pełni korzystać z zalet okularów progresywnych? Okres adaptacji Za każdym razem kiedy otrzymujesz nową parę okularów, Twój mózg musi się przyzwyczaić do nowych soczewek. Mówiąc najogólniej, okres

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych 311[4

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych 311[4 Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych 311[4 Zadanie egzaminacyjne Zleceniodawca złożył zamówienie na wykonanie kilimu i przedstawił

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi łóżeczka turystycznego NUNA SENA

Instrukcja obsługi łóżeczka turystycznego NUNA SENA Instrukcja obsługi łóżeczka turystycznego NUNA SENA Strona 2 z 8 INSTRUKCJA Dziękujemy za wybranie marki Nuna! NUNA SENA to stylowe i funkcjonalne łóżeczko dla Twojego dziecka. Dzięki opatentowanemu pomysłowi

Bardziej szczegółowo

W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego

W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego 46 C-52 C 115 F-125 F 00:00:20 Każdy, kto wchodzi na teren hali produkcyjnej zakładu przetwórstwa rybnego musi być ubrany w czyste ubranie robocze i powinien

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 67186-2015; data zamieszczenia: 25.03.2015 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA

Numer ogłoszenia: 67186-2015; data zamieszczenia: 25.03.2015 OGŁOSZENIE O ZMIANIE OGŁOSZENIA 1 z 7 2015-03-25 17:00 Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 57740-2015 z dnia 2015-03-16 r Ogłoszenie o zamówieniu - Łódź Przedmiotem zamówienia jest dostawa środków do utrzymania czystości, środków myjąco

Bardziej szczegółowo

Jak racjonalnie gospodarować ciepłem?

Jak racjonalnie gospodarować ciepłem? FD Consulting NIERUCHOMOŚCI ul. Zwycięska 6A, 20-554 Lublin tel. 606 277 397 tel. 501 040 597 tel/fax 81 525 29 68 e-mail: biuro@fdnieruchomosci.pl www.fdnieruchomosci.pl Jak racjonalnie gospodarować ciepłem?

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi klejarki taśmowej. HASHIMA model: HP-450C/CS

Instrukcja obsługi klejarki taśmowej. HASHIMA model: HP-450C/CS Instrukcja obsługi klejarki taśmowej HASHIMA model: HP-450C/CS INSTRUKCJA BEZPIECZEŃSTWA 1. Przed przystąpieniem do uŝytkowania urządzenia naleŝy dokładnie i ze zrozumieniem przeczytać niniejszą instrukcję

Bardziej szczegółowo

FASHION CULTURE POLAND-GREAT BRITAIN UNITED IN FASHION

FASHION CULTURE POLAND-GREAT BRITAIN UNITED IN FASHION www.fashionculture.pl OFERTA SPONSORSKA PRZY SZTUCE FASHION CULTURE W ROLI GŁÓWNEJ: Polsko-Brytyjska Kultura i Sztuka SCENA: MUZEUM PAŁAC w Wilanowie Organizator: Polska Wszechnica w Wielkiej Brytanii

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. SensuAir. Nawilżacz powietrza z odświeżaczem

Instrukcja obsługi. SensuAir. Nawilżacz powietrza z odświeżaczem Instrukcja obsługi SensuAir Nawilżacz powietrza z odświeżaczem 3359 1 Szanowna Klientko, Szanowny Kliencie! Gratulujemy Ci z okazji zakupu Twojego nowego filtra do powietrza i do aromaterapii SensuAir.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2015-2020

PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2015-2020 PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2015-2020 Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie 1 Wstęp Profilaktyka, to proces wspierania dziecka w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi rozwojowi oraz eliminowanie

Bardziej szczegółowo

Jak działają pompy ciepła?

Jak działają pompy ciepła? Jak działają pompy ciepła? Pompy ciepła Pompa ciepła to rodzaj ekologicznego urządzenia, zapewniającego możliwość korzystania z naturalnych zasobów darmowej energii. Gruntowe pompy ciepła wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

rozmiar 36 42 ocieplana podszewka rozmiar 36 42 ocieplana podszewka Skórzane oficerki W YGODNE KOZ AKI JUŻ OD ZAWSZE DOBRE CENY

rozmiar 36 42 ocieplana podszewka rozmiar 36 42 ocieplana podszewka Skórzane oficerki W YGODNE KOZ AKI JUŻ OD ZAWSZE DOBRE CENY rozmiar ocieplana podszewka 90 rozmiar ocieplana podszewka Skórzane oficerki W YGODNE KOZ AKI JUŻ OD ZAWSZE DOBRE CENY W dobrym nastroju Pozwól sobie także jesienią na komfort chodzenia w butach marki

Bardziej szczegółowo

Soczewki PNX Kids. Stworzone z myślą o dzieciach. Wygodne. Precyzyjne. Wytrzymałe.

Soczewki PNX Kids. Stworzone z myślą o dzieciach. Wygodne. Precyzyjne. Wytrzymałe. Soczewki PNX Kids Stworzone z myślą o dzieciach Wygodne. Precyzyjne. Wytrzymałe. Ochrona, której potrzebują Dzieci bawią się bardzo żywiołowo, dlatego tak ważne jest, aby ich oczy były chronione przez

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla dzieci w wieku przedszkolnym

Scenariusz zajęć dla dzieci w wieku przedszkolnym Opracowała mgr Jolanta Bajorek Scenariusz zajęć dla dzieci w wieku przedszkolnym Materiał programowy: 1. Doświadczam samodzielności i przyswajam nawyki higieniczno-kulturalne opanowanie umiejętności samodzielnego

Bardziej szczegółowo

WANNA TARASOWA TERRASS+ INSTRUKCJA OBSŁUGI

WANNA TARASOWA TERRASS+ INSTRUKCJA OBSŁUGI WANNA TARASOWA TERRASS+ INSTRUKCJA OBSŁUGI Copyright Ösel Tubs 1 Spis treści INFORMACJE OGÓLNE 3 BEZPIECZEŃSTWO 4 INSTALACJA WANNY 5 NAGRZEWANIE WANNY 8 KONSERWACJA WANNY 10 2 Informacje ogólne Drogi użytkowniku,

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Ankieta zużycia wody w DOMU

Ankieta zużycia wody w DOMU Ankieta zużycia wody w DOMU Czy jesteś zainteresowany/a nauczyć się jak oszczędzać wodę i pieniądze w domu? O to ankieta zużycia wody w domu, która pomoże Ci zidentyfikować najprostszą drogę aby przyłączyć

Bardziej szczegółowo

SYNDROM PŁASKIEJ GŁOWY. Jak radzić sobie z problemem?

SYNDROM PŁASKIEJ GŁOWY. Jak radzić sobie z problemem? SYNDROM PŁASKIEJ GŁOWY Jak radzić sobie z problemem? 1. Pierwsze miesiące. Pierwsze miesiące życia naszego dziecka to okres w którym główka nabiera kształtu. W tym okresie niemowlę najwięcej czasu spędza

Bardziej szczegółowo

Etapy zakładania opatrunku gipsowego

Etapy zakładania opatrunku gipsowego Etapy zakładania opatrunku gipsowego Wydaje się, że założenie gipsu jest sprawą prostą. Ale to pozory. Nieumiejętne jego zastosowanie może doprowadzić do wielu powikłań, np. miejscowej maceracji i uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

1) Jak często odczuwała Pani bóle pleców w ostatnim tygodniu? 2) Jeśli wystąpił u Pani ból pleców, jak długo w ciągu dnia był on odczuwalny.

1) Jak często odczuwała Pani bóle pleców w ostatnim tygodniu? 2) Jeśli wystąpił u Pani ból pleców, jak długo w ciągu dnia był on odczuwalny. Kwestionariusz jakości życia A Ból Pięć pytań w tej części dotyczy ostatniego tygodnia. 1) Jak często odczuwała Pani bóle pleców w ostatnim tygodniu? O 1 dzień w tygodniu lub mniej O 2-3 dni w tygodniu

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania

Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Przygotowanie do przyjęcia Sakramentu Pojednania Czasem źle postępujemy Przez moje złe czyny (grzechy) inni ludzie się smucą, a czasami nawet płaczą. Moje złe czyny brudzą serce. Serce staje się brudne

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć otwartych z okazji dnia matki. Temat dnia: Przygotowujemy i organizujemy Dzień Matki.

Scenariusz zajęć otwartych z okazji dnia matki. Temat dnia: Przygotowujemy i organizujemy Dzień Matki. Scenariusz zajęć otwartych z okazji dnia matki Temat dnia: Przygotowujemy i organizujemy Dzień Matki. Czas trwania: 45 minut Liczba dzieci: 22 Cele główny: Przybliżenie rodzicom form i metod nauczania

Bardziej szczegółowo

Okres Ptolemejski. Królowie macedońscy (ok. 332-302 p.n.e.) Ptolemeusze (ok. 304-30 p.n.e.)

Okres Ptolemejski. Królowie macedońscy (ok. 332-302 p.n.e.) Ptolemeusze (ok. 304-30 p.n.e.) Klątwa Faraonów Dnia 29.01.08 r. klasy od 4 SP 2 gimnazjum wybrały się na wystawę do Gdańska Pt: Klątwa Faraonów. Po podzieleniu się na dwie grupy zaczęto oglądać eksponaty. Na samym początku wystawy pani

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Przedszkola w Dłutowie

Program Profilaktyki Przedszkola w Dłutowie Program Profilaktyki Przedszkola w Dłutowie CEL GŁÓWNY PROGRAMU: Troska o zdrowie i bezpieczeństwo dzieci poprzez wyposażenie ich w wiedzę i umiejętności służące prawidłowemu rozwojowi. CELE SZCZEGÓŁOWE:

Bardziej szczegółowo

Szkodliwość E-Papierosów

Szkodliwość E-Papierosów Szkodliwość E-Papierosów Kilka słów wstępu... E-papieros jest produktem stosunkowo nowym. Jego produkcja podlega ciągłym zmianom technologicznym, a zakres jego stosowania i wpływ na zdrowie są cały czas

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ A 18 pkt. 3. Które z poniższych brył A, B, C, D przedstawiają bryłę zaznaczoną kolorem szarym?

CZĘŚĆ A 18 pkt. 3. Które z poniższych brył A, B, C, D przedstawiają bryłę zaznaczoną kolorem szarym? WYDZIAŁ ARCHITEKTURY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ T E S T K W A L I F I K A C Y J N Y Z P R E D Y S P O Z Y C J I D O Z A W O D U A R C H I T E K T A GDAŃSK, 6 CZERWCA 2009, CZAS TRWANIA TESTU (CZĘŚĆ A + B +

Bardziej szczegółowo

Monotypia w szkole. Jak zadbać o właściwą atmosferę w pracy z dziećmi?

Monotypia w szkole. Jak zadbać o właściwą atmosferę w pracy z dziećmi? Zyta Pleśniak Szkoła Podstawowa w Siedleczce Monotypia w szkole Jak zadbać o właściwą atmosferę w pracy z dziećmi? Na zajęciach plastycznych należy stworzyć warunki, które pozwolą dziecko na odkrywcze

Bardziej szczegółowo

KANONY KOBIECEJ URODY Dorota Golińska

KANONY KOBIECEJ URODY Dorota Golińska Od starożytnego Egiptu po XXI wiek. Makijaż i stylizacja. Niezwykły projekt z udziałem gwiazd: Omeny Mensah, Marty Żmudy-Trzebiatowskiej, Urszuli Grabowskiej, Ewy Wachowicz, Anny Cieślak, Doroty Gardias

Bardziej szczegółowo

JAK USZYĆ TIPI DLA DZIECKA?

JAK USZYĆ TIPI DLA DZIECKA? JAK USZYĆ TIPI DLA DZIECKA? TUTORIAL www.mummysworld.pl SPIS TREŚCI POTRZEBNE MATERIAŁY... 2 DEKATYZACJA... 2 KONSTRUKCJA WYKROJU... 3 WYKRÓJ BAZOWY... 3 PRZEDNIA ŚCIANA TIPI (GÓRA I DRZWI)... 4 DODATKI...

Bardziej szczegółowo

1. Rozporządzenie określa szczegółowy sposób postępowania z odpadami medycznymi polegający na:

1. Rozporządzenie określa szczegółowy sposób postępowania z odpadami medycznymi polegający na: Dz.U.07.162.1153 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz. U. z dnia 8 września 2007 r.) Na podstawie art. 7 ust.

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP

Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP Zagrożenia dla ratownika Podczas udzielania pierwszej pomocy może dojść do zakażenia patogenami przenoszonymi przez

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1651092. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 06.07.2004 04740713.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1651092. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 06.07.2004 04740713. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1692 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 06.07.04 04740713. (97)

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY Pakiet nr 1 Środki do dezynfekcji

FORMULARZ CENOWY Pakiet nr 1 Środki do dezynfekcji Załącznik Nr 2/ 1 FORMULARZ CENOWY Pakiet nr 1 Środki do dezynfekcji jedn. netto w zł ( x kol. 7 + ) 1 Zastosowanie:Płynny środek płuczący op. a. 65 L stosowany do maszynowego 5 L reprocesingu wyrobów

Bardziej szczegółowo

Mity na temat wszawicy

Mity na temat wszawicy Mity na temat wszawicy Wojewódzka Stacja OPRACOWANIE: Oddział Higieny Dzieci i Młodzieży, Wojewódzka Stacja (na podstawie publikacji I. Szwarocka, O wszach z psychologiem? Tak, możemy również o tym porozmawiać

Bardziej szczegółowo

Formularz nr 3 - Kwestionariusz sesja z psychologiem Imię i nazwisko OM:... Lokalne Centrum MCAZ:... Opiekun Lokalnego Centrum MCAZ:...

Formularz nr 3 - Kwestionariusz sesja z psychologiem Imię i nazwisko OM:... Lokalne Centrum MCAZ:... Opiekun Lokalnego Centrum MCAZ:... Formularz nr 3 - Kwestionariusz sesja z psychologiem Imię i nazwisko OM:... Lokalne Centrum MCAZ:... Opiekun Lokalnego Centrum MCAZ:... I. Hierarchia wartości a sytuacja zawodowa: a) Znaczenie pracy w

Bardziej szczegółowo

2) sposób prowadzenia dokumentacji wytwarzania i obrotu, a także sposób transportu pasz leczniczych;

2) sposób prowadzenia dokumentacji wytwarzania i obrotu, a także sposób transportu pasz leczniczych; ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie pasz leczniczych (Dz. U. z dnia 15 stycznia 2003 r.) Na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. -

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY. Przedszkola nr 74 im. Misia Uszatka w Poznaniu

PROGRAM PROFILAKTYCZNY. Przedszkola nr 74 im. Misia Uszatka w Poznaniu PROGRAM PROFILAKTYCZNY Przedszkola nr 74 im. Misia Uszatka w Poznaniu Zatwierdzony Uchwałą Rady Pedagogicznej nr 12/2005/2006 z dnia 31.01.2006 SPIS TREŚCI : WSTĘP 3 ROZDZIAŁ I : CELE GŁÓWNE PROGRAMU PROFILAKTYCZNEGO.....

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Wybór najlepszych rozwiązań higienicznych

Wybór najlepszych rozwiązań higienicznych www.tork.pl Troska o wizerunek Twojej firmy zaczyna się na etapie planowania wyposażenia łazienki. Wybór najlepszych rozwiązań higienicznych Wskazówki do podjęcia świadomej decyzji Różne łazienki, wymagają

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI Przedszkola nr 187 przy Zespole Szkolno Przedszkolnym nr 1 w Poznaniu na rok szkolny 2013/2014 Rada Pedagogiczna uchwałą z dnia 29.08.2013 r. przyjęła Program Profilaktyki w Przedszkolu

Bardziej szczegółowo

1 W gronie siła. Jak współpracowali rzemieślnicy w ośrodku andrychowskim?

1 W gronie siła. Jak współpracowali rzemieślnicy w ośrodku andrychowskim? 1 W gronie siła Jak współpracowali rzemieślnicy w ośrodku andrychowskim? Od XVII wieku chłopi z okolic Andrychowa dorabiali sobie tkaniem lnianych płócien. W XVIII wieku stworzyli wielki ośrodek tkacki,

Bardziej szczegółowo

Oferta handlowa. Kraków 05.04.2015r. Tel: 664 063 929 email: biuro@premiummatic.pl www.premiummatic.pl

Oferta handlowa. Kraków 05.04.2015r. Tel: 664 063 929 email: biuro@premiummatic.pl www.premiummatic.pl Oferta handlowa Kraków 05.04.2015r. 1 Firma Premium-Matic ma przyjemność przedstawić Państwu ofertę prania dywanów i wykładzin a także wszelkich powierzchni tapicerowanych. Prezentacja firmy: Premium-Matic

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PROGRAM ODDZIAŁYWAŃ W OPARCIU O PROGRAM BEZPIECZNE PRZEDSZKOLE NA ÓSEMKĘ. 2008/2009 ZAMIERZONE OSIĄDNIĘCIA DZIECI ODPOWIEDZIALNE

ROCZNY PROGRAM ODDZIAŁYWAŃ W OPARCIU O PROGRAM BEZPIECZNE PRZEDSZKOLE NA ÓSEMKĘ. 2008/2009 ZAMIERZONE OSIĄDNIĘCIA DZIECI ODPOWIEDZIALNE LP TREŚCI PROGRAMOWE ROCZNY PROGRAM ODDZIAŁYWAŃ W OPARCIU O PROGRAM BEZPIECZNE PRZEDSZKOLE NA ÓSEMKĘ. 2008/2009 ZAMIERZONE OSIĄDNIĘCIA DZIECI OSOBY ODPOWIEDZIALNE TERM IN REAL IZACJ I UWAGI I BEZPIECZEŃSTWO

Bardziej szczegółowo