Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL , EuropeAid/113506/D/SV/PL

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL"

Transkrypt

1 Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL , EuropeAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO - European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial Communications (Warszawa) oraz Kancelarii Prawnej Hogan & Hartson (Warszawa) Zamówienie Nr 025 Dyrektywa 2000/60/WE ustanawiająca ramy dla działań Wspólnoty w zakresie polityki wodnej (Ramowa Dyrektywa Wodna) i jej znaczenie dla ochrony przeciwpowodziowej realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu ekspertyzę przygotował Owen McIntyre w imieniu ECO 31 marca 2003 Wstęp Ramowa Dyrektywa Wodna jest wyrazem zasadniczego zwrotu polityki środowiskowej w kierunku integracji i koordynacji polityki wodnej dla zapewnienia ochrony środowiska oraz racjonalnej eksploatacj i alokacji zasobów wodnych. W tym zakresie, jednym z jej deklarowanych celów jest łagodzenie skutków powodzi. Niemniej, cel ten wynika z szerszego kontekstu nadrzędnych celów zapewniania dobrej jakości wód powierzchniowych i podziemnych dla trwałego, zrównoważonego i uczciwego użytkowania wód oraz ochrony ekosystemów wodnych i związanych z nimi ekosystemów naziemnych. Tym samym, w pewnych przypadkach wymagania Dyrektywy mogą być interpretowane jako zakaz podejmowania określonych środków ochronnych przez Państwa Członkowskie, na przykład dla zachowania chronionych siedlisk na terenach podmokłych. Potrzeba zapobiegania skutkom powodzi lub ich łagodzenia może także stanowić racjonalne wytłumaczenie nie spełnienia wymogów środowiskowych Dyrektywy. Tekst Dyrektywy zawiera niewiele szczegółów na temat środków przeciwpowodziowych wymaganych w Państwach Członkowskich, ale należy racjonalnie założyć, że środki te muszą być objęte planami zarządzania dorzeczami, przyjętymi i wdrożonymi przez właściwe władze na każdym obszarze dorzecza. Tak więc, Dyrektywa nakłada na Państwa Członkowskie wymóg zintegrowanego podejścia do zarządzania dorzeczami, obejmującego zdefiniowanie spójnego zestawienia środków w zakresie ochrony środowiska, zarządzania zasobami wodnymi i przeciwdziałania podwoziom w każdym dorzeczu. Wiele dorzeczy zajmuje tereny więcej niż jednego Państwa i wymaga uzgodnień transgranicznych. Uzgodnienia te, stanowiące praktyczny efekt koncepcji zarządzania dorzeczami, zostały wypracowane w ramach przepisów międzynarodowych, zaś praktyka Państw Członkowskich powinna obejmować informacje o wymaganiach przewidzianych w Dyrektywie. Istotne jest także wprowadzenie do międzynarodowego prawa zwyczajowego obowiązku ostrzegania sąsiednich Państw Członkowskich o zdarzeniach mogących spowodować szkody na ich terenie, co ma szczególne znaczenie w przypadku powodzi na dorzeczach międzynarodowych. 1

2 Niniejszy raport obejmuje następujące zagadnienia: kwestie prawne i kluczowe cechy ochrony przeciwpowodziowej Ramowej Dyrektywy Wodnej; zarządzanie dorzeczami; przepisy planowania przestrzennego jako środek ochrony przeciwpowodziowej; odpowiedzialność władz jako środek ochrony przeciwpowodziowej; wybrane przykłady krajowego stosowania Ramowej Dyrektywy Wodnej: Francja, Bułgaria, Wielka Brytania, Holandia, Belgia i Niemcy; podstawowe źródła i bibliografia; Załącznik I: Rozwój koncepcji dorzecza w prawie międzynarodowym - szkic międzynarodowych środków zintegrowanego zarządzania dorzeczami; Załącznik II: Obowiązek ostrzegania przewidziany w prawie międzynarodowym. * * * Kwestie prawne i kluczowe cechy ochrony przeciwpowodziowej Ramowej Dyrektywy Wodnej Przed przyjęciem Ramowej Dyrektywy Wodnej (WFD) 1 ustawodawstwo wodne Wspólnoty Europejskiej miało charakter przypadkowy i fragmentaryczny oraz było podzielone na liczne środki dotyczące określonych substancji (np. azotanów, 2 substancji niebezpiecznych 3 ), źródeł (np. wód gruntowych 4 ), procesów (np. oczyszczania ścieków miejskich 5 ) i zastosowań (np. wody pitnej, 6 hodowli mięczaków, 7 rybołówstwa słodkowodnego 8 ). Aby poprawić tę sytuację, nadrzędnym celem WFD w zakresie ochrony wód jest stworzenie ram dla: (a) zapobiegania dalszej degradacji oraz zapewnienia ochrony i poprawy ekosystemów wodnych oraz, w zakresie potrzeb wodnych, ekosystemów ziemnych i terenów podmokłych bezpośrednio uzależnionych od wodnych; (b) promocji trwałej eksploatacji wód w oparciu o perspektywiczną ochronę dostępnych zasobów wodnych; (c) zwiększenia ochrony i poprawy stanu środowiska wodnego, m.in. poprzez stosowanie określonych środków zapewniających stopniową redukcję zrzutów, emisji i wycieków priorytetowych substancji, a także neutralizację lub eliminację wycieków, emisji i strat priorytetowych substancji niebezpiecznych; (d) stopniowej redukcji zanieczyszczenia wód gruntowych i zapobiegania ich dalszym zanieczyszczeniom, 1 Dyrektywa 2000/60/WE ustanawiająca ramy dla działań Wspólnoty w zakresie polityki wodnej, 2000 OJ (L327)1. 2 Dyrektywa 91/676/EWG w sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniem azotanami ze źródeł rolniczych, 1991 OJ (L375)1. 3 Dyrektywa 76/464/EWG, 1976 OJ (L129)23, zmieniona Dyrektywą 91/692/EWG, 1991 OJ (L377) Dyrektywa 0/68/EWG w sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniem określonymi substancjami niebezpiecznymi, 1980 OG (L20)43. 5 Dyrektywa 91/271/EWG w sprawie oczyszczania ścieków miejskich, 1991 OJ (L135)40. 6 Dyrektywa 80/778/EWG w sprawie jakości wody pitnej, 1980 OJ (L129)11. 7 Dyrektywa 91/492/EWG określająca warunki ochrony i wprowadzania do obrotu małż bivalves, 1991 OJ (L268)1. 8 Dyrektywa 78/659/EWG w sprawie jakości wód słodkich wymagających ochrony i poprawy dla zarybiania, 1978 OJ (L222)1 2

3 (e) łagodzenia skutków powodzi i suszy. 9 Dyrektywa określa więcej szczegółowych celów środowiskowych na podstawie Artykułu 4. Kolejne zidentyfikowane cele to: zapewnienie zintegrowanego systemu zarządzania wodą w oparciu o zlewnie hydrologiczne a nie granice polityczne lub administracyjne; 10 wprowadzenie zintegrowanego podejścia do kontroli zanieczyszczeń; 11 promowanie trwałego użytkowania wód 12 i zapewnienie aktywnego uczestnictwa zainteresowanych stron i społeczności. 13 Aby zapewnić bardziej całościowe i zintegrowane podejście do zarządzania i ochrony wód, obszar Państwa Członkowskiego zostanie podzielony na Okręgi Dorzeczy (River Basin Districts - RBD), z których część obejmie terytorium dwóch lub więcej Państw. Dla każdego okręgu zostanie opracowany Plan Zarządzania Dorzeczem (River Basin Management Plan - RBMP), obejmujący środki dla realizacji określonych celów w każdym dorzeczu. 14 Publiczna debata także odgrywa centralny czynnik identyfikacji istotnych zagadnień w zakresie zarządzania wodami i rozwoju RBMP. Choć cel łagodzenia skutków powodzi jest jednoznacznie określony w Artykule 1, pojawia się on także w kontekście nadrzędnych celów ochrony ekosystemów wodnych i ziemnych oraz zapewniania dobrej jakości wód powierzchniowych i gruntowych dla trwałego, zrównoważonego i uczciwego użytkowania wód. Tak więc, pomimo iż w normalnych warunkach Państwa Członkowskie dążą do zapobiegania lub łagodzenia skutków powodzi, wymagania Dyrektywy mogą być w pewnych przypadkach interpretowane jako zabraniające podejmowania określonych środków przeciwpowodziowych, na przykład dla zachowania chronionych siedlisk na terenach podmokłych. Dyrektywa przewiduje także liczne zwolnienia z obowiązków środowiskowych Państw Członkowskich. Przykładowo, termin na osiągnięcie celów w zakresie środowiska może zostać przedłużony do 12 lat w przypadku istotnych problemów technicznych, implikacji finansowych lub utrudnień naturalnych. Ponadto, Państwa Członkowskie nie naruszają Dyrektywy jeżeli nie mogą zrealizować powyższych celów wskutek okoliczności określonych w Artykule 4(7). Zgodnie z tym artykułem, takie niezrealizowanie może wynikać z modyfikacji fizycznej charakterystyki wód powierzchniowych lub nowej działalności przestrzennej człowieka, pod warunkiem, że przyczyny tych modyfikacji zostały określone w RBMP, zaś ich korzyści dla ludzkiego zdrowia, bezpieczeństwa i trwałego rozwoju przeważają interes publiczny wyrażony celami środowiskowymi. 15 Warunek ten wraz z wymogiem, że modyfikacje "nie mogą zostać zapewnione innymi środkami z przyczyn technicznych lub z powodu dysproporcji finansowych", 16 stanowi wyraźnie nawiązanie do zasady proporcjonalności oraz przewidzianych w Dyrektywie o siedliskach warunków odstępstwa od zasady utrzymania miejsc chronionych, w których znajduje się priorytetowe siedlisko naturalne lub priorytetowy gatunek. Zgodnie z tymi warunkami, Państwo Członkowskie może rozważyć naruszenie interesu publicznego tylko w odniesieniu do ludzkiego zdrowia, bezpieczeństwa publicznego, korzyści środowiskowych oraz, zgodnie z opinią Komisji, "innych zasadniczych przyczyn naruszenia interesu publicznego". 17 Komisja dokonała wszechstronnej interpretacji zwolnień w 9 Artykuł Artykuł Artykuł Artykuły 5, 7 i Artykuł Artykuł 11 i 13 oraz Aneks VII. 15 Artykuł 4(7)(b) i (c). 16 Artykuł 4(7)(d). 17 Dyrektywa 92/43/WE w sprawie zachowania naturalnych siedlisk i dzikiej fauny i flory, 1992 OJ (L206)7, Artykuł 6(4). Zob. O. McIntyre, EC Nature Conservation Law (Part I) (2002) 9 Irish Planning and Environmental Law Journal 59, str

4 zakresie ochrony środowiska przewidzianych w Artykule 6(4). 18 Przykładowo, w przypadku niemieckich planów budowy autostrady biegnącej przez Dolinę Peene, w której znajdują się dwa miejsca chronione i priorytetowe typy siedlisk, Komisja uznała, że projekt ten jest uzasadniony ze względu na przeważające przesłanki interesu publicznego, takie jak zatrudnienie, spójność ekonomiczna i społeczna oraz tworzenie rynku wewnętrznego. 19 Należy zatem założyć, że proporcjonalne środki ochrony przeciwpowodziowej mogą być generalnie dopuszczane pomimo naruszania przez nie obowiązków środowiskowych wynikających z WFD lub innych środków wspólnotowych. Tekst Dyrektywy zawiera niewiele szczegółów na temat środków przeciwpowodziowych wymaganych lub dopuszczalnych w Państwach Członkowskich. Ponadto, pomimo utworzenia szeregu Doradczych Forów Ekspertów i grup roboczych ds. projektów, a także identyfikacji potrzeby integracji polityki wodnej z innymi politykami Wspólnoty, w tym m.in. Polityką Regionalną i Polityką Rozwoju, Strategiczny Dokument Komisji w sprawie "Wspólnej strategii realizacji Ramowej Dyrektywy Wodnej" 20 nie odnosi się jednoznacznie do ochrony przeciwpowodziowej. Należy zatem racjonalnie przyjąć, że środki przeciwpowodziowe oraz ich źródła powinny zostać objęte Planami Zarządzania Dorzeczem, przyjmowanymi i wdrażanymi przez właściwe władze w każdym z Okręgów Dorzecza, 21 choć ani Artykuł 13, ani Aneks VII nie odnoszą się bezpośrednio do tego zagadnienia. 22 Przykładowo, uwzględniając zasadę zwrotu kosztów usług wodnych na podstawie Artykułu 9 i odnosząc się do analizy prowadzonej zgodnie z Aneksem III, Państwa Członkowskie mogą "uwzględniać społeczne, środowiskowe i ekonomiczne skutki regeneracji oraz geograficzne i klimatyczne warunki danego regionu bądź regionów". 23 Ponadto, Państwa te nie naruszą Dyrektywy nie stosując postanowień Artykułu 9(1) "jeżeli nie podważa to celów Dyrektywy i ich realizacji. Państwa Członkowskie składają sprawozdanie z przyczyn niezastosowania w pełni par. 1 w planach zarządzania dorzeczem." 24 Pomimo, iż Aneks III nie odnosi się do ochrony przeciwpowodziowej, po pełnym określeniu tych przyczyn w RBMP Państwa Członkowskie mogą stworzyć strukturę opłat za usługi wodne zapewniającą finansowanie środków przeciwpowodziowych. Zgodnie z postanowieniami Artykułu 9(3): "Artykuł ten nie uniemożliwia finansowania określonych środków ochronnych lub likwidacyjnych dla osiągnięcia celów niniejszej Dyrektywy". Łagodzenie skutków powodzi jest jednym z wyraźnych celów Dyrektywy. Systemy opłat zapewniające zwrot kosztów mogą być opracowane w sposób zapewniający finansowanie prac przeciwpowodziowych, o ile będzie to proporcjonalne do nałożonych obciążeń oraz innych celów Dyrektywy i ogólnie prawa wspólnotowego. Już w trakcie prac nad WFD dostrzegano, że nie wszystkie proponowane cele są ze sobą zawsze zgodne. 25 Zarządzanie dorzeczami Kluczową cechą WFD jest wprowadzenie zarządzania dorzeczami. Ponieważ rzek, jezior i wód gruntowych nie wyznaczają granice państwowe ani administracyjne, dorzecze, czyli 18 Opinia Komisji z 17 kwietnia 1995, 1995 OJ (C178)3; Opinia Komisji z 18 grudnia 1995, 1996 OJ (L6) Zob. J. Scott, EC Environmental Law (Longman, 1998), str maja 2001 r. 21 Zob. art. 4(7)(b), supra. 22 Choć Aneks VII, Część A 7.4, przewiduje wymóg włączenia do RBMP "raportu w sprawie kontroli poboru i przejęcia wody" w ramach "programu środków" wymaganego na podstawie art. 11(3)(c). 23 Artykuł 9(1). 24 Artykuł 9(3). 25 Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego, Polityka Wodna Wspólnoty Europejskiej, COM(96)59 final. Zob. też W. Howarth i D. McGillivray, Water Pollution and Water Quality Law, (Shaw & Sons, 2001), str

5 "obszar, z którego cały powierzchniowy odpływ dostaje się strumieniami, rzekami i ewentualnie jeziorami do morza przez pojedyncze ujście lub deltę," jest uważany za jedyną praktyczną jednostkę administracyjną dla zarządzania rzeczkami. Państwa Członkowskie mają obowiązek zidentyfikować indywidualne dorzecza stosując naturalne granice geograficzne i hydrologiczne oraz ująć je w Okręgi Dorzeczy (River Basin Districts - RBD) dla zarządzania zasobami wodnymi. Małe dorzecza powinny zostać przyłączone do większych, zaś wody gruntowe do najbliższego lub najwłaściwszego RBD. Dotyczy to także wód terytorialnych i innych akwenów morskich. Państwa Członkowskie muszą zastosować odpowiednie uregulowania administracyjne oraz zidentyfikować władze odpowiedzialne za poszczególne RBD, przy czym Dyrektywa dopuszcza istnienie kompetentnego organu koordynującego działalność takich władz lub agencji. 26 Dorzecza stanowią zatem jednostki geograficzne, które powinny być przedmiotem różnorodnych analiz, badań, rejestrów, programów monitoringu i programów działania, takich jak: (a) analiza charakterystyki danego dorzecza; 27 (b) badanie wpływu działalności człowieka na wody powierzchniowe i gruntowe; 28 (c) analiza ekonomiczna użytkowania wód; 29 (d) rejestr terenów wymagających szczególnej troski ze względu na pobór wody, ochronę przyrody i inne cele; 30 (e) programy monitoringu stanu wód; 31 (f) programy realizacji celów środowiskowych Dyrektywy. 32 Plany Zarządzania Dorzeczem (River Basin Management Plans - RBMP) mają umożliwić ocenę efektów istniejących przepisów i efektywności kosztowej środków zaradczych, a także zapewnić informację i ułatwić zaangażowanie społeczności w zarządzanie zasobami wodnymi. Informowanie społeczności i debata publiczna powinny poprzedzać sporządzenie planów zarządzania dorzeczami. Niezbędne jest także opublikowanie projektu RBMP wraz z dokumentacją stanowiącą podstawę decyzji. 33 Jasne sformułowanie celów zarządzania wodnego może zapewnić uznanie środków przeciwpowodziowych za priorytetowe w BRD zagrożonych powodzią. Wiele Państw Członkowskich już teraz organizuje zarządzanie zasobami wodnymi w ramach jednostek administracyjnych odpowiadających zlewniom rzecznym. 34 W Europie kontynentalnej praktyka ta staje się coraz powszechniejsza w stosunku do międzynarodowych cieków wodnych, zaś politykę wodną koordynują władze Państw przybrzeżnych na podstawie konwencjonalnych umów. 35 WFD jednoznacznie wskazuje, że istniejące krajowe i międzynarodowe organa mogą zostać wskazane jako właściwe do celów Dyrektywy oraz zobowiązuje Państwa Członkowskie do przekazania Komisji określonych informacji na temat właściwych organów na szczeblu krajowym i międzynarodowym 36 (Rozwój koncepcji dorzecza w prawie międzynarodowym przedstawiono w Załączniku I). 26 Artykuł 3 i Aneks I. 27 Artykuł Ibid. 29 Ibid. 30 Artykuł 6 i Aneks IV. 31 Artykuł Artykuł Artykuł 14, 34 Zob. Specjalny Komitet Izby Lordów ds. Wspólnot Europejskich, Polityka wodna Wspólnoty, (1977), par Zob. COM(96)59 final, dział Artykuł 3(6) -(9). 5

6 Przepisy planowania przestrzennego jako środek ochrony przeciw-powodziowej Szereg regionów, takich jak Anglia i Walia, realizuje cele w zakresie ochrony przeciwpowodziowej stosując przepisy dotyczące planowania przestrzennego. 37 Podejście to bazuje na założeniu, że problemy powodziowe należy rozwiązywać przez zapobieganie przyczynom szkód a nie poszukiwanie lepszych sposobów na ich usunięcie czy zrekompensowanie. Wprawdzie na terenach wrażliwych podjęto już nieodwracalne inwestycje przestrzenne, istniejących problemów nie można pogłębiać przez dopuszczanie dalszej działalności na terenach zagrożonych powodzią. Podejście to prowadzi jednak do szeregu trudności. Polityka i wytyczne w zakresie planowania przestrzennego są zawsze wyrażane w kategoriach ogólnych, skutkiem czego władze planujące, dla których lokalna demokracja często odgrywa znaczącą rolę w decyzjach o zagospodarowaniu terenu, mogą zdezawuować cele polityki ogólnokrajowej dążąc do krótkoterminowych zysków ze szkodą dla długofalowego zarządzania zagrożeniami. Przykładowo, w Anglii i Walii istnieje alarmująco wysoka statystyka zaakceptowanych wniosków o zagospodarowanie terenu pomimo zastrzeżeń przeciwpowodziowych zgłoszonych przez Agencję Środowiskową. W 2001 r. po długiej i dokładnej analizie projektu wytycznych, Komitet ds. Środowiskowych, Transportowych i Regionalnych Izby Gmin 38 przyjął nowe wytyczne w zakresie kontroli gospodarki przestrzennej i ochrony przeciwpowodziowej, 39 potwierdzając znaczenie czynników powodziowych w planach i podkreślając potrzebę podejścia zapobiegawczego. Wytyczne te przewidują podejście prewencyjne i nakładają obowiązek wykonania specjalnej ekspertyzy zagrożenia powodziowego określonych propozycji przestrzennych. Wprowadzają także podejście całościowe do udzielania zezwoleń na propozycje stwarzające ryzyko powodzi, wyznaczając kierunek rozwoju poza strefami najbardziej narażonymi. Ponadto, zezwolenia na inwestycje przestrzenne stwarzające zagrożenie powodziowe są warunkowane coraz większymi obostrzeniami. Niemniej, te godne polecenia zasady nie są ściśle stosowane przez władze planujące i sądownicze. Przykładowo, w sprawie Carter Commercial Developments Ltd. przeciwko Sekretarzowi Stanu ds. Środowiska (2001), w której zakwestionowano warunek podjęcia prac zapobiegających zalaniu innych terenów, sąd odrzucił argument, że ryzyko powodzi zostałoby zwiększone przez planowane inwestycje, narażające większą społeczność na istniejące ryzyko zalania, i uznał taki warunek za nieprecyzyjny i bezzasadny. Podobnie, w sprawie Goldfinch (Projects) Ltd. przeciwko Narodowemu Zgromadzeniu Walii i Radzie Hrabstwa Flintshire (2002), w której inspektor planowania przestrzennego pominął argumenty Agencji Środowiskowej jako mało znaczące z punktu widzenia prewencji powodziowej, sąd uznał, że nie posiadał on jednoznacznych dowodów na istotne zagrożenie powodziowe planowanej inwestycji. Z kolei w sprawie Fagg i Peel przeciwko Sekretarzowi Stanu ds. Transportu, Samorządów i Regionów oraz Wyncote Developments PLC (2002), w której zakwestionowano wniosek o zagospodarowanie terenu, sąd zastosował bardzo luźną wersję analizy całościowej i stwierdził, że inspektor nie naruszył wytycznych w zakresie planowania ryzyka powodziowego na terenie zalewowym i zagrożonym powodzią. Tak więc, sama elastyczność przepisów o kontroli planowania przestrzennego może utrudnić realizację celu zapobiegania podwoziom. Odpowiedzialność władz jako środek ochrony przeciwpowodziowej W systemach prawnych Państw Członkowskich UE praktycznie nie ma przypadków odpowiedzialności władz publicznych za szkody spowodowane powodzią, co stanowi silny bodziec do poszukiwania oszczędności przy realizacji inwestycji przeciwpowodziowych. 37 Zob. W. Howarth, Implementing Flood Protection Policy Through Planning [2002] 13:4 Water Law 247; W. Howarth, Rethinking Flood Defence Law [2002] 14:6 Environmental Law and Management 341; S. Jackson i T. Williams, Land Drainage and Flood Defence Where Now? [2002] 13:4 Water Law 249; D. Wilkinson, Flood Alleviation: Interpreting Planning Conditions [2002] 13:4 Water Law Development on, or Affecting, the Flood Plain (2000) HC Wytyczne Polityki Planowania Nota 25: Development and Flood Risk (2001). 6

7 Jedynym ewentualnym wyjątkiem jest Francja, gdzie na samorządy regionalne i lokalne może zostać nałożony obowiązek wypłaty odszkodowań prywatnym właścicielom gruntów, o ile zastosowali oni odpowiednie środki zapobiegawcze i systemy zarządzania opracowane przez te władze. 40 Jednak powszechnym przykładem jest Anglia, gdzie Agencja Środowiskowa (Environment Agency - EA) ma tylko prawo do zmniejszania skutków powodzi a nie obowiązek zapobiegania. 41 Jedyne ustawowe obowiązki Agencji obejmują "ogólny nadzór" nad ochroną przeciwpowodziową, lustrację obszarów zagrożonych i ewentualnie ostrzeganie przed powodzią. 42 Poza tym, EA może podejmować prace konserwujące lub udoskonalające środki ochrony oraz budować nowe obiekty, ale nie ma takiego obowiązku. Jeżeli zatem EA nie zrobi niczego aby wykonać swoje uprawnienia przeciwpowodziowe, nie poniesie z tego tytułu żadnych konsekwencji. W sprawie Rada Zlewni Wschodniego Suffolk przeciwko Kent (1941) AC 74, dotyczącej opóźnień w budowie falochronu powodujących zalanie terenów uprawnych na wiele miesięcy, Izba Lordów uznała, że władze przeciwpowodziowe nie są za ten stan odpowiedzialne. Sąd potwierdził, iż faktycznie nie ponoszą one odpowiedzialności jeżeli nie podejmują żadnych działań w odniesieniu do falochronu. Jest oczywiste, że powszechny brak obowiązków prawnych po stronie władz zajmujących się ochroną przeciwpowodziową wynika z praktycznych przesłanek finansowych. Niemniej, pojawiają się obawy, że po niedawnym włączeniu do angielskiego prawa Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w pewnych okolicznościach może zaistnieć możliwość powołania się na prawo do ochrony przed powodzią, nakładające na władze odpowiedzialność za niezapewnienie takiej ochrony. 43 Wybrane przykłady krajowego stosowania WFD Francja: Francja ma długą tradycję zintegrowanego zarządzania zasobami wodnymi na szczeblu dorzeczy, której podstawę stanowi ustawa wodna z 1964 r. (zmieniona w 1992). Po mniej niż roku od przyjęcia WFD francuskie Ministerstwo Środowiska przedstawiło propozycję nowej ustawy wodnej. 44 Projekt ten zmienia ustawę z 1964 w celu przetransponowania postanowień Dyrektywy oraz "zwiększenia przejrzystości, demokracji i solidarności" w udostępnianiu zasobów wodnych. 45 Niemniej, obecna praktyka i podstawowa struktura administracyjna zarządzania tymi zasobami we Francji nie uległa zasadniczym przemianom. Sugeruje się nawet, że WFD została w dużej mierze oparta o francuską praktykę w tej sferze. Nowa ustawa składa się z sześciu rozdziałów: (1) Decentralizacja i planowanie zarządzania zasobami wodnymi; (2) Służby publiczne dostarczania wody i oczyszczania ścieków; (3) Reforma agencji ds. dorzeczy (agencies de l'eau); (4) Ochrona zasobów wodnych; (5) Zasoby wodne na terytoriach zamorskich; (6) Uregulowania przejściowe. 40 Zob. infra. 41 Zob. W. Howarth, Rethinking Flood Defence Law [2002] 14:6 Environmental Law and Management Zob. punkt 6(4) ustawy o środowisku 1995 oraz punkty 105(1) i 166 ustawy o zasobach wodnych Zob. D. Wilkinson, Old Laws Fail to Contain Liability for Sewage Flooding: A Flood gate for Human Rights Claims? [2002] Journal of Water Law 45; W. Howarth, Environmental Human Rights and Parliamentary Democracy [2002] Environmental Liability Projet de Loi sur l Eau, presented to the Assemblée National, June 2001, przyjęty 10 stycznia Zob. Ministère de l Aménagement du Territoire et de l Environnement: Projet de Loi sur L Eau Une plus grande transparence, Plus de solidarité et d équité, Une meilleure efficacité environnementale Dossier de Presse, Juin Proponowany tekst znajduje się na stronie internetowej Senatu: 45 Zob. J. C. Bongaerts, European Water Law: water policy and water resources management in France: the prijet de loi sur l eau (sierpień/wrzesień, 2002) European Environmental Law Review 239 (Część I), (październik 2002) European Environmental Law Review 260 (Część II). 7

8 Rozdziały I i III nowej ustawy utrzymują obecny podział kraju na sześć dorzeczy: (i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi) Artois-Picardie; Rhin-Meuse; Seine-Normandie; Loire-Bretagne; Adour-Garonne; Rhône-Méditerrannée-Corse. Każde dorzecze podlega rozbudowanej strukturze instytucjonalnej. Po nowelizacji ustawy w 1992 r. kluczowe cele i działania w zakresie zarządzania każdym z dorzeczy są określone w jednym dokumencie: Główne Wytyczne Zarządzania Zasobami Wodnymi (Schéma Directeur de l Aménagement et de Gestion des Eaux: SDAGE). Po pięciu latach przygotowań, w 1997 r. SDAGE zostały przyjęte we wszystkich sześciu dorzeczach. Dokumenty te obejmują całościowe cele i główny plan dla całego dorzecza na okres 15 lat. Zgodnie z nowym prawem, stanowią one podstawę Planów Zarządzania Dorzeczem (River Basin Management Plan - RBMP) przewidzianych w Artykule 13 Dyrektywy. Nowe przepisy wprowadziły pewne zmiany. Przykładowo, wymagają powołania préfet coordinateur de bassin, będącego nadzorcą obszaru dorzecza i ponoszącego ostateczną odpowiedzialność za przyjęcie Wytycznych SDAGE, które przygotowuje Comité de bassin reprezentujący użytkowników wody, administratorów i inne zainteresowane strony dorzecza. Choć strategiczne cele określone w SDAGE posiadanych przez agence de l'eau dla obszaru dorzecza Rhône-Méditerrannée-Corse 46 nie odnoszą się wyraźnie do ochrony przeciwpowodziowej, nowe przepisy zachęcają lokalne grupy z tego terenu do przyjęcia planów zarządzania miejscowymi zasobami wodnymi (Schéma de l Aménagement et de Gestion des Eaux: SAGE). Przepisy te zapewniają także prawne usankcjonowanie SDAGE i upoważniają lokalne grupy do powołania władz publicznych, np. communauté locale de l eau, żądania odpowiednich działań czy zlecania robót publicznych. Ponadto, nowe prawo wzmacnia uprawnienia samorządów w sferze zarządzania zasobami wodnymi, dopuszczając elastyczność podejścia ich przedstawicieli m.in. do zarządzania powodziowego. Zmierzając do decentralizacji, Rozdział I nowej ustawy umożliwia władzom regionalnym i samorządowym (departamentom) przejęcie organów wodnych dotychczas podległych władzom centralnym (l'état), tak aby mogły one podejmować samodzielne działania, m.in. w zakresie ochrony przeciwpowodziowej. Działania te mogą obejmować np. wywłaszczanie gruntów i budowę wałów. Ponadto, władze regionalne i samorządowe mają prawo tworzenia własnych systemów zapobiegania zagrożeniom i zarządzania, zwłaszcza w kwestiach powodziowych. Systemy te obejmują wypłatę odszkodowań dla prywatnych właścicieli gruntów (o ile zastosowali się oni do określonych przepisów i regulacji dotyczących zapobiegania zagrożeniom i zarządzania), zlecanie prewencyjnych robót publicznych oraz powołanie ciała doradczego (commission consultative des risques) składającego się z przedstawicieli samorządów i zainteresowanych stron prywatnych (w tym właścicieli nieruchomości, organizacji społeczno-gospodarczych, organizacji szczególnie zainteresowanych zapobieganiem i zarządzaniem, itp.). Zadanie tego ciała polega na udzielaniu porad w procesie opracowywania i wdrażania planu zapobiegania i zarządzania, który ostatecznie przyjmuje préfet. Rozdział III nowej ustawy reformuje istniejące agencje wodne (agencies de l'eau), definiując je w Artykule 38 jako: 46 Jako przykład. 8

9 "Publiczny krajowy organ administracyjny, niezależny finansowo, mający obowiązek zapewniać wdrożenie SDAGE oraz podejmować lub wspierać działania umożliwiające trwałe i zrównoważone zarządzanie zasobami i środowiskiem wodnym, w celu zapobiegania podwoziom i kwestiom wyszczególnionym w Punkcie 211-I. 47 Organ ten wspiera samorządy regionalne i lokalne (les collctivités territoriales) w wypełnianiu ich publicznego obowiązku zapewnienia wody pitnej i oczyszczania ścieków. Wsparcie to jest udzielane w formie specjalistycznych konsultacji, ocen i porad w zakresie polityki inwestycyjnej i badań." Tak więc, nowa ustawa jednoznacznie wymienia ochronę przeciwpowodziową wśród zadań i obowiązków odpowiednich władz w kontekście celów WFD. W praktyce, agencies de l'eau funkcjonują poprzez programy interwencyjne (programmes d'intervention), w ramach których zainteresowane strony otrzymują pomoc materialną. Umożliwia to np. finansowanie przeciwpowodziowych robót infrastrukturalnych. Programy te są zasilane z opłat za korzystanie z zasobów i usług wodnych. W pierwszej kolejności agence de l'eau przedstawia propozycję SDAGE, w której uwzględnia priorytety polityki wodnej i zarządzania zasobami wodnymi określone przez parlament. Następnie wypowiada się Comité de basin ("wodny parlament"), zaś ostateczną decyzję w sprawie SDAGE podejmuje zarząd agence de l'eau, zwany Conseil d'administration. Comité de basin reprezentuje różne zainteresowane strony. W jego skład wchodzą przedstawiciele władz centralnych, samorządów, użytkowników wód (konsumentów, rolnictwa, rybołówstwa, ochrony przyrody, przemysłu wodnego, przemysłu wytwórczego, itp.), eksperci społeczno-ekonomiczni i specjaliści ds. wodnych (personnes compétentes). Comité de basin obraduje w regularnych odstępach czasu, zaś jego debaty są publiczne. Pełni on szereg funkcji, w tym: wspiera przygotowanie i wdrożenie SDAGE (i ewentualnie konsultuje lokalne plany zarządzania SAGE); ukierunkowuje prace agence de l'eau, w tym udziela porad dotyczących wszelkich aspektów polityki wodnej, dotacji, robót infrastrukturalnych i poziomu opłat; mianuje zarząd agence de l'eau, czyli Conseil d'administration. Prace tego organu wspierają różnorodne (zależnie od dorzecza) specjalne komisje, naukowe grupy doradców i inne ciała realizujące szczególne zadania. Generalnie oczekuje się, że silna rola reprezentacyjna Comité zapewni właściwą artykulację potrzeb w zakresie prewencji i ochrony przeciwpowodziowej. Głównym źródłem dochodu agence de l'eau są wpływy z opłat (redevances) za: zanieczyszczenie wód; systemy wodociągowe i kanalizacyjne; przekroczone stężenia azotu; pobór wody i zmianę biegu lub objętości zasobu wodnego. Szczegółowe zasady są zawarte w nowych przepisach o działalności powodującej naliczenie opłat i regulujących ich poziom w każdej z powyższych kategorii. Kategoria "zmiana biegu lub objętości zasobu wodnego" obejmuje zapory, przeszkody, instalacje retencyjne, itp. oraz jednoznacznie wymienia roboty przeciwpowodziowe. Przykładowo, zmiana biegu rzeki lub czasowa retencja wód dla ochrony przeciwpowodziowej są zwolnione z opłat. W prawie francuskim stworzono zatem system opłat wodnych zdolny do finansowania, subsydiowania i dopuszczania robót przeciwpowodziowych. Niemniej, system ten potwierdza ostateczną odpowiedzialność państwa za zarządzanie zasobami wodnymi. 47 Nowelizacja zmienia ten przepis wprowadzając obowiązki środowiskowe i ekologiczne dokładnie w brzmieniu Artykułu 4 WFD. 9

10 Bułgaria: Bułgaria miała ostatnio przyjąć nowe prawo wodne ustanawiające administrację dorzeczy odpowiadającą geografii zlewni, a nie istniejącemu podziałowi administracyjnemu kraju. Nowe prawo powinno zapewnić spełnianie wymogów WFD i w tym celu zostało w dużej mierze zbliżone do prawa francuskiego. 48 Przyjęcie tej regulacji stanowi kulminację długiego procesu, który rozpoczęto w 1996 r. pracami nad Narodową Strategią zarządzania zasobami wodnymi opublikowaną w 1997 r. Proces ten zaowocował utworzeniem Ministerstwa Środowiska i Zasobów Wodnych, łączącego Krajową Radę ds. Wód, Ministerstwo Środowiska i Komitet Geologii w jedną administracyjną całość. Prawo wodne tworzy ramy bazujące na działaniach krajowych władz i nowej administracji w oparciu o dorzecza. Na szczeblu krajowym, plany zarządzania i zagospodarowania przestrzennego przedstawione przez Dyrekcje Dorzeczy zatwierdza ministerstwo, posiadające strukturę regionalną (Regionalny Inspektorat Środowiskowo-Wodny) reprezentowaną w Radach Dorzeczy. Ministerstwo jest odpowiedzialne za: zatwierdzanie planów dla dorzeczy i odrzucanie czynników niespójnych z polityką ogólnokrajową; wydawanie zezwoleń na eksploatację wód; organizację Narodowego Systemu Monitoringu Wód; realizację polityki ogólnokrajowej dotyczącej szerokiego zakresu zagadnień. Określone uprawnienia przysługują także innym władzom. Przykładowo, Rada Ministrów odpowiada za działania i funkcje mające implikacje dla narodowego bezpieczeństwa i obronności. Na szczeblu dorzeczy, zarząd nad zasobami wodnymi sprawują Dyrekcje Dorzeczy (odpowiadające w przybliżeniu francuskim agence de l'eau) i Rady Dorzeczy (odpowiadające w przybliżeniu francuskim Comité de bassin). Prawo wodne przewiduje sześć Dyrekcji, w tym dwie obejmujące całość wód przybrzeżnych bułgarskiego Morza Czarnego. Dyrekcje tworzą administrację dorzeczy zapewniającą spełnianie prawnych wymogów zarządzania wodami. Są one finansowane przez państwo, podlegają ministerstwu i wykonują różnorodne działania, takie jak: opracowywanie planów zarządzania dla poszczególnych dorzeczy; wydawanie zezwoleń, np. na zanieczyszczenia, podejmowanie działań w ramach Narodowego Systemu Monitoringu Wód; prowadzenie rejestrów; prowadzenie konsultacji publicznych; pobieranie podatków i opłat. Rady Dorzeczy są publicznymi ciałami konsultacyjnymi, reprezentującymi różne interesy i wspierającymi prace Dyrekcji. W skład każdej Rady wchodzą przedstawiciele administracji państwowej, zarządów miast, użytkowników wód i organizacji środowiskowych z terenu danego dorzecza. Plany dla dorzeczy opracowane przez Dyrekcje i zatwierdzone przez Ministerstwo będą obejmowały szeroki wachlarz zagadnień, z możliwością uwzględnienia środków przeciwpowodziowych. Oczekuje się, że reprezentatywność i przejrzystość działań Rady Dorzeczy umożliwi uwzględnianie niezbędnych środków ochrony przeciwpowodziowej. Pomimo wzorowania na przepisach francuskich, nowe prawo wodne (opracowane we współpracy ze specjalistami francuskimi) przewiduje większe uprawnienia władz krajowych niż 48 Zob. A. M. Farmer, Revising Bulgarian Water Law: Building on the French Connection (luty, 2000) European Environmental Law Review,

11 ma to miejsce we Francji. W Bułgarii, na szczeblu dorzeczy będą realizowane narodowe plany ekonomiczne użytkowania wód i sieci monitoringu. Stwierdzono tu większą potrzebę jednoznacznego zaangażowania władz centralnych we wdrażanie regulacji wspólnotowych oraz konieczność przekazywania ściśle zdefiniowanych celów lokalnej administracji, która będzie odpowiedzialna za ich realizację. Wielka Brytania (Anglia i Walia / Szkocja): Cała planowana dokumentacja konsultacyjna dotycząca zastosowania WFD nie została jeszcze opublikowana przez Departament Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich (DEFRA). Jest jednak jasne, że postanowienia Dyrektywy zostaną wdrożone w dużej mierze przez przepisy wykonawcze. W pierwszym dokumencie konsultacyjnym 49 rząd stwierdza gotowość wdrożenia WFD, ponieważ większość tych przepisów została już opracowana 50 a Agencja Środowiskowa (EA) posiada wszechstronne doświadczenie w planowaniu i zarządzaniu dorzeczami. Rząd proponuje utrzymanie istniejącego systemu administracyjnego w maksymalnym możliwym zakresie i uznaje EA za jedyny właściwy organ nadrzędny, choć w praktyce EA najprawdopodobniej odegra rolę koordynatora przygotowań RBMP i środków uzupełniających. Wiele kluczowych zadań będzie nadal podlegało istniejącym władzom, np. agencjom ochrony przyrody, zarządom brytyjskich dróg wodnych i portów, wewnętrznym radom melioracyjnym i samorządom. Wymóg oceniania i uwzględniania czynników ekonomiczno-społecznych niezupełnie odpowiada tradycyjnej roli EA jako regulatora środowiska. W konsultacjach powszechnie wskazywano zatem na OFWAT, regulatora sektora wodnego, najlepiej nadającego się do roli promotora trwałego użytkowania wód. Istniejąca administracja Anglii i Walii odpowiedzialna za ochronę przeciwpowodziową i przybrzeżną jest niezwykle skomplikowana, zwłaszcza w sferze zagadnień powodziowych. Ogólną kontrolę i politykę realizuje rząd za pośrednictwem ministerialnych uprawnień w zakresie formułowania polityki, udzielania wskazówek, wydawania kodeksów praktyki, dokonywania ustaleń, rozpatrywania różnorodnych odwołań a w szczególności wskazywania kluczowych projektów wymagających sfinansowania. Na szczeblu centralnym, ochrona przeciwpowodziowa w Anglii podlega Departamentowi Środowiska, Żywności i Spraw Wiejskich (DEFRA), zaś w Walii Narodowemu Zgromadzeniu. Natomiast operacyjna odpowiedzialność za budowę i utrzymanie instalacji powodziowych spoczywa na innych organach publicznych - operacyjnych władzach ochrony przeciwpowodziowej i przybrzeżnej. Z kolei zadania związane z ochroną głównych rzek i terenów przybrzeżnych realizuje Agencja Środowiskowa (EA), której funkcja przeciwpowodziowa musi być administrowana zgodnie z generalnymi wytycznymi ministerialnymi. Funkcją tą, oddzieloną od pozostałych funkcji, zarządzają w Agencji regionalne komitety ochrony przeciwpowodziowej. Ich działalność jest także finansowana oddzielnie, co umożliwia kierowanie środków na wyznaczone obszary. Na szczeblu lokalnym działają także rady melioracyjne powołane do ochrony obszarów nisko położonych, a zwłaszcza terenów rolnych w określonych lokalizacjach. Z kolei w otoczeniu mniejszych dróg wodnych publiczna odpowiedzialność za ochronę przeciwpowodziową spoczywa na lokalnych samorządach. Natomiast wykonywanie robót związanych z drogami wodnymi i kanałami melioracyjnymi na terenach miejskich stanowi obowiązek władz komunalnych. Dla Anglii i Walii zaproponowano łącznie 11 Okręgów Dorzeczy, w tym dwie zlewnie obejmujące granicę angielsko-walijską i jedną obejmującą granicę angielsko-szkocką. 51 Obecnie EA posługuje się granicami hydrologicznymi powszechnie przyjętymi po wprowadzeniu 49 Opublikowanym w marcu 2001 r. 50 W tym ustawa o ochronie środowiska naturalnego 1990, ustawa o zasobach wodnych 1991, ustawa o środowisku naturalnym 1995, ustawa o zapobieganiu i kontroli zanieczyszczeń 1999 i szereg instrumentów wykonawczych, takich jak regulacje dot. wód gruntowych z 1998 r. 51 Zob. Ramowa Dyrektywa Wodna Wstęp, opublikowana przez Agencję Środowiskową na podstawie operatu przedstawionego na szkoleniu w Departmencie Środowiska Północnej Irlandii na temat WFD, 7-9 czerwca 2000, Eniskillen, N. Ireland. 11

12 ustawy wodnej w 1973 r. i wszelkie zmiany niezbędne do identyfikacji RDB będą wymagały wprowadzenia przepisów wykonawczych. EA podzieliła Anglię i Walię na 129 zlewni i zamierza przygotować Strategie Zarządzania Poborem w Zlewni (Catchment Abstraction Management Strategies - CAMS) dla każdej z nich do 2008 r. Wiele informacji uzyskanych w tym procesie można wykorzystać przy opracowywaniu RBMP, które nie zostaną przekazane do konsultacji przed grudniem 2008 r. Eksperci EA w zakresie WFD i gospodarki sporządzili ostatnio hipotetyczną ocenę dorzecza Ribble River, obejmującą ekspertyzę naukową, ocenę ekonomiczną i konsultacje publiczne. Ocena ta stanowi przyczynek do doradczego programu Komisji wspierania Państw Członkowskich w praktycznym wdrażaniu WFD. Wody powierzchniowe będą wymagały sklasyfikowania na rzeki, jeziora, ujścia oraz akweny przybrzeżne. W Wielkiej Brytanii może także zaistnieć potrzeba wprowadzenia nowej klasyfikacji dla wód przejściowych i przybrzeżnych. Najwięcej kontrowersji może wzbudzić klasyfikacja akwenów sztucznych lub zasadniczo zmodyfikowanych, ponieważ wymagają one niższego poziomu ekologicznego. Wielka Brytania i Niemcy wspólnie realizują paneuropejski projekt badawczo-rozwojowy analizujący implikacje takiego wyznaczenia dorzeczy. Z kolei w Szkocji, gdzie zarządzanie dorzeczami nie było dotychczas praktykowane, w odróżnieniu od Anglii i Walii, organem odpowiedzialnym za to zagadnienie może zostać Szkocka Agencja ds. Środowiska. EA realizuje obecny system planowania zlewni za pośrednictwem Lokalnych Planów Agencji ds. Środowiska (Local Environmental Agency Plans - LEAP) wprowadzających zintegrowane zarządzanie miejscowym środowiskiem (w tym ziemią, powietrzem i wodą) w okresie pięciu lat, w oparciu głównie o zlewnie hydrologiczne. LEAP nie mają charakteru ustawowego, a tym samym nie są obligatoryjne, polegając na dobrowolnej współpracy zainteresowanych stron, w odróżnieniu od obligatoryjnych RBMP i ich programów. Przyszła rola LEAP i innych planów zarządu wodnego (np. Planów Zarządzania Strefą Przybrzeżną i Ujściami) powinna zostać rozważona w kontekście WFD, tak aby uniknąć powielania RBMP i zachować elementy istniejących planów nie wymaganych przez WFD. W Wielkiej Brytanii, regulator przemysłu wodnego (OFWAT) odpowiedzialny za politykę cenową w zakresie usług wodnych powinien zapewnić zgodność tych cen z wymaganiami Dyrektywy. Należy zauważyć, że poprawa jakości wód zaobserwowana w ciągu ostatnich 10 lat została osiągnięta przede wszystkim dzięki programom inwestycyjnym w przemyśle wodnym, realizowanym przez OFWAT i EA. Kolejny program, AMP4, który obejmuje okres , powinien zostać zaplanowany w taki sposób, aby uwzględnić inwestycje kapitałowe niezbędne do realizacji wstępnych programów działań w terminie do Zaproponowano także korelację przyszłych cykli AMP z sześcioletnimi RBMP. Zwłaszcza w sferze ochrony przeciwpowodziowej zdolność władz do działania jest w dużej mierze uwarunkowana skłonnością rządu do pokrycia znacznej części kosztów kapitałowych poszczególnych projektów oraz gotowością płatników lokalnych podatków do pokrycia pozostałej części. Nowe projekty kapitałowe muszą otrzymać jednorazową dotację z budżetu oraz środki od lokalnych władz z terenów projektu. Alokacja budżetowa podlega systemowi punktacji, stosowanemu do wszystkich projektów wymagających finansowania. System ten krytykowano głównie za oparcie na wartości chronionych aktywów przy niedostatecznym uwzględnieniu cierpienia ludzi w przypadku powodzi i skutków ekologicznych robót przeciwpowodziowych. Od dłuższego czasu domagano się wprowadzenia zasady "beneficjent płaci", zgodnie z którą całość lub część kosztów powinna zostać w maksymalnym stopniu pokryta przez strony odnoszące najwięcej korzyści z wydatków przeciwpowodziowych. 52 Można to osiągnąć przez bardziej powszechne zastosowanie "ogólnych opłat melioracyjnych" i "specjalnych opłat melioracyjnych" przewidzianych w ustawie o zasobach wodnych 1991, nowej "opłaty przestrzennej" lub "opłaty przyłączeniowej" (w celu pokrycia kosztów przeciwpowodziowych przez strony realizujące inwestycje na obszarach zalewowych), "opłaty zalewowej" (obejmującej bezpośrednią płatność stron zajmujących teren 52 Zob. np. HM Government, Financing and Administration of Land Drainage, Flood Prevention and Coast Protection in England and Wales, Cmnd (1985). 12

13 zalewowy na rzecz lokalnej ochrony przeciwpowodziowej) albo "opłaty drenażowej" (uznaniowej opłaty od każdej nieruchomości). 53 Przygotowując się do wdrożenia WFD władze Wielkiej Brytanii bezsprzecznie dostrzegają, że wprowadzenie systemu zarządzania dorzeczami umożliwi określenie celów w zakresie jakości środowiska naturalnego, które zrównoważą priorytety środowiskowe, społeczne i ekonomiczne na obszarze zlewni. 54 Tak więc, ochronę przeciwpowodziową można bezsprzecznie rozpatrywać wśród społecznych i gospodarczych priorytetów zlewni. Holandia: Ramy legislacyjne istniejące w Holandii pod wieloma względami są zgodne z wymaganiami WFD. Rząd zamierza wdrożyć WFD za pośrednictwem aktów parlamentarnych. Niedługo ma zostać przyjęty projekt nowelizacji ustawy o zarządzaniu wodą (Wet op de Waterhuishouding), który nie przewiduje jednak większych zmian w istniejącym systemie administracyjnym. 55 Ustawa zostanie zmodyfikowana w sposób zapewniający zgodność duńskiego systemu zarządzania wodą z postanowieniami WFD dotyczącymi RBMP, które muszą zawierać informacje przewidzianw w Aneksie VII do Dyrektywy. Ustawa o kontroli środowiskowej (Wet Milieubeheer) zostanie także znowelizowana, tak aby umożliwić poszczególnym prowincjom uwzględnienie wymogów środowiskowych WFD w Regionalnym Zarządzeniu Środowiskowym (Provinciale Millieuverordening). Odpowiedzialność za jakość wód głównych arterii i akwenów przybrzeżnych spoczywa na wydziale Ministerstwa Transportu (Rijkwaterstaat). Innymi drogami wodnymi zarządzają władze regionalne, które mogą przekazać to zadanie regionalnym radom wodnym (waterschappen), odpowiedzialnym za ochronę przeciwpowodziową i przybrzeżną. Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Środowiska i Ministerstwo Rolnictwa, Zarządzania Zasobami Naturalnymi i Rybołówstwa zostaną uznane za właściwe do realizacji kwestii podlegających ich odpowiednich kompetencjom. Władze regionalne, rady wodne i zarządy miast będą nadal wykonywały ich obecne funkcje w zakresie zarządzania wodą, koordynowane przez odpowiedni organ. Projekt ustawy identyfikuje cztery dorzecza leżące w regionach transgranicznych: Eems, Ren, Moza i Scheldt. Dokładne granice między Regionami Dorzeczy zostaną określone w przepisach wykonawczych. Ponieważ na terytorium Holandii znajdują się ujścia kilku ważnych rzek międzynarodowych, kraj ten posiada wieloletnie tradycje w zakresie zarządzania dorzeczami i od dawna uczestniczy w zagranicznych inicjatywach współpracy w tej sferze. Od 1963 r. współpracuje ze Szwajcarią, Niemcami, Francją i Luksemburgiem na forum Międzynarodowej Komisji Ochrony Renu, zaś od lat 90-tych podejmuje podobne działania na rzecz Mozy i Scheldt. Ponadto, pomimo iż Niemcy i Holandia nie osiągnęły porozumienia co do państwowej granicy na ujściu Eem-Dollard, od 1996 r. Niemiecko-Holenderska Komisja Graniczna (pierwotnie powołana do zagadnień nawigacyjnych) zajmuje się także zarządzaniem zasobami wodnymi. Koszty zarządzania wodą w Holandii są finansowe z podatków, takich jak: podatek za odprowadzanie ścieków do systemów kanalizacyjnych lub wód powierzchniowych przez gospodarstwa domowe, przemysł i rolnictwo, podatek za korzystanie z miejskiej kanalizacji i podatek na prowadzenie wodnych robót ochronnych. Ponadto, naliczane są podatki środowiskowe za pobór wód gruntowych, zaś wytwarzanie wody pitnej jest opłacane przez konsumentów uiszczających podatek środowiskowy za używaną przez nich wodę. Tym samym, 53 DEFRA / Narodowe Zgromadzenie Walii, The Flood and Coastal Defence Funding Review (luty, 2002). 54 Techniczny Operat Konsultacyjny Agencji Środowiskowej, 25 czerwca Zob. R. Fairley et al, Riding the New Wave of European water Law: How Member States are Tackling the Water Framework Directive (sierpień / wrzesień, 2002) European Environmental Law Review

14 praktycznie wszystkie koszty usług wodnych są objęte tym systemem podatków i cen, zgodnie z wymaganiami WFD. Belgia: Federalny system istniejący w Belgii obejmuje trzy odrębne jednostki legislacyjne i administracyjne: Region Brukselski, Region Waloński i Region Flamandzki. Konstytucja belgijska przyznaje regionom większość uprawnień legislacyjnych w zakresie gospodarki i środowiska naturalnego. Od 30 lipca 1993 r. władze regionalne posiadają pełne uprawnienia w sprawach ochrony środowiska, za wyjątkiem tranzytu odpadów, ochrony przed promieniowaniem i jednolitych norm produktów, za które odpowiadają władze federalne, 56 posiadające także wyłączność kompetencyjną w odniesieniu do wód terytorialnych, przybrzeżnych i innych akwenów morskich. 57 Wdrożenie WFD jest zatem obowiązkiem regionów, za wyjątkiem wód przybrzeżnych. Obecnie, wszystkie trzy regiony posiadają przepisy dotyczące różnorodnych aspektów jakości wód i zarządzania nimi. W Regionie Flamandzkim obowiązujące zarządzenie "Vlarem II" (Vlaams Reglement betreffende de Milieuvergunning), 58 określające warunki operacyjne dla wszystkich wyszczególnionych obiektów oraz normy chemiczne dla wód powierzchniowych i gruntowych. 59 WFD będzie wymagała pewnych zmian w sposobie zarządzenia, np. zdefiniowania ekologicznego stanu wód i sporządzenia listy substancji niebezpiecznych. Do celów ochrony przeciwpowodziowej istnieją rozbudowane procedury udzielania zezwoleń na użytkowanie wód gruntowych, użytkowanie wód powierzchniowych na drogach żeglownych i nieżeglownych, budowanie tam na wodach powierzchniowych i podejmowanie innych zaawansowanych robót w odniesieniu do dróg wodnych. 60 Podobne uregulowania prawne istnieją w pozostałych dwóch regionach. Nie opublikowano jeszcze projektu legislacyjnego wdrażającego WFD, ale grupy robocze na Uniwersytecie Liége i w Instytucie Morskim Uniwersytetu Ghent obecnie przygotowują przepisy implementacyjne odpowiednio dla Regionu Walońskiego i Flamandzkiego. Aktualnie w Belgii nie istnieje jeden organ odpowiedzialny za politykę w zakresie zarządzania wodami i nie wiadomo, któremu zostaną przyznane kompetencje do celów WFD. W Regionie Flamandzkim może nim być Flamandzka Agencja Środowiska (Vlaamse Millieumaatschappij: VMM), publiczny organ regionalny obecnie definiujący i realizujący politykę wodną. VMM odpowiada za jakość wód i sporządza Generalne Plany Jakości Wód wykorzystywane do udzielania/odmawiania zezwoleń środowiskowych i określania ich warunków. VMM pobiera także opłaty za zanieczyszczenie wód. Władze regionalne w Belgii prawdopodobnie zachowają swoje uprawnienia polityczne i odpowiedzialność operacyjną za ochronę przeciwpowodziową, niezależnie od kroków podjętych w odniesieniu do WFD. W sferze zwrotu kosztów za usługi wodne, władze federalne mają prawo ustalać ceny maksymalne za wodę pitną i zatwierdzać wszelkie ich podwyżki. 61 Niemniej, to władze regionalne na podstawie własnych przepisów naliczają podatki i opłaty za zanieczyszczanie wód powierzchniowych, pobór wód gruntowych i prywatne wykorzystywanie dróg wodnych. Jest zatem wielce prawdopodobne, że system opłat za ochronę przeciwpowodziową zostanie wprowadzony przez władze regionalne. 56 Art. 6(1)II, par. 2, specjalna ustawa z 8 sierpnia 1980 r. w sprawie reformy instytucji, B.S. 15 sierpnia Artykuł 5 Konstytucji; Artykuł 2 ustawy specjalnej z 8 sierpnia 1980 w sprawie reformy instytucji, B.S. 15 sierpnia Wydane przez rząd flamandzki i zawierające postanowienia ogólne oraz szczegółowe dotyczące ochrony środowiska, 1 czerwca 1995 r. 59 Część II i odpowiednie aneksy. 60 Region Flamandzki: ustawa z 28 grudnia 1967 r. w sprawie nieżeglownych dróg wodnych; zarządzenie rządu flamandzkiego w sprawie udzielania zezwoleń, wymierzania i pobierania kar za prywatne użytkowanie dróg wodnych z dodatkami, falochronów i nadbrzeży, 16 marca 1994 r. 61 Ustawa z 22 stycznia 1945 r. w sprawie regulacji gospodarczej i cen, B.S. 24 stycznia

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH. Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej

DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH. Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej Nadrzędny dokument określający wymogi i standardy w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Maj 2004 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 1045 W preambule

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Prof. UAM dr hab. Renata Graf Zakład Hydrologii I Gospodarki Wodnej, Instytut Geografii Fizycznej I Kształtowania Środowiska Przyrodniczego,

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie Ramowej Dyrektywy Wodnej w Polsce

Wdrażanie Ramowej Dyrektywy Wodnej w Polsce Wdrażanie Ramowej Dyrektywy Wodnej w Polsce Artur R. Wójcik RZGW Gliwice Międzynarodowa Konferencja Projektu MAGIC Katowice, 12-13 marca 2008 r. krajowa struktura robocza nadzoru i koordynacji prac wdrażania

Bardziej szczegółowo

Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych

Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych Warunki korzystania z wód regionu wodnego /zlewni - znaczenie, możliwości wprowadzenia potrzeb przyrodniczych Przemysław Nawrocki WWF, Ptaki Polskie Jak dbać o obszar Natura 2000 i o wody - w procesach

Bardziej szczegółowo

Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania. Olsztyn, 14.04.2010r.

Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania. Olsztyn, 14.04.2010r. Ramowa Dyrektywa Wodna cele i zadania Olsztyn, 14.04.2010r. Ramowa Dyrektywa Wodna Dyrektywa 2000/60/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Wspólnoty Europejskiej Celem Dyrektywy jest ustalenie ram dla ochrony

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE

UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE UWARUNKOWANIA PRAWNE REMEDIACJI GLEB W POLSCE Joanna Kwapisz Główny specjalista Tel. 22 57 92 274 Departament Gospodarki Odpadami Obowiązujące Ochrona powierzchni regulacje ziemi prawne Poziom UE: Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO

STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO Artykuł 1 Status prawny i siedziba Centrum 1. Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii z siedziba w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka wodna stan aktualny i zadania na przyszłość Leszek Karwowski Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Senat RP, 1 lutego 2011 r.

Gospodarka wodna stan aktualny i zadania na przyszłość Leszek Karwowski Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Senat RP, 1 lutego 2011 r. Gospodarka wodna stan aktualny i zadania na przyszłość Leszek Karwowski Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Senat RP, 1 lutego 2011 r. Zakres prezentacji 1. Cel nadrzędny gospodarowania wodami 2. Trendy rozwojowe

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie III Krajowego Forum Wodnego Iwona Koza Zastępca Prezesa, KZGW

Podsumowanie III Krajowego Forum Wodnego Iwona Koza Zastępca Prezesa, KZGW Podsumowanie III Krajowego Forum Wodnego Iwona Koza Zastępca Prezesa, KZGW Konferencja prasowa Warszawa, 31 marca 2009 r. III Krajowe Forum Wodne 25-26 marca 2009 r. Ossa k. Rawy Mazowieckiej Temat przewodni:

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Krajowe Konsultacje Slide 1 Cele ogólne i działania Konsultacje wodne, będące częścią tematycznych konsultacji, mających na celu osiągniecie Celów Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Zamówienie Nr 006 Obowiązująca w Unii Europejskiej stawka podatku VAT na artykuły dziecięce. realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu

Zamówienie Nr 006 Obowiązująca w Unii Europejskiej stawka podatku VAT na artykuły dziecięce. realizowane na rzecz Kancelarii Sejmu Parlamentarne Procedury Legislacyjne projekt Phare PL0003.06, EuropeAid/113506/D/SV/PL realizowany przez konsorcjum z udziałem ECO European Consultants Organisation (Bruksela) EFICOM - European and Financial

Bardziej szczegółowo

Propozycja zmian w gospodarce wodnej umożliwiających osiągnięcie dobrego stanu wód z RDW

Propozycja zmian w gospodarce wodnej umożliwiających osiągnięcie dobrego stanu wód z RDW Seminarium konsultacyjno- integracyjne we Wrocławiu 1.08.2007r Dobry stan wód- szansa ratowania Bałtyku. Stan wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej Propozycja zmian w gospodarce wodnej umożliwiających osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne

USTAWA z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 12 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2259. Art. 1. W ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Uwzględniający wyniki konsultacji społecznych

Uwzględniający wyniki konsultacji społecznych Uwzględniający wyniki konsultacji społecznych Karla Sobocińska Zdrowy deszcz Zdjęcie nagrodzone w konkursie fotograficznym "Woda w kadrze", zorganizowanym przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9

Spis treści. Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory... 7 Źródła prawa... 7 Inne skróty... 9 Spis treści Wykaz skrótów Czasopisma i inne publikatory.......................................... 7 Źródła prawa........................................................ 7 Inne skróty..........................................................

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Założenia i cele utworzenia Forum Inwestycyjnego. Warszawa, styczeń 2013 r.

Założenia i cele utworzenia Forum Inwestycyjnego. Warszawa, styczeń 2013 r. Założenia i cele utworzenia Forum Inwestycyjnego Warszawa, styczeń 2013 r. Przesłanki do utworzenia Forum Inwestycyjnego PKP Polskie Linie Kolejowe współpracują z ponad 14 tysiącami kontrahentów, głównymi

Bardziej szczegółowo

Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013

Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013 Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013 1 EU framework of Env. impact assessments Ocena skutków międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art.

Bardziej szczegółowo

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy.

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. UZASADNIENIE Projekt ustawy o zmianie ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw dokonuje nowelizacji obowiązującej obecnie ustawy z dnia 22 czerwca

Bardziej szczegółowo

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Michał Szczerba Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Spotkanie inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja PWŚK i PGW. Przemysław Gruszecki, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej

Aktualizacja PWŚK i PGW. Przemysław Gruszecki, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Aktualizacja PWŚK i PGW Przemysław Gruszecki, Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Aktualizacja PWŚK i PGW Art. 11 RDW Każde Państwo Członkowskie zapewnia ustalenie programu działań, dla wszystkich obszarów

Bardziej szczegółowo

Co to jest przedsięwzięcie?

Co to jest przedsięwzięcie? Wprowadzenie do systemu ocen oddziaływania na środowisko Krzysztof Mielniczuk r. Co to jest przedsięwzięcie? Rozumie się przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM

OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM Elementy zarządzania ryzykiem powodziowym 1. Zapobieganie 2. Ochrona 3. Gotowość 4. Postępowanie awaryjne 5. Wyciąganie wniosków Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Program wodno-środowiskowy kraju

Program wodno-środowiskowy kraju Program wodno-środowiskowy kraju Art. 113 ustawy Prawo wodne Dokumenty planistyczne w gospodarowaniu wodami: 1. plan gospodarowania wodami 2. program wodno-środowiskowy kraju 3. plan zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

RDW, czyli RAMOWA DYREKTYWA WODNA

RDW, czyli RAMOWA DYREKTYWA WODNA RDW, czyli RAMOWA DYREKTYWA WODNA "...woda nie jest produktem handlowym takim jak każdy inny, ale raczej dziedziczonym dobrem, które musi być chronione, bronione i traktowane jako takie..." Ramowa Dyrektywa

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi

Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi Możliwości finansowania zadań inwestycyjnych z zakresu gospodarowania wodami opadowymi i roztopowymi System finansowania ochrony środowiska w Polsce 50% 20% 40% 70% 10% 10% Nadwyżka 35% 100% 65% 2 Działalność

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0296 (CNS) 15373/15 FISC 191 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 14 grudnia 2015 r. Do: Nr

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 14.6.2014 L 175/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 634/2014 z dnia 13 czerwca 2014 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1126/2008 przyjmujące określone międzynarodowe standardy rachunkowości zgodnie z rozporządzeniem

Bardziej szczegółowo

Plany gospodarowania wodami rzeka informacji

Plany gospodarowania wodami rzeka informacji Plany gospodarowania wodami rzeka informacji Piotr Piórkowski Wydział Planowania Gospodarowania Wodami Departament Planowania i Zasobów Wodnych PLANOWANIE WEDŁUG RAMOWEJ DYREKTYWY WODNEJ PLANOWANIE WEDŁUG

Bardziej szczegółowo

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska opracowany został zgodnie z Polityką ekologiczną

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 lipca 2008 r. W I C E P R E Z E S NAJWYśSZEJ IZBY KONTROLI Marek Zająkała D/08/501

Warszawa, dnia 15 lipca 2008 r. W I C E P R E Z E S NAJWYśSZEJ IZBY KONTROLI Marek Zająkała D/08/501 W I C E P R E Z E S NAJWYśSZEJ IZBY KONTROLI Marek Zająkała Warszawa, dnia 15 lipca 2008 r. KSR-411400-1/08 D/08/501 Pan Andrzej Jagusiewicz Główny Inspektor Ochrony Środowiska WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska KOMITET REGIONÓW

Unia Europejska KOMITET REGIONÓW Unia Europejska KOMITET REGIONÓW Bruksela, 2003 Wstęp do Komitetu Regionów Unia europejska Komitet Regionów Tworzenie Komitetu Regionów Komitet Regionów jest zgromadzeniem doradczym Unii Europejskiej;

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Tworzenie planów gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym w Polsce

Tworzenie planów gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym w Polsce Tworzenie planów gospodarowania wodami w pierwszym cyklu planistycznym w Polsce Agnieszka Hobot MGGP S.A. RADY GOSPODARKI WODNEJ SEMINARIUM 4 KWIETNIA 2009, USTROŃ Podstawa prawna Dyrektywa Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

apgw/apwśk założenia i stan realizacji projektu

apgw/apwśk założenia i stan realizacji projektu Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy apgw/apwśk założenia i stan realizacji projektu Przemysław Gruszecki Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA 2000/60/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. z dnia 23 października 2000 r.

DYREKTYWA 2000/60/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. z dnia 23 października 2000 r. DYREKTYWA 2000/60/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

Bardziej szczegółowo

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE PRZEGLĄD NOWEGO PODPROGRAMU LIFE DOTYCZĄCEGO DZIAŁAŃ NA RZECZ KLIMATU NA LATA 2014 2020 Czym jest nowy podprogram LIFE dotyczący działań

Bardziej szczegółowo

Przeprowadzenie dla studentów kierunku ETI kursu z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych w procesie produkcji

Przeprowadzenie dla studentów kierunku ETI kursu z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych w procesie produkcji Przeprowadzenie dla studentów kierunku ETI kursu z ochrony środowiska naturalnego i rozwiązań proekologicznych w procesie produkcji Eugeniusz Gronostaj Tomasz Winnicki Ochrona środowiska naturalnego i

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować dobry wniosek LIFE?

Jak przygotować dobry wniosek LIFE? Jak przygotować dobry wniosek LIFE? Warszawa, 16 czerwca 2015 Prezentacja Monitora LIFE Dariusza Kobus Myśl przewodnia Konkurencja w zdobywaniu finansowania programu LIFE jest bardzo duża. Trzeba przygotować

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 16.12.2011 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 1788/2009, którą złożył M.T. (Bułgaria) w sprawie fabryki asfaltu w Sewliewie w Bułgarii CM\887583.doc

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. Aktualizacja planów gospodarowania wodami

Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy. Aktualizacja planów gospodarowania wodami Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Aktualizacja planów gospodarowania wodami Aktualizacja planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2508/2000. z dnia 15 listopada 2000 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2508/2000. z dnia 15 listopada 2000 r. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2508/2000 z dnia 15 listopada 2000 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 104/2000 w odniesieniu do programów operacyjnych w sektorze

Bardziej szczegółowo

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego

Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne. Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Miasta w polityce spójności 2014-2020 Negocjacje międzyinstytucjonalne Jan Olbrycht Poseł do Parlamentu Europejskiego Architektura rozporządzeń Rozporządzenie Ogólne Rozporządzenie dla Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r.

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r. Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA październik, 2015 r. ZAKRES SZKOLENIA 1. Działalność Funduszu 2. Kryteria wyboru przedsięwzięć 3. Procedura ubiegania się o dofinansowanie 4. Formularz wniosku

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Prawna 2009 24.7.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie wdrożenia dyrektywy 2006/43/WE w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G

Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Sanitacja jako istotny problem gospodarki wodnej w dorzeczu Górnej G Wisły Małgorzata Owsiany Katarzyna Król Seminarium nt. Eko- sanitacji & Zrównoważonego Zarządzania Gospodarką Ściekową Kraków 18 grudnia

Bardziej szczegółowo

Na p Na ocząt ą e t k

Na p Na ocząt ą e t k Program Ochrony Jezior Polski Północnej prezentacja nowego programu Krzysztof Mączkowski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Na początek Woda jest jednym z komponentów

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1655. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 14.5.2014 L 139/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 492/2014 z dnia 7 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Czy przyroda w Polsce jest lepiej chroniona po 2 latach: jakość regulacji i praktyki stosowania. dr Marcin Pchałek adw.

Czy przyroda w Polsce jest lepiej chroniona po 2 latach: jakość regulacji i praktyki stosowania. dr Marcin Pchałek adw. Czy przyroda w Polsce jest lepiej chroniona po 2 latach: jakość regulacji i praktyki stosowania dr Marcin Pchałek adw. Paulina Kupczyk Kluczowe etapy oceny habitatowej: Etap pierwszy: Screening Etap drugi:

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH

PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH PODSUMOWANIE ZAWIERAJĄCE UZASADNIENIE WYBORU PRZYJĘTEGO DOKUMENTU W ODNIESIENIU DO ROZPATRYWANYCH ROZWIĄZAŃ ALTERNATYWNYCH Program ochrony środowiska przed hałasem dla Miasta Gliwice na lata 2013-2017

Bardziej szczegółowo

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego

Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego Aktualizacja Programu wodno-środowiskowego kraju i Planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy Projekt aktualizacji Programu wodnośrodowiskowego kraju Katarzyna Banaszak Marta Saracyn Co to jest

Bardziej szczegółowo

POIŚ 2014-2020 KWESTIE KLUCZOWE Z PUNKTU WIDZENIA KE

POIŚ 2014-2020 KWESTIE KLUCZOWE Z PUNKTU WIDZENIA KE POIŚ 2014-2020 KWESTIE KLUCZOWE Z PUNKTU WIDZENIA KE Przemysław Kalinka Komisja Europejska Dyrekcja generalna ds. polityki regionalnej i miejskiej Wydział H2 - Polska Adaptacja do zmian klimatu, zarządzanie

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Bogusław Rzeźnicki

Dr inż. Bogusław Rzeźnicki ZMIANY W PRAWODAWSTWIE EUROPEJSKIM I POLSKIM W ZAKRESIE REJESTRACJI ORAZ OBROTU I STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM REJESTRACJI STREFOWYCH, WZAJEMNEGO UZNAWANIA ZEZWOLEŃ,

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

KOMITET EUROPEJSKICH REGULATORÓW RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. Data: 12 stycznia 2006 r. Nr ref.: CESR/05-758 OŚWIADCZENIE

KOMITET EUROPEJSKICH REGULATORÓW RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH. Data: 12 stycznia 2006 r. Nr ref.: CESR/05-758 OŚWIADCZENIE KOMITET EUROPEJSKICH REGULATORÓW RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Data: 12 stycznia 2006 r. Nr ref.: CESR/05-758 OŚWIADCZENIE CESR przypomina emitentom i inwestorom o znaczeniu jasnego i przejrzystego ujawniania

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013

Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 1 Procedura oceny oddziaływania na środowisko Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 Szkolenie

Bardziej szczegółowo

Planowanie strategiczne w gospodarce wodnej Prof. dr hab. inż. Jerzy Zwoździak

Planowanie strategiczne w gospodarce wodnej Prof. dr hab. inż. Jerzy Zwoździak Planowanie strategiczne w gospodarce wodnej Prof. dr hab. inż. Jerzy Zwoździak Kto wierzy, że powinniśmy.. Zanieczyszczać bardziej niż musimy Wykorzystywać więcej energii niż potrzebujemy Dewastować środowisko

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 maja 2010 r.

USTAWA z dnia 21 maja 2010 r. Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania

Bardziej szczegółowo

JESSICA. Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich. Czym jest JESSICA?

JESSICA. Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich. Czym jest JESSICA? Wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji w obszarach miejskich JESSICA Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich Czym

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska przed hałasem

Program ochrony środowiska przed hałasem Program ochrony środowiska przed hałasem dla terenów poza aglomeracjami, położonych wzdłuż dróg krajowych oraz wojewódzkich na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, o obciążeniu ponad 3 mln pojazdów

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 Analiza wariantowajako przesłanka wskazania wariantu innego niż proponowany przez inwestora lub odmowy wydania decyzji środowiskowej r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 1 PLAN PREZENTACJI Podstawy prawne analizy

Bardziej szczegółowo

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjna Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

System monitoringu ryzyka powodziowego jako element nowoczesnego zarządzania ryzykiem powodziowym

System monitoringu ryzyka powodziowego jako element nowoczesnego zarządzania ryzykiem powodziowym System monitoringu ryzyka powodziowego jako element nowoczesnego zarządzania ryzykiem powodziowym Andrzej Ryński RZGW w Gdańsku 29 maja 2012 r. Zarządzanie ochroną przeciwpowodziową w Polsce Strzałki ciągłe

Bardziej szczegółowo

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 21.8.2013 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 21.8.2013 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.8.2013 C(2013) 5405 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr / z dnia 21.8.2013 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich Podstawy prawne UE Art. 68 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA NT. WNIOSKÓW Z WIZYTY STUDYJNEJ W KOPENHADZE - Przystosowanie do zmian klimatu w Danii na poziomie krajowym i lokalnym (gminnym)

PREZENTACJA NT. WNIOSKÓW Z WIZYTY STUDYJNEJ W KOPENHADZE - Przystosowanie do zmian klimatu w Danii na poziomie krajowym i lokalnym (gminnym) PREZENTACJA NT. WNIOSKÓW Z WIZYTY STUDYJNEJ W KOPENHADZE - Przystosowanie do zmian klimatu w Danii na poziomie krajowym i lokalnym (gminnym) PIOTR CZARNOCKI MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT ZRÓWNOWAŻONEGO

Bardziej szczegółowo

Plany zarządzania ryzykiem powodziowym w Polsce

Plany zarządzania ryzykiem powodziowym w Polsce Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej Państwowy Instytut Badawczy Plany zarządzania ryzykiem powodziowym w Polsce Tomasz Walczykiewicz, Roman Konieczny, Paweł Madej, Małgorzata Siudak, Renata Bogdańska-Warmuz,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie w Warszawie Program prac związanych z opracowaniem planów przeciwdziałania skutkom suszy w regionie wodnym Łyny i Węgorapy zgodnie z art. 88s ust. 3 pkt. 1 ustawy Prawo wodne. Zakres planowania w gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo