Pojadanie między posiłkami przyczyny i skutki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pojadanie między posiłkami przyczyny i skutki"

Transkrypt

1 Pojadanie między posiłkami przyczyny i skutki Autorzy prezentacji Pracownicy Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW: - dr inż. Danuta Gajewska z Zakładu Dietetyki, - dr inż. Marzena Jeżewska-Zychowicz z Zakładu Badań Konsumpcji. Wykład wygłoszony w ramach Wszechnicy Żywieniowej w SGGW w dn. 15 marca 2006 Zapis wykładu przygotowała mgr inż. Hanna Wysocka, autoryzowali wykładowcy. Definicje pojadania Pojadanie definiuje się najczęściej jako spożywanie żywności pomiędzy posiłkami głównymi, za które uznaje się: śniadanie, obiad i kolację. Posiłek stanowi żywność o pewnej strukturze, którą spożywa się na zimno (np. kanapka, sałatka) lub na gorąco w formie potraw składających się z kilku produktów. Inna definicja określa pojadanie jako spożywanie żywności bez uczucia głodu a posiłek określa jako żywność konsumowaną przez osobę odczuwającą głód. Z kolei prof. dr hab. Jadwiga Charzewska z Instytutu Żywności i Żywienia definiuje pojadanie jako spożywanie najprostszych (pod względem złożoności) produktów (np. jabłka, batony, lody, ciastka, chipsy spożywane razem z napojem lub bez) oraz napojów konsumowanych pojedynczo jak soki, słodkie napoje czy napoje mleczne). Najczęściej pojada się produkty bardzo smaczne, wyglądające apetycznie, o zróżnicowanej wartości odżywczej. Niektóre z nich można zakwalifikować do żywności typu junk food czyli śmieci lub fast food, które smakują, ale nie wnoszą większej wartości odżywczej. Pojadać zdarza się napewno wszystkim - najczęściej w domu, ale również w szkole, w pracy, na ulicy, w punktach gastronomicznych, a od pewnego czasu także w supermarketach - w specjalnie wydzielonych mini kafeteriach. Dlaczego pojadamy? Na to pytanie nikt nie potrafi podać pełnej odpowiedzi, ponieważ przyczyn pojadania jest bardzo dużo. Pojadanie jest odpowiedzią na pojawiającą się potrzebę. Żywność kojarzy się najczęściej z odczuwaniem głodu i pragnienia. Jeśli człowiek nie odczuwałby głodu, to najprawdopodobniej nie poszukiwałby żywności i nie zjadałby jej. Jednak żywność służy nie tylko do zaspakajania potrzeb fizjologicznych, jakimi są głód i pragnienie. Może również zaspakajać wiele innych potrzeb. Potrzeba jest pożądaniem czegoś, czego nam brakuje, a co jest niezbędne do zapewnienia warunków naszego rozwoju i funkcjonowania. Jeżeli odczuwamy pewien brak, to zazwyczaj pojawia się motywacja do zrobienia czegoś, aby ten brak zlikwidować lub wyrównać. Może wówczas powstać chęć spożycia żywności, co jest oczywiste wtedy, kiedy odczuwany jest głód lub pragnienie. Takie zachowania mogą pojawiać się także z innych powodów, np. z powodu braku bliskiej osoby. Niektórzy rekompensują ten brak pojadaniem smakołyków typu batoniki. Inni, próbują tę potrzebę zaspokoić we właściwy sposób, czyli poszukując bliskiej osoby. Bez względu na to, w jaki sposób zaspakajamy swoje potrzeby, należy uświadomić sobie fakt, że tylko pojawiająca się potrzeba może być powodem podjęcia jakiegoś działania.

2 Pojawia się wówczas motywacja i zaczynamy poszukiwać wartości, która zaspokoi odczuwany brak. Jakie zatem potrzeby wywołują chęć pojadania? Są to różne potrzeby, wśród których wyróżnia się 3 główne grupy, a klasyfikacja ta jest wynikiem uwzględnienia źródła ich pochodzenia: 1. Potrzeby biologiczne - ich źródłem jest organizm człowieka. 2. Potrzeby społeczne - ich źródłem jest otoczenie człowieka. 3. Potrzeby psychiczne - ich źródłem jest osobowość (psychika) człowieka. Potrzeby biologiczne Potrzeby biologiczne reprezentuje głód i pragnienie. Oczywistym jest to, że głód i pragnienie mogą być zaspokojone, jeśli tylko żywność jest dostępna. W przeciwnym wypadku człowiek zaczyna jej poszukiwać i zazwyczaj tę potrzebę zaspakaja. Potrzeby społeczne Potrzeby społeczne wynikają z życia wśród ludzi. Z jednymi jesteśmy związani bardziej, z innymi mniej. Wzajemnie na siebie oddziałujemy. Te właśnie osoby są często źródłem odczuwanych przez nas potrzeb, które można zaspakajać również poprzez żywność. Większość naszych zachowań żywieniowych ma w tle rodzinę. W domu rodzinnym uczyliśmy się posługiwać sztućcami, poznawaliśmy różne produkty żywnościowe, zjadaliśmy je wspólnie z bliskimi. Oprócz takiego bardzo pozytywnego oddziaływania, rodzina może mieć również negatywny wpływ na sferę zachowań żywieniowych człowieka. W rodzinie uczymy się traktować żywność w sposób bardzo emocjonalny. Znaczenie żywności w sensie wartości odżywczej staje się wówczas mniejsze, zaś w większym stopniu żywność staje się kategorią emocjonalną. Dzieje się tak, kiedy matka karmi dziecko. Wkłada w to dużo uczucia. Dziecku przygotowuje najlepsze, najsmaczniejsze jedzenie i dziecko zaczyna kojarzyć jedzenie z czymś miłym, przyjemnym, z bezpieczeństwem i ciepłem. Z perspektywy czasu okazuje się, że traktując żywność w taki właśnie emocjonalny sposób, zaczynamy wykorzystywać ją w sytuacjach nasyconych emocjami. A oto kilka przykładów wpływu otoczenia społecznego na podjęcie decyzji o zakupie i spożyciu żywności: * Widok osoby jedzącej zachęca do spożywania posiłku. * Widok żywności może być powodem, dla którego gotowi jesteśmy zjeść, mimo że nie odczuwamy głodu, a nawet mimo to, że przed chwilą zjedliśmy posiłek, który nas nasycił. * Jeśli znajdujemy się w sytuacji związanej z jedzeniem, np. przechodzimy obok piekarni i czujemy zapach świeżego pieczywa, znamy jego smak, to sytuacja ta może zachęcić nas do wejścia do piekarni i zakupu pieczywa. * Styl życia również decyduje o sposobie żywienia. Częsty brak czasu i pośpiech są przyczynami uniemożliwiającymi spożywanie prawidłowo skomponowanych posiłków. Z tych powodów ludzie korzystają z ofert restauracji typu fast food. * Środki masowego przekazu wywierają wpływ na nasze decyzje związane z wyborem produktów spożywczych. Dotyczy to zwłaszcza reklamy i osób szczególnie wrażliwych na bodźce zewnętrzne. Są też osoby skupiające uwagę głównie na bodźcach wewnętrznych czyli sygnałach płynących z wnętrza organizmu, takich jak np. głód i pojawiająca się chęć jedzenia. Osoby te w mniejszym stopniu reagują na oddziaływanie otoczenia, w tym również środków masowego przekazu. Rzadko kiedy uświadamiamy sobie, że żywność wykorzystujemy również do zaspakajania potrzeb społecznych. Potrzeby te najczęściej zaspakajane są bowiem w określony, właściwy sobie sposób, niezwiązany z żywnością. Można je jednak zaspakajać również poprzez żywność.

3 Do potrzeb społecznych, które mogą być powodem pojadania należą m.in.: potrzeba bezpieczeństwa, przynależności i miłości, szacunku i uznania, samoeralizacji. Potrzeba bezpieczeństwa Potrzeba ta wyraża się poczuciem stabilizacji, brakiem lęku. W sytuacji jakiegokolwiek zagrożenia zaburzona jest równowaga emocjonalna. Trudno jest wtedy dobrze funkcjonować. Również w sferze żywieniowej czujemy się bezpiecznie, jeśli jesteśmy pewni, że w domu mamy żywność lub, że posiadamy środki na jej zakup. Osoby, które doświadczyły braku żywności i nie mogły jej spożywać, twierdzą, że było to przeżycie bardzo trudne. Poczucie bezpieczeństwa w tym zakresie zapewnia świadomość, że realne jest spożycie następnego posiłku lub posiłków. Potrzeba przynależności i miłości Każdy człowiek chce być akceptowany przez innych. Odczuwa potrzebę przynależności do pewnej grupy i utożsamia się z jej wartościami. Zdarza się nawet, że zachowuje się wbrew sobie tylko dlatego, aby być w grupie. Chce również dawać uczucia i brać je od innych m.in. chce kochać i być kochanym. Jeśli potrzeby te nie są zaspakajane, to równowaga emocjonalna jest zaburzona i pojawiają się różne oznaki złego samopoczucia. Ten rodzaj potrzeb społecznych może być również zaspakajane przy udziale żywności, m.in. poprzez tradycje żywieniowe, kultywowanie obyczajów charakterystycznych dla rodziny, z której się wywodzimy. Można tu przytoczyć zjawisko gościnności i obyczaj częstowania gości posiłkiem. W ten sposób wyrażana i podkreślana jest potrzeba przynależności. Potrzeba szacunku i uznania Dla każdego człowieka bardzo ważne jest poczucie własnej wartości. Każdy chce być szanowany i poważany przez innych. Chce aby inni myśleli o nim pozytywnie, nawet jeśli on sam myśli o sobie krytycznie. W ocenie innych każdy chce wypadać możliwie jak najlepiej. Jeśli potrzeba szacunku i uznania nie jest zaspakajana, to nie czujemy się z tym dobrze. W sferze żywienia potrzebę szacunku i uznania można zaspokajać poprzez wspomniane już wcześniej zjawisko gościnności, jak również poprzez prezenty żywnościowe. Przygotowując potrawy na przyjęcie organizowane we własnym domu, gospodarze oczekują ze strony gości pozytywnych uwag, pochwał, które są wyrazem uznania dla ich kulinarnych umiejętności. Z kolei poprzez obdarowanie kogoś prezentem, np. czekoladkami, można wyrazić swój stosunek do tej osoby, wyrazić wdzięczność, szacunek itp. Potrzeba samourzeczywistnienia Każdy z nas ma jakieś swoje cele i chce je zrealizować. Ma też plany jak to osiągnąć. Pojawiające się przeszkody są przyczyną zaburzenia równowagi emocjonalnej. Rzadko kiedy próbujemy zaspakajać potrzebę samourzeczywistnienia poprzez żywność. Niemniej jednak niektóre osoby, dla których eksperymentowanie z żywnością jest źródłem satysfakcji, mogą w ten sposób, poprzez swoją kreatywność, zaspakajać tę potrzebę. Potrzeby psychiczne Potrzeby te są związane z osobowością człowieka. Brak możliwości zaspokojenia tych potrzeb prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu psychiki. Mogą się wówczas pojawić takie stany jak lęk, niepokój, rozdrażnienie itp. Stres a pojadanie Stres pojawia się wtedy, kiedy nie możemy zaspokoić swoich potrzeb, zarówno biologicznych, społecznych jak i psychicznych. Stres można zdefiniować jako produkt uboczny niewłaściwego radzenia sobie z trudnościami. Jest zatem efektem pojawienia się trudności. Wszystkie sytuacje, zarówno pozytywne jak i negatywne, do których trzeba się dostosować są stresujące. Najczęściej myśli

4 się o stresie w kategoriach negatywnych i traktuje jako coś złego, coś co nie powinno mieć miejsca. Taki stres oczywiście istnieje. Należy jednak pamiętać o tym, że istnieje również stres pozytywny, który motywuje do działania. Źródłem stresu może być: - frustracja, wynikająca z niezaspokojenia potrzeb społecznych, braku zadowolenia, upośledzenia, samotności, poczucia winy; - konflikt, wynikający z trudności pogodzenia dwóch i więcej potrzeb, np. potrzeby szacunku i bezpieczeństwa - brak środków finansowych, niepozwalający na zakup żywności, którą jedna osoba chciałaby zaproponować do spożycia innej osobie jako wyraz swojego do niej szacunku; przymus, który może odnosić się do osiąganych celów czy określonych zachowań, np. wynikający z oczekiwań otoczenia społecznego, m.in. rodziców, przełożonych, kolegów etc. Stres jest sytuacją, której coraz częściej towarzyszą zachowania żywieniowe, a żywność traktowana jest jako rodzaj środka odstresowującego. Wynika to ze stereotypowego myślenia o żywności jako środku eliminującym stres: denerwuję się jem stres mija. W zasadzie badania naukowe tego nie potwierdzają, choć jest wiele obserwacji, które wskazują na występowanie takich właśnie zachowań. Jak dotąd nie udało się jednak opisać relacji między stresem a pojadaniem. W takich sytuacjach nie każda osoba sięga po żywność i próbuje ją wykorzystać jako środek rozładowujący stres. Zachowania takie zależą od indywidualnej podatności na stres. Jedni są podatni bardziej, inni mniej. Wpływa to na ich zachowania żywieniowe. W literaturze specjalistycznej wyróżnia się 3 typy konsumentów o charakterystycznych zachowaniach w sferze żywności i żywienia, zwłaszcza zachowaniach ujawniających się w sytuacjach stresowych. Są to konsumenci restrykcyjni, emocjonalni oraz pozostali. Konsumenci restrykcyjni Są to osoby, które kontrolują lub ograniczają spożycie w celu utrzymania lub redukcji masy ciała. Kontrolują nawet myślenie o żywności. Każde działanie związane z żywnością oceniają pod kątem efektu, jakie przyniesie dla ich ciała, dla ich organizmu. W trudnych sytuacjach mają jednak kłopoty w sferze zachowań żywieniowych, co przejawia się nadmiernym jedzeniem. Bardzo często mają wówczas poczucie winy. Ich własna samokontrola nie jest bowiem skuteczna - zaczynają jeść, mimo iż nie chcą tego czynić. Poczucie winy jest doznaniem przykrym i dlatego, chcąc uczucie to wyeliminować często znowu sięgają po kolejną porcję żywności. Konsumenci emocjonalni Są bardzo podobni do konsumentów restrykcyjnych. Jedyną różnicą jest to, iż nie zwracają uwagi na efekt swoich zachowań, czyli nie traktują żywności jako źródła dodatkowych kalorii, a w konsekwencji dodatkowych kilogramów. Nie mniej jednak ich osobowość jest bardzo emocjonalna. W związku z tym również żywność traktują w kategoriach emocjonalnych. Jeśli produkt lub potrawa wydaje im się smaczna, to doznania te są dostatecznym bodźcem do jedzenia. Zaczynają zatem jeść. Konsumenci pozostali Zalicza się do nich osoby, które w mniejszym stopniu podatne są na oddziaływanie czynników związanych z emocjami, stąd ich zachowania żywieniowe są konsekwencją innych czynników, w tym przyzwyczajeń, świadomości żywieniowej etc. Nawet jednak ci konsumenci, którzy zazwyczaj nie są podatni na oddziaływania emocjonalne, w pewnych sytuacjach swoje zachowania żywieniowe uzależniają od emocji. Oczywistym przykładem dużego stresu jest stres przed egzaminem. Można wówczas obserwować zachowania żywieniowe w zależności od tego jak odległy jest termin egzaminu.

5 I tak, kiedy termin jest jeszcze odległy, osoba ucząca się zazwyczaj bardzo chętnie sięga po żywność, gdyż żywność trochę uspakaja i motywuje do działania. Im bliższy jest termin egzaminu, tym mniejsza jest chęć do jedzenia. Dowodzi to, że duży stres eliminuje chęć pojadania. Nawiązując zarówno do oddziaływania otoczenia społecznego, jak i do psychiki człowieka, należy powiedzieć, że powodów pojadania jest bardzo dużo. Poczynając od powodów czysto biologicznych, związanych z głodem i pragnieniem można też wymienić szereg innych, m.in. związanych z cechami żywności. Żywność służy do tego aby kontaktować się z innymi osobami. Jest narzędziem oddziaływania na inne osoby. Jeśli kogoś lubimy, to chętnie proponujemy mu spotkanie wraz z konsumpcją żywności. Jeśli kogoś nie lubimy, to takiej propozycji nie składamy. Przykładem tego, jak bez słów a poprzez żywność można wyrazić swój stosunek do człowieka jest przykład czarnej polewki, o której Mickiewicz pisze w Panu Tadeuszu. Oczywiście, obecnie raczej nie korzystamy z takiej mowy symbolicznej, nie mniej jednak żywność nadal, czy chcemy tego czy nie chcemy, służy nam do utrzymania kontaktów międzyludzkich wyraża te kontakty. Żywność jako środek zapewniający bezpieczeństwo jest dla niektórych powodem pojadania. Jest również środkiem zmniejszającym lub eliminującym różne stany psychiczne takie jak nuda, napięcie, stres. Nie wszyscy jednak tak samo wykorzystują żywność w określonych, podobnych sytuacjach. Czy ważne jest zatem z jakich powodów pojadamy? Tak, to może być ważne. Jeśli pojadamy z powodu głodu, to nie stanowi to problemu organizm potrzebuje składników odżywczych. Jeśli jednak pojadamy z innych powodów, a skutki pojadania przeszkadzają nam, to trzeba wnikliwie przeanalizować, co może być tego powodem. Jeśli przyczyna tkwi w otoczeniu społecznym, to może warto coś w tym otoczeniu zmienić. Najprostszą metodą może być tzw. wygaszanie. Jest to metoda psychoterapeutyczna, polegająca na próbie wyeliminowania tych bodźców zewnętrznych, które skłaniają nas do jedzenia. I tak dla przykładu, jeśli nie można oprzeć się zapachowi świeżego pieczywa i przechodząc obok piekarni nie można powstrzymać się przed wstąpieniem i zakupem, to trzeba wybrać inną drogę, tak, aby nie przechodzić obok piekarni i nie narażać się na taką pokusę. Jeśli przyczyną pojadania są powody psychiczne, jeśli nie umiemy właściwie reagować na stres, a sięgamy po żywność, to wówczas trzeba nauczyć się skutecznych sposobów rozwiązywania takich trudnych sytuacji. Powodów pojadania jest zatem wiele i dlatego tak trudno jest wyeliminować pojadanie ze swoich zachowań. Nie należy przez to rozumieć, że z pojadania trzeba całkowicie zrezygnować absolutnie nie. A jaki wpływ na nasze zdrowie ma pojadanie? Pojadanie należy rozpatrywać w różnych kategoriach, w zależności od grupy osób pojadających. Szczególnie często pomiędzy posiłkami pojadają dzieci. W przypadku tej grupy populacyjnej mogą z tego płynąć pewne korzyści. Jak wynika z badań, około 15 % wapnia i 5 % witaminy C może pochodzić z pojadania, ale pod warunkiem, że do diety zostaną wprowadzone odpowiednie produkty. Jeśli będą to tylko produkty typu junk food, to wraz z nimi dostarczana będzie duża ilość cukru, tłuszczu i nasyconych kwasów tłuszczowych. Jak wiadomo są to składniki, które spożywane w nadmiarze mają negatywny wpływ na zdrowie człowieka. W Europie, 20 % całkowitej energii diety dzieci pochodzi właśnie z pojadania, zaś

6 w Stanach Zjednoczonych aż 30 %. Niestety, im więcej energii pochodzi z pojadania, tym większe jest ryzyko nadmiarów masy ciała i otyłości. Dosyć często pojada też młodzież. Jest to grupa, która intensywnie rośnie i dojrzewa, wobec czego ma wysokie zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze. Pojadanie produktów o wysokiej wartości odżywczej będzie zatem uzupełniało dietę w niezbędne składniki, takie jak np. wapń, żelazo czy magnez. W żywieniu młodzieży często obserwuje się niedobory tych składników. Oczywiście, pojadają też dorośli. Osoby aktywne zawodowo z reguły w ten sposób uzupełniają swoje rezerwy węglowodanowe. Ma to swoje pozytywne strony, ponieważ przy długich przerwach między posiłkami zapobiega spadkom glikemii. Może też być dobrym uzupełnieniem diety w cenne składniki, takie jak np. witaminy, związki mineralne bądź błonnik pokarmowy. Jednak zbyt częste pojadanie, zwłaszcza jeśli będą to tylko słodycze, prowadzi do nadmiernej masy ciała, co potem dosyć trudno zredukować. Oczywiście, pojadają również osoby starsze. Tymczasem, wraz z wiekiem zmniejsza się zapotrzebowanie na energię, mniejsza jest także aktywność fizyczna. I tak dla przykładu: dzieci w wieku 0-6 miesięcy potrzebują ok. 108 kcal/kg masy ciała, a osoby powyżej 50 lattylko do 30 kcal/kg mc. Z drugiej zaś strony u osób starszych obserwuje się pogorszenie wchłaniania niektórych składników mineralnych i witamin, stąd pojadanie produktów o wysokiej wartości odżywczej może stanowić cenne źródło najbardziej deficytowych składników. Czy liczba posiłków spożywanych w ciągu dnia wpływa na nasze zdrowie? Jest to pytanie bez jednoznacznej odpowiedzi. Pierwszymi badaniami, które zapoczątkowały rozpatrywanie tego zagadnienia były badania Jenkinsa z 1989 roku. Porównywano w nich dwie grupy zdrowych dorosłych osób: pierwsza - spożywała 3 duże posiłki dziennie, druga - 17 małych. Obserwacje trwały krótko 2 tygodnie. Stwierdzono wówczas, że grupa osób pojadających miała mniejsze stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL oraz mniejsze stężenie insuliny we krwi. Nie zmieniło się natomiast stężenie glukozy. Z kolei prof. Mattson w artykule opublikowanym w roku 2005 w czasopiśmie Lancet uważa, że nie ma naukowego uzasadnienia, aby zalecać częste spożywanie posiłków małych objętościowo. Twierdzi on bowiem, że nie ma przekonywujących dowodów, że jest to zdrowsze niż spożywanie większych posiłkówz mniejszą częstotliwością. Do tego stwierdzenia należy jednak dodać komentarz. Otóż, odnosi się ono do populacji amerykańskiej, a jest to populacja bardzo zróżnicowana o różnych rasach, kulturach, zwyczajach żywieniowych. Z tego względu badając tak zróżnicowaną populację nie można uzyskać jednoznacznych wyników. Natomiast na konferencji w Mougins we Francji jednoznacznie stwierdzono, że większa ilość posiłków w diecie ma pozytywny efekt na wybrane parametry stanu zdrowia człowieka. Do takiego wniosku doszło 15 obradujących ekspertów, którzy opracowali wytyczne dotyczące częstości spożywania posiłków. Z kolei, prof. Rossner zwraca uwagę, że zwiększenie liczby posiłków w diecie osób z nadwagą bądź otyłością może prowadzić do nadmiernego spożycia energii i składników niekorzystnych dla zdrowia oraz do pogłębienia istniejących, wręcz patologicznych, zachowań żywieniowych. Przykładem takiego zachowania może być tzw. Syndrom nocnego objadania się, którego efektem jest anoreksja w ciągu dnia, zmęczenie i bezsenność. Ciekawe są też wyniki badań przeprowadzonych wśród muzułmanów w okresie Ramadanu. Podczas tego miesięcznego postu muzułmanie w ciągu dnia nie jedzą nic, a wieczorami objadają się. Wyniki badań wykazały, że po zakończeniu postu zwiększyło się u nich stężenie cholesterolu frakcji HDL czyli dobrego. Zmniejszyło się natomiast stężenie

7 cholesterolu frakcji LDL czyli złego. Zmniejszyła się również agregacja płytek krwi. W tym przypadku ograniczenie liczby posiłków dało efekt pozytywny. W innych badaniach porównywano 2 grupy szczupłych dorosłych mężczyzn, którzy spożywali śniadanie albo w jednym zwyczajowym posiłku albo w 5 małych izokalorycznych porcjach. Porównując te grupy, okazało się, że osoby zjadające śniadanie w 5 porcjach lepiej kontrolowały apetyt a w związku z tym również spożycie energii. Przejawiało się to w tym, iż osoby zjadające śniadanie w jednej dużej porcji, zjadały na lunch więcej niż osoby spożywające śniadanie w kilku mniejszych porcjach. Bardzo ciekawe wyniki uzyskano również w badaniach francuskich, w których 2 grupy dorosłych mężczyzn zamieniono zwyczajami żywieniowymi. pierwszą grupę stanowili tzw. podwieczorkowcy czyli osoby mające zwyczaj jadania podwieczorków. Osobom tym zalecono zrezygnowanie z tych posiłków. Drugą grupę stanowili mężczyźni, którzy dotychczas nie jadali podwieczorków, a w badaniach wprowadzili je do swoich codziennych jadłospisów. Okazało się, że wśród osób, które zrezygnowały z podwieczorków stwierdzono dosyć znaczny przyrost masy ciała - średnio o 640 g. Nie stwierdzono u nich istotnych zmian parametrów biochemicznych. Speechly i wsp. [1999] uważają, że rozłożenie racji pokarmowej na większą liczbę posiłków pozwala na lepszą kontrolę apetytu w ciągu całego dnia. Czynnikami, które kontrolują apetyt są m.in.: tempo opróżniania żołądka, stężenie glukozy i poziom niektórych hormonów (np. insulina, leptyna, grelina). Wiele badań przeprowadzono też na zwierzętach. I tak dla przykładu, ciekawe wyniki uzyskano na szczurach. Jedną grupę szczurów karmiono w cyklu dzień jedzenia, dzień głodu. Drugą grupę karmiono ad libitum czyli do woli. Okazało się, że czas życia szczurów, którym ograniczano jedzenie był o 30% dłuższy niż szczurów jedzących do woli. Wyniki wielu innych badań na zwierzętach pozwalają na wyciągnięcie wniosku, że zmniejszenie liczby posiłków wpływa raczej pozytywnie na: poprawę metabolizmu glukozy, obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, poprawę adaptacji na stres w obrębie układu sercowonaczyniowego, zwiększenie odporności na choroby nowotworowe oraz neurodegeneracyjne. Są to jednak wyniki badań przeprowadzone na zwierzętach, które nie zawsze można bezpośrednio przenieść na organizm człowieka. Co zatem pojadać? Czy w nowej piramidzie zdrowego żywienia jest miejsce na pojadanie? Oczywiście jest, przy czym najlepszym przykładem produktów, które warto pojadać jest piramida żywności funkcjonalnej. Wszystkie produkty umieszczone na poszczególnych piętrach tej piramidy warto zastosować w swojej diecie. Żywność funkcjonalna ma bowiem właściwości prozdrowotne. Tak więc do pojadania polecane są warzywa, owoce, produkty zbożowe z pełnego ziarna, napoje mleczne, czarna i zielona herbata, kakao itp. Pozwoli to uzupełnić dietę w takie składniki jak witaminy, sole mineralne, przeciwutleniacze (antyoksydanty), błonnik pokarmowy. Wiąże się z tym lepsza kontrola apetytu, gdyż zmniejsza się ilość pożywienia zjadanego na główne posiłki. Przy większej liczbie posiłków nie ma stanów hipoglikemii oraz wyczerpania zapasów glukozy i energii, węglowodany są szybko dostępne. Z drugiej jednak strony należy pamiętać o niebezpieczeństwach wynikających z nadmiernego pojadania - m.in. o tym, że: - nadmierne spożywanie energii niesie ze sobą ryzyko nadwagi i otyłości; - nadmierne pojadanie produktów obfitujących w tłuszcz, kwasy tłuszczowe nasycone i cholesterol oraz izomery trans kwasów tłuszczowych nienasyconych niesie ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego; - nadmierne spożycie cukrów prostych to ryzyko próchnicy, cukrzycy, podwyższonego stężenia triglicerydów;

8 - nadmierne spożycie sodu to ryzyko nadciśnienia tętniczego. Stanowisko żywieniowców w tej sprawie jest następujące: częste spożywanie posiłków może być korzystne dla zdrowia, pod warunkiem, że będzie to inteligentny wybór produktów. Wybierajmy zatem: 1. owoce, warzywa, soki warzywne i nieklarowane soki owocowe, ponieważ zawierają błonnik pokarmowy, witaminy, składniki mineralne oraz antyoksydanty. 2. produkty mleczne, ponieważ są bogate w wapń, białko i witaminy 3. produkty zbożowe z całego ziarna, bogate w błonnik pokarmowy, witaminy z grupy B i składniki mineralne. 4. orzechy i nasiona są bogate w błonnik pokarmowy, witaminy i składniki mineralne, ale zawierają bardzo dużo tłuszczu, choć jest to tłuszcz nienasycony. Niestety, często są spożywane w niewłaściwej postaci, np. jako solone czy w polewie czekoladowej. Wymienione poniżej orzechy i nasiona są cenne, ponieważ zawierają m.in.: - orzechy arachidowe: magnez, witaminę B 3 (niacynę), tryptofan (aminokwas będący prekursorem serotoniny odpowiadającej za nasz dobry nastrój); - orzechy nerkowca: miedź, magnez, tryptofan; - orzechy włoskie: kwasy tłuszczowe z rodziny Ω-3, magnez, miedź; - nasiona lnu: kwasy tłuszczowe z rodziny Ω-3, magnez; - ziarno sezamu: miedź, magnez, wapń, tryptofan, - nasiona słonecznika: witaminę E i B 1, mangan, magnez, miedź, tryptofan, selen, - nasiona dyni: magnez, mangan, fosfor, żelazo, miedź oraz tryptofan. Można też pojadać gorzką czekoladę z uwagi na obecne w niej związki polifenolowe związki o charakterze przeciwutleniaczy (antyoksydantów). Badania przeprowadzone w 2005 r. pokazały wpływ spożywania czarnej czekolady na parametry gospodarki lipidowej (cholesterol ogółem i HDL) oraz ciśnienie tętnicze krwi. Osoby z nadciśnieniem, podzielone na dwie grupy, przez 2 tygodnie otrzymywały czekoladę białą lub czarną. Stwierdzono, że tylko czekolada czarna powodowała obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego i obniżenie ciśnienia tętniczego krwi. Zaleca się zatem czarną czekoladę, ale w umiarkowanych ilościach czyli nie więcej niż 30 g dziennie (1/3 tabliczki). Warto też samemu komponować przysmaki do pojadania łącząc ze sobą różnego rodzaju produkty, wybierając te o wysokiej wartości odżywczej i zawierające składniki, których z reguły nam brakuje. Zasady racjonalnego pojadania 1. Przemyślane zakupy. Zakupy powinny być przemyślane, celowe, bez gromadzenia w domu zapasów słodyczy i innych produktów do pojadania. Przechowywane w domu mogą stanowić dużą pokusę. Trzeba też czytać informację o wartości odżywczej kupowanych produktów. Producenci mają obowiązek podawania takich informacji na opakowaniach. Niestety, niewiele osób czyta te napisy. Często też, bardziej do zakupu zachęca atrakcyjne opakowanie niż wartość odżywcza produktu. 2.Dobrze mieć w domu produkty, które można pojadać, jeśli przyjdzie na to ochota i po które można sięgnąć nie obawiając się o to, że zjadany jest tylko cukier i tłuszcz. Godne polecenia są zatem obrane i pokrojone warzywa bądź owoce takie jak np. kalarepka, marchewka, ogórek, pomidor, jabłka, melon. Wiele osób chętnie sięgnie po takie przekąski, jeśli będą pod ręką i to już gotowe do zjedzenia. 3. Koniecznie też trzeba dawać dobry przykład dzieciom.

9 To przecież od rodziców dzieci czerpią wzorce żywieniowe. To właśnie w domu rodzinnym kształtują się ich nawyki żywieniowe. Cechy produktu doskonałego do pojadania Na Kongresie w Mougins w 2004 roku grupa ekspertów pracująca nad zagadnieniem wpływu częstości spożywania posiłków na zdrowie człowieka określiła cechy produktu doskonałego do pojadania. A oto one: 1. Powinien być niskokaloryczny, niskotłuszczowy, o niskim ładunku glikemicznym, choć może być bogaty w węglowodany, ale węglowodany złożone, o dużej zawartości błonnika pokarmowego. 2. Nie musi być bogaty w białko, ponieważ według zaleceń żywieniowych białka powinny dostarczać posiłki główne. 3. Powinien być spożywany podczas głodu, przy czym głód określany jest na podstawie pomiaru stężenia glukozy i insuliny we krwi, co w praktyce jest raczej niewykonalne. 4. Nie powinien hamować apetytu w stosunku do posiłku głównego (obiadu, kolacji). 5. Powinien być smakowo atrakcyjny, może być stały lub płynny. 6. W jednym zestawie możliwe jest łączenie najwyżej 2 produktów. Na stronach internetowych dotyczących pojadania znajduje się wiele ciekawych pomysłów na bardzo atrakcyjne potrawy o cechach produktu doskonałego do pojadania. Takim przykładem mogą być lody bananowe przyrządzone z zamrożonych i zmiksowanych bananów. Na zakończenie warto przypomnieć stwierdzenie Hipokratesa ojca medycyny, iż żywność może być naszym lekarstwem Ankieta dotycząca restrykcyjnego jedzenia Skala jedzenia restrykcyjnego (Polivy J., Herman C.P. (1983) Breaking the diet habit: The natural weight alternative. New York: Basic books) 1. Jak często się odchudzasz? Nigdy 0 pkt Rzadko 1 pkt Czasami 2 pkt Często 3 pkt Stale 4 pkt 2. Ile kilogramów udało Ci się zrzucić w ciągu miesiąca? (podaj największą liczbę) 0-2 kg 0 pkt 2,1 4,3 kg 1 pkt 4,4 6,6 kg 2 pkt 6,7 8,9 kg 3 pkt 9 kg i więcej 4 pkt 3. Ile kilogramów udało Ci się utyć w ciągu tygodnia? (podaj największą liczbę) 0,45 kg 0 pkt 0,46-0,99 kg 1 pkt 1-1,4 kg 2 pkt 1,5 2,2 kg 3 pkt 2,3 kg i więcej 4 pkt 4. Jakim zmianom ulega masa Twojego ciała w ciągu typowego tygodnia? 0,45 kg 0 pkt 0,46-0,99 kg 1 pkt 1-1,4 kg 2 pkt 1,5 2,2 kg 3 pkt

10 2,3 kg i więcej 4 pkt 5. Jaki wpływ na Twoje życie wywarłaby zmiana masy ciała na poziomie dwóch kilogramów? Żaden 0 pkt Nieznaczny 1 pkt Umiarkowany 2 pkt Silny 3 pkt 6. Jak często się zdarza, że w obecności innych ludzi jesz umiarkowanie, a w samotności jesz znacznie więcej? Nigdy 0 pkt Rzadko 1 pkt Często 2 pkt Zawsze 3 pkt 7. Czy jedzenie i myślenie o nim zajmuje Ci zbyt wiele czasu? Nigdy 0 pkt Rzadko 1 pkt Często 2 pkt Zawsze 3 pkt 8. Czy kiedy się objesz, masz poczucie winy? Nigdy 0 pkt Rzadko 1 pkt Często 2 pkt Zawsze 3 pkt 9. Czy zdajesz sobie sprawę z tego co jesz? Nie 0 pkt W niewielkim stopniu 1 pkt W umiarkowanym stopniu 2 pkt Zawsze 3 pkt 10. O ile Twoja masa ciała była większa od masy upragnionej, w okresie, kiedy ważyłeś(aś) najwięcej? 0-0,9 kg 0 pkt 1-2,5 kg 1 pkt 2,6-4,9 kg 2 pkt 5 8,9 kg 3 pkt 9 kg i więcej 4 pkt Im wyższy wynik uzyskasz, tym bardziej restrykcyjnie postępujesz w sferze żywienia Piśmiennictwo u autorów Pytania słuchaczy 1. Wyniki przedstawionych tutaj badań wykazały, że u szczupłych mężczyzn, którzy zrezygnowali z podwieczorków zaobserwowano wzrost masy ciała. Dlaczego? dr Danuta Gajewska: Rezygnacja z podwieczorków spowodowała, że badani mężczyźni zjadali większą kolację. Podczas kolacji w mniejszym stopniu kontrolowali apetyt. Jest to dowodem potwierdzającym, że im większa liczba posiłków w diecie, tym łatwiejsza kontrola apetytu. Trzy posiłki zjadane w ciągu dnia będą objętościowo duże. Im więcej posiłków, tym wielkość posiłków jest mniejsza. 2. Czy żucie gumy wpływa na apetyt? dr Danuta Gajewska: Żucie gumy ma za zadanie zmienić w jamie ustnej kwasowość (określaną przez wskaźnik ph). Chroni to zęby przed próchnicą. Żucie gumy pobudza jednak ślinianki do wydzielania śliny, co może potęgować uczucie głodu. Słuchaczka: Gumę żuję około 20 minut i pod koniec żucia odczuwam silny głód.

11 dr Marzena Jeżewska-Zychowicz: Żucie gumy można zaproponować osobom, które nie potrafią kontrolować swoich reakcji związanych z żywnością. Są to osoby, które jedzą, gdyż chcą żuć. Żuciem chcą zająć swoją uwagę. Guma daje możliwość przeżuwania,, nie dając dodatkowych ilości kalorii. Jeśli ktoś ma silną potrzebę żucia, to wtedy można polecać żucie gumy, mimo iż być może potęguje ona apetyt. Tym samym żucie gumy odwleka moment spożycia żywności czyli wydłuża czas między posiłkami. Może to być ważne dla osób, które mają silną potrzebę jedzenia, bez odczuwania głodu. Takim osobom wyznacza się treningi wydłużania przerw między posiłkami, począwszy np. od 5 minut. Taki trening buduje kontrolę jedzenia.

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE Diana Fydryk SKN Zdrowia Publicznego sekcja Promocja Zdrowia 13.11.2014r. ZDROWE ODŻYWIANIE SŁODYCZE Gotowe produkty spożywcze o słodkim smaku i zazwyczaj o stałej konsystencji,

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM . WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM TESTY TESTY ROZWIĄZAŁO 140 UCZNIÓW 1.Co dostarcza organizmowi najwięcej energii? A)WĘGLOWODANY, TŁUSZCZE I BIAŁKA B)MAGNEZ,POTAS

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE CELE: 1. Uczenie dzieci odpowiedzialności za własne zdrowie. 2. Uświadomienie dzieciom roli właściwego stylu życia w trosce o zdrowie i dobre samopoczucie.

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

_ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!.

_ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!. _ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!. Twoje nawyki żywieniowe wpływają nie tylko na masę ciała, ale przede wszystkim na Twoje samopoczucie fizyczne

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r.

Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce. 31 marca 2007r. Akcja 5 razy dziennie warzywa i owoce 31 marca 2007r. Cele akcji: wzrost spożycia warzyw i owoców do co najmniej 5 porcji dziennie uprawianie aktywności fizycznej utrzymywanie prawidłowej masy ciała Hasło

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do współpracy

Zaproszenie do współpracy Zaproszenie do współpracy s t r o n a 2 1. Czym jest Fitomat Misją Fitomatu jest poprawienie nawyków w sposobie odżywiania się Polaków. Fitomat powstał z myślą o ludziach, którzy potrzebują natychmiastowej

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Sprawozdanie z zadania numer 2 SP2 im. Marii Skłodowskiej Curie w Sobótce W dn. 5 listopada 2014 r. w kl. III VI (75 uczniów) przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

GDA. Prawidłowe odżywianie

GDA. Prawidłowe odżywianie GDA Prawidłowe odżywianie Co to jest GDA? Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego stanu zdrowia. Aby móc dopasować swój sposób odżywiania do stylu życia jaki prowadzimy, niezbędne

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie)

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) 1. Czym jest GDA? GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) to wartości poziomu spożycia poszczególnych składników odżywczych w codziennej diecie zostały wyznaczone przez naukowców dla przeciętnego

Bardziej szczegółowo

Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12

Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12 Dla kogo dieta? Dbam o ładną sylwetkę przez całe życie. Natalia Niedźwiedzka 2016-02-12 Spis treści 1. Co to dieta?... 2 2. Dlaczego ludzie przechodzą na dietę?... 3 3. Od czego zależy jaki rodzaj diety

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do współpracy

Zaproszenie do współpracy Zaproszenie do współpracy s t r o n a 2 1. Czym jest Fitomat Misją Fitomatu jest poprawienie nawyków w sposobie odżywiania się Polaków. Fitomat powstał z myślą o ludziach, którzy potrzebują natychmiastowej

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj

Czym jest program Trzymaj Trzymaj formę! Czym jest program Trzymaj formę"? "Trzymaj formę" " to inicjatywa propagująca zdrowy styl życia o unikalnym dwukierunkowym podejściu: promującym zbilansowane odżywianie połą łączone z regularną

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r.

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. Program Koła Kulinarnego Palce lizać Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. 1 Założenia ogólne: Prowadzące: Aneta Ciapcińska i Aleksandra Rubajczyk Miejsce realizacji: Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Polega ono na całkowitym pokryciu zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego

SKLEPIKI SZKOLNE. Lista produktów spożywczych polecanych do sklepiku szkolnego SKLEPIKI SZKOLNE Prawidłowe żywienie jest jednym z istotnych elementów wpływających korzystnie na zdrowie dziecka. Dzieci i młodzież powinny spożywać 4-5 posiłków w ciągu dnia. Oznacza to, iż w czasie

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć (c) Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne

Scenariusz zajęć (c) Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne Scenariusz zajęć (c) Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne Temat zajęć: Ochrona środowiska i zachowania proekologiczne Liczba godzin: 1 Liczba uczniów: 30 Cele ogólne: uświadomienie uczniom potrzeby

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA DZIECKO Z ZABURZENIAMI ODŻYWIANIA Odżywianie jest ważną sferą w życiu każdego człowieka. Różnorodne przeżywane przez nas stresy są częstym powodem utraty apetytu, podjadania lub nadmiernego apetytu. Różne

Bardziej szczegółowo

Żywność, żywienie, zdrowie

Żywność, żywienie, zdrowie Żywność, żywienie, zdrowie est modus in rebus Roman Cichon CM UMK 2013 ŻYWNOŚĆ BEZPIECZNA pod względem higienicznym, UMOŻLIWIAJĄCA dostarczanie potrzebnych składników odżywczych, UMOŻLIWIAJĄCA prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Zdrowo jem - więcej wiem

Zdrowo jem - więcej wiem Zdrowo jem - więcej wiem Co to znaczy być zdrowym??? Być zdrowym: 1. nie chorować, 2. czuć się dobrze, 3. być radosnym, 4. być sprawnym fizycznie. Prawidłowe odżywianie! Jeśli właściwie się odżywiamy,

Bardziej szczegółowo

CZYZJADŁEŚ JUŻ DZIŚ SWOJE ZDROWE ŚNIADANIE?

CZYZJADŁEŚ JUŻ DZIŚ SWOJE ZDROWE ŚNIADANIE? Title: Healthy Breakfast 2012 8pp A5 Gatefold ID: MA 793-Healthy Breakfast Gatefold_PL Proof No: C Date: 01/10/12 T CZYZJADŁEŚ JUŻ DZIŚ SWOJE ZDROWE ŚNIADANIE? MOJE ZDROWE ŚNIADANIE JAK ZACZYNASZ SWÓJ

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu jej zastosowania. IV. Wykaz głównych zaleceń dotyczących

Bardziej szczegółowo

ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze?

ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze? ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze? Odżywianie jest rozumiane jako przyjmowanie pokarmu w celu zaspokojenia podstawowej potrzeby fizjologicznej każdego żywego organizmu, niezależnie

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze, gdy tylko jest

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TRZYMAJ FORMĘ

PROJEKT TRZYMAJ FORMĘ PROJEKT TRZYMAJ FORMĘ dotyczący racjonalnego odżywiania się dzieci i młodzieży w wieku od 11 do 16 roku życia (projekt obejmuje klasy 5-6 szkoły podstawowej oraz I III gimnazjum) Projekt realizowany w

Bardziej szczegółowo

Zasady i znaczenie racjonalnego żywienia

Zasady i znaczenie racjonalnego żywienia Zasady i znaczenie racjonalnego żywienia Racjonalne żywienie to dostarczenie organizmowi we właściwym czasie odpowiednich dla jego potrzeb składników odżywczych w odpowiedniej ilości Wiąże się to nie tylko

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

3. Scenariusz zajęć. Temat: Aktywnie po zdrowie o aktywności fizycznej

3. Scenariusz zajęć. Temat: Aktywnie po zdrowie o aktywności fizycznej 3. Scenariusz zajęć Temat: Aktywnie po zdrowie o aktywności fizycznej Cel: Zapoznanie uczniów z wpływem aktywności fizycznej na zdrowie. Poszerzenie wiedzy uczniów na temat znaczenia zdrowego stylu życia,

Bardziej szczegółowo

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz?

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *Głównym jego celem było pokazanie jak ważne jest dla nas zdrowe odżywianie

Bardziej szczegółowo

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami:

Ilość posiłków w ciągu dnia: Odstępy między posiłkami: Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Ilość posiłków w ciągu dnia: 4-5 Odstępy między posiłkami: regularne, co 3,5-4h ŚNIADANIE : max.2h od momentu wstania KOLACJA : min.3h przed snem Co znaczy ZDROWO SIĘ ODŻYWIAĆ?

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia CEL/76/11/09. zdrowego żywienia. Schemat postępowania w cukrzycy

Zasady zdrowego żywienia CEL/76/11/09. zdrowego żywienia. Schemat postępowania w cukrzycy CEL/76/11/09 Zasady zdrowego żywienia Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Prawidłowe żywienie może w istotny sposób wpłynąć na wyniki leczenia cukrzycy. Odpowiedni wybór produktów żywieniowych zawsze,

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny:

TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny: TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny: zapoznanie uczniów z zasadami racjonalnego odżywiania się człowieka, kształtowanie umiejętności oceniania własnego sposobu

Bardziej szczegółowo

Test: Czy jesteś zmotywowana?

Test: Czy jesteś zmotywowana? Test: Czy jesteś? Jak to się dzieje, że są pośród nas takie osoby, które z łatwością przechodzą na dietę, tracą wagę i tłuszcz i wydaje się to nie być, dla nich, żadnym problemem. Z kolei, inne kobiety,

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Dzień zabiegu. Po pierwsze, postaraj się zrelaksować i myśl pozytywnie! Ten dzień może być punktem zwrotnym Twojego życia.

Dzień zabiegu. Po pierwsze, postaraj się zrelaksować i myśl pozytywnie! Ten dzień może być punktem zwrotnym Twojego życia. Dzień zabiegu Po pierwsze, postaraj się zrelaksować i myśl pozytywnie! Ten dzień może być punktem zwrotnym Twojego życia. Pamiętaj aby nic nie jeść ani nie pić na 12 godzin przed zabiegiem. Załóż wygodne

Bardziej szczegółowo

Program Owoce w szkole i jego ocena

Program Owoce w szkole i jego ocena Program Owoce w szkole i jego ocena Warszawa, marzec 2012 Od roku szkolnego 2009/2010 Agencja Rynku Rolnego administruje programem Wspólnej Polityki Rolnej Owoce w szkole Obecnie trwa trzeci rok szkolny

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań.

Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań. Czat z Anną Jelonek Dietetyk Anna Jelonek : Dzień dobry :) już jesteśmy, zapraszamy do zadawania pytań. Jaka jest różnica pomiędzy makaronami i ryżami białymi a brązowymi? Czy ma to wielkie znaczenie w

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Imię i nazwisko. Data urodzenia Masa ciała Wzrost. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu

ANKIETA. Imię i nazwisko. Data urodzenia Masa ciała Wzrost. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu ANKIETA Proszę o rzetelne, zgodne ze stanem faktycznym wypełnienie ankiety, gdyż jest to niezbędne do opracowania dobrze dopasowanego planu dietetycznego. Imię i nazwisko.. Data urodzenia Masa ciała Wzrost.

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Najbardziej rozpowszechnione błędy żywieniowe: nieregularność spożywania posiłków; niespożywanie pierwszego śniadania przed wyjściem do szkoły oraz drugiego w szkole; nieprawidłową częstość konsumpcji

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Symbole Szkoły Podstawowej nr 6 SKLEPIK WZOROWY SMACZNY I ZDROWY Zdrowe odżywianie to podstawa!!! Jeść musimy, bowiem to podstawowy składnik

Bardziej szczegółowo

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego:

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego: DANE OSOBOWE........................ data*.................................................. Imię i nazwisko: *............................................... Telefon: *..................................................

Bardziej szczegółowo

POMIARY CIAŁA. 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m

POMIARY CIAŁA. 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m 1 K r e a t o r Z d r o w i a. c o m Aby zamówić Indywidualny Plan Żywieniowy należy wypełnić formularz. Czas potrzebny do wypełnia to ok 30 minut. Proszę o dokładne i szczegółowe wypeł formularza. Wypełniony

Bardziej szczegółowo

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM opracowane przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie 1. Jedz

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo