Egipcjanie przywiązywali dużą uwagę do higieny,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Egipcjanie przywiązywali dużą uwagę do higieny,"

Transkrypt

1 Roksana Burek Funkcjonowanie egipskich pralni począwszy od czasów Starego Państwa po okres ptolemejski Wynalazki nowoczesnego świata uczyniły nasze życie łatwiejszym. Nasuwa się, więc pytanie jak radzili sobie ludzie w odległych czasach? Starożytni Egipcjanie odkrywają przed nami sekrety swoich czystych i pachnących strojów, podkreślając zarazem prestiż jakim cieszył się pracz. Egipcjanie przywiązywali dużą uwagę do higieny, co miało też związek z krajem, w którym mieszkali. Panowały tu wysokie temperatury i duża wilgotność powietrza, które zwiększały ryzyko wystąpienia chorób. Także religia nakazywała zadbanie o czystość ciała i strojów w miejscach kultu. Brzydkie zapachy kojarzone były z grzechem, tak więc mycie się było swego rodzaju rytuałem mającym na celu oczyszczenie duszy. Myto się rano i wieczorem, a także przed czynnościami kultowymi. Każdy Egipcjanin mył ręce przed posiłkiem. Zamożniejsi myli się kilka razy dziennie, w specjalnie służących do tego pomieszczeniach. Natomiast biedniejsi myli się w Nilu albo w domu w misie z wodą. Niektórzy posiadali ogrody, wtedy miejscem kąpieli stawały się, znajdujące się w nich sadzawki. Kiedy bogaty Egipcjanin mógł sobie pozwolić na długie kąpiele, drogie pachnidła i maści, biedny Egipcjanin nie miał czasu na codzienne ablucje oraz pieniędzy na drogie kosmetyki. Warunki sanitarne poprawiły się w okresie panowania rzymskiego, w większości domów pojawiły się łazienki, a wśród środków do mycia dużą popularnością cieszyła się mieszanina popiołu i gliny, mająca właściwości piorące. Gorący klimat przystosował Egipcjan do noszenia delikatnych lekkich tkanin, wykonanych z lnu, który był łatwy w praniu, a dla Egipcjan czystość była ważniejsza niż jakiekolwiek deko-

2 Egipt racje. W dodatku cienko je przędzono, tworząc tym samym przepuszczające powietrze tkaniny. Starożytni Egipcjanie prali swoje ubrania bardzo sumiennie, a szczególnie bieliznę, której mieli więcej niż jakichkolwiek innych ubrań. Dbałość o świeżość ubrania podkreślał nawet Herodot z Halikarnasu pisząc: Noszą płócienne szaty, zawsze świeżo wyprane, o co najwięcej dbają 1. Obecnie to kobiety piorą rzeczy na brzegach Nilu, jednak starożytna praktyka zatrudniała do tego mężczyzn, aż do okresu ptolemejskiego. Sama czynność prania była ciężką pracą, wymagającą wiele wysiłku, dlatego właśnie powierzano ją w szczególności mężczyznom. Należy wspomnieć, że była to także jedna z mniej bezpiecznych prac wykonywanych w starożytnym Egipcie, gdyż każdy pracz był narażony na czające się w rzece zarówno hipopotamy jak i krokodyle, zwierzęta dziś już nie zagrażające społeczeństwu egipskiemu. Pracz pracuje na brzegu, w pobliżu znajduje się krokodyl, Ojcze opuść rzekę mówi jego syn i córka 2, jak brzmiał jeden z antycznych utworów. Pracze są wymieniani w różnych tekstach, np. poematach miłosnych lub listach umieszczanych na ostrakonach oraz przedstawiani na reliefach począwszy już od okresu Starego Państwa. Byli w pół-niezależnymi ludźmi związanymi z gospodarstwami domowymi i instytucjami świątynnymi jak Karnak czy Medinet Habu. W późnym okresie Nowego Państwa ( p.n.e. ) na każde trzydzieści gospodarstw był przydzielony jeden pracz. W osadzie robotników w Deir el- Medina pracz stworzył własny cech, który był prawdopodobnie opłacany przez państwo. Sam faraon w swoim pałacu posiadał grupę ludzi wyspecjalizowanych w różnych dziedzinach. Indywidualne potrzeby władcy zaspokajał m.in. krawiec, nadzorca peruk, nosiciel sandałów czy królewski fryzjer oraz nadworny pracz. Czynność prania przedstawiano na wielu grobowych reliefach. Istnieje sześć wyraźnych scen tej profesji, datowanych na okres Średniego Państwa. Cztery z nich pochodzą z Beni Hassan, 1 Herodot, [Historiai] Dzieje, tłum. S. Hammer, Warszawa 2002, s P.T. Nicholson, I. Shaw, Ancient Egyptian Materials and Technology, Cambridge 2000, s. 284 (tłum. własne). R. Hall, Egyptian Textiles, Princes Risborough 2001, s. 5. B. Bob, H. Hoyt, Daily Life of the Ancient Egyptians, Westport, Connecticut-London 2008, s a pozostałe dwie z Deir el-gabrawi i Asuanu 5. Znany jest również model przedstawiający praczy podczas swojej pracy, pochodzący z grobu User-Mut i Inpu-emhat w Sakkarze z XI/XII dynastii. Patrząc od prawej strony na relief z grobowca w Beni Hassan (Rys.1), widać na nim, że brudne tkaniny najpierw rolowano w kłębek zanim je namoczono. Starożytni Egipcjanie nie znali mydła, środkiem piorącym był natron, czyli naturalna soda, którą wcierano w ubranie. Mamy poświadczenie na używanie tego składnika w liście: Co się tyczy Nakhtsobek a, nie znalazłem w jego posiadaniu natronu, pomimo tego, że mu go dałeś. Tak szybko jak ustalisz przyczynę zwłoki, oni powinni zdobyć natron do ubrań 7. Natronem czyszczono w Nowym Państwie najlepsze, przeźroczyste stroje należące do bogatej warstwy społeczeństwa egipskiego. Innym używanym środkiem był potaż (węglan potasu) stosowany dziś w wyrobie mydeł oraz wyciąg wodny z korzenia trującej a zarazem leczniczej rośliny, mydlnicy lekarskiej (Saponaria officinalis, Struthium) 8. Dioskurides wspomina o niej w swym dziele: Struthium (którego pracze używają do czyszczenia ich wełny) jest powszechnie znane. Korzeń jest ostry i moczopędny. Przedstawienia z grobowca rzeźbiarza Ipi z Deir el-medina (Rys.2), ukazują lekką modyfikację tego początkowego prania, mianowicie mówią o użyciu dwóch naczyń z uchwytami. Najpierw namaczano ubrania w zimnej wodzie w pierwszym naczyniu, potem przenoszono je do kolejnego z ciepłą wodą, aby prać w natronie. Drugie naczynie z wodą, stało w kopcu i było podgrzewane przy użyciu węgla drzewnego. Zapewne mógł być to skuteczniejszy sposób, gdyż wiadomo, że proszek szybciej rozpuszcza się w ciepłej wodzie. Dalsze czynności na obu przedstawieniach wyglądały podobnie. Za pomocą drewnianych pałek tłuczono i bito ubrania zanurzone w wodzie (Rys.3). W późniejszych czasach pałki zostały wyparte przez pomysł tłuczenia tkanin bez- R. Hall, op. cit., s. 48. A.M.J. Tolley, Egyptian models and scenes, Princes Risborough 1995, s P.T. Nicholson, I. Shaw, op. cit., s. 284 (tłum. własne). 8 Ibidem, s Dioskurides, [De materia medica], tłum. T.A. Osbaldeston, Johannesburg 2000, s. 323 (tłum. własne).

3 Życie codzienne pośrednio o kamienie. Tak jak w dzisiejszych pralkach automatycznych po namaczaniu i rozpuszczeniu proszku, przychodził czas na płukanie. Ubranie płukano w bieżącej wodzie, a potem wytrząsywano je z wody, aby pozbyć się nadmiaru wilgoci. Następnym etapem było wyciskanie, umieszczano w ziemi pionowo słup i okręcano wokół niego kawałek ubrania. Drugi koniec ubrania przywiązywano do innego kijka, obracając nim, skręcano materiał, wyżynając z wody. Każde ubranie musiało być wyciśnięte do ostatniej kropli, dlatego zazwyczaj kijek obracało aż dwóch mężczyzn 10. Na pewno każdy z nas chcąc kiedyś wycisnąć materiał z wody, nie raz stosował podobny sposób, skręcając w rękach mokre ubranie. Należy wspomnieć, że stroje podczas prania i suszenia, były zawsze przewijane na drugą stronę. Pranie rozkładano do wyschnięcia na wybielonej ziemi, po czym większe rzeczy jak prześcieradła składano. Czyste pranie do transportu pakowano w duże tłumoki, które wiązano końcami oddzielnego kawałka materiału. Końcowe sceny reliefu pokazują dozorcę odnoszącego pakunek na głowie. Ta czynność, ukazana jest również na wspomnianym już wcześniej modelu z grobowca w Sakkarze. Do tej pory we współczesnym Egipcie wciąż spotyka się kobiety niosące na głowie jakieś zawiniątka czy kosze. Jest to widok bardzo absorbujący i zarazem napełnia nas ciekawością, jak możliwe jest niechwiejne chodzenie z ciężarem na głowie. Także w innych częściach świata w małych wioskach, na przykład w Indiach, kobiety noszą na głowie dzbany napełnione wodą. Z drugiej strony, owa umiejętność może wydawać się bardzo przydatna, gdyż pozostawia wolne ręce, pozwalając na wykonywanie kilku czynności naraz. Ostatecznie przychodził czas na prasowanie, jednak należy dodać, że starożytni Egipcjanie nie prasowali swoich strojów 11. Stosowali oni zabieg plisowania, fałdowania ubrań, wykonywany w chwili, gdy pranie było wciąż mokre 12. Jednak same narzędzia do plisowania nie zostały zobrazowane na reliefach. Znany nam jest zachowany przykład deski karbującej w Turynie (Rys.4). Posiada on ząbkowane rowki 10 P.T. Nicholson, I. Shaw, op. cit., s M. Toussaint-Samat, O Strojach inaczej. Historia stroju, Warszawa 2002, s R. Hall, op. cit., s. 52. wycięte w górnej powierzchni twardego drewna. Sam, natomiast proces polegał na układaniu ubrania w zakładki i dociskania ich palcami, otrzymując zakładki nożowe. Kiedy pracowano na sąsiedniej sekcji, zrobione już plisy były utrwalane przez dociśnięcie ich kamieniami. Opisaną powyżej deskę pracz używał tylko do karbowania odświętnych ubrań, będącym czasochłonnym zajęciem. Oba sposoby dawały równomiernie rozmieszczone plisowanie nożowego lub jodełkowatego 13 typu albo karbowanie. W Egipcie ptolemejskim plisowanie zastąpiono drapowaniem wzorując się przy tym na stylu grecko-rzymskim 14. Nowy kierunek w modzie, pozwalający na swobodniejszy ruch widzimy na przedstawieniach reliefowych w świątyni w Kom Ombo, Sakkarze czy Edfu. Mimo zmierzchu Egiptu dynastycznego, wciąż adaptowano stroje z tego okresu, nadając im cechy ubioru greckiego lub rzymskiego 15. Świeżo wyprane ubrania przechowywano w skrzyniach, a w biedniejszych domach w naczyniach glinianych. Skrzynie zamykano za pomocą sznurka obwiązywanego wokół wystających gałek skrzyni i wieka. Dodatkowym zabezpieczeniem była pieczęć, wykonana w mokrej glinie z wytłoczonym znakiem właściciela. Pracze sporządzali indywidualne listy brudnych rzeczy otrzymywanych od każdego domostwa, aby każde ubranie wróciło do swojego właściciela. Znamy całą zachowaną listę z Deir el-medina, napisaną pochylonym hieratycznym pismem na odłamku ceramiki (Rys.5). Również dzięki takim listom mamy świadomość jakie ubrania nosili mieszkańcy starożytnego Egiptu. Przytoczę dwa przykłady takich list. ( ) pracz Baki Dom ( ): Dom Iny: Dom Amen-( ): kilty, 2; majtki, 2; tuniki, ( ); rękawy, 1; ( ); wstęgi, 3 kilty, ( ); prze paska biodrowa, 1 kilt, 1; prze paski biodrowe, 2; rękawy, 1; chustki, ( ) 13 J. Lipińska, W. Koziński, Cywilizacja miedzi i kamienia. Technika starożytnego Egiptu, Warszawa 1977, s R. Hall, op. cit., s M.G. Houston, F.S. Hornblower, Ancient Egyptian, Assyrian and Persian Costumes, London 1920, s

4 Egipt Dom Chonsu: kilt, 1; przepaska biodrowa, 1; szal, 1; majtki, 1; rękawy, 1; szmatki, ( ) Dom Pen-dua: kilty, 2; przepaski biodrowe, ( ) 16 Rok I, trzeci miesiąc zimy, dzień 15. Tego dnia oddano ubrania do pracza. Zwrot w trzecim miesiącu zimy, dnia 16. Do prania na brzegu rzeki oddano: kilty 10 przepaski biodrowe 8 ręczniki 5 17 Pracze na skorupkach umieszczali także inne informacje czy przejawy własnej twórczości, jak na przykład wiersze. Ciekawym wyrazem uczuć jest miłosny poemat, także pochodzący z Deir el-medina, zapisany na skorupce. Możemy po nim wnioskować jak pożądanym zawodem dla Egipcjan mogło być zajęcie pracza. Zapewniało nie tylko zarobek, ale miało też podtekst erotyczny, gdyż dawało mężczyźnie możliwość przebywania z ukochaną, przez trzymanie w rękach ubrań, które wcześniej dotykały ciała wybranki. Obecnie jedna część tego utworu znajduje się we Francuskim Instytucie w Kairze, a druga w Muzeum w Kairze: Gdybym był praczem mojej siostry (ukochanej) przez jeden miesiąc. Byłbym szczęśliwy piorąc stroje, które dotykały jej ciała. Chciałbym być tym, który wypłukuje maści które są w jej chustce. Chciałbym pocierać moje ciało jej sukienką 18 W starożytnym Egipcie pracz, a zwłaszcza królewski nadzorca przedstawiany jest, jako wybitna osobowość. Jednak w wielu społeczeństwach starożytnych czynność prania uważana była za poniżającą i godną politowania, gdyż oznaczało to kontakt z nieczystościami czy krwią 16 A.G. McDowell, Village Life in Ancient Egypt: Laundry Lists and Love Songs, USA 1999, s. 59 (tłum. własne). 17 Ibidem, s. 60 (tłum. własne). 18 R. Hall, op. cit., s. 56 (tłum. własne). menstruacyjną kobiet 19. Znamy przykład utworu The Satire of the Trades, w którym Duaf wysyła swojego syna Khety do szkoły dla skrybów, przekonując go zarazem, że będzie to najlepszy zawód na świecie 20. W swojej argumentacji wykorzystuje negatywne strony pozostałych profesji wykonywanych w starożytnym Egipcie. Powołuje się między innymi na pracza, stolarza czy wytwórcę ceramiki, pokazując jakie wygody zapewnia życie skryby w porównaniu z żywotem rzemieślnika. Należy jednak zaznaczyć, że jest to utwór satyryczny, mający wyolbrzymić i ośmieszyć niektóre fakty z życia Egipcjan. Jego jedzenie zmieszane jest z błotem. Żadna jego część nie jest czysta, kiedy znajduje się pośród spódnic kobiety w czasie menstruacji. On płacze, spędzając cały dzień nad deską do prania. Ktoś mówi: Brudne rzeczy! Przynoszę ci tutaj na brzeg rzeki 21 Zajęcie pracza wzbudzało wiele emocji, negatywnych jak i pozytywnych. Jednak pomimo podzielnych opinii był bardzo ważną postacią w społeczeństwie egipskim, gdyż przywracał tkaninom czystość i świeżość, a wiemy jaki nacisk kładziono na higienę w tym kraju. Same pralnie niewiele zmieniły się przez okres trwania starożytnego Egiptu, były jedynie usprawniane. Jednak trzeba przyznać, że miały wpływ na późniejsze narzędzia używanie do tego procesu, jak np. najprostsze tarki do prania. Starożytni Egipcjanie wykorzystywali naturalne składniki do czyszczenia swoich strojów, pozyskiwane z otaczającego ich środowiska. Odkrywając, które mikstury są skuteczne, a które śmiertelne, sprawdzając w jakich proporcjach użyte składniki tworzą najlepsze preparaty, stworzyli własne recepty. Jest tu mowa zarówno o środkach piorących, jak i lekach czy kosmetykach. Trzeba tu także zaznaczyć, że z właściwości roślin poznanych przez starożytnych, korzystamy w znacznej mierze do dzisiaj. 19 A. Krzemińska, Miłość w starożytnym Egipcie, Warszawa 2004, s M. Lichtheim, Ancient Egyptian Literature: The Old and Middle Kingdoms, London 1975, s P.T. Nicholson, I. Shaw, op. cit., s (tłum. własne). 8

5 Życie codzienne Rys. 1. Scena prania. Grobowiec Chnumhotepa w Beni Hassan, Średnie Państwo, XII dynastia. Rys. 2. Scena prania. Grobowiec Ipi w Deir el-medina, Nowe Państwo, XIX dynastia.

6 Egipt Rys.. Drewniana pałka używana do bicia tkanin. Deir el-medina. Rys.. Deska karbująca. Rys. 5. Ostrakon z Deir el-medina. Lista obejmuje: dziesięć kiltów, osiem przepasek biodrowych, cztery ręczniki, Nowe Państwo, XIX dynastia. 10

7 BIBLIOGRAFIA: Źródła: Dioskurides, [De materia medica], tłum. T.A. Osbaldeston, t. II, Johannesburg Herodot, [Historiai] Dzieje, tłum. S. Hammer, Warszawa Opracowania: Brier B., Hobbs H., Daily Life of the Ancient Egyptians, Connecticut-London Hall R., Egyptian Textiles, Princes Risborough Houston M.G., Hornblower F.S., Ancient Egyptian, Assyrian and Persian Costumes, London Krzemińska A., Miłość w starożytnym Egipcie, Warszawa Lichtheim M., Ancient Egyptian Literature.The Old and Middle Kingdoms, London Lipińska J., Koziński W., Cywilizacja miedzi i kamienia. Technika starożytnego Egiptu, Warszawa McDowell A.G., Village Life in Ancient Egypt. Laundry Lists and Love Songs, Oxford Nicholson P.T., Shaw I., Ancient Egyptian Materials and Technology, Cambridge Tolley A.M.J., Egyptian models and scenes, Princes Risborough Toussaint-Samat M., O Strojach inaczej. Historia stroju, tłum. Krystyna Szeżyńska-Maćkowiak, Warszawa Źródła ilustracji: Rys. 1. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough Rys. 2. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough Rys. 3. Rys. 4. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough Rys. 5. Reeves C., Egyptian Medicine, Risborough 2001.

Starozytny Egipt. Autorki: Dominika Stróżyńska i Paulina Ratajczak

Starozytny Egipt. Autorki: Dominika Stróżyńska i Paulina Ratajczak Starozytny Egipt Autorki: Dominika Stróżyńska i Paulina Ratajczak Mapa StaroŜytnego Egiptu Pismo Egipskie Fragment tekstów Piramid w komorze grobowej piramidy Unisa w Sakkarze. ALFABET HIEROGLOFICZNY Cywilizacja

Bardziej szczegółowo

Rolety Plisowane. Roleta z ruchomą górną i dolną belką mocowana do skrzydła okna za pomocą uchwytów bezinwazyjnych

Rolety Plisowane. Roleta z ruchomą górną i dolną belką mocowana do skrzydła okna za pomocą uchwytów bezinwazyjnych Rolety Plisowane Roleta z ruchomą górną i dolną belką mocowana do skrzydła okna za pomocą uchwytów bezinwazyjnych Informacje o produkcie Informacje o właściwościach tkanin Instrukcja montażu Informacje

Bardziej szczegółowo

Jak liczono dawniej?

Jak liczono dawniej? Jak liczono dawniej? Kinga Lużyńska 2a Strona 0 Praca długoterminowa z matematyki System karbowy Ludzie gdy jeszcze prowadzili koczowniczy tryb życia czyli jedli to co znaleźli bądź upolowali, nie musieli

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1C do Wniosku

Załącznik nr 1C do Wniosku ZALECANE TECHNOLOGIE PRANIA BIELIZNY BARIEROWEJ BĘDĄCEJ NA STANIE SZPITALA OD PRODUCENTA BIELIZNY FIRMY GARMEX SP. Z O.O. z siedzibą w Białymstoku przy ul. Lawendowej 62 TECHNOLOGIA PRANIA FIRMY CLOVIN

Bardziej szczegółowo

przewijaki majtki prześcieradła nieprzemakalne podkłady higieniczne ceratki higieniczne wkładki na pieluszki CENNIK HURTOWY

przewijaki majtki prześcieradła nieprzemakalne podkłady higieniczne ceratki higieniczne wkładki na pieluszki CENNIK HURTOWY prześcieradła nieprzemakalne przewijaki majtki podkłady higieniczne ceratki higieniczne wkładki na pieluszki CENNIK HURTOWY OFERTA WAŻNA OD 01.01.2011 CENNIK HURTOWY TOWAR WYMIAR ILOŚĆ/ OPAK. CENA Prześcieradło

Bardziej szczegółowo

Szkolny konkurs historyczny. Starożytny Egipt kraina faraonów

Szkolny konkurs historyczny. Starożytny Egipt kraina faraonów Szkolny konkurs historyczny Starożytny Egipt kraina faraonów.... /61 p. Imię i nazwisko Klasa Data Liczba punktów Na rozwiązanie testu masz 60 min. Czytaj uważnie wszystkie polecenia! Powodzenia! I Spośród

Bardziej szczegółowo

W skrócie historia gospodarki mieszkaniowej

W skrócie historia gospodarki mieszkaniowej W skrócie historia gospodarki mieszkaniowej Lekcja Projekt Ekodom Źródło: http://hubpages.com/hub/history-of-housing 23/01/2009 1 Pierwsze schronienia Zanim człowiek nauczył się budować schronienia, mieszkał

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE PRANIE BEZ DETERGENTÓW! PIERZE ELIMINUJE BAKTERIE DELIKATNY DLA UBRAŃ CHRONI ŚRODOWISKO

EKOLOGICZNE PRANIE BEZ DETERGENTÓW! PIERZE ELIMINUJE BAKTERIE DELIKATNY DLA UBRAŃ CHRONI ŚRODOWISKO EKOLOGICZNE PRANIE BEZ DETERGENTÓW! PIERZE ELIMINUJE BAKTERIE DELIKATNY DLA UBRAŃ CHRONI ŚRODOWISKO Biowashball to zdrowy, ekologiczny i ekonomiczny sposób na skuteczne pranie tkanin bez udziału chemicznych

Bardziej szczegółowo

OSUSZACZ WENTYLATOROWY DO PRANIA

OSUSZACZ WENTYLATOROWY DO PRANIA ewt OSUSZACZ WENTYLATOROWY DO PRANIA Instrukcja obsługi Przed użyciem urządzenia należy uważnie zapoznać się z instrukcją obsługi. Proszę wpisać numer seryjny w wolne miejsce poniżej i zachować instrukcję

Bardziej szczegółowo

Szkolny konkurs historyczny. Starożytny Egipt kraina faraonów. Klucz odpowiedzi

Szkolny konkurs historyczny. Starożytny Egipt kraina faraonów. Klucz odpowiedzi Szkolny konkurs historyczny Starożytny Egipt kraina faraonów Klucz odpowiedzi I Spośród podanych odpowiedzi podkreśl właściwą. 1. Starożytni Egipcjanie pustynię nazywali: a) Czarną Ziemią b) Czerwoną Ziemią

Bardziej szczegółowo

DOmOwE środki CzyStOśCi SODa OCzySzCzOna

DOmOwE środki CzyStOśCi SODa OCzySzCzOna Domowe środki czystości Jeśli chcesz zmienić swój styl życia na eko, a przy tym zaoszczędzić pieniądze, wystarczy że sięgniesz do sprawdzonych, babcinych sposobów. Dzięki wykorzystaniu składników, które

Bardziej szczegółowo

TEST KRZESIW SYNTETYCZNYCH

TEST KRZESIW SYNTETYCZNYCH TEST KRZESIW SYNTETYCZNYCH Stanisław Kędzia Członek Stowarzyszenia Polska Szkoła Surwiwalu Wstęp Do testu zostały użyte dwa krzesiwa syntetyczne no name, sklasyfikowane przeze mnie jako pośrednie pomiędzy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY BEZPIECZNY I ZDROWY PRZEDSZKOLAK

PROGRAM PROFILAKTYCZNY BEZPIECZNY I ZDROWY PRZEDSZKOLAK PUBLICZNE PRZEDSZKOLE W GOSZCZANOWIE PROGRAM PROFILAKTYCZNY BEZPIECZNY I ZDROWY PRZEDSZKOLAK Przyjęty Uchwałą Rady Rodziców Nr 1/2011 z dnia 12.09.2011r. CELE: 1.Tworzenie warunków sprzyjających bezpieczeństwu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. Pozostawić środek na 10 minut

INSTRUKCJA. Pozostawić środek na 10 minut Przed rozpoczęciem czyszczenia usunąć produkty spożywcze Temperatura urządzenia powinna wynosić ok. 50ºC Rozprowadzić równomiernie środek czyszczący MERIDA GRILL (250 ml/250 ml wody) Pozostawić środek

Bardziej szczegółowo

Opracowała: Joanna Wieczorek

Opracowała: Joanna Wieczorek I. Starożytny Egipt odczytuje informacje ze źródła kartograficznego (zaznacza na mapie Egipt Góry, Egipt Dolny, Morze Śródziemne, Morze Czerwone, Pustynię Libijską i deltę Nilu) analizuje źródło kartograficzne

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIRAMIDA ZDROWIA PIERWSZOKLASISTY

SCENARIUSZ PIRAMIDA ZDROWIA PIERWSZOKLASISTY SCENARIUSZ PIRAMIDA ZDROWIA PIERWSZOKLASISTY CELE: 1. Zapoznanie dzieci z Piramidą Zdrowia pożądanym modelem zdrowego odżywiania. 2. Uczenie dzieci krytycznej oceny własnego sposobu odżywiania i zachowań.

Bardziej szczegółowo

DIY by Jan Leśniak for JUKI

DIY by Jan Leśniak for JUKI Temat: Szal i spódniczka dla mamy i córki DIY by Jan Leśniak for JUKI Stopień trudności: (łatwy) Maszyna: JUKI HZL-12Z prosta i mała maszyna, idealna dla dziewczynki rozpoczynającej swoją przygodę z szyciem.

Bardziej szczegółowo

Profesjonalne markowe rozwiązania dla twojej firmy!

Profesjonalne markowe rozwiązania dla twojej firmy! Profesjonalne markowe rozwiązania dla twojej firmy! to oddział Procter & Gamble zajmujący się produktami do zastosowań profesjonalnych. P&G Professional pomaga pr ofesjonalistom osiągać najlepsze wyniki.

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia (syllabus)

Opis modułu kształcenia (syllabus) Opis modułu kształcenia (syllabus) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu kształcenia Obyczaje pogrzebowe w starożytnym Egipcie 2. Kod modułu kształcenia 3. Rodzaj modułu kształcenia fakultatywny 4. Kierunek

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki

WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU. I. Informacje ogólne. 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki WYŻSZA SZKOŁA UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu:historia sztuki 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów:studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ZAPEWNIENIA WŁAŚCIWEGO STANU HIGIENY POPRZEZ PROWADZENIE

PROCEDURA ZAPEWNIENIA WŁAŚCIWEGO STANU HIGIENY POPRZEZ PROWADZENIE STRONA/STRON: 1/8 Spis treści: 1. Przedmiot procedury 2. Zakres stosowania procedury 3. Definicje 4. Odpowiedzialność 5. Opis postępowania 5.1 Sposób przeprowadzania zabiegów mycia i dezynfekcji 5.2 Zasady

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 17 lutego 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 17 lutego 2004 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań sanitarnych, jakim powinny odpowiadać zakłady fryzjerskie, kosmetyczne, tatuażu i odnowy biologicznej Dz.U.04.31.273 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA

Bardziej szczegółowo

Pierz właściwie! Proste wskazówki służące środowisku, odzieży oraz Tobie.

Pierz właściwie! Proste wskazówki służące środowisku, odzieży oraz Tobie. Pierz właściwie! Proste wskazówki służące środowisku, odzieży oraz Tobie. Pierz w zgodzie z ekologią! Wprowadzając w życie kilka prostych zasad, możesz chronić środowisko i jednocześnie oszczędzić pieniądze.

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Miedziana patelnia (26 cm)

Miedziana patelnia (26 cm) Miedziana patelnia (26 cm) Szanowny Kliencie, dziękujemy za zakup miedzianej patelni. Prosimy o przeczytanie instrukcji i przestrzeganie podanych wskazówek i porad, aby mogli Państwo optymalnie korzystać

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PRZEDSZKOLE LOGICUS W ROKIETNICY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PRZEDSZKOLE LOGICUS W ROKIETNICY PROGRAM PROFILAKTYCZNY PRZEDSZKOLE LOGICUS W ROKIETNICY 1 PODSTAWA PRAWNA: Art. 54 ust. 2 pkt. 1 lit.b. ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. ( Dz. U. z 2004 Nr 256, poz. 2572) ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie.

PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie. PROGRAM PROFILAKTYCZNY Zespołu Placówek Oświatowych nr 3 Miejskiego Przedszkola Samorządowego im. J. Brzechwy w Mławie. Program profilaktyczny ma za zadanie wspomagać edukację dzieci w wieku przedszkolnym

Bardziej szczegółowo

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE PIELĘGNACJI ODZIEŻY. & obsługi Klienta

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE PIELĘGNACJI ODZIEŻY. & obsługi Klienta WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE PIELĘGNACJI ODZIEŻY & obsługi Klienta RADY dotyczące pielęgnacji ubrań Różnorodność mody ORSAY nie zna granic. Elegancko i sportowo, do pracy i na imprezę, na dobry i zły humor. Oferujemy

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ A 18 pkt. 3. Które z poniższych brył A, B, C, D przedstawiają bryłę zaznaczoną kolorem szarym?

CZĘŚĆ A 18 pkt. 3. Które z poniższych brył A, B, C, D przedstawiają bryłę zaznaczoną kolorem szarym? WYDZIAŁ ARCHITEKTURY POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ T E S T K W A L I F I K A C Y J N Y Z P R E D Y S P O Z Y C J I D O Z A W O D U A R C H I T E K T A GDAŃSK, 6 CZERWCA 2009, CZAS TRWANIA TESTU (CZĘŚĆ A + B +

Bardziej szczegółowo

Konserwacja drewnianych mebli lakierowanych

Konserwacja drewnianych mebli lakierowanych Konserwacja drewnianych mebli lakierowanych 1 DREWNIANE MEBLE LAKIEROWANE Jakość- nie tylko na zewnątrz...5 Materiały organiczne podlegają stałym zmianom...9 Pamiętaj, aby naprawiać pęknięcia i zarysowania...11

Bardziej szczegółowo

Co robić, aby dzieci wiedziały,

Co robić, aby dzieci wiedziały, Co robić by dzieci wiedziały, dlaczego mycie jest ważne Co robić, aby dzieci wiedziały, dlaczego mycie jest ważne dr Małgorzata Babiuch-Hall Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego Kilka porad praktycznych

Bardziej szczegółowo

- gloryfikowanie władzy i odzwierciedlanie stosunków w państwie,

- gloryfikowanie władzy i odzwierciedlanie stosunków w państwie, STAROŻYTNY EGIPT UWAGA! czerwoną gwiazdką oznaczyłam zabytki, które należy umieć rozpoznawać (nazwa, autor o ile jest podany, miejscowość o ile jest podana, epoka) Cechy sztuki: - monumentalizm (świątynie

Bardziej szczegółowo

Kod uczestnika: II Etap Konkursu dla Szkół Podstawowych Kultury Starożytne Kolebką Zjednoczonej Europy. Rok Szkolny 2010/2011.

Kod uczestnika: II Etap Konkursu dla Szkół Podstawowych Kultury Starożytne Kolebką Zjednoczonej Europy. Rok Szkolny 2010/2011. Kod uczestnika: II Etap Konkursu dla Szkół Podstawowych Kultury Starożytne Kolebką Zjednoczonej Europy Rok Szkolny 2010/2011 7 marca 2011 Konkurs Jest Objęty Honorowym Patronatem Łódzkiego Kuratora Oświaty

Bardziej szczegółowo

1)Poznajemy starożytny Egipt

1)Poznajemy starożytny Egipt 1)Poznajemy starożytny Egipt a)1. Cele lekcji Cel ogólny: Poznanie starożytnego Egiptu. i)a) Wiadomości Uczeń wie, jak wyglądało życie w starożytnym Egipcie. ii)b) Umiejętności Uczeń potrafi wyjaśnić pojęcia:

Bardziej szczegółowo

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim

DOBRA PRAKTYKA HIGIENICZNA. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Powiecie Warszawskim Zachodnim !!!! 1. Palenie papierosów zakaz! 2. Higiena rąk 3. Higiena odzieży 4. Higiena opakowań Podstawy prawne Ustawa o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 24.2013 Wójta Gminy Parchowo z dnia 18 marca 2013r.

Zarządzenie Nr 24.2013 Wójta Gminy Parchowo z dnia 18 marca 2013r. Zarządzenie Nr.2013 z dnia 18 marca 2013r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom Urzędu Gminy w Parchowie środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej, środków higieny osobistej

Bardziej szczegółowo

04. STAROŻYTNY EGIPT

04. STAROŻYTNY EGIPT 04. STAROŻYTNY EGIPT 1. POCZĄTKI CYWILIZACJI EGIPSKIEJ Na podstawie mapy s. 34 określcie, gdzie z Egipcie znajdowały się tereny uprawne? Starożytny Egipt rozciągał się wzdłuż biegu Nilu, na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Suszarka do włosów

Instrukcja obsługi. Suszarka do włosów Instrukcja obsługi Suszarka do włosów PL 8 1 7 6 2 3 4 5 2 PL Suszarka do włosów Podłączenie do sieci zasilającej Urządzenie należy podłączyć do sieci elektrycznej wyłącznie do gniazdka z uziemieniem,

Bardziej szczegółowo

W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE.

W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE. W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE. Plasticare jest substancją wykorzystywaną do kół i karoserii samochodu,

Bardziej szczegółowo

8 marzeń w 8 dni. Dzień 4 Zdrowie, sport, ciało. Weź udział w całym szkoleniu

8 marzeń w 8 dni. Dzień 4 Zdrowie, sport, ciało. Weź udział w całym szkoleniu 8 marzeń w 8 dni Dzień 4 Zdrowie, sport, ciało Weź udział w całym szkoleniu Obszar życia: Zdrowie, sport, ciało Moje efekty końcowe to: 1. Zdrowie i witalność 2. Aktywność fizyczna 3. Wysportowane, jędrne,

Bardziej szczegółowo

Przedszkolak pełen zdrowia. Raport z edycji zimowej

Przedszkolak pełen zdrowia. Raport z edycji zimowej Przedszkolak pełen zdrowia Raport z edycji zimowej W okresie listopad styczeń dzieci z Naszego przedszkola zdobywały wiedzę w zakresie zdrowia. Wśród interesujących zagadnień znalazły się tematy takie

Bardziej szczegółowo

Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej.

Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej. Jak zbudować latawiec? Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej. Rzeczy które będą ci potrzebne: 1.Dwie proste listewki.

Bardziej szczegółowo

Czyszczenie bez chemii

Czyszczenie bez chemii Czyszczenie bez chemii Czarne Orły,,Czyszczenie fug 0,5 litra octu spirytusowego 10% soda oczyszczona 0,5 litra wody Mieszamy wodę i ocet, zrobiony płyn wlewamy do butelki. Spryskujemy fugi następnie posypujemy

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny na rok szkolny 2014/2015

Program profilaktyczny na rok szkolny 2014/2015 Szkoła Podstawowa Im. Edmunda Bojanowskiego w Kunowie Program profilaktyczny na rok szkolny 2014/2015 Hasło przewodnie : Higiena osobista i otoczenia Część wstępna: Problem priorytetowy : Niska higiena

Bardziej szczegółowo

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania?

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania? 1 Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do prania? Czas trwania zajęć: 45 minut Potencjalne pytania badawcze: 1. Czy lipazy zawarte w proszku do prania rozkładają tłuszcze roślinne? 2. Jaka jest

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI ORAZ GWARANCJA

INSTRUKCJA OBSŁUGI ORAZ GWARANCJA INSTRUKCJA OBSŁUGI ORAZ GWARANCJA 2 IN 1 STEAM & SWEEPER MODEL NO. XY-201 Prosimy o zachowanie tej instrukcji na przyszłość. Ten dokument będzie też potwierdzał gwarancję produktu. SPIS TREŚCI WAŻNE WSKAZÓWKI

Bardziej szczegółowo

Urodził się w 8.02. 1940 roku w Wilkowie, gmina Duszniki, powiat szamotulski. Miał trzech braci: Michała, Grzegorza i Zygmunta.

Urodził się w 8.02. 1940 roku w Wilkowie, gmina Duszniki, powiat szamotulski. Miał trzech braci: Michała, Grzegorza i Zygmunta. Urodził się w 8.02. 1940 roku w Wilkowie, gmina Duszniki, powiat szamotulski. Miał trzech braci: Michała, Grzegorza i Zygmunta. Tata profesora Lecha Krzyżaniaka Leon pracował w szkole jako nauczyciel.

Bardziej szczegółowo

MÓJ DOM, MOJE DiCHO CZYSTOŚĆ I ŚWIEŻOŚĆ

MÓJ DOM, MOJE DiCHO CZYSTOŚĆ I ŚWIEŻOŚĆ MÓJ DOM, MOJE CZYSTOŚĆ I ŚWIEŻOŚĆ DELIKATNY I ŁAGODNY Częste zmywanie naczyń powoduje wysuszanie skóry dłoni. płyn do mycia naczyń ma w swoim składzie olej kokosowy, który działa łagodząco na skórę i ją

Bardziej szczegółowo

Dzień z życia... ...Marii, twórczyni martenic.

Dzień z życia... ...Marii, twórczyni martenic. Dzień z życia......marii, twórczyni martenic. 1 Nazywam się Maria. Jestem emerytką i zajmuję się wytwarzaniem martenic. To moje hobby oraz praca. Pozwólcie, że najpierw opowiem wam czym jest martenica.

Bardziej szczegółowo

Odzież robocza, Środki ochrony indywidualnej oraz środki czystości

Odzież robocza, Środki ochrony indywidualnej oraz środki czystości pieczęć zakładu pracy Odzież robocza, Środki ochrony indywidualnej oraz środki czystości Osoby uczestniczące w konsultacjach: 1..... 2..... Opiniowanie: 3..... Drezdenko 02.01.2015 r. Zarządzenie Nr Dyrektora

Bardziej szczegółowo

HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych.

HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych. HIGIENA RĄK PROCEDURA (WZÓR) 1. CEL Celem procedury jest opisanie wytycznych dotyczących zasad higieny rąk dla pracowników medycznych. 2. ZAKRES Procedura dotyczy sposobu mycia i dezynfekcji rąk przez

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE PIKTOGRAMÓW DOTYCZĄCYCH PRANIA, BIELENIA, SUSZENIA, PRASOWANIA I PROFESJONALNEJ KONSERWACJI WYROBÓW TEKSTYLNYCH.

ZNACZENIE PIKTOGRAMÓW DOTYCZĄCYCH PRANIA, BIELENIA, SUSZENIA, PRASOWANIA I PROFESJONALNEJ KONSERWACJI WYROBÓW TEKSTYLNYCH. ZNACZENIE PIKTOGRAMÓW DOTYCZĄCYCH PRANIA, BIELENIA, SUSZENIA, PRASOWANIA I PROFESJONALNEJ KONSERWACJI WYROBÓW TEKSTYLNYCH. Poniższe informacje opracowano na podstawie: PN-EN ISO 3758:2012 Tekstylia - system

Bardziej szczegółowo

Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym.

Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym. Załącznik nr 6 Ramowy plan dezynfekcji sprzętu używanego podczas działań ratowniczych po kontakcie z materiałem potencjalnie infekcyjnym. Zasady dezynfekcji Wszelkie czynności dezynfekcyjne muszą być realizowane

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 19. Postępowanie z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi

Załącznik nr 19. Postępowanie z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi Załącznik nr 19 Postępowanie z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi Styczeń 2008 Spis Treści 1 Postępowanie z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi w miejscu ich powstania... 3 1.1 Identyfikacja i klasyfikowanie

Bardziej szczegółowo

WYCHŁODZENIE I ODMROŻENIE

WYCHŁODZENIE I ODMROŻENIE WYCHŁODZENIE I ODMROŻENIE ZAPAMIETAJ!!! TEKST POGRUBIONY LUB PODKREŚLONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA Opracował: mgr Mirosław Chorąży Wychłodzenie i odmrożenia Temperatura 36 C. to stan normalny organizmu ludzkiego.

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie wody w procesie prania

Zastosowanie wody w procesie prania Projekt Leonardo da Vinci Zrównoważony rozwój przemysłowych procesów pralniczych Moduł 1 Zastosowanie wody Rozdział 2 Zastosowanie wody w procesie prania Moduł 1 Zastosowanie wody Rozdział 2 Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

TRADE CUT STUDIO Hair & Beauty Salons

TRADE CUT STUDIO Hair & Beauty Salons Żel DESIGN PULSE 200ml GŁÓWNA CECHA: USZTYWNIA EFEKT NA WŁOSACH: Włosy stają dęba nadaje fryzurze kształt i mocne utrwalenie możliwość uzyskania mokrego efektu zapewnia włosom łatwe rozczesywanie WŁOSY

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA. rok.

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA. rok. ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAW CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE

Bardziej szczegółowo

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3

Gorączka krwotoczna Ebola informacja dla podróżnych 21 października 2014 r. Wersja 3 KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA ds. ZDROWIA IKONSUMENTÓW Dyrekcja ds. zdrowia publicznego Wydział zagrożeń dla zdrowia Sekretariat Komitetu Bezpieczeństwa Zdrowia Gorączka krwotoczna Ebola informacja

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci

KARTA CHARAKTERYSTYKI. PREPARATU NIEBEPIECZNEGO: Metylan Pochłaniacz wilgoci Strona 1/5 1. Identyfikacja preparatu, Identyfikacja dystrybutora Nazwa preparatu: - 300g, 500g. Zastosowanie preparatu: Utrzymuje optymalny dla zdrowia poziom wilgoci, absorbuje nadmierną wilgoć z powietrza

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 5/2001

ZARZĄDZENIE Nr 5/2001 ZARZĄDZENIE Nr 5/2001 Dyrektora CKU w Sieradzu w sprawie ustalenia norm przydziału odzieży roboczej i ochronnej oraz środków ochrony indywidualnej dla pracowników oświaty 1. Rodzaj odzieży roboczej i ochronnej

Bardziej szczegółowo

starożytnym Egipcie Śmierć i życie w przewodnik Małego Odkrywcy W y s t a w a

starożytnym Egipcie Śmierć i życie w przewodnik Małego Odkrywcy W y s t a w a W y s t a w a Śmierć i życie w starożytnym Egipcie przewodnik Małego Odkrywcy 1 2 3 4 5 5 Stojak: zwierzęta afrykańskie Kiosk multimedialny: hieroglify Stolik i postać przewodnika Gucia Strój faraona Lusterko

Bardziej szczegółowo

Pakiet doświadczeń i obserwacji

Pakiet doświadczeń i obserwacji Pakiet doświadczeń i eksperymentów dla uczniów ośmioletnich...dziecięce eksperymentowanie to poznawanie świata... Dbamy o zdrowie Cele: Uczeń wie i rozumie, na czym polega zdrowy styl życia Formułuje odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca sposobów konserwacji wyrobów produkowanych w P.P.H. Tedmar Maria Pilewicz

Informacja dotycząca sposobów konserwacji wyrobów produkowanych w P.P.H. Tedmar Maria Pilewicz Informacja dotycząca sposobów konserwacji wyrobów produkowanych w P.P.H. Tedmar Maria Pilewicz Zgodnie z aktualnie obowiązującą normą: PN-EN ISO 3758:2006 Tekstylia. System oznaczania sposobu konserwacji

Bardziej szczegółowo

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Anna Hendel Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy, poza zabytkami związanymi z przeszłością

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Żel do stylizacji włosów zwiększający objętość. Ultra mocny żel do stylizacji włosów. Wosk do stylizacji włosów

Żel do stylizacji włosów zwiększający objętość. Ultra mocny żel do stylizacji włosów. Wosk do stylizacji włosów Żel Kremowa pasta. Zapewnia trwałość i matowe Nie obciąża. oraz nadaje Kremowa pasta kręconych Wosk To to unikalna mieszanka wosku pszczelego, każdą, zachowując przy tym zdrowy Woody s informacje o produktach

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

W tym artykule chcielibyśmy przybliżyć najważniejsze zasady użytkowania drzwi.

W tym artykule chcielibyśmy przybliżyć najważniejsze zasady użytkowania drzwi. Jak dbać o drzwi? W tym artykule chcielibyśmy przybliżyć najważniejsze zasady użytkowania drzwi. Po pierwsze świadomość, od czego drzwi się niszczą Zdarza się, że po wielu latach eksploatacji drzwi nie

Bardziej szczegółowo

Technologia KIEHLA - elastyczne wykładziny podłogowe. Mycie gruntowne i polimeryzacja elastycznych wykładzin podłogowych typu PCV

Technologia KIEHLA - elastyczne wykładziny podłogowe. Mycie gruntowne i polimeryzacja elastycznych wykładzin podłogowych typu PCV Technologia KIEHLA - elastyczne wykładziny podłogowe Mycie gruntowne i polimeryzacja elastycznych wykładzin podłogowych typu PCV Elastyczne wykładziny podłogowe typu PCV zawdzięczają renesans popularności

Bardziej szczegółowo

Rodzaje materiałów włókienniczych

Rodzaje materiałów włókienniczych Rodzaje materiałów włókienniczych Do materiałów włókienniczych zalicza się: Tkaniny wyroby płaskie powstałe z układu dwóch nitek(tkanie ręczne lub mechaniczne). Dzianiny powstają w wyniku ręcznego lub

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRAC DLA PERSONELU ZAJMUJĄCEGO SIĘ ŚWIADCZENIEM CZYNNOŚCI POMOCNICZYCH W ZAKŁADZIE REHABILITACJI MASAŻ WIROWY, OKŁADY CIEPLNE

ZAKRES PRAC DLA PERSONELU ZAJMUJĄCEGO SIĘ ŚWIADCZENIEM CZYNNOŚCI POMOCNICZYCH W ZAKŁADZIE REHABILITACJI MASAŻ WIROWY, OKŁADY CIEPLNE załącznik 1 ZAKRES PRAC PERSONELU POMCNICZEGO CZYNNOŚCI POMOCNICZYCH W ZAKŁADZIE CHORÓB WEWNĘTRZNYCH 1. Pomoc przy karmieniu pacjentów ciężko chorych i niepełnosprawnych Przy każdym posiłku 2. Mycie sztućców

Bardziej szczegółowo

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców.

UŻYTECZNA RADA: miej w bagażu choćby plastikowy nożyk do obierania owoców. Owoce i warzywa należy spożywać kilka razy dziennie. Trzeba jednak pamiętać, aby były odpowiednio przygotowane! Po pierwsze, dobrze je umyj. Po drugie, samodzielnie obierz ze skóry lub łupiny nie kupuj

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO HANDLOWE AS TOMASZ SŁODOWNIK 05-402 OTWOCK, UL POGODNA 38 NIP 532 16 41 573 22 788 21 73 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO Producent : P.P.H. AS Tomasz Słodownik

Bardziej szczegółowo

Płyn do prania tkanin kolorowych

Płyn do prania tkanin kolorowych Płyn do prania tkanin kolorowych Czym różni się nowa wersja płynu do prania tkanin kolorowych od wcześniejszego produktu? Płyn do prania tkanin kolorowych w swojej nowej formule posiada aktywne enzymy

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 12/2016. Wójta Gminy Wierzbinek z dnia 8 marca 2016 r.

Zarządzenie Nr 12/2016. Wójta Gminy Wierzbinek z dnia 8 marca 2016 r. Zarządzenie Nr 12/2016 Wójta Gminy Wierzbinek z dnia 8 marca 2016 r. w sprawie zasad przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz dostarczania odzieży roboczej, środków higieny osobistej

Bardziej szczegółowo

Jak urządzić gabinet zgodnie z wymaganiami sanepidu?

Jak urządzić gabinet zgodnie z wymaganiami sanepidu? 1 z 5 2010-07-23 22:01 Jak urządzić gabinet zgodnie z wymaganiami sanepidu? CZWARTEK, 17 GRUDNIA 2009 Wielu z nas było świadkiem opowieści np. o umywalce, która została zamontowana 3 centymetry za nisko

Bardziej szczegółowo

Uwaga! Nie trzeba myć kubeczków po jogurtach, opakowań po kosmetykach (chyba, Ŝe znajduje się w nich jeszcze sporo jedzenia)

Uwaga! Nie trzeba myć kubeczków po jogurtach, opakowań po kosmetykach (chyba, Ŝe znajduje się w nich jeszcze sporo jedzenia) Worek Ŝółty tworzywa sztuczne butelki plastikowe (PET) po wodzie i napojach czyste kanistry plastikowe (np. po wodzie demineralizowanej, po spryskiwaczach do szyb do samochodu) folia torebki tzw. reklamówki,

Bardziej szczegółowo

V. Środki finansowe na realizację programu zorganizuje osoba prowadząca program wraz z wychowawcami klas IV oraz rodzicami.

V. Środki finansowe na realizację programu zorganizuje osoba prowadząca program wraz z wychowawcami klas IV oraz rodzicami. 1 mgr ElŜbieta Kuczaj Program profilaktyki: CZYSTOŚĆ OSOBISTA WARUNKIEM DOBREGO SAMOPOCZUCIA I. Adresat: Uczniowie klas IV w SP nr 9 w Bytomiu. II. Diagnoza problemu: Problem czystości jest aktualny niezaleŝnie

Bardziej szczegółowo

DR MIECZYSŁAW DUDEK ERSKA W WARSZAWIE. Idea wolonatriatu w aspekcie historycznym

DR MIECZYSŁAW DUDEK ERSKA W WARSZAWIE. Idea wolonatriatu w aspekcie historycznym DR MIECZYSŁAW DUDEK WYŻSZA SZKOŁA A MENEDŻERSKA ERSKA W WARSZAWIE Idea wolonatriatu w aspekcie historycznym Altruizm i bezinteresowne działanie jest nieodłącznym ogniwem każdego społeczeństwa występującym

Bardziej szczegółowo

Szczecin, dnia 9 kwietnia 2015 r. Poz. 1307 UCHWAŁA NR VI/44/15 RADY MIEJSKIEJ W GOŚCINIE. z dnia 27 marca 2015 r.

Szczecin, dnia 9 kwietnia 2015 r. Poz. 1307 UCHWAŁA NR VI/44/15 RADY MIEJSKIEJ W GOŚCINIE. z dnia 27 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO Szczecin, dnia 9 kwietnia 2015 r. Poz. 1307 UCHWAŁA NR VI/44/15 RADY MIEJSKIEJ W GOŚCINIE w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności

Bardziej szczegółowo

AGREGAT PRĄDOTWÓRCZY APS-4600 PRZED UŻYCIEM NARZĘDZIA DOKŁADNIE ZAPOZNAJ SIĘ Z INSTRUKCJĄ.

AGREGAT PRĄDOTWÓRCZY APS-4600 PRZED UŻYCIEM NARZĘDZIA DOKŁADNIE ZAPOZNAJ SIĘ Z INSTRUKCJĄ. AGREGAT PRĄDOTWÓRCZY APS-4600 PRZED UŻYCIEM NARZĘDZIA DOKŁADNIE ZAPOZNAJ SIĘ Z INSTRUKCJĄ. 2 Spis treści I. ZASADY BEZPIECZEŃSTWA... 2 II. CZYNNOŚCI PRZED URUCHOMIENIEM... 4 III. URUCHAMIANIE SILNIKA...

Bardziej szczegółowo

5àsec dla biznesu. Oferta franczyzowa

5àsec dla biznesu. Oferta franczyzowa 5àsec dla biznesu Oferta franczyzowa 5àsec na świecie i w Polsce Rynkowy lider w usługach pralniczych Obecny w ponad 30 państwach Prawie 50 lat doświadczenia 2000 istniejących pralni Obsługa 120 000 klientów

Bardziej szczegółowo

Zestaw 4 gorących kamieni do masażu

Zestaw 4 gorących kamieni do masażu Zestaw 4 gorących kamieni do masażu Szanowny Kliencie, dziękujemy za zakup gorących kamieni do masażu. Prosimy o przeczytanie instrukcji i przestrzeganie podanych wskazówek i porad, aby mogli Państwo optymalnie

Bardziej szczegółowo

W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego

W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego W hali produkcyjnej zakładów przetwórstwa rybnego 46 C-52 C 115 F-125 F 00:00:20 Każdy, kto wchodzi na teren hali produkcyjnej zakładu przetwórstwa rybnego musi być ubrany w czyste ubranie robocze i powinien

Bardziej szczegółowo

Dzień z życia... ...wytwórcy lamp w Ugandzie Wasswy Issa.

Dzień z życia... ...wytwórcy lamp w Ugandzie Wasswy Issa. Dzień z życia......wytwórcy lamp w Ugandzie Wasswy Issa. Rozpoczyna się zwyczajny dzień pracy Wasswy. Trwa właśnie pora deszczowa, a chmury na niebie wskazują, że w każdej chwili może zacząć padać. Wokół

Bardziej szczegółowo

BLV2O-2. Zmywarka do naczyń wolnostojąca retro 50's, szerokość 60 cm, klasa A+++

BLV2O-2. Zmywarka do naczyń wolnostojąca retro 50's, szerokość 60 cm, klasa A+++ Zmywarka do naczyń wolnostojąca retro 50's, szerokość 60 cm, klasa A+++ EAN13: 8017709166823 CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Panel ukryty Panel sterowania ze stali nierdzewnej Drzwi oraz obudowa w kolorze pomarańczowym

Bardziej szczegółowo

Witamina C w produktach spożywczych i lekach farmaceutycznych

Witamina C w produktach spożywczych i lekach farmaceutycznych Witamina C w produktach spożywczych i lekach farmaceutycznych Opracowała Paulina Wojna uczennica II Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Lesznie z Oddziałami Dwujęzycznymi i Międzynarodowymi

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Cuda Pana Jezusa Biblia dla Dzieci przedstawia Cuda Pana Jezusa Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible for Children

Bardziej szczegółowo

Woskowanie serów. Szczegółowy opis przygotowanie sera do procesu dojrzewania

Woskowanie serów. Szczegółowy opis przygotowanie sera do procesu dojrzewania Woskowanie serów Szczegółowy opis przygotowanie sera do procesu dojrzewania Przygotowałem ten dokument by pomóc moim klientom w procesie woskowania i dać wskazówki jak się zachować w przypadku niepożądanych

Bardziej szczegółowo

CHEMIA SAMOCHODOWA. 47-225 Kędzierzyn-Koźle ul. Energetyków 9 e-mail: mexeo@mexeo.pl www. mexeo.pl

CHEMIA SAMOCHODOWA. 47-225 Kędzierzyn-Koźle ul. Energetyków 9 e-mail: mexeo@mexeo.pl www. mexeo.pl KATALOG PRODUKTÓW CHEMIA SAMOCHODOWA 47-225 Kędzierzyn-Koźle ul. Energetyków 9 e-mail: mexeo@mexeo.pl www. mexeo.pl tel.: 77 487-38-10 fax.: 77 487-38-11 kom.: 501-097-905 DYSTRYBUTOR DIMEX TRUCK DWUSKŁADNIKOWA

Bardziej szczegółowo

2. ZWIERZĘTA W ZAGRODZIE. - poznanie wybranych zwierząt hodowlanych w domu, w gospodarstwie domowym

2. ZWIERZĘTA W ZAGRODZIE. - poznanie wybranych zwierząt hodowlanych w domu, w gospodarstwie domowym PLANY PRACY WYCHOWAWCZO DYDAKTYCZNEJ NA MIESIĄC MAJ DLA GRUPY 3 4 LATKÓW 1. POLSKA MOJA OJCZYZNA - nabywanie poczucia przynależności narodowej - rozbudzenie zainteresowań krajem ojczystym i jego symbolami

Bardziej szczegółowo

Zawsze czytaj etykietę!

Zawsze czytaj etykietę! Zawsze czytaj etykietę! Informacje na temat bezpiecznego używania środków czystości Zmianie ulegną znane symbole i brzmienie niektórych informacji dotyczących bezpieczeństwa. Zmiany oznakowania nie oznaczają

Bardziej szczegółowo

AROMATERAPIA. Leczenie zapachami

AROMATERAPIA. Leczenie zapachami AROMATERAPIA Leczenie zapachami Zapachy mają wpływ na nasze samopoczucie. Tam, gdzie panuje przyjemny aromat od razu czujemy się dobrze: wprawiają nas w dobry nastrój, wyostrzają zmysły, budzą wspomnienia

Bardziej szczegółowo

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura najsilniej rozwinięta na tym obszarze. Majowie to grupa

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi klejarki taśmowej. HASHIMA model: HP-450C/CS

Instrukcja obsługi klejarki taśmowej. HASHIMA model: HP-450C/CS Instrukcja obsługi klejarki taśmowej HASHIMA model: HP-450C/CS INSTRUKCJA BEZPIECZEŃSTWA 1. Przed przystąpieniem do uŝytkowania urządzenia naleŝy dokładnie i ze zrozumieniem przeczytać niniejszą instrukcję

Bardziej szczegółowo