Przyszłość przedsiębiorstw sieciowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyszłość przedsiębiorstw sieciowych"

Transkrypt

1 Przyszłość przedsiębiorstw sieciowych Potrzeba reformy regulacji na progu nowych zmian strukturalnych w elektroenergetyce i źródeł wytwarzania. Zwraca się przy tym uwagę, że podstawę decentralizacji technicznej trzeba widzieć nie tylko w procesach wyzwolonych przez decentralizację organizacyjną z 1990 roku, ale także w reformach rynkowych zachodzących w szerokim otoczeniu, obejmujących ciepłownictwo, a ostatnio gazownictwo i górnictwo węgla kamiennego (czyli bazę paliwową), jak również w gminach i u odbiorców. W rezultacie szybko zwiększa się np. liczba gazowych źródeł kogeneracyjnych, stanowiących widoczną już odpowiedź na zapotrzebowanie rynku [2]. Decentralizacja techniczna jako odłożony skutek reformy 1990, czyli decentralizacji organizacyjnej Istotą reformy elektroenergetyki przeprowadzonej w Polsce w 1990 roku była decentralizacja sektora i jako taka objęła ona sferę organizacji i zarządzania (w tym przekształceń własnościowych) oraz sferę ekonomiki, w szczególności zaś budowę rynku energii elektrycznej [1]. W obszarze techniki również następowały pod wpływem tej reformy istotne zmiany, głównie w zakresie wykorzystania technologii teleinformatycznych do sterowania systemem elektroenergetycznym i do obsługi funkcji rynkowych, a także w zakresie wyposażenia źródeł wytwórczych w instalacje ochrony środowiska. System elektroenergetyczny, jako system techniczny, nie podlegał jednak zmianom jakościowym (idea funkcjonowania krajowego systemu elektroenergetycznego w warstwie technicznej, również w aspekcie jego rozwoju, nie została naruszona). Odpowiedzią na kumulację kryzysów, powodowaną korporacyjnym charakterem elektroenergetyki, czyli hamowaniem konkurencji (zamykaniem przestrzeni rozwojowej dla nowych technologii, właściwych ze swojej istoty do zastosowania w środowiska konkurencji, a także dla zasobów ludzkich ukierunkowanych na konkurencję), musi być decentralizacja techniczna, w szczególności operatorstwa Generacja rozproszona lepiej pasuje do dwóch wielkich trendów Pierwszy trend polega na coraz ściślejszej integracji społeczeństwa wiedzy i inteligentnej energetyki. Z tego punktu widzenia istotę przemian na świecie w dwóch minionych stuleciach i w stuleciu nadchodzącym dobrze (obrazowo) charakteryzuje rys. 1. Z rysunku tego wynikają konsekwencje dotyczące dalszych zmian strukturalnych w energetyce (ogólnie, nie tylko w elektroenergetyce) i konieczność ich rozpatrywania w ramach szeroko rozumianego procesu społeczno-gospodarczego (a nie tylko w kontekście techniczno- -ekonomicznym). Ogólna sytuacja przedstawiona na rys. 1 ma już przełożenie na działania średnioterminowe w postaci strategii rozwojowych poszczególnych krajów. Z polskiego punktu widzenia znaczenie mają strategia lizbońska przyjęta na początku obecnej dekady, której celem jest zdobycie przez Unię Europejską przewagi konkurencyjnej nad USA do 2010 roku 1 oraz narodowy plan rozwoju (NPR) Polski, przygotowany na lata (na nowy okres budżetowy Unii). Jednym z naczelnych priorytetów NPR staje się przejście do nowej generacji polityki energetycznej (opracowanej na Rys. 1. Zmiana znaczenia pracy (fizycznej), energii oraz wiedzy (pracy opartej na wiedzy) w rozwoju ludzkości [3]. 4

2 Rys. 2. Rozwój systemów zaopatrzenia świata w energię (rozszerzenie własne danych historycznych dla okresu ) [4]. okres do 2025 roku). Polityka ta ma w pełni wpisywać się w NPR, a nawet wspierać osiągnięcie podstawowego celu NPR, którym jest zapewnienie spójności rozwoju gospodarczego, społecznego i przestrzennego Polski w Unii. Zakłada się, że oznacza to w szczególności konieczność transformacji gospodarki sektorowej w państwie w nowocześniejszą gospodarkę ściśle powiązaną z polityką regionalną dla gmin i województw 2. Drugim trendem jest energetyka wodorowa, rys 2. Z tego punktu widzenia ważna jest amerykańska strategia energetyczna polegająca na budowie społeczeństwa wodorowego. Trzeba przy tym podkreślić, że w strategii USA budowa społeczeństwa wodorowego jest zintegrowana z budową społeczeństwa wiedzy. Ta zintegrowana strategia została sformułowana przez G.W. Busha w 2004 roku w ramach kampanii wyborczej. Żeby wygrać wybory, G.W. Bush musiał odwołać się do społeczeństwa. W tym celu musiał zaproponować priorytety Tabela 1. Udokumentowane złoża gazu ziemnego, stan na , opracowano na podstawie [5]. Kraj Zasoby gazu ziemnego (mld Nm 3 ) Udział procentowy w zasobach światowych Rosja 47040,0 30,54 Eksport LNG Potencjalna możliwość eksportu LNG Iran 22744,4 14,77 Potencjalna możliwość eksportu LNG Katar 14238,0 9,24 Eksporter LNG Arabia Saudyjska 6291,6 4,08 Zjednoczone Emiraty Arabskie 5938,8 3,86 Eksporter LNG Stany Zjednoczone 5138,0 3,34 Eksporter LNG Algieria 4471,6 2,90 Eksporter LNG Reszta świata 48179,6 31,28 Razem ,0 100,00 o wdrożeniowym charakterze, które będzie mógł zrealizować w czasie swojej drugiej kadencji prezydenckiej. Jako pierwszy priorytet G.W. Bush zaproponował stworzenie podstaw społeczeństwa wiedzy, czyli stworzenie każdemu Amerykaninowi do 2007 roku możliwości dostępu do szerokopasmowego Internetu. Jako drugi priorytet zaproponował stworzenie podstaw do przejścia w etap energetyki wodorowej. Już w bieżącym dziesięcioleciu przedsiębiorstwa amerykańskie mają zacząć realizować strategie inwestycyjne w zakresie nowych technologii wodorowych. (Widać całkowitą spójność priorytetów Busha z rysunkami 1 i 2). Zwiększenie wykorzystania gazu do produkcji energii elektrycznej jest najbardziej rynkowym rozwiązaniem problemów bazy paliwowej Siłą sprawczą rozwoju technologii wodorowych na szeroką skalę będą nowe technologie transportu gazu ziemnego, mianowicie technologie LNG (liquefied natural gas) oraz CNG (compressed natural gas). Gaz ziemny należy przy tym widzieć jako podstawowy surowiec w pierwszym etapie rozwoju technologii wodorowych, który będzie się dokonywać równolegle z intensywnym rozwojem technologii spalania gazu. (W późniejszych etapach będzie rosło znaczenie technologii zgazowywania węgla oraz zgazowywania biomasy. Wraz z rozwojem biotechnologii będzie rosło znaczenie ogólne biopaliw). Wielki wzrost znaczenia gazu ziemnego jako paliwa w nadchodzących latach należy łączyć w dużym stopniu z jego potencjalną konkurencyjnością rynkową. Z tego punktu widzenia ważne jest, że rozmieszczenie geopolityczne zasobów gazu ziemnego, tab. l, chroni świat przed powstaniem kartelu gazowego podobnego do kartelu naftowego OPEC [6]. Ponadto bardzo ważne jest również, że nowe technologie transportu gazu (LNG, CNG) umożliwiają w dużym stopniu przetworzenie kosztów stałych przesyłu gazociągami w koszt zmienny transportu realizowanego 5

3 z wykorzystaniem tych technologii i tworzą zupełnie nowe możliwości zarządzania ryzykiem na rynku gazu ziemnego. Burzliwy rozwój technologii transportu gazu skroplonego na świecie przedstawiają tab. 2 i 3. Przy tym brak Rosji (posiadającej największe zasoby gazu ziemnego) wśród krajów wykorzystujących technologię LNG, zwłaszcza nieposiadających czynnych terminali eksportowych, w 2003 roku (tab. 2) jest łatwy do zinterpretowania. Mianowicie rozwój rynku gazu skroplonego nie jest w interesie Rosji. Dlatego dopiero w 2004 roku, pod wpływem rozwoju rynku gazu skroplonego spowodowanego przez układ sił geopolitycznych znajdujących się poza możliwością oddziaływania przez Rosję, kraj ten rozpoczął realizację nowej strategii. Jest to przy tym strategia bardzo nowoczesna. Polega ona np. na wejściu rosyjskiego koncernu Gazprom na rynek amerykański przy współpracy brytyjsko- -amerykańskiej grupy naftowej BP, która będzie kupowała gaz rosyjski przesyłany gazociągami do Europy, a sprzedawała gaz skroplony w USA (i ogólnie w Ameryce Północnej). Tabela 2. Zdolności skraplania gazu ziemnego (mld Nm 3 gazu ziemnego / rok), stan na październik 2003, opracowano na podstawie [5]. Kraj/region Terminale istniejące Terminale w budowie Afryka 45,3 27,8 Azja i Oceania 85,8 15,3 Środkowy Wschód 38,1 17,3 Europa 12,2 Ameryka Północna i Południowa 15,4 7,1 Razem świat 184,6 79,7 Podstawowe znaczenie w nowej strategii Rosji będzie jednak miała współpraca z brytyjsko-holenderską grupą naftową Shell. W ramach tej współpracy konsorcjum kierowane przez Shella dostarczy do Meksyku i Kalifornii w ciągu 20 lat (począwszy od 2008 roku) 37 mln ton skroplonego gazu, co daje, przy przeliczniku 1350 Nm 3 /tonę, 50 mld Nm 3 po regazyfikacji (wartość kontraktu ocenia się na 6 mld USD). W celu realizacji kontraktu konsorcjum wybuduje terminale do skraplania gazu ziemnego pochodzącego ze złóż na Sachalinie. Tabela 3. Zdolności regazyfikacji LNG (mld Nm 3 gazu ziemnego / rok), stan na październik 2003, opracowano na podstawie [5]. Kraj/region Terminale istniejące Terminale w budowie Razem Azja, Australia i Oceania 322,4 23,9 Razem Europa 62,5 23,3 Razem Ameryka Północna i Południowa 38,3 Razem świat 423,2 47,2 Wyjątkowe znaczenie w rozwoju rynku skroplonego gazu ma największy dotychczas kontrakt na dostawy takiego gazu, i zarazem na dostawy paliw płynnych w ogóle, który został zawarty w grudniu 2004 roku. Jest to kontrakt o wartości 12 mld USD. Zgodnie z tym kontraktem firmy Qatar Petroleum i Exxon Mobil rozpoczną dostawy skroplonego gazu do Wielkiej Brytanii już w 2007 roku. W Europie wiodącymi krajami w zastosowaniu technologii transportu skroplonego gazu są Francja i Hiszpania. Przy tym w ostatnich latach dynamika wzrostu wykorzystania nowej technologii jest największa w Hiszpanii, gdzie szybki wzrost importu gazu skroplonego jest związany z jego zastosowaniem w elektroenergetyce. Korzystne uwarunkowania (możliwość wykorzystania statków o dużej ładowności [7], bliskość złóż w Algierii i na Środkowym Wschodzie) powodują, że skroplony gaz może się stać jednym z głównych sposobów zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego całej Unii. (Potwierdzają to kolejne budowane i planowane terminale importowe LNG w Europie, o indywidualnej rocznej zdolności regazyfikacji wynoszącej 3 do 10 mld Nm 3 gazu [5]). Należy podkreślić, że technologia LNG ma już bardzo istotny kontekst polski. Po pierwsze, z punktu widzenia rosnącego rynku światowego budowy statków LNG charakterystyczna jest przyjęta na początku marca 2005 roku przez sejm ustawa o wsparciu polskich stoczni za pomocą ewentualnych dopłat do budowy takich statków. Ustawa ta ma na celu wyrównanie warunków konkurencji i jest odpowiedzią na strategię rządu koreańskiego w zakresie wspomagania przemysłu stoczniowego przestawiającego swoje moce produkcyjne na budowę statków LNG. Po drugie, projekt budowy terminala LNG w Świnoujściu przez firmę Polimex Cekop, podjęty w końcu minionej dekady (cechujący się słabością związaną z ograniczeniami transportowymi szlaku wodnego możliwego do wykorzystania), spowodował rozpoczęcie przez przedsiębiorstwo PGNiG prac nad alternatywnym rozwiązaniem, opartym o zasadę dostępu TPA do unijnej sieci gazowej, z wykorzystaniem terminali LNG na obszarze Francji, Włoch czy Belgii. Po trzecie, rośnie w Polsce szybko liczba małych projektów energetycznych związanych z wykorzystaniem lokalnych złóż gazu ziemnego (z instalacją przeróbki gazu w Odolanowie, z którą wiąże się transport drogowy gazu LNG i jego regazyfikacja w lokalnych stacjach regazyfikacyjnych, a także z platformą wydobywczą ropy naftowej PETROBALTIC, z którą wiąże się transport wodny gazu LNG i jego regazyfikacja). Z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego i rozwoju technologii wytwarzania energii elektrycznej w Polsce jest ważne zestawienie perspektyw rozwoju rynku gazu i technologii wodorowych w energetyce z sytuacją w górnictwie węgla kamiennego. Oczywiście, złożoność problemu wynika z faktu, że węgiel kamienny był w Polsce dominującą podstawą bezpieczeństwa energetycznego kraju w całym okresie gospodarki centralnie planowanej i dalej jest prezentowany jako taka podstawa przez silne grupy interesów związane z górnictwem. Z drugiej strony, rynkowa internalizacja kosztów zewnętrznych funkcjonowania górnictwa (niewidocznych w cenach węgla w gospodarce centralnie planowanej), zwłaszcza kosztów ochrony środowiska, spowodowała gwałtowne obniżenie zasobów węgla możliwych do wykorzystania na konkurencyjnym rynku paliw i energii. Widać to bardzo jaskrawo na rys. 3, zgodnie z którym zasoby czynne w kopalniach czynnych i w budowie zmalały z 7,3 mld ton według kryteriów obowiązujących w 1990 roku do 3,2 mld ton według reguł rynkowych, które zdążyły się ukształtować do 2001 roku. Zagrożenia związane z traktowaniem węgla jako podstawy narodowego bezpieczeństwa energetycznego Polski jeszcze wyraźniej widać na rys. 4. Z rysunku tego wynika w szczególności, że pierwsze trudności z pokryciem całkowitego zapotrzebowania na węgiel z zasobów własnych (bez 6

4 Rys. 3. Polskie zasoby węgla (mld ton) [8]. Rys. 4. Krajowa zdolność produkcyjna i zużycie węgla kamiennego (mln ton) [8]. importu) mogą wystąpić w Polsce już w okresie , a w odniesieniu do elektroenergetyki zawodowej w okresie Sytuacja przedstawiona na rys. 3 i 4 nie przesądza definitywnie o szybkiej marginalizacji węgla kamiennego w elektroenergetyce polskiej. Wskazuje jednak na konieczność nowego podejścia odnośnie do sposobów wykorzystania jego krajowych zasobów. Zwłaszcza że trzeba uwzględnić dodatkowo efekt, którego w dyskusjach się na ogół jeszcze nie podnosi, wzrostu kosztu jednostkowego węgla związanego z malejącym rynkiem węgla w Europie, wydobywanego tradycyjnymi metodami. Można przyjąć natomiast, że technologie zgazowania węgla tworzą nowe perspektywy dla tego paliwa. Nie są to jednak perspektywy dla górnictwa węgla kamiennego w obecnej postaci. Mogą to być tylko perspektywy dla paliwa w postaci węgla (zgazowanego) i tylko w procesie dochodzenia do rozwiniętych technologii wodorowych. W związku z tym konieczna jest mobilizacja sił, która za pomocą jednej z platform technologicznych w unijnych programach badawczych, ukierunkowanej na nowe technologie węglowe, uczyni z Polski czynnik suwerenności energetycznej Unii, na wzór zbliżony do strategii USA i Japonii. W zakresie energetyki odnawialnej biomasę (produkowaną z wykorzystaniem inżynierii genetycznej) przyjmuje się jako realną szansę dla Polski. Działania państwa z zakresu polityki energetycznej powinny się koncentrować nie na protekcjonizmie w tym obszarze, natomiast na doprowadzeniu do wzrostu rynku produkcji biomasy oraz jej wykorzystania w energetyce lokalnej (także w dużych źródłach poprzez stosowanie współspalania, jednak w odpowiednich do tego celu kotłach), aż do osiągnięcia pełnej konkurencyjności biomasy na otwartym rynku paliw dla potrzeb ciepłownictwa i elektroenergetyki. Z drugiej strony, energetyka odnawialna stała się w Polsce w ostatnich latach najbardziej nieczytelnym obszarem polityki energetycznej i regulacji. Przyczynia się do tego między innymi rywalizacja MGiP oraz URE o wpływy w elektroenergetyce. Trzeba jednak obiektywnie podkreślić, że utrudnieniem dla rządu jest upolityczniona i przeregulowana unijna polityka dotycząca energetyki odnawialnej, różniąca się od liberalnej polityki amerykańskiej. Działania URE, które ograniczają uznawane w taryfach ceny energii odnawialnej, zwłaszcza wiatrowej, należy uznać za właściwe. Jednak jest już widoczne (również na podstawie niemieckich doświadczeń z energetyką wiatrową), że tworzenie warunków do rozwoju energetyki odnawialnej musi polegać na liberalizacji całego rynku energii elektrycznej, a w mniejszym stopniu na preferowaniu segmentu energii odnawialnej. W praktyce oznacza to potrzebę ochrony inwestorów w obszarze energetyki odnawialnej przez system regulacyjny przed dominującą pozycją zakładów energetycznych w zakresie warunków przyłączania źródeł rozproszonych do sieci, ale także w zakresie warunków stosowania opłat przesyłowych. (Symptomatyczna z punktu widzenia energetyki odnawialnej jest na świecie zmiana w ostatnim czasie strategii zielonych. Mianowicie właśnie oni przestają się koncentrować na walce o preferencje dla energetyki odnawialnej, zaczynają natomiast głównie tropić preferencje antyekologiczne, jawne i niejawne, w systemach regulacji wielkiej elektroenergetyki). Rozpatrując ryzyka związane z technologiami, trzeba oprócz elektroenergetyki gazowej, węglowej i odnawialnej uwzględnić także energetykę atomową. Otóż, ma ona szansę pojawić się w Polsce wtedy, kiedy znajdą się inwestorzy, którzy wybudują elektrownie atomowe (z których każda będzie kosztować nie mniej niż dwa mld euro) za własne pieniądze. Na podstawie oceny ryzyka musieliby oni najpierw dojść do przekonania, że energię produkowaną w tych elektrowniach sprzedadzą na rynku. Dwaj najwięksi inwestorzy obecni w polskiej elektroenergetyce, EdF i Vattenfall, mają wysokie kompetencje w zakresie energetyki atomowej i to oni musieliby się zdecydować na inwestycje. Decyzje łatwiej jednak było podejmować trzydzieści lat temu. Obecnie są one obarczone zbyt dużym ryzykiem technologicznym i rynkowym, które będzie trwać do końca dekady. Wcześniej żaden inwestor nie zdecyduje się zainwestować w tradycyjne technologie atomowe, nie tylko w Polsce. Trzeba 7

5 pamiętać także o aspekcie społecznym. Trudno wyobrazić sobie, aby można było, w kraju gdzie nie ma jeszcze energetyki atomowej, wybudować elektrownię atomową bez zgody społeczeństwa. Dlatego w Polsce taka decyzja powinna być poprzedzona szeroką dyskusją społeczną, która być może musiałaby się zakończyć nawet referendum (z małym prawdopodobieństwem pozytywnego wyniku). Dlaczego kogeneracja gazowa ma przyszłość, chociaż dzisiaj jest nieopłacalna W referacie [2], który stanowi dotychczas najpełniejszą inwentaryzację kogeneracji w Polsce, wymienia się 37 istniejących źródeł, niezwykle zróżnicowanych. Mianowicie są to źródła o mocy elektrycznej od 5 kw do 200 MW, w postaci silników gazowych, w postaci turbin gazowych i w postaci układów combi, zasilane gazem sieciowym, gazem z lokalnych źródeł gazu (w tym ze źródeł podmorskich), a także zasilane gazem skroplonym. Wielkie zróżnicowanie dotyczy miejsc/sytuacji, w których źródła zostały zastosowane. Są to źródła demonstracyjne (najmniejsze) i elektrociepłownie zawodowe (źródła największe). Między wymienionymi skrajnymi przypadkami mieszczą się źródła zainstalowane w dużych systemach ciepłowniczych, źródła przemysłowe, źródła osiedlowe oraz źródła dla potrzeb indywidualnych obiektów, takich jak szpitale, baseny, szklarnie i inne. Inwestorami są przedsiębiorstwa elektroenergetyczne z kontraktami długoterminowymi, przedsiębiorstwa ciepłownicze nieposiadające żadnych kontraktów inwestycyjnych, przedsiębiorstwa gazownicze (na razie praktycznie tylko w przypadku źródeł demonstracyjnych), inwestorzy prywatni z obszaru venture capital, inwestorzy przemysłowi instalujący źródła na własne potrzeby, itp. Zasygnalizowana różnorodność wskazuje na korzystne cechy gazowej kogeneracji rozproszonej, umożliwiające dopasowanie źródeł do zindywidualizowanych warunków, czyli zapewniające im przewagę rynkową w stosunku do technologii węglowych. Korzystne z istoty właściwości gazowej kogeneracji są powodem, że liczba gazowych źródeł kogeneracyjnych na świecie szybko rośnie i jest ich już ponad 60 tys. Przykład nowej jakości: jedno małe źródło i trzydzieści sześć umów Małe gazowe źródła kogeneracyjne są nowoczesną ofertą technologiczną adresowaną po raz pierwszy w historii bezpośrednio do zastosowania w gospodarce energetycznej przez klientów spoza hermetycznego kręgu elektroenergetyki. Jednak znaczenie tej oferty wykracza daleko poza jej podstawowe znaczenie energetyczne. Mianowicie oferta ta w naturalny sposób uaktywnia nowe podmioty/instytucje oraz nowych ludzi i tworzy nowe środowisko biznesowe publiczno-prywatne na masową skalę, zdolne absorbować najnowocześniejsze technologie, zarządzać skomplikowanymi procesami biznesowymi i rozwiązywać trudne problemy rozwoju infrastruktury w ogóle, a nie tylko infrastruktury energetycznej. Dla ilustracji tej tezy może posłużyć Projekt Tuchów przedstawiony, w sposób wybiórczy, poniżej (jeden z projektów wymienionych w referacie [2]). Projekt Tuchów zrealizowany został w oparciu o porozumienie o współpracy zawarte w 2002 roku pomiędzy Polskimi Elektrowniami Gazowymi (PEG) jako inwestorem i Gminą Tuchów. Projekt polegał na przebudowie przestarzałej osiedlowej kotłowni węglowo-olejowej (kotłownia Centrum ), stanowiącej własność gminy, w nowoczesną elektrociepłownię gazową (EC Tuchów) poprzez wyłączenie z eksploatacji węglowego kotła fluidalnego o mocy 1 MW t zasilanego miałem węglowym (roczne zużycie miału węglowego około 560 ton) i zainstalowaniu w jego miejsce kotła gazowego (Remeha) o mocy 470 kw t oraz gazowego agregatu kogeneracyjnego (Tedom) o mocy elektrycznej 66kW e i cieplnej 106 kw t, a także poprzez wymianę palnika olejowego w eksploatowanym kotle Buderus o mocy 880 kw t na gazowy (wcześniej kocioł Buderus pracował jako olejowy, równolegle z kotłem fluidalnym). Inwestycja ta, zrealizowana głównie pod kątem zapewnienia bezpieczeństwa dostaw ciepła do odbiorców końcowych, pozwoliła uzyskać bardzo istotne efekty w zakresie ochrony środowiska naturalnego poprzez ograniczenie ilości zanieczyszczeń odprowadzanych do powietrza (których roczna produkcja wynosiła ok. 106 ton). Modernizacja została przeprowadzona ze środków własnych PEG. Ciepło do odbiorców końcowych (do spółdzielni mieszkaniowych i bezpośrednio do osób fizycznych) dostarczane jest za pośrednictwem sieci ciepłowniczej dzierżawionej od gminy Tuchów, zmodernizowanej przez PEG w całości ze środków własnych. O złożoności organizacyjnej małego Projektu Tuchów (nakłady inwestycyjne około 1,1 mln PLN, roczne przychody około 700 tys. PLN), i jednocześnie o skuteczności zarządzania takim projektem przez podmioty uznawane dotychczas za niewłaściwe (niespełniające kryteriów profesjonalizmu) za pomocą rozbudowanych stosunków umownych świadczy lista zrealizowanych bądź realizowanych (w sposób ciągły) 36 umów cywilnoprawnych z kilkunastoma partnerami biznesowymi, w tym 12 umów z Urzędem Gminy i dwoma spółdzielniami mieszkaniowymi. Należy podkreślić, że koszt transakcji, który jest ciągle jeszcze przez struktury monopolistyczne prezentowany jako czynnik nieefektywności, w rzeczywistości nie jest już barierą rozwoju zaawansowanych stosunków rynkowych, nawet w przypadku tak małych projektów jak Projekt Tuchów. W rezultacie rozwiązaniami (technologicznymi, własnościowymi, organizacyjnymi) zastosowanymi w ramach Projektu Tuchów jest zainteresowanych już wiele samorządów. Priorytety polityki energetycznej (wg autora) Sformułowane priorytety da się w podstawowej części pogodzić z oficjalnym dokumentem Polityka energetyczna Polski do 2025 roku. Jednak zgodność nie jest pełna. W hasłowym ujęciu priorytety (bez rozwinięcia tych, które dotyczą spraw paliwowych, omówionych wcześniej) są następujące: 1. Rozwiązanie problemów dotyczących realizacji wymagań unijnych (Traktatu Akcesyjnego, zwłaszcza w zakresie środowiska, w tym dyrektyw LCP i pułapowej, dotyczących emisji, a także przyszłej dyrektywy dotyczącej bezpieczeństwa energetycznego). 2. Zapewnienie podstaw rozwoju energetyki odnawialnej. 3. Zmiana podejścia do górnictwa i do węgla. 4. Zapewnienie zwiększenia zużycia gazu do celów energetycznych. 5. Rozstrzygnięcie roli elektroenergetyki atomowej w Polsce. 8

6 6. Ukształtowanie systemu operatorskiego dla krajowych systemów sieciowych: elektroenergetycznego, gazowego i naftowego (czyli restrukturyzacja majątkowa, właścicielska i organizacyjna przedsiębiorstw: PSE Operator, PGNiG Przesył, PERN Przyjaźń ). Ponadto zaś konieczność wprowadzenia regulacji prawnych umożliwiających działanie operatorów w stanach kryzysowych, wymagających przejściowego zawieszania mechanizmów rynkowych. 7. Restrukturyzacja/prywatyzacja (w szczególności rewizja realizowanych przez MSP programów konsolidacyjnych w elektroenergetyce, a także przyspieszenie liberalizacji gazownictwa). 8. Podjęcie długofalowego programu porządkowania systemu podatkowego dla potrzeb inwestycji (czyli ograniczenie ryzyka regulacyjnego, na które nadmiernie są narażeni inwestorzy, oraz stworzenie systemu oddziaływania za pomocą podatków na inwestycje zapewniające bezpieczeństwo energetyczne). 9. Rynek/regulacja (np. zastąpienie prognoz ilościowych w polityce energetycznej mechanizmami rynkowymi dostosowywania podaży do popytu, z ewentualnym wykorzystaniem mechanizmów regulacji, takich np. jak przetargi na usługi systemowe w postaci nowych mocy wytwórczych, ogłaszane przez URE jedynie w przypadku, gdyby konkurencja okazała się niewydolna). Komentarze do przedstawionych priorytetów przedstawiono poniżej (z pominięciem priorytetów 2 do 5). Trzeba ogólnie przy tym stwierdzić, że minął czas tworzenia autonomicznej polskiej polityki energetycznej. Musimy się dostosować do procesów w Unii, w której następuje generalnie odejście od polityki energetycznej i koncentracja na bezpieczeństwie energetycznym. W ramach tego trendu trwają prace nad unijną dyrektywą bezpieczeństwa energetycznego. Priorytet 1. Jest niewielka tylko szansa, że możliwa będzie renegocjacja zapisów Traktatu Akcesyjnego dotyczących spełnienia w 2008 roku wymagań dotyczących elektrowni/elektrociepłowni w zakresie emisji CO 2 oraz SO 2 do atmosfery. Z drugiej strony, nie będzie możliwe dotrzymanie tych wymagań w przypadku podtrzymywania absolutnej dominacji obecnych technologii węglowych w wytwarzaniu energii elektrycznej (i nie byłoby to uzasadnione). Dlatego rząd powinien zapewnić wejście Polski na ścieżkę prowadzącą do spełnienia wymagań w późniejszym czasie, w szczególności poprzez zmianę struktury paliwowej dla elektroenergetyki (co ma szanse być przyjęte przez Unię za działanie wystarczające). Priorytet 6. Państwo powinno ukształtować za pomocą środków polityki energetycznej (i nadzoru właścicielskiego, do czasu prywatyzacji) zakres powiązań operatorów PSE Operator, PGNiG Przesył oraz PERN Przyjaźń, umożliwiający osiągnięcie efektów oszczędnościowego, koordynacyjnego i synergicznego w obszarach bezpieczeństwa energetycznego i efektywności ekonomicznej. Pojawia się tu jednak problem już na poziomie koncepcji. Przy jej formułowaniu nie można pomijać analizy wzrostu siły działań strajkowych, który byłby związany z konsolidacją operatorów (wpływ szantażu strajkowego na obniżenie bezpieczeństwa energetycznego, stosowanego przez monopolistyczne przedsiębiorstwo elektroenergetyczne EdF, ujawnia się w ostatnich latach z całą ostrością we Francji). Priorytet 7. Państwo powinno podporządkować restrukturyzację i prywatyzację elektroenergetyki oraz gazownictwa osiągnięciu celów w ramach NPR , korespondujących z celami strategii lizbońskiej oraz celami strategii rozwojowej USA (mianowicie strategii budowy społeczeństwa wiedzy i społeczeństwa wodorowego). Będzie to oznaczać w szczególności odwrót od strategii sektorowych i realizację strategii ukierunkowanych na wdrożenie zasady subsydiarności w ramach polityk regionalnych. Priorytet 8. Państwo powinno monitorować bezpieczeństwo energetyczne i zapewnić warunki potrzebne do realizacji inwestycji (i napływu kapitału), wykorzystując w tym celu niezbywalne prawo do regulacji podatkowych, jako podstawowego środka oddziaływania z obszaru polityki energetycznej, a także wykorzystując kontrakty regulacyjne URE z inwestorami, jeśli okazałyby się one niezbędne. Z drugiej strony jest jasne, że podatki w ogóle, i podatek akcyzowy w obszarze paliw i energii w szczególności, będą w najbliższym czasie przedmiotem ostrych konfliktów w Unii, która będzie dążyć do ich ujednolicenia. Trzeba przy tym widzieć, że koordynacja podatku akcyzowego jest współcześnie największym, w wymiarze światowym, źródłem możliwości budowy nowej struktury konkurencyjności paliw, nowych technologii energetycznych oraz sieciowych nośników energii. Tym samym daje silne narzędzie do budowy nowego systemu zarządzania bezpieczeństwem energetycznym. Priorytet 9. Prognozom bilansowym opracowywanym w ramach polityki energetycznej należy nadać jedynie znaczenie pomocnicze. Głównym mechanizmem równoważenia popytu i podaży powinien być rynek. Państwo powinno tworzyć natomiast w ramach polityki energetycznej warunki do oceny ryzyka technologicznego na użytek inwestorów (poprzez opracowywanie prognoz technologicznych w obszarze energii). W tym celu powinna być realizowana zasada finansowania badań naukowych dla potrzeb polityki energetycznej, taka jak uwzględniona w strategii lizbońskiej dla całej gospodarki (przeznaczenie na badania 3% PKB, finansowanie badań w 1/3 ze środków państwowych, a w 2/3 ze środków prywatnych, czyli ze środków przedsiębiorstw energetycznych). 9

7 Decentralizacja operatorstwa. Nie zaprzepaścić w praktyce regulacyjnej rozwiązań Dyrektywy 2003/54/EC oraz znowelizowanej ustawy Prawo energetyczne 1. Mimo że utworzony operator PSE Przesył formalnie spełnia wymagania Dyrektywy 2003/54/EC, to konieczne jest dalsze działanie mające na celu stworzenie silnego (z majątkiem), niezależnego operatora systemowego, zdolnego choćby częściowo równoważyć rosnącą monopolistyczną siłę przedsiębiorstw wytwórczych i dystrybucyjnych oraz powrót rachunku wyrównawczego (wynikający właśnie z niewydolności regulacji i wielkiej skali przedsiębiorstw). Istnieje tu podobieństwo pożądanej roli operatora systemu przesyłowego w 2004 roku do roli PSE S.A. w 1990 roku. 2. Jest też dodatkowy problem na poziomie operatorstwa przesyłowego. Jest to problem relacji krajowych operatorów sieciowych: elektroenergetycznego (PSE Operator), gazowego (PGNiG Przesył) i naftowego (PERN Przyjaźń). Jest on istotny w tym sensie, że ropa naftowa zaczyna mieć inne znaczenie niż dotychczas. Mianowicie ropa przestaje mieć w długoterminowej strategii znaczenie dominujące. To wynika ze światowej strategii budowy energetyki wodorowej. Z tych samych powodów gaz zaczyna mieć znaczenie zdecydowanie większe, w elektroenergetyce w szczególności. To pociąga za sobą zmianę systemu cenotwórstwa gazu, mianowicie jego powiązanie z cenotwórstwem energii elektrycznej. Dlatego właśnie problem relacji krajowych operatorów sieciowych jest tak ważny. Jest to jednak problem jeszcze otwarty (w polityce energetycznej, a także w polityce właścicielskiej państwa i w praktyce regulacyjnej). 3. Nie ma już praktycznie w Polsce szans na efektywne rozpoczęcie działalności przez operatorów dystrybucyjnych wcześniej niż przed 1 lipca 2007 roku, czyli przed najpóźniejszym terminem określonym w Dyrektywie 2003/54/ EC. To hamuje rozwój konkurencji. Tym bardziej istotny będzie, z punktu widzenia wiarygodności działań URE na rzecz konkurencji, sposób, w jaki Urząd wskaże do końca 2006 roku (zgodnie z nowelizacją ustawy Prawo energetyczne) operatorów dystrybucyjnych. Przy tym wyposażenie operatorów dystrybucyjnych w majątek sieciowy, inaczej niż w przypadku operatora systemowego, nie ma, w polskim kontekście, kluczowego znaczenia. Ważniejsza jest natomiast daleko idąca decentralizacja operatorstwa dystrybucyjnego. W szczególności URE powinno umożliwić działanie operatorom w wielkich grupach przemysłowych i infrastrukturalnych (KGHM, Mittal Steel Polska, Kompania Węglowa, KHW, PKN Orlen, PKP, i inne), operatorom postprzemysłowym (działającym w granicach zrestrukturyzowanych kombinatów, takich jak Huta Stalowa Wola, Stocznia Szczecińska, Zakłady Cegielskiego itd.), operatorom w gminach (posiadających przedsiębiorstwa prowadzące działalność w obszarze elektroenergetyki, wyposażonych w majątek sieciowy), a także operatorom zarządzającym rozproszonymi systemami elektroenergetycznymi podmiotów funkcjonujących w postaci sieci handlowych, sieci zakładów przemysłowych itp. Działania restrukturyzacyjne gwarantujące decentralizację systemu operatorskiego na poziomie dystrybucyjnym, i zarazem decentralizację bilansowania zapotrzebowania i dostaw należy traktować jako siłę sprawczą rzeczywistej konkurencji, która powinna zaistnieć na rynku energii elektrycznej. 4. Realizacja procesu konsolidacji spółek dystrybucyjnych (utworzenie, po grupie Enea, grup Enion, EnergiaPro oraz Energa, dążenie do utworzenia grupy L-6, a także dążenie do połączenia zakładów energetycznych Łódź-Miasto i Łódź-Teren), która w tendencji nie przyczyni się do rozwoju konkurencji w elektroenergetyce, powinna przyczynić się przynajmniej do decentralizacji operatorstwa w ten sposób, że na trwałe wyeliminuje operatora systemu przesyłowego (spółkę PSE Operator) z operatorstwa w obszarze sieci 110 kv (bo skonsolidowane spółki dystrybucyjne są dostatecznie silne, aby to operatorstwo przejąć całkowicie). Ograniczenie zakresu działania operatora PSE Operator do sieci przesyłowej mogłoby otworzyć drogę do głębokiej decentralizacji operatorstwa w ogóle (p. 3). Reforma regulacji jako pożądana odpowiedź na rosnące znaczenie ryzyka inwestorów Główne ryzyka okresu przejściowego Poniżej wymienia się pięć głównych ryzyk okresu przejściowego, z których każde musi być właściwie zarządzane. Są to: 1. Ryzyko głębokiej zmiany priorytetów w Polsce po akcesji do Unii, nadanie najwyższego priorytetu środowisku i infrastrukturze w gminach. Ryzyko to będzie charakterystyczne w okresie do 2006 roku (a następnie, w mniejszym stopniu, w okresie nowego budżetu Unii, tzn. w latach ). 2. Ryzyko związane z przebiegiem deregulacji europejskich rynków energii elektrycznej i gazu. Ustabilizowanie podstaw prawnych w tym obszarze nastąpi w 2007 roku, i będzie związane z formalnym otwarciem wymienionych rynków dla ludności. 10

8 3. Ryzyko związane z nadpodażą w kompleksie paliwowo- -energetycznym w Polsce, zróżnicowaną w różnych sektorach. Okres porządkowania rynku w obszarze zdolności wytwórczych w elektroenergetyce i zdolności magazynowych w gazownictwie oraz w sektorze paliw płynnych zakończy się z dużym prawdopodobieństwem do końca dekady. Ujawnienie stranded costs w obszarze sieciowym nastąpi natomiast na dużą skalę w końcu dekady, a porządkowanie zdolności przesyłowych w elektroenergetyce i w gazownictwie będzie trwać przez całą kolejną dekadę. 4. Ryzyko technologiczne związane z rozwojem technologii wodorowych w elektroenergetyce, w tym z rozwojem nowych technologii transportu gazu ziemnego (technologii LNG i CNG), nowych technologii produkcji biomasy/biopaliw (z wykorzystaniem osiągnięć inżynierii genetycznej) oraz nowych technologii energetycznego wykorzystania węgla (w szczególności jego zgazowywania w złożach). Ryzyko to będzie narastać do końca dekady, a rynkowe wytwarzanie nowej struktury technologii w kompleksie paliwowo-energetycznym będzie następować głównie w następnej dekadzie. 5. Ryzyko nowej polityki podatkowej na świecie, w tym głównie akcyzowej, zmieniającej strukturę konkurencyjności paliw i sieciowych nośników energii w skali globalnej, w szczególności zmieniającej wzajemną konkurencyjność gazu, biomasy/biopaliw, ropy naftowej oraz węgla. Ryzyko to będzie się kształtować w czasie podobnie jak ryzyko technologiczne, tzn. będzie narastać do końca dekady, a porządkowanie podatków będzie następować głównie w następnej dekadzie. (Oczywiście, jest wiele ryzyk dodatkowych. Niektóre z nich mogą się okazać w bliskiej przyszłości ważniejsze od przedstawionych powyżej. Do takich potencjalnie należy ryzyko cen transferowych w grupach kapitałowych, które już się zaczyna ujawniać w Polsce). Stopa dyskontowa jako charakterystyczny problem nowej ekonomiki w elektroenergetyce Powiązanie stopy dyskontowej, jednej z najważniejszych wielkości makroekonomicznych, z ryzykiem inwestycji w elektroenergetyce może być wyrażone teoretycznie w sposób następujący: (1) gdzie: s a jest kosztem alternatywnym kapitału (najczęściej równym oprocentowaniu państwowych obligacji długoterminowych), s r jest natomiast stopą ryzyka, charakterystyczną dla danej działalności gospodarczej. Wzór (1) umożliwia łatwy sposób budowy modelu probabilistycznego stopy dyskontowej dla inwestycji na rynkach usług infrastrukturalnych, tzn. łatwy sposób wyznaczenia rozkładu prawdopodobieństwa iloczynu dwóch zmiennych losowych, z których pierwsza jest związana z rynkiem kapitałowym, a druga z regulacją rynków usług infrastrukturalnych (przy założeniu, że rozkład zmiennej losowej s a, będącej emanacją dochodowości rynku, jest znany z rynku kapitałowego, a rozkład zmiennej losowej s r w sektorach infrastrukturalnych, będący emanacją ich regulacji, jest podawany w postaci wartości referencyjnych do publicznej wiadomości inwestorów przez właściwych regulatorów. Wybór stopy dyskontowej do zilustrowania problemu ryzyka w elektroenergetyce rynkowej, i ogólnie na rynkach z wymaganą kapitałochłonną infrastrukturą, ma charakterystyczne znaczenie z wielu innych punktów widzenia (poza punktem widzenia związanym z techniką obliczeniową), z których dwa są najważniejsze. Po pierwsze, podejście do stopy dyskontowej wyrażone za pomocą wzoru (1) wskazuje, że rynek będzie wymuszał zbliżanie się tradycyjnych metodologii ocen ekonomicznych materialnych inwestycji infrastrukturalnych do metodologii ocen inwestycji kapitałowych. Oczywiście, to oznacza uniwersalizację i zrównywanie, w tendencji, dochodowości inwestycji infrastrukturalnych i dochodowości rynku wyrażanej za pomocą dochodowości akcji wchodzących w skład charakterystycznych indeksów akcji, np. indeksu Dow Jones. Inaczej, oznacza to trend na konkurencyjnych rynkach usług infrastrukturalnych od rachunku ekonomicznego do finansowego, i od rachunku długoterminowego do krótkoterminowego. Po drugie, wzór (1) wskazuje na podstawowe zadanie do wykonania w zakresie niezbędnego unowocześnienia systemów regulacyjnych rynków usług infrastrukturalnych. Mianowicie zadaniem tym jest niezwłoczne stworzenie przez regulatorów podstaw do wyznaczenia stopy ryzyka s r i określenie jej wartości referencyjnej w poszczególnych segmentach infrastruktury). Ryzyko inwestycyjne (regulacyjne) przez pryzmat różnych technologii Odrębną sprawą jest praktyka regulacyjna. Pierwszą skrajnością w tym zakresie jest regulacja ekonomiki bloku 833 MW w Elektrowni Bełchatów II (prawdopodobnie jednego z dwóch największych bloków na węgiel brunatny planowanych/budowanych obecnie na świecie). Otóż w tym przypadku jest ciekawe, czy zbadane zostało przez URE, kto poniesie ryzyko regulacyjne i będzie finansował przez 30 lat różnicę przychodów, która wyniknie po nieuchronnej jednak (obiektywnie) zmianie obecnego systemu stawek w opłacie przesyłowej grupowej i cen na rynku bilansującym (na system rynkowy krańcowych cen węzłowych). Bardzo ciekawa jest też druga skrajność. Wiąże się ona z potrzebą objaśnienia podstaw merytorycznych rozwiązania z zakresu regulacji, pokazującego, jak uwalniając wytwórców produkujących energię elektryczną w skojarzeniu z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia przez URE, można zablokować systemowo konkurencję w kogeneracji gazowej. Rozwiązanie to pokazało niezależnym inwestorom, chcącym wejść w przestrzeń rynkową elektroenergetyki z technologiami rozproszonymi, czym jest w Polsce ryzyko regulacyjne. Mianowicie regulacja eliminująca od 1 stycznia 2005 roku taryfy dla elektrociepłowni (decyzja URE z września 2004 roku), przy pozostawieniu kontraktów długoterminowych, w szczególności dla wszystkich dużych elektrociepłowni gazowych (Gorzów, Nowa Sarzyna, Wrotków, Rzeszów, Zielona Góra), zmusiła inwestorów w segmencie gazowej kogeneracji rozproszonej (CEEV-Starachowice, ECO-Opole, Fortum-Świebodzice, OZC-Ostrów Wielkopolski, PE- -Siedlce i innych) do wstrzymania się z włączeniem do ruchu wybudowanych źródeł lub do wszczęcia działań 11

9 mających na celu wyłączenie źródeł z ruchu w przypadku utrzymania w mocy wypowiedzeń przez zakłady energetyczne wcześniej zawartych umów na zakup energii elektrycznej. Nieważne okazało się przy tym, że rozwój gazowej energetyki rozproszonej, realizowany przez inwestorów prywatnych, inwestujących na własne ryzyko, wpisuje się w oficjalną strategię gospodarczą rządu, a ponadto jest jedyną realną alternatywą w najbliższych latach w stosunku do istniejącej zawodowej elektroenergetyki węglowej. Zatem zasadnicze znaczenie ma ograniczenie ryzyka regulacyjnego, na które nadmiernie są obecnie narażeni niezależni wytwórcy, oraz stworzenie systemu oddziaływania za pomocą podatków na dopływ kapitału i inwestycje zapewniające bezpieczeństwo elektroenergetyczne w obszarze wytwarzania w horyzoncie długoterminowym. Pod tym względem istotne jest zastąpienie prognoz ilościowych w polityce energetycznej mechanizmami rynkowymi dostosowywania podaży do popytu, z ewentualnym wykorzystaniem mechanizmów regulacji, takich np. jak przetargi na usługi systemowe w postaci nowych mocy wytwórczych, ogłaszane przez URE (jedynie w przypadku gdyby konkurencja okazała się niewydolna). Z tego punktu widzenia wyzwaniem dla URE jest określenie stopy ryzyka zróżnicowanej dla elektroenergetyki węglowej, gazowej, odnawialnej oraz atomowej. Jest oczywiste, że ryzyko rynkowe budowy tradycyjnego bloku atomowego o mocy 1000 MW, czyli technologii schyłkowej, za dwa i pół miliarda euro, jest inne niż ryzyko budowy bloku 800 MW, za 800 mln euro, na węgiel brunatny, którego rynek się kurczy. Z kolei jest oczywiste, że to ostatnie zdecydowanie się różni od ryzyka budowy mikroelektrociepłowni gazowej za 100 tys. euro na szybko rosnącym rynku elektroenergetyki rozproszonej, zwłaszcza jeśli uwzględni się perspektywę szokowego wzrostu konkurencji w najbliższych latach na rynku gazu. Wchodzą cztery nowe siły Przedsiębiorstwa ciepłownicze działające już na konkurencyjnym rynku ciepła, spółki gazownictwa (dystrybucyjne) i przedsiębiorstwo PGNiG S.A., gminy (w tym tworzące strefy przemysłowe o dużym zapotrzebowaniu na ciepło technologiczne i na energię elektryczną) oraz odbiorcy przemysłowi stają się szczególnymi czterema wielkimi siłami zewnętrznymi (w stosunku do elektroenergetyki), zainteresowanymi rozwojem gazowej kogeneracji rozproszonej. Charakterystyczny jest pod tym względem zwrot, który dokonał się w gazownictwie. Mianowicie polega on na tym, że w ramach przygotowań do prywatyzacji przedsiębiorstwo PGNiG S.A wprowadziło do giełdowego prospektu emisyjnego inwestycje w obszarze elektroenergetyki gazowej jako jeden z czterech swoich strategicznych celów rozwojowych. (Oczywiście, wstrzymanie prywatyzacji PGNiG S.A. na początku czerwca przez ministra skarbu państwa osłabia na razie znaczenie zastosowanego rozwiązania, ale ważne jest samo ujawnienie się zrozumienia potrzeby aktywnej roli gazownictwa w rozwoju elektroenergetyki gazowej). Z kolei ciepłownictwo jest tym sektorem, w którym zrealizowana została dominująca liczba dotychczasowych gazowych projektów kogeneracyjnych średniej mocy (od kilku do kilkunastu MW elektrycznych). Ponadto to Izba Gospodarcza Ciepłownictwa ma najpełniejsze rozpoznanie potencjału rozwojowego kogeneracji ( MW elektrycznych w ramach modernizacji lub nadbudowy istniejących systemów ciepłowniczych oraz 1000 MW elektrycznych w segmencie indywidualnych obiektów budowlanych). Jeśli chodzi o wielkich odbiorców, to w ostatnich trzech latach zrobili oni większy postęp na drodze zrozumienia rynku niż sektor i rząd. Zatem dla nich Dyrektywa 2003/54/EC jest szansą, a nie zagrożeniem, jak dla sektora. Wielcy odbiorcy mogą też liczyć na wsparcie Komisji Europejskiej, dla której konkurencyjność przemysłu unijnego na globalnym rynku staje się najwyższym priorytetem. Zatem wielcy odbiorcy mogą z większą odwagą w kolejnych latach żądać od URE rozwiązań, które miały np. być wdrożone 1 lipca 2004 roku w obszarze rynku bilansującego i opłaty przesyłowej, eliminujących stopniowo ekonomikę cen przeciętnych oraz wzmacniających ekonomikę cen krańcowych w poszczególnych węzłach wytwórczych i odbiorczych systemu elektroenergetycznego (stanowiących podstawę wyboru lokalizacji inwestycji wytwórczych i inwestycji przemysłowych). Wielcy odbiorcy będą ponadto mogli łatwo zaskarżyć kontrakty KDT jako pomoc publiczną niedopuszczalną w UE, jeśli rząd nie będzie wykazywał zdecydowania w rozwiązaniu sprawy. Samorządy z kolei zaczynają odgrywać ważną rolę w zakresie organizowania stref przemysłowych uzbrojonych w infrastrukturę energetyczną, traktowanych jako ważny czynnik przyciągania nowych inwestorów. Oczywiście, samorządy coraz śmielej przejmują też rolę operatorów infrastruktury energetycznej dla potrzeb swoich mieszkańców. Wymienione cztery siły i znowelizowana ustawa Prawo energetyczne (z maja 2005 roku), w zakresie dotyczącym operatorstwa dystrybucyjnego, stanowią silną przesłankę do tezy o nadejściu czasu decentralizacji technicznej w elektroenergetyce. 12

10 Synteza uwarunkowań, które widać gołym okiem W referacie [9] przedstawiono w kompleksowy sposób syntezę uwarunkowań, które muszą być wzięte pod uwagę przy każdej próbie zaprojektowania nowych rozwiązań regulacyjnych, jeśli mają one zapobiec narastaniu niedostosowania elektroenergetyki do współczesności. Są to następujące uwarunkowania: 1. Energia elektryczna będzie potrzebna zawsze. Elektroenergetyka w obecnym kształcie nie będzie potrzebna i powinna się otworzyć na konkurencję w celu zdobycia umiejętności do działania w środowisku konkurencyjnym. 2. Bezpieczeństwo energetyczne zostanie w bardzo dużym stopniu zdecentralizowane i urynkowione poprzez internalizację jego kosztu. 3. Regulacja kosztowa (taryfowa) cen energii elektrycznej zostanie zastąpiona wyceną na konkurencyjnym rynku. 4. Przedsiębiorstwa użyteczności publicznej zostaną zastąpione niezależnymi wytwórcami i niezależnymi przedsiębiorstwami handlowymi. 5. Odpowiedzialność operatorów za bezpieczeństwo energetyczne zmieni się w realizację zarządzania procesem osłabiania presji inwestycyjnej w obszarze sieci elektroenergetycznych. 6. Finansowanie ze środków własnych przedsiębiorstw (z przeszłości) zmieni się w wyprzedzające finansowanie inwestycji rynkowych (obciążonych ryzykiem). 7. Praca z placów budowy/inwestycji przeniesie się do fabryk (do dostawców technologii gazowych). 8. Eksploatacja systemu elektroenergetycznego zmieni się w serwisowanie urządzeń. 9. Usługi służb wewnętrznych przedsiębiorstw (nawet tak newralgiczne jak usługi teleinformatyczne) zostaną zastąpione outsourcingiem. Praktyczne działania pilnie potrzebne w elektroenergetyce Natura kryzysu stworzonego w ostatnich latach w elektroenergetyce jest podobna jak kryzysu w państwie. Polega ona na odbudowie interesów korporacyjno-politycznych, kosztem interesów odbiorców i regionów. Ta sytuacja wymaga nowej reformy, na miarę reformy podjętej w 1990 roku. 1. Należy zahamować konsolidację poziomą (w zakresie, w jakim to jest jeszcze możliwe), i nie dopuścić do konsolidacji pionowej, w ramach której wielcy wytwórcy zostaną obdarowani przez rząd majątkiem i rynkami spółek dystrybucyjnych (natomiast nie jest groźne przejęcie przez spółkę dystrybucyjną lokalnego wytwórcy, z produkcją stanowiącą nawet kilkunastoprocentowy udział w rynku spółki). Jedną z ostatnich szans na zrobienie wyłomu w procesie konsolidacji poziomej jest utworzenie Energetyki Podkarpackiej (poprzez wyłączenie Rzeszowskiego Zakładu Energetycznego S.A. z programu L-6), które może i powinno się stać wyłomem w sektorowym programie konsolidacyjnym MSP. Należy przy tym podkreślić, że argumentacja przeciw utworzeniu Energetyki Podkarpackiej w rodzaju, że grupa ta byłaby zbyt mała i nie wytrzymałaby konkurencji na rynku europejskim, jest niewłaściwa i powinna być obnażona przed opinią publiczną na dwa sposoby. Po pierwsze, ta grupa, jako grupa infrastrukturalna, nie będzie konkurować na rynku europejskim, będzie natomiast działać w regionie (w skali którego będzie wielką grupą). Dlatego to inwestorzy (głównie europejscy) będą konkurować o tę grupę, zwłaszcza jeśli wcześniej, poprzez konsekwentną pracę, obejmie ona w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego rynki usług dodanych w regionie. Ponadto trzeba pamiętać, że w ostatnich latach to najmniejszy zakład energetyczny, mianowicie ZE Płock, miał najlepsze wyniki w zakresie rozszerzania swojego rynku usług infrastrukturalnych i doszedł do tego, że 30% przychodów uzyskał poza biznesem podstawowym, i w ten sposób stworzył warunki do skutecznej ochrony miejsc pracy. (Konsolidacja elektroenergetyki na obecnym etapie ma wiele cech wspólnych z rozwiązaniem polegającym na utworzeniu spółek węglowych w 1993 roku. Trzeba się też liczyć z wszystkimi negatywnymi skutkami tego rozwiązania, tzn. z szybkim spadkiem wartości rynkowej elektroenergetyki). 2. Za podstawowe zadanie dla polskiej elektroenergetyki w dziedzinie wytwarzania należy uznać natychmiastowe rozpoczęcie przygotowań podsektora wytwórczego do nowego etapu konkurencji, wynikającego z dokonującego się skoku technologicznego na świecie, związanego z rozwojem technologii gazowych. W tym zakresie konieczne jest określenie przez państwo dwóch strategii: strategii rozwoju elektroenergetyki gazowej (opartej na wykorzystaniu gazu ziemnego) oraz ewentualnej strategii wykorzystania polskiego węgla kamiennego z zastosowaniem jego gazyfikacji. W okresie przejściowym (do końca obecnej dekady) modernizację elektrowni należy prowadzić w ramach programu ich dostosowania do unijnych norm ochrony środowiska, w szczególności do wymagań Traktatu Akcesyjnego i Dyrektywy LPC (koszt dostosowania, konieczny do poniesienia do końca dekady, ocenia się na około 10 mld euro). W tym okresie należy stworzyć warunki do stopniowego wprowadzania gazu ziemnego do elektroenergetyki poprzez stosowanie technologii hybrydowych węglowo-gazowych. 13

11 elektrycznej (wykorzystanie biogazu w oczyszczalniach ścieków, spalarnie śmieci) Po trzecie, powinien to być segment infrastruktury dla potrzeb e-gminy. W tym segmencie elektroenergetyczne spółki dystrybucyjne mają do odegrania ważną rolę w budowie potrzebnej infrastruktury teleinformatycznej (powiązanie infrastruktury budowanej dla własnych potrzeb technologicznych z infrastrukturą dla potrzeb urzędów i ludności w gminach), a także w tworzeniu warunków dla rozwoju usług na rynku domów inteligentnych, urzędów inteligentnych i inteligentnych obiektów gminnej infrastruktury rozproszonej. Tym sposobem, poprzez działania na trzech wymienionych segmentach rynku usług infrastrukturalnych, należy ciągle jeszcze dążyć (jednak przy malejących szansach na sukces) do uczynienia z restrukturyzacji i prywatyzacji elektroenergetyki jednego z silnych impulsów rozwojowych Polski, zapewniającego między innymi wytworzenie zdolności do wykorzystania środków unijnych, zwłaszcza w okresie budżetowym Siemens press picture 3. Dalszą restrukturyzację i prywatyzację elektroenergetyki (w okresie lat), zwłaszcza spółek dystrybucyjnych, należy powiązać z budową sektora publiczno-prywatnego ukierunkowanego na rynek usług infrastrukturalnych w gminach, bo tylko w ten sposób będą one w stanie zwiększyć przychody, i zmniejszyć zakres zwolnień pracowników. Działania muszą być przy tym ukierunkowane na trzy segmenty tego rynku Po pierwsze, powinien to być segment energetyki lokalnej, charakteryzującej się wytwarzaniem rozproszonym ciepła i energii elektrycznej. Podstawą energetyki lokalnej powinna być energetyka gazowa i odnawialna. Przy tym rozwój energetyki odnawialnej, jeśli ma ona odegrać istotną rolę w zdynamizowaniu działalności energetycznej na poziomie gmin, musi się wiązać przede wszystkim z wykorzystaniem biomasy (uzyskiwanej tradycyjnie, ale także modyfikowanej genetycznie) do produkcji energii (ciepła i energii elektrycznej) Po drugie, powinien to być segment ochrony środowiska, jednak nie tylko powietrza, ale również wody i gleby. Znaczenie tego segmentu wynika stąd, że inwestycje związane tylko z kanalizacją i z usługami dotyczącymi utylizacji/zagospodarowania śmieci, ocenia się w okresie do 2016 roku na około 40 mld zł). Należy przy tym podkreślić, że ten segment ma powiązanie (chociaż ograniczone) z produkcją ciepła i energii LITERATURA [1] J. Popczyk, Na progu trzeciego etapu rozwoju sytuacji w elektroenergetyce po 1990 r., Polskie Elektrownie 2004 (Polish Power Plants 2004), wydawca AKNET Krzysztof Kogut, Tarnów [2] T. Podziemski, H. Bałut, Kogeneracja w Polsce. Przewodnik po instalacjach zasilanych gazem ziemnym, materiały Konferencji Gazowniczej, Bydgoszcz [3] N. Bernot, W kierunku przemian strukturalnych w elektroenergetyce europejskiej, Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Elektroenergetyka nr 1/2004 (48). [4] J. Zhang, The Prospect of Hydrogen Economy A Strategic Decision for Every Nation, a także artykuł J. Malko, Wodór perspektywiczny nośnik energii, Wokół Energetyki, nr 4 (20), sierpień [5] The Global Liquefied Natural Gas Market: Status & Outlook, Energy Information Administration, U.S. Department of Energy, December 2003 (http://www.eia.doe. gov), a także artykuł opracowany na podstawie tego źródła P. Seklecki, Europejski rynek LNG, Biuletyn Regulacji Energetyki nr 4/2004. [6] J. Piński, G. Sadowski, Świat dodaje gazu, Wprost nr 1115 (11 kwietnia 2004). [7] A. J. Piwowarski, Technologia transportu morskiego sprężonego gazu ziemnego w służbie dywersyfikacji dostaw gazu do Polski, materiały konf. Gazterm 2004, Międzyzdroje, maj [8] Polska energetyka do roku 2030, Grupa EDF Polska, Energetyka, Zeszyt tematyczny nr IV, wrzesień [9] J. Popczyk, Jak daleko w Polsce do rynku energii elektrycznej (Referat Generalny), Materiały konf. Aktualne Problemy Energetyki, Gdańsk-Jurata, czerwiec chociaż już w połowie dekady jest jednak jasne, że celu tego Unia nie będzie w stanie zrealizować. 2 przekształcenia konsolidacyjne w elektroenergetyce idą niestety w odwrotnym kierunku, tzn. utrwalania charakteru sektorowego energetyki w Polsce. Prof. dr hab. inż. Jan Popczyk Autor jest pracownikiem naukowym Politechniki Śląskiej. 14

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Elektroenergetyka polska 2005

Elektroenergetyka polska 2005 Elektroenergetyka polska 2005 Energetyka lipiec 2005 (Akademia Energetyki sesja 5) Wykładowca: Profesor Jan Popezyk, Politechnika Śląska w Gliwicach Prezentowany referat Profesora Jana Popczyka wygłoszony

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010

Komfort Consulting. Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce. Sosnowiec, 20 Października 2010 Stan obecny i perspektywy dla inwestycji w OZE i Energetyki w Polsce Sosnowiec, 20 Października 2010 Janusz Starościk - KOMFORT CONSULTING 20/10/2010 Internal reserves all rigs even in the event of industrial

Bardziej szczegółowo

Akademia. Sesja 5. Elektroenergetyka polska 2005. Energetyki. Redakcja

Akademia. Sesja 5. Elektroenergetyka polska 2005. Energetyki. Redakcja Akademia Prezentowany referat Profesora Jana Popczyka wygłoszony został jako wprowadzający do tegorocznej konferencji naukowo-technicznej poświęconej problemom eksploatacji transformatorów w Kołobrzegu.

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII

EKONOMIA ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII C Politechnika Śląska CEP Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Debata NOWE ŹRÓDŁA ENERGII JAKA ENERGIA DLA POLSKI? EKONOMIA ALTERNATYWNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Jan Popczyk Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji gazowej

Rozwój kogeneracji gazowej Rozwój kogeneracji gazowej Strategia Grupy Kapitałowej PGNiG PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Zakłady PGNiG TERMIKA wytwarzają 11 procent produkowanego

Bardziej szczegółowo

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego

Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego Instytucje finansowe wobec potrzeb sektora energetycznego 0 Potrzeby inwestycyjne w sektorze Po okresie głębokich zmian regulacyjnych, organizacyjnych i własnościowych, branża stoi w obliczu nowego wyzwania,

Bardziej szczegółowo

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI Waldemar Kamrat Politechnika Gdańska XI Konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec Sulechów, 1o października 2014 r. Wprowadzenie Konieczność modernizacji Kotły

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja pionowa pozbawi pracy nawet 50 tys. osób Sprzedajmy dystrybucję za tyle ile jest warta

Konsolidacja pionowa pozbawi pracy nawet 50 tys. osób Sprzedajmy dystrybucję za tyle ile jest warta Konsolidacja pionowa pozbawi pracy nawet 50 tys. osób Sprzedajmy dystrybucję za tyle ile jest warta Rozmowa z prof. Janem Popczykiem, Gazeta Prawna, 23 listopad 2004 r. Julita Wróbel: Przyzwolenie rządu

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r.

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku. Warszawa, sierpień 2014 r. Polityka energetyczna Polski do 2050 roku Warszawa, sierpień 2014 r. 2 Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko Strategia BEiŚ: została przyjęta przez Radę Ministrów 15 kwietnia 2014 r. (rozpoczęcie prac

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii

Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Zadania regulatora w obszarze utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii Sławomir Siejko Konferencja Gospodarka jutra Energia Rozwój - Środowisko Wrocław 20 stycznia 2016 r. Prezes Rady Ministrów Regulator

Bardziej szczegółowo

Jak zmniejszać zagrożenie braku konkurencji na hurtowym rynku energii elektrycznej?

Jak zmniejszać zagrożenie braku konkurencji na hurtowym rynku energii elektrycznej? Jak zmniejszać zagrożenie braku konkurencji na hurtowym rynku energii elektrycznej? Autor: prof. Jan Popczyk Politechnika Śląska ( Energetyka Cieplna i Zawodowa 2/2006) Punkt wyjścia 1. Gra na dwóch poziomach

Bardziej szczegółowo

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r.

System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE. Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. System wsparcia dla wytwórców energii elektrycznej z biomasy - regulacje wynikające z projektu ustawy o OZE Bełchatów, dn. 16 października 2014 r. 2 Założenia zoptymalizowanego systemu wsparcia OZE (zmiany

Bardziej szczegółowo

Monitoring rynku energii elektrycznej

Monitoring rynku energii elektrycznej Monitoring rynku energii elektrycznej Opracowano w Departamencie Promowania Konkurencji URE (Biuletyn URE 6/2001) Proces przekształceń rynkowych, jaki przechodzi obecnie sektor elektroenergetyczny w Polsce

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Urząd Marszałkowski w Łodzi POLITYKA ENERGETYCZNA PLAN PREZENTACJI 1. Planowanie energetyczne w gminie 2. Polityka energetyczna państwa 3. Udział samorządu

Bardziej szczegółowo

Energetyka przemysłowa.

Energetyka przemysłowa. Energetyka przemysłowa. Realna alternatywa dla energetyki systemowej? Henryk Kaliś Warszawa 31 styczeń 2013 r 2 paliwo 139 81 58 Elektrownia Systemowa 37% Ciepłownia 85% Energia elektryczna 30 kogeneracja

Bardziej szczegółowo

Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców

Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców Energetyka rozproszona Szanse i korzyści dla wszystkich samorządów przedsiębiorców mieszkańców Mariusz Klimczak Prezes Zarządu Banku Ochrony Środowiska Wyobraź sobie mamy rok 2025 OZE Jesteśmy w gminie

Bardziej szczegółowo

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Dr. Markus Reichel, Friedrich Czambor Wrocław, 24.06.2010 KRÓTKO O DREBERIS 1998 Założenie firmy w Zittau/Niemcy i we Wrocławiu 1999 Przeniesienie

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów

Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów Ciepło systemowe wyzwania panel komentatorów Cztery obszary wyzwań I. Kogeneracja Efektywność energetyczna II. Ochrona powietrza ( IED, BAT, ETS, MCP, CAFE ) III. Perspektywy finansowania przedsięwzięć

Bardziej szczegółowo

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku

CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ w II półroczu 2009 roku KONFERENCJA PRASOWA SEP Marek Kulesa dyrektor biura TOE Warszawa, PAP 08.06.2009 r. Uwarunkowania handlu energią elektryczną Źródło: Platts, 2007 < 2 >

Bardziej szczegółowo

Strategia stabilnego rozwoju Grupy Polimex-Mostostal

Strategia stabilnego rozwoju Grupy Polimex-Mostostal Warszawa, 31 sierpnia 2015 r. Strategia stabilnego rozwoju Grupy Polimex-Mostostal Osiągnięcie pozycji wiodącej polskiej firmy budownictwa przemysłowego, wykorzystującej w pełni potencjał modelu wykonawcy

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego.

Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Kolejny kolor - białe certyfikaty. Od energii odnawialnej do zrównoważonego rozwoju energetycznego. Białe certyfikaty Debata - Procesy Inwestycyjne Warszawa, 26 września 2007 r. www.ptce.pl Tomasz Wieczorek

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r.

Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Liberalizacja rynku gazu w Polsce Postulaty odbiorców przemysłowych. Warszawa, 29 październik 2014r. Polski rynek gazu - cechy. Jak dotąd większość polskiego rynku gazu objęta jest regulacją, prawie wszyscy

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

Zarządca Rozliczeń S.A. Konsekwencje rozwiązania kontraktów długoterminowych (KDT)

Zarządca Rozliczeń S.A. Konsekwencje rozwiązania kontraktów długoterminowych (KDT) Zarządca Rozliczeń S.A. Konsekwencje rozwiązania kontraktów długoterminowych (KDT) Krzysztof Szczęsny, Maciej Chrost, Jan Bogolubow 1 Czym były KDT-y? Zawarte w latach 90-tych przez wytwórców energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta

Rozdział 05. Uwarunkowania rozwoju miasta ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 05 Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową. 11 października 2012 r.

Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową. 11 października 2012 r. Biomasa - wpływ propozycji zmian prawa na energetykę zawodową 11 października 2012 r. Aktywa Grupy TAURON Elektrownie wodne Kopalnie węgla kamiennego Obszar dystrybucyjny Grupy TAURON Farmy wiatrowe Elektrownie

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole.

Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole. Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole. Rytro, 25 27 08.2015 System ciepłowniczy w Opolu moc zainstalowana w źródle 282

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r.

Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce. Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. Perspektywy rozwoju energetyki wodnej w Polsce Konferencja STREAM MAP, Warszawa, 27 października 2011 r. 2 Polityka Rządu w zakresie OZE Odnawialne źródła energii w Polsce (dane historyczne) 8 7 6 5 4

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku

Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku dr inż. Tadeusz Żaba DYREKTOR PRODUKCJI Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku Przedsiębiorstwa sektora komunalnego jako

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI.

PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3.1 WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. Spis treści PODZIĘKOWANIA... BŁĄD! NIE PRZEDMOWA... BŁĄD! NIE WPROWADZENIE... BŁĄD! NIE ROZDZIAŁ 1... BŁĄD! NIE RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZASADY FUNKCJONOWANIA.... BŁĄD! NIE 1.1. RYNEK GAZU ZIEMNEGO ZMIANY STRUKTURALNE

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA PGNiG TERMIKA NA LATA 2015 2022

STRATEGIA PGNiG TERMIKA NA LATA 2015 2022 STRATEGIA PGNiG TERMIKA NA LATA 2015 2022 1 Szanowni Państwo Sytuacja na rynku energii ulega dynamicznym zmianom. Ciągle wiele pytań dotyczących dalszego kierunku polityki klimatycznej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej.

Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej. Fortum koncern wspierający realizację lokalnej, zrównowaŝonej polityki energetycznej. Fortum wiodący partner energetyczny działa w 12 krajach, głównie na obszarze krajów skandynawskich, nadbałtyckich,

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych ENERGETYCZNE DYLEMATY POLSKI Potencjał krajowych zasobów Wielkoskalowa generacja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku

I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku I co dalej z KDT? Warszawa, 14 czerwca 2007 roku 0 Wydobycie Wytwarzanie Przesył Dystrybucja Sprzedaż Potencjał rynkowy PGE PGE po konsolidacji będzie liderem na polskim rynku elektroenergetycznym, obecnym

Bardziej szczegółowo

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich Mariusz Wójcik Prezentacja Wybrane dotychczasowe działania FNEZ Program rozwoju morskiej

Bardziej szczegółowo

Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE

Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE Jak wspierać dalszy rozwój kogeneracji w Polsce? Rola sektora kogeneracji w realizacji celów PEP 2050 Konferencja PKŚRE Warszawa 22.10.2015r Polska jest dobrym kandydatem na pozycję lidera rozwoju wysokosprawnej

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja - strategia rozwoju w Polsce

Kogeneracja - strategia rozwoju w Polsce Kogeneracja - strategia rozwoju w Polsce Międzyzdroje 2015 Agenda 1. Nowe wymagania emisyjne dla ciepłownictwa 2. Rynek gazu w Polsce 3. PGNiG Termika Nowe inwestycje Strategia M&A 2 3 Nowe wymagania emisyjne

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marcin Lewenstein Dyrektor Biura Planowania Strategicznego PGNiG SA 18 listopada 2010 r. Warszawa Rynek gazu w Europie wnioski dla Polski Prognozy

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r.

Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014. 14 maja 2014 r. Wyniki finansowe i operacyjne GK PGE po I kwartale 2014 14 maja 2014 r. Kluczowe osiągnięcia i zdarzenia Marek Woszczyk Prezes Zarządu 2 Dobre wyniki PGE osiągnięte na wymagającym rynku Wyniki finansowe

Bardziej szczegółowo

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011

Rynek gazu w Polsce. Warszawa. 30 czerwca 2011 Rynek gazu w Polsce Warszawa 30 czerwca 2011 Agenda 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce 2. Perspektywy rozwoju rynku gazu w Polsce Page 2 1. Otoczenie regulacyjne w Polsce ramy regulacyjne Rynek gazu ziemnego

Bardziej szczegółowo

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej

Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Warszawa, 18 czerwca 2013 Potencjał i ścieżki rozwoju polskiej energetyki wiatrowej Grzegorz Skarżyński Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej doradca zarządu Tundra Advisory sp. z o. o. dyrektor

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

DOKTRYNA ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ENERGETYCZNYM

DOKTRYNA ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ENERGETYCZNYM MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Pl. Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Projekt DOKTRYNA ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM ENERGETYCZNYM Warszawa, Maj 2004 r. TŁO Zagadnienie bezpieczeństwa energetycznego jak

Bardziej szczegółowo

Smart community. - wykorzystanie przez gminę potencjału Smart Grids. dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf

Smart community. - wykorzystanie przez gminę potencjału Smart Grids. dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf Smart community - wykorzystanie przez gminę potencjału Smart Grids dr inż. Tomasz Kowalak, Dyrektor Departamentu Taryf Krajowa Platforma Technologiczna Energetyki, Gdańsk, 7 września 2010 r. Agenda: 0.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Zmienna opłata sieciowa. Zmienna opłata. Koszty przesyłu. przes.

Zmienna opłata sieciowa. Zmienna opłata. Koszty przesyłu. przes. Henryk Kaliś, pełnomocnik zarządu ds. zarządzania energią elektryczną i pomiarami ZGH "Bolesław" SA I. Koszty energii elektrycznej ponoszone przez dużych odbiorców przemysłowych w 2008 r. Ile i za co płacimy.

Bardziej szczegółowo

Konwersatorium Inteligentna Energetyka

Konwersatorium Inteligentna Energetyka STOWARZYSZENIE Konwersatorium Inteligentna Energetyka Autonomizacja regionów energetycznych ZARZĄDZANIE I ORGANIZACJA W ELEKTROENERGETYCE Porównanie energetyki WEK i EP w kontekście fundamentalnych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery

Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery ITC Rozwój kogeneracji w Polsce perspektywy, szanse, bariery Janusz Lewandowski Sulechów, listopad 2011 Ogólne uwarunkowania 1. Kogeneracja jest uznawana w Polsce za jedną z najefektywniejszych technologii

Bardziej szczegółowo