ODŻYWIANIE SPORTOWCÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ODŻYWIANIE SPORTOWCÓW"

Transkrypt

1 ODŻYWIANIE SPORTOWCÓW Dr Mariusz Hrycyna Zasady odżywiania sportowców Zarówno dla osób budujących masę mięśniową, czy chcących zredukować tkankę tłuszczową, prawidłowe odżywianie to 50% sukcesu, natomiast sam trening ogranicza się do 40%, a pozostałe 10% to czynniki regeneracyjne np. szeroko pojęta odnowa biologiczna oraz odpowiednia ilość snu [Rychlik T. 2008]. Według Rychlika, prawidłowe odżywianie opiera się na: właściwym połączeniu składników odżywczych, stosowaniu ich w odpowiednich ilościach, właściwym przyrządzeniu i odpowiednich porach ich przyjmowania. Przeciętna polska rodzina spożywa 3 posiłki dziennie, a to stanowczo za mało. Należy bowiem spożywać co najmniej 4, a najlepiej 5-6 posiłków dziennie w równych odstępach czasowych o regularnych porach [Rychlik T. 2008]. Podczas zwiększonej aktywności i zapotrzebowaniu na energię, należy trzymać się pewnych standardów żywieniowych, do których zaliczamy [Celejowa I. 2008, Kowaluk G. 2004]: Jedzenie posiłków o regularnych porach, co godziny, najlepiej 4-6 razy dziennie. Organizm ludzki opiera się na ustalonych rytmach biologicznych. Po wydzieleniu soków trawiennych w żołądku, bez pobrania pokarmu, zachodzi niekorzystne działanie dla organizmu, którego długofalowymi konsekwencjami może być samotrawienie błony śluzowej żołądka, aż do owrzodzenia; Spożywanie w ciągu dnia węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym (ok % dziennego zapotrzebowania na kalorie), dużych ilości białka (20-30 %) i niewielkich ilości tłuszczy (10-15%); Spożywanie 1-2 godziny przed treningiem posiłku z węglowodanami o niskim indeksie glikemicznym; Bezpośrednio po treningu spożywanie dużych ilości węglowodanów prostych i niewielkich ilości białka (w celu uzupełnienia glikogenu i zatrzymania katabolizmu mięśniowego); 1

2 Stosowanie nadwyżki kalorycznej zasada ta opiera się na teorii, iż warunkiem wzrostu masy mięśniowej jest dostarczenie większej ilości kalorii, niż zużyjemy, ale jeśli celem jest redukcja masy ciała, to należy zmniejszyć ilość dostarczanych kalorii; W celu uzupełnienia braków w organizmie i ze względów psychologicznych raz na tydzień zaleca się dzień odstępstw od diety. Białko, jako fundament odżywiania sportowca Białka są podstawowym elementem budulcowym organizmu. Są głównym składnikiem mięśni i mózgu. Wchodzą w skład większości enzymów i hormonów, które odpowiadają za regulacje metaboliczne ustroju. Oprócz tego wchodzą również w skład ciał odpornościowych i biorą udział w odtruwaniu organizmu. Białko stanowi około 20% masy człowieka i aż 56% bezwodnej masy ciała. Pod względem właściwości fizykochemicznych, dzielimy je na: białka proste, czyli proteiny, które pod wpływem hydrolizy rozkładane są wyłącznie na aminokwasy oraz białka złożone inaczej proteidy, w których element białkowy połączony jest ze składnikiem niebiałkowym tj.: cukier, lipidy, metale, barwniki. [Zając A. 2007]. Organizm jest w stanie wytworzyć sam 12 z tych aminokwasów nazywamy je endogennymi, natomiast pozostałe 10 należy dostarczyć w pożywieniu nazywany je egzogennymi. Do prawidłowego funkcjonowania ustroju niezbędne są wszystkie 22 aminokwasy, gdyż brak któregokolwiek uniemożliwia prawidłową syntezę białka ustrojowego. W odżywianiu osób uprawiających sport i mających na celu zwiększenie wyników sportowych i poprawę sylwetki, niezbędna jest odpowiednia podaż białka. W zależności od źródła publikacji zalecane są dawki dla utrzymania właściwego stanu zdrowia od 0,8 do 1,0g/kg, natomiast odnosząc się do sportu wyczynowego zaleca się dawki sięgające 1,8 do 2,2 g białka/kg masy ciała na dobę. Przyjmuje się, iż osoby o przeciętnej aktywności fizycznej powinny spożywać od 0,8 do 1,2 g białka/kg masy ciała na dobę [Zając A. 2007]. Białko jest magazynowane w organizmie w postaci: elementu budulcowego, wchodząc w skład: mięśni, mózgu, narządów wewnętrznych i wielu innych tkanek [Tomaszewski W.1998]; 2

3 substratu energetycznego - nadmiar białka jest przekształcany w cukier i spełnia funkcje energetyczną, natomiast nadwyżka cukru, jeżeli nie będzie zużyta jako energia, zostanie zmagazynowana w postaci tkanki tłuszczowej. Pozyskanie energii z białek, może nastąpić również podczas długotrwałych wysiłków fizycznych, bądź głodu. Organizm rozkłada tkankę mięśniową w celu pozyskania energii z aminokwasów rozgałęzionych, z których wychwytywana jest alanina i transportowana do wątroby w celu przekształcenia jej w glukozę. Proces rozkładania tkanki mięśniowej nazywany jest katabolizmem. Natomiast proces pozyskiwania energii ze źródeł niewęglowodanowych nazywa się glukoneogenezą. W celu uniknięcia lub zahamowaniu procesu rozkładu tkanki mięśniowej, zaleca się podawanie aminokwasów rozgałęzionych przed i po intensywnych wysiłkach [Zając A. 2007]. Biorąc pod uwagę wartość pokarmową białek dzielimy je na: białka pełnowartościowe, tj. posiadające pełen skład aminokwasowy. Do tej grupy zaliczamy białko pochodzenia zwierzęcego jak: mięso zwierząt i ryb, mleko i jego przetwory, jaja kurze (ich profil aminokwasowy jest najbardziej zbliżony do ludzkiego); białka częściowo niepełnowartościowe, w których występują wszystkie aminokwasy, lecz przynajmniej jeden w ilości niewystarczającej. Do tej grupy należą białka roślinne; białka niepełnowartościowe, które zawierają mało aminokwasów niezbędnych, lub ich nie posiadają np. kukurydza nie posiada jednego z nich - tryptofanu. Kożuch w swojej książce Dieta zwycięzców porównuje organizm człowieka do placu budowy. Niezależnie od tego czy sportowiec jest na etapie budowania masy mięśniowej, czy podczas redukcji masy ciała, w organizmie nieustannie zachodzą procesy obumierania komórek i ich zastępowania, czyli odbudowy. Można przyjąć, że aminokwasy to cegiełki budujące ludzkie komórki. Proces budowy może zajść tylko do momentu, gdy wystarczy materiału budulcowego. Dlatego też synteza białka ogranicza się wyłącznie do poziomu aminokwasu, którego zaczyna brakować. Wynika z tego, iż należy przykładać uwagę do ilości i jakości spożywanych protein. Autor podaje kilka przykładowych produktów, których spożycie dostarczy największą ilość pełnowartościowego białka. 3

4 Do tych produktów zalicza: piersi kurczaka (bez skóry), polędwicę, bądź szynkę z drobiu -100g zawiera około 21g białka, ryby: tuńczyk, łosoś, pstrąg, flądra, dorsz, kraby, homary w 100g dostarczają 28-30g, ser biały chudy 20g, schab (bez tłuszczu zewnętrznego) -28g, jajka kurzego 3g, całe jajko 7g [Kożuch G. 1995]. Osoba młoda trenująca systematycznie tj. 4 i więcej razy w tygodniu powinna przyjąć normę wyższą od zalecanej dla osób nieaktywnych tj. powyżej 1,2g białka na kilogram masy ciała na dobę, jako odpowiednią dawkę niezbędną do rozwoju organizmu i wzrostu masy aktywnej (mięśniowej). Sportowiec o masie ciała 70 kilogramów powinien spożyć minimum 100 gram pełnowartościowego białka dziennie. Po rozłożeniu tej wartości na 5 posiłków otrzymuje się średnią ilość białka 20g, która przypada na jeden posiłek, jednakże nie należy przesadzać z ilością spożycia białka w jednym posiłku. Węglowodany w żywieniu człowieka Jednym z podstawowych źródeł energii są cukrowce, zwane węglowodanami. Nazwa węglowodanów wzięła się od ich budowy strukturalnej, łączącej cząsteczki węgla z cząsteczką wody. Węglowodany pełnią funkcje: energetyczną - są głównym źródłem energii (ok 60-70% dziennego zapotrzebowania na energię, minimum 50%), najważniejszym podczas intensywnego wysiłku fizycznego; biorą czynny udział w spalaniu tłuszczów; są niezbędne do prawidłowego metabolizowania białek i tłuszczów, co bezpośrednio wpływa na wzrost masy mięśniowej; pełnią funkcję budulcową (np. budowa błon komórkowych, śluzu, mazi stawowej, tkanki łącznej, heparyny); 1 gram glikogenu wiążę 3 4g wody, co bezpośrednio wpływa na gospodarkę wodną organizmu i objętość mięśni [Tomaszewski W. 1998, Zając A. 2007]. Węglowodany, ze względu na budowę dzielimy na proste i złożone. Węglowodany proste nazywane również monosacharydami zawierają od 3 do 7 atomów węgla i nie rozkładają się na cukry prostsze. Trawienie tego typu 4

5 cukrów zaczyna się już w jamie ustnej. Są źródłem szybko dostępnej energii, powodują szybki skok cukru we krwi. Najistotniejszym biologicznie cukrem prostym jest glukoza. Stanowi podstawowy związek energetyczny w organizmie, jest rozkładana w procesie glikolizy na kwas pirogronowy. Służy, jako substrat wielu procesów zachodzących w komórce. Składowana jest w narządach w formie jej polimeru, czyli glikogenu. W wątrobie stanowi 10% jej masy około 150g. Większa ilość glikogenu zmagazynowana jest w mięśniach i w zależności od ich masy oraz wytrenowania waha się w granicach od 300 do 900g. Pozostałe cukry proste muszą ulec w wątrobie przemianie na glukozę. Następnym obficie występującym cukrem prostym w przyrodzie jest fruktoza (cukier owocowy) składnik owoców oraz miodu. Galaktoza to składnik laktozy (cukru występującego w mleku). Mannoza to kolejny cukier prosty połączony z białkiem [Kołodziejczyk A. 2006, Zając A. 2007]. Węglowodany złożone: stanowią połączenie dwóch lub więcej cukrów. Zbudowane są z długich łańcuchów, za których ogniwa można uznać cząsteczki cukrów prostych. W procesie trawienia, pod wpływem procesu hydrolizy rozkładane są do cukrów prostych. Do węglowodanów złożonych zaliczamy oligosacharydy znane również jako dwucukrowce (cząsteczki złożone z 2 do 9 cząsteczek cukrów prostych) oraz polisacharydy czyli wielocukrowce (minimum 10 cząsteczek cukrów prostych). Węglowodany złożone mają bardzo istotne znaczenie w odżywianiu człowieka. Ze względu na dłuższy niż w przypadku glukozy czas trawienia, powodują mniejsze, ale za to dłuższe uwalnianie cukru do krwi, co wiąże się też z mniejszymi skokami poziomu insuliny. Tego typu cukrowce występują w pełnoziarnistym chlebie, owsiance, ryżu, kaszach oraz warzywach, takich jak groch, fasola, bób, soja [Zając A. 2007]. Najbardziej znanym cukrem w żywieniu człowieka jest sacharoza (dwucukier), złożona z glukozy i fruktozy, występuje w burakach i trzcinie cukrowej, następnie laktoza znajdujący się w mleku krowim oraz maltoza inaczej cukier słodowy. Wielocukry (polisacharydy) składają się z powiązanych w szczególny sposób cząsteczek cukrów prostych. Do tej grupy należą: skrobia, celuloza i glikogen. Skrobia, czyli mączka, znajduje się w ziarnach zbóż, grochu, fasoli, ziemniakach i nasionach roślin strączkowych. Składa się z wielu cząsteczek glukozy i jest bardzo dobrym źródłem energii. Glikogen (zwany skrobią zwierzęcą) jest cukrem, 5

6 magazynowanym w wątrobie i mięśniach, stanowiącym zapasowy substrat energetyczny. Oba wymienione powyżej węglowodany są łatwo przyswajalne w organizmie człowieka. Ważnym elementem procesu trawienia jest błonnik, czyli grupa celuloz, składnika błon komórek roślinnych nietrawiony przez ludzki organizm. Jego obecność w diecie jest warunkiem prawidłowej pracy układu pokarmowego, tempa przesuwania pokarmu w jelitach i wydalania kału, czyli pełni funkcję oczyszczającą jelita z niestrawionych resztek pokarmowych. Błonnik absorbuje cholesterol, działa też przeciwmiażdżycowo. Diety ubogie w błonnik sprzyjają rozwojowi nowotworów układu pokarmowego, w szczególności jelita grubego. Jego dzienne zapotrzebowanie wynosi 40-60g. Wyróżnia się dwa główna rodzaje błonnika: rozpuszczalny- zawiera pektyny, gumy i śluzy, występuje w owocach, owsie, jęczmieniu i nasionach roślin strączkowych np. grochu fasoli oraz błonnik nierozpuszczalny, czyli celuloza, hemiceluloza i lignina, występuje w produktach pełnoziarnistych, kaszach, płatkach, warzywach i nasionach [Celejowa I, 2008, Zając A. 2007]. Definicja i zastosowanie indeksu glikemicznego. Prawidłowe stężenie glukozy we krwi powinno wynosić ,66 mmol/l ( mg/dl). Spadek poziomu cukru poniżej dolnej granicy nazywany jest hipoglikemią, a wzrost powyżej górnej granicy zwane jest hiperglikemią. Zarówno zbyt niski jak i zbyt wysoki poziom cukru ma negatywny wpływ na człowieka. Organizm dąży wtedy do wyrównania tego poziomu, najczęściej na drodze neurohormonalnej, co najczęściej można odczuć po senności i łaknieniu na słodycze [Celejowa I. 2008]. Mówiąc o węglowodanach należy wspomnieć o Indeksie Glikemicznym (IG), który to szereguje produkty spożywcze według tego, jak szybko po ich spożyciu rośnie we krwi stężenie cukru - glukozy. Indeks ten zwany jest również wskaźnikiem glikemicznym. Produkty spożywcze zawierające węglowodany bardzo różnią się przyswajalnością i tempem ich wchłaniania. Indeks glikemiczny właśnie o tych różnicach informuje wykorzystując skalę od 0 do 100 punktów [Zając A. 2007]. Do węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym (powyżej 75 punktów) zalicza się: cukier rafinowany, suszone owoce: rodzynki, daktyle, śliwki, gotowane warzywa: marchew, ziemniaki, bób, pieczywo francuskie, napoje energetyczne: red bull, coca-cola itp., groszek zielony, kukurydza z puszki, kasze: jaglana, manna, kleik ryżowy, miód, mleko zagęszczone, piwo, płatki: kukurydziane, 6

7 owsiane błyskawiczne, ryżowe, soki owocowe w szczególności nektary [Kozłowski A. 2008]. Do węglowodanów o średnim indeksie glikemicznym punktów zalicza się: pieczywo jasne - żytnie, ciemne, makaron, ryż biały, otręby, buraki, kukurydza, groszek zielony świeży, banany, brzoskwinie, figi, pomarańcza, ananasy, truskawki [Kozłowski A. 2008]. Źródłem węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym do 40 punktów są niektóre owoce złożone głównie z cukrów prostych, ale nie powodujące szybkiego uwolnienia glukozy do krwi, czyli nie powodują drastycznych reakcji insulinowych: czereśnie, wiśnie, grejpfrut, jabłko, morele, oliwki oraz świeże warzywa bogate w minerały i witaminy, z dużą zawartością błonnika i niewielką wartością energetyczną w przeliczeniu na masę produktu: cebula, szparagi, brukselki, brokuły, kapusta, kalafior, marchewka, ogórek, seler, rzodkiewka, fasola, pomidor, papryka, orzechy. Wymieniany indeks dotyczy oczywiście warzyw surowych. Do tej grupy produktów należy dodać płatki owsiane oraz otręby pszenne [Zając A. 2007]. Węglowodany o niskim indeksie glikemicznym są bardzo dobrym i pożądanym źródłem pozyskania energii w diecie. W sporcie dąży się do zminimalizowania spożycia produktów o wysokim indeksie glikemicznym, jako substancji powodującej duże wahania cukru we krwi a w konsekwencji powodują odkładanie się ich w postaci tkanki tłuszczowej [Kozłowski A. 2008]. Podczas modelowania ciała zaleca się spożywanie, w zależności od typu sylwetki oraz prędkości metabolizmu, 4,5 6,5 gramów węglowodanów na kilogram masy ciała dziennie [Kozłowski A. 2008]. Podczas redukcji masy ciała często stosowane są diety ubogie w węglowodany, lecz ich niedobór może przejawiać się złym samopoczuciem, uczuciem zmęczenia, zwiększoną drażliwością, bólem głowy. Właściwe wykorzystanie węglowodanów ma kluczowe znaczenie w wielu dyscyplinach sportowych o submaksymalnej i maksymalnej intensywności wysiłku, w których węglowodany stanowią główne źródło energii [Zając A. 2007]. Tłuszcze, jako składnik pokarmowy Trzecim, niezbędnym składnikiem w żywieniu człowieka są tłuszcze. Tłuszcze, zwane też lipidami, są głównie estrami kwasów tłuszczowych i glicerolu. 7

8 Można je podzielić na tłuszcze proste, w których skład wchodzą wyłącznie węgiel, wodór oraz tlen oraz złożone, które zawierają cząsteczki fosforu, azotu, siarki, galaktozy, glukozy, laktozy, aminokwasów i innych cząsteczek. Tłuszczom towarzyszą związki zwane sterolami. W przypadku tłuszczów pochodzenia zwierzęcego jest to cholesterol, a w przypadku tłuszczu pochodzenia roślinnego są to fitosterole [Celejowa I. 2001]. Tłuszcze pełnią nie tylko funkcję energetyczną (1 g. tłuszczu dostarcza aż 9 kcal) oraz termoizolacyjną, ale również budulcową: wchodzą w skład błon komórkowych, osłon mielinowych neuronów, biorą udział w syntezie cholesterolu i niektórych hormonów, współuczestniczą w zachodzeniu procesów chemicznych w organizmie, są nośnikiem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E i K oraz opóźniają uczucie głodu [Celejowa I. 2001]. Aby zrozumieć rolę tłuszczy, trzeba uświadomić sobie, iż organizm ludzki nie przejawia zapotrzebowania na tłuszcze, lecz na konkretne kwasy tłuszczowe [Zając A. 2007]. W odżywianiu człowieka tłuszcze występują w postaci stałej, zbudowanych z kwasów tłuszczowych nasyconych. Charakteryzują się twardą konsystencją w temperaturze pokojowej i występują głównie w produktach zwierzęcych tj. słonina, tłuste mięso, przetworach mlecznych: masło, tłuste sery oraz olejach: palmowym, rzepakowym i kokosowym. Po przetworzeniu grupa ta jest składnikiem wielu wyrobów np. cukierniczych. Ze względu na właściwości podnoszenia całkowitego poziomu cholesterolu, a zwłaszcza frakcji LDL, zaleca się ograniczenie spożywania ich do minimum. W sposób znaczący wpływają na zwiększenie ryzyka powstawania wielu groźnych schorzeń układu krążenia, stanowi więc niepodważalnie najgorszą formą tłuszczy dla zdrowia [Bean A. 2008]. Pożądanymi przez organizm są natomiast kwasy tłuszczowe nienasycone, które w większości nie są produkowane w organizmie i należy je dostarczyć w pożywieniu. Oleje bogate w ten rodzaj kwasów tłuszczowych charakteryzują się płynną konsystencją. Jako źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych wymienia się: siemię lniane, nasiona dyni, soja, orzechy włoskie, słonecznik, migdały oraz oliwki. Zaleca się również spożywanie ryb i skorupiaków, bogatych w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy OMEGA-3 i OMEGA-6, głównie ryby o wysokiej zawartości tłuszczu: łosoś, pstrąg, makrela. Kwasy tłuszczowe nienasycone są bardzo wartościowym źródłem energii, obniżają frakcję złego cholesterolu, podnosząc przy tym ilość dobrego (HDL). Zaleca się 8

9 uzupełnianie do 15% dziennego zapotrzebowania kalorycznego właśnie przez ten rodzaj tłuszczów [Zając A. 2007]. Tłuszcze trans powstają podczas utwardzania olejów roślinnych. Ten proces technologiczny jest powszechnie wykorzystywany w przemyśle spożywczym. W ten sposób wytwarza się twarde margaryny i tłuszcze, które są w ciasteczkach, chipsach, chrupkach, fast-foodach, batonikach. Mają bardzo niebezpieczny wpływ na organizm człowieka, gdyż obniżają poziom dobrego cholesterolu i zwiększają poziom LDL [Bean A. 2008]. Tłuszcze stanowią niezbędny element diety każdego człowieka, jednak sportowcy powinni zwracać szczególną uwagę na ilość i jakość spożywanych tłuszczy. Niewłaściwa organizacja spożywania tłuszczów w diecie może zaowocować problemami zdrowotnymi, zmniejszeniem efektywności treningu oraz zwiększeniem poziomu otłuszczenia ciała, a w konsekwencji wiele schorzeń narządów wewnętrznych np. miażdżyca naczyń krwionośnych. [Celejowa I. 2001]. Zaleca się, żeby tłuszcze pokrywały około 15% dziennego zapotrzebowania na energię. Minimalną ilość dla osoby dorosłej o umiarkowanym trybie życia uznaje się 10%. Niestety duża część społeczeństwa spożywa dużo więcej tłuszczu, niż wymaga tego ich zapotrzebowanie na energię, co wiąże się z konsekwencjami na tle zdrowotnym. Wśród osób aktywnych fizycznie podstawowym źródłem tłuszczu powinny być: oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia, olej lniany, olej z pestek dyni, z orzecha laskowego, z sezamu oraz z maku. Zaleca się wybór olejów tłoczonych na zimno, nierafinowanych. Popularne są również oleje rybne [Kozłowski A. 2008]. Zjawisko nadwagi, czy otyłości, nie jest spowodowane jedynie przez sam tłuszcz, jako składnik pokarmowy, lecz przez niezbilansowaną dietę, czyli dodatni bilans energetyczny, bez względu na składnik: tłuszcz, białko czy węglowodany [Zając A. 2007]. Woda, jako najważniejszy składnik organizmu człowieka. Woda jest podstawowym składnikiem budulcowym organizmu człowieka, stanowi 60% jego masy. Mięśnie zawierają 75% wody, kości 25%, a płuca prawie 90%. U przeciętnego człowieka dzienna wymiana wody stanowi ok 3-6%. 9

10 U sportowca wartość ta jest znacznie większa i całkowita wymiana wody w organizmie może nastąpić nawet w ciągu 6 dni [Zając A. 2007]. Woda w organizmie pełni funkcję: budulcową, regulacyjną (przemiana materii) oraz termoregulacyjną. Udowodniono, że 3% odwodnienie mięśni powoduje 10% spadek siły i 8% spadek szybkości, co w większości dyscyplin sportowych wiąże się z gorszym wynikiem. Dlatego też osoby uprawiające sport są grupą, która powinna szczególnie dbać o prawidłowe nawodnienie organizmu, gdyż każdy błąd może wiązać się ze spadkiem możliwości sportowych. Odwodnienie może doprowadzić w konsekwencji do obniżenia zdolności psychicznych i fizycznych, hipertermii i udaru cieplnego [Kożuch G. 1995]. Zaleca się uzupełnianie płynów najlepiej w postaci czystej wody, gdyż jest dużo szybciej przyswajana niż płyny bazujące na węglowodanach np. soki czy napoje. Dzienne zapotrzebowanie na wodę jest zależne od wieku, aktywności fizycznej, temperatury otoczenia. Przyjmuje się, że osoby uprawiające czynnie sport powinny dziennie spożywać 3-5 litrów wody niegazowanej, w nie wielkich dawkach jednorazowych [Kożuch G. 1995]. Podsumowanie i wnioski Warunkiem kształtowania ciała oraz wzrostu wyników sportowych jest niepodważalnie odpowiednio dobrany trening siłowy, połączony z odpowiednim żywieniem oraz odnową biologiczną. Osoba pragnąca modelować sylwetkę (np. zwiększyć masę mięśniową, nie zwiększając przy tym w znacznym stopniu tkanki tłuszczowej) powinna dostarczyć codziennie około 20-30% zapotrzebowania na energię ze spożytego białka, gdyż jedną z głównych funkcji białka w organizmie człowieka jest funkcja budulcowa. Trenujący musi zadbać również o spożywanie odpowiednich ilości (60-70% dziennego zapotrzebowania na energię) węglowodanów, które nie powodują dużych skoków cukru we krwi tj. o niskim indeksie glikemicznym jak np. brązowy ryż, czy płatki owsiane. Autorzy jednomyślnie odradzają spożywanie cukrów prostych, ze względu na ich wpływ na wzrost otłuszczenia ciała oraz duże wahania insuliny. Około % energii powinno pochodzić z ciekłych, wartościowych tłuszczów. Wartościowe tłuszcze należy czerpać z oliwy z oliwek tłoczonej na zimno, oleju 1

11 lnianego, orzechów oraz wartościowych ryb. W praktyce osoba trenująca systematycznie (4 i więcej razy w tygodniu) powinien spożywać dziennie 1,8-2,2g białka na kilogram masy ciała, około 5-6 gramów węglowodanów o niskim indeksie glikemicznym a resztę zapotrzebowania na kalorie uzupełnia poprzez spożywanie tłuszczu. Dla prawidłowego funkcjonowania organizmu należy spożywać odpowiednią ilość warzyw i owoców, gdyż są one źródłem niezbędnych związków mineralnych, witamin oraz błonnika. Zjawisko nadwagi, czy otyłości, nie jest spowodowane jedynie przez sam tłuszcz, jako składnik pokarmowy, lecz przez niezbilansowaną dietę, czyli dodatni bilans energetyczny, bez względu na składnik: tłuszcz, białko czy węglowodany. Piśmiennictwo 1. Bean A. (2008): Żywienie w sporcie kompletny przewodnik. Wyd. Zysk i s- ka Poznań. 2. Celejowa I. (2001): Żywienie w treningu i walce sportowej. Centralny Ośrodek Sportu, Warszawa. 3. Celejowa I. (2008): Żywienie w sporcie. Wyd. PZWL, Warszawa. 4. Kołodziejczyk A. (2006): Naturalne związki organiczne. Wyd. 2, PWN, Warszawa. 5. Kowaluk G. Sacharuk J. (2004): Kulturystyka metody treningu, żywienia, odnowy biologicznej. Wyd II, ARTE, Biała Podlaska. 6. Kozłowski A. (2008): Kształtowanie ciała kompendium wiedzy kulturystycznej. Warszawa. 7. Kożuch G. (1995): Dieta zwycięzców. Wyd. Koma, Gdańsk. 8. Tomaszewski W. (2001): Odżywki i preparaty wspomagające w sporcie poradnik dla amatora i profesjonalisty. Wyd. Med. Sport Warszawa. 9. Rychlik T. (2008): Kulturystyka i fitness perfekcyjny wygląd. Złote Myśli, Gliwice. 10. Zając A., Poprzęcki S., Waśkiewicz Z. (2007): Żywienie i suplementacja w sporcie. Wyd. AWF Katowice. 1

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

mgr Grzegorz Kępa Wykładowca AWF Warszawa Trener I klasy w kulturystyce i fitness Specjalista ds. żywienia i suplementacji w sporcie

mgr Grzegorz Kępa Wykładowca AWF Warszawa Trener I klasy w kulturystyce i fitness Specjalista ds. żywienia i suplementacji w sporcie mgr Grzegorz Kępa Wykładowca AWF Warszawa Trener I klasy w kulturystyce i fitness Specjalista ds. żywienia i suplementacji w sporcie Węglowodany są to związki organiczne składające się z węgla, wodoru

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w sportach siłowych

Dietetyka Odchudzanie Diety Zdrowa żywność Lecznie żywieniowe Otyłość Porady dietetyka Dieta Żywienie w sportach siłowych Sposób żywienia sportowców zależy od uprawianej przez nich dyscypliny sportu. Poniższy artykuł przedstawia jak powiniśmy się odżywiać, kiedy uprawiamy sporty siłowe oraz jak duży wpływ ma jedzenie zarówno

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie?

Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie? Błonnik jako cudowny środek na odchudzanie? Jednym z najbardziej skutecznych sposobów, aby stracić nadprogramowe kilogramy, to kontrolować własny apetyt. Łatwo powiedzieć, ciężej wykonać! Jednak gdy poznamy

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak Podstawy żywienia w sporcie Aneta Sojak Właściwe żywienie i nawodnienie = Osiągnięcie sukcesu Energia do pracy mięśni Adaptacja do wysiłku Skuteczna regeneracja (zmniejszenie procesów katabolicznych) Zły

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej

Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej Zasady diety piłkarskiej lek. med. Jarosław Madej 1 Zasady ogólne 1. Częstość i regularność posiłków 2. Śniadanie - najważniejszy posiłek dnia 3. Ostatni posiłek -2 godz. przed snem 4. Posiłek budulcem

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała

Żywienie dziecka. Żywienie dziecka. Budowa nowych tkanek (rozrost) Odnowa zużytych tkanek. Wytwarzanie energii. Utrzymywanie temperatury ciała Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA. Prawidłowe żywienie dzieci

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA. Prawidłowe żywienie dzieci ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA Prawidłowe żywienie to jeden z najważniejszych czynników środowiskowych które korzystnie wpływają na ludzkie zdrowie. Żywienie zgodne z normami dostarcza człowiekowi energii oraz

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko KATEGORIE ŻYWIENIOWE WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA WIERSZE NA ZDROWIE

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

Dieta, czyli sposób odżywiania się dziecka ma wpływ na jego samopoczucie, zdrowie, sprawność układu nerwowego oraz mięśniowego.

Dieta, czyli sposób odżywiania się dziecka ma wpływ na jego samopoczucie, zdrowie, sprawność układu nerwowego oraz mięśniowego. Dieta, czyli sposób odżywiania się dziecka ma wpływ na jego samopoczucie, zdrowie, sprawność układu nerwowego oraz mięśniowego. Dzieci do prawidłowego rozwoju potrzebują właściwie zbilansowanych składników

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller

Żywienie dziecka. dr n.med. Jolanta Meller Żywienie dziecka dr n.med. Jolanta Meller Na wiele potrzebnych nam rzeczy możemy poczekać. Dziecko nie może. Właśnie teraz formują się jego kości, tworzy się krew, rozwija umysł. Nie możemy mu powiedzieć

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal Zdrowe żywienie w cukrzycy Lista wymienników 1 porcji produktów**

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O RACJONALNYM ODŻYWIANIU I KONTROLI WAGI

TEST WIEDZY O RACJONALNYM ODŻYWIANIU I KONTROLI WAGI TEST WIEDZY O RACJONALNYM ODŻYWIANIU I KONTROLI WAGI 1) BMI (Body Mass Index) to: a) wzrost [cm] / masa ciała² [kg] b) masa ciała [kg] / wzrost² [m] c) wzrost [m] / masa ciała² [kg] d) masa ciała [kg]

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014

Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014 Konkursu wiedzy o zdrowym stylu życia Trzymaj Formę! rok szkolny 2013/2014 Kod ucznia Informacje dla ucznia 1. Na stronie tytułowej arkusza w wyznaczonym miejscu wpisz swój kod ustalony przez komisję.

Bardziej szczegółowo

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora.

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora. Lista zamienników 140g cukinii 100g bakłażana 80g dyni 70g kabaczka 80g papryki czerwonej 100g ogórka 50g papryki czerwonej 100g pomidora 100g rzodkiewek 100g dyni 200g cukinii 130g kalafiora 100g brokuła

Bardziej szczegółowo

DIETA PO RESEKCJI TRZUSTKI

DIETA PO RESEKCJI TRZUSTKI DIETA PO RESEKCJI TRZUSTKI Opracowała: Dr n. med. Dorota Waśko-Czopnik specjalista chorób wewnętrznych, dietetyk Leczenie operacyjne polegające na całkowitym usunięciu trzustki, niekiedy wraz z sąsiadującymi

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA Temat: Denaturacja białek oraz przemiany tłuszczów i węglowodorów, jako typowe przemiany chemiczne i biochemiczne zachodzące w żywności mrożonej. Łukasz Tryc SUChiKL Sem.

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego SKLEPIKI SZKOLNE Prawidłowe żywienie jest jednym z istotnych elementów wpływających korzystnie na zdrowie dziecka. Dzieci i młodzież powinny spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Oznacza to, iż w czasie

Bardziej szczegółowo

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia Anna Jelonek dietetyk Rola jednostek i społeczeństwa Sposób odżywiania kobiety w ciąży związany z przekarmieniem

Bardziej szczegółowo

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Zdrowie to stan pełnego dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby i kalectwa. Na zdrowie mają wpływ: -styl życia

Bardziej szczegółowo

PRZEZ ŻOŁĄDEK DO MÓZGU. odżywianie a sprawność umysłowa dziecka

PRZEZ ŻOŁĄDEK DO MÓZGU. odżywianie a sprawność umysłowa dziecka Obecny styl życia i towarzyszące mu zmiany, także w naszym sposobie odżywiania się, zmniejszają zdolność uczenia się, sprzyjają przemęczeniu psychicznemu i fizycznemu, powodują drażliwość a nawet agresję.

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Zasada trzecia. Zasada czwarta

Zasada trzecia. Zasada czwarta Zdrowe odżywianie jest podstawą zachowania zdrowego organizmu. Przestrzegając dziesięciu podstawowych zasad właściwego żywienia, wykorzystamy dostępne pożywienie w najbardziej efektywny dla naszego zdrowia

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje:

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje: DZIEŃ 1 filet z kurczaka 0,5 kg łosoś dzwonko 0,3 kg jogurt naturalny 400 ml mleko ser mozzarella light 80 g ser twarogowy 0,35 kg jajka 10 szt. kasza gryczana - 0,15 kg mąka pszenna 0,3 kg mąka żytnia

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejsze tematy: Węglowodany Cukier Indeks i Ładunek Glikemiczny Węglowodany są ważne! są źródłem szybko przyswajalnej energii, odżywiają bezpośrednio komórki mózgowe,

Bardziej szczegółowo

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES Do osiągnięcia sukcesu w sporcie pomocna jest dieta wysokowęglowodanowa. Spożywanie węglowodanów w czasie intensywnego wysiłku zwiększa wytrzymałość, czyli

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Żywić się zdrowo powinniśmy w każdym okresie życia, ale szczególnie ważny jest sposób odżywiania dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Szafy, garderoby, zabudowy wnęk Rydułtowy ul. Bema 3 Turza Śląska ul.. Bogumińska 21 tel./fax (032) 451-41-29

Szafy, garderoby, zabudowy wnęk Rydułtowy ul. Bema 3 Turza Śląska ul.. Bogumińska 21 tel./fax (032) 451-41-29 Odżywianie w konkurencjach wytrzymałościowych..część 2 Odżywianie jest nieodłącznym elementem procesu treningowego. Pozostałe elementy to trening i regeneracja. Wszystkie te elementy są jednakowo ważne

Bardziej szczegółowo

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska Indeks glikemiczny a produkty piekarskie Dr inż. Małgorzata Wronkowska Według danych Urzędu Statystycznego za rok 2010 przeciętne miesięczne spożycie chleba na osobę w Polsce w ostatnich 10 latach spadło

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

W glowodany. Celuloza. Fruktooligosacharydy. Cukry. W glowodany. Mannooligosacharydy. Dro d e CHO CHO2OH CHOH CH2OH O CHOH CHOH CH 2 OH

W glowodany. Celuloza. Fruktooligosacharydy. Cukry. W glowodany. Mannooligosacharydy. Dro d e CHO CHO2OH CHOH CH2OH O CHOH CHOH CH 2 OH W glowodany CH 2 H H H H CH 2H H H CH 2 CH 2 H Celuloza H CH 2 H H Fruktooligosacharydy Cukry CH2H Mannooligosacharydy W glowodany CH CHH Glucose Mannose CHH CH2H CHH CHH CH2H CH2H 15 W G L W D A N Y ZDRWIE

Bardziej szczegółowo

ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze?

ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze? ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze? Odżywianie jest rozumiane jako przyjmowanie pokarmu w celu zaspokojenia podstawowej potrzeby fizjologicznej każdego żywego organizmu, niezależnie

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZŁE NAWYKI ŻYWIENIOWEKONSEKWENCJE zmniejszona wydolność fizyczna dziecka, płaskostopie, skrzywienia

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców

Warsztaty dla Rodziców Warsztaty dla Rodziców Śniadania dla dzieci o dużej aktywności fizycznej dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Warszawa, 27 października 2015 r. Ogólne zalecenia żywieniowe dla dzieci

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko jest

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań.

Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań. Czat z Anną Jelonek Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań. Jaka jest różnica pomiędzy makaronami i ryżami białymi a brązowymi? Czy ma to wielkie znaczenie w

Bardziej szczegółowo

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój:

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Żywienie a nastrój dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Katedra i Zakład Dietetyki SGGW w Warszawie Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Kwas foliowy Witamina B 6 Witamina B 12 Witamina D Witamina C Kwasy

Bardziej szczegółowo

W zdrowym ciele zdrowy duch Ulotka informacyjna dla rodziców przygotowana przez klasę VI w ramach programu Trzymaj formę

W zdrowym ciele zdrowy duch Ulotka informacyjna dla rodziców przygotowana przez klasę VI w ramach programu Trzymaj formę W zdrowym ciele zdrowy duch Ulotka informacyjna dla rodziców przygotowana przez klasę VI w ramach programu Trzymaj formę Wybierz zdrowie! Oto pięć powodów, dla których warto wybrać zdrowy styl życia: Rzadziej

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Rola produktów zbożowych w żywieniu człowieka Produkty zbożowe, czyli mąki, pieczywo, kasze, ryż, makarony

Bardziej szczegółowo

Żywienie dzieci aktywnych UKS CITYZEN

Żywienie dzieci aktywnych UKS CITYZEN Żywienie dzieci aktywnych UKS CITYZEN Zbyt duża ilość naprężeń (zajęć ruchowych) przy niskim poziomie regeneracji może spowodować pojawienie się PRZETRENOWANIA (chronicznego zmęczenia) i ma negatywny

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo