Proekologiczne rozwiązania w turystyce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Proekologiczne rozwiązania w turystyce"

Transkrypt

1 Proekologiczne rozwiązania w turystyce Kiedy popatrzymy jak prężnie dzisiaj rozwija się branża turystyczna na całym świecie tzn. powstają nowe nadmorskie kurorty, rozbudowuje się już istniejące, tworzy się nowe górskie szlaki turystyczne czy buduje się wyciągi dla narciarzy, to mogłoby się wydawać, że wszystkie te podjęte działania będą służyły regionowi czy gminie, w której powstają a wreszcie samym mieszkańcom czy środowisku naturalnemu. Jednak gdy przyjrzymy się temu głębiej, zobaczymy uboczne efekty podejmowania takich działań. Gdy zacznie do danej gminy przyjeżdżać większa liczba turystów, to zacznie wzrastać konieczność rozbudowy infrastruktury, co niejednokrotnie będzie wiązało się z wycinką lasów. Co więcej wzrośnie liczba przejeżdżających przez gminę środków transportu, przez co tak świeże niegdyś powietrze stanie się tylko wspomnieniem. Poza tym więcej turystów oznacza większą liczbę odpadów, których opanowanie przez wyspecjalizowane jednostki będzie znacznie trudniejsze, ponieważ często zdarza się tak, że turyści wychodząc z założenia, że nie są u siebie pozbywają się odpadów gdzie popadnie. Ponadto zagospodarowywanie np. dotąd nieuczęszczanych szlaków górskich stopniowo doprowadzi do niszczenia gatunków roślin i zwierząt, które dany obszar zamieszkują. Dlatego chcąc wyłuskać z turystyki to, co najlepsze trzeba zwrócić się do innych jej form. Do takich form zaliczyć można wypoczynek w gospodarstwie ekologicznym oraz często związaną z nim ekoturystykę. Ekoturystyka na obszarach wiejskich utożsamiana jest z wypoczynkiem w atestowanych, ekologicznych gospodarstwach rolnych. Zainteresowanie tą formą wypoczynku wynika z faktu pozytywnego wpływu środowiska wiejskiego na nasze zdrowie, zarówno fizyczne jak i psychiczne oraz rosnącej popularności żywności ekologicznej. Prekursorem rozwoju ekoturystyki w Polsce jest ECEAT-Poland: Europejskie Centrum Rolnictwa Ekologicznego i Turystyki w Polsce. ECEAT- Polska jest stowarzyszeniem, które zainicjowało ideę turystyki w gospodarstwach ekologicznych. Głównym celem i zadaniem organizacji jest przede wszystkim promocja rolnictwa ekologicznego poprzez turystykę w gospodarstwach ekologicznych, a także edukacja w zakresie proekologicznych działań w środowisku wiejskim, głównie wśród dzieci i młodzieży. ECEAT-Polska zostało założone w 1993 r. Wśród krajów współpracujących w ramach ECEAT znajdują się także: Węgry, Niemcy, Czechy, Słowacja, Łotwa, Belgia, Bułgaria, Finlandia, Szwecja, Francja, Grecja, Portugalia, Rumunia, Hiszpania, Słowenia. Dlaczego powstał ECEAT? Warte przytoczenia są słowa Petera Bisschopa, jednego z twórców sieci ECEAT: Doceńcie to, co macie i sprzedajcie codzienność życia na wsi. Gdy następnym razem przyjadę do Polski, nie chciałbym kupić hot-doga, hamburgera, ale coś swojskiego: czarny wiejski chleb, biały ser, oscypki. Dla nas wypoczynek na wsi to jak powrót do dzieciństwa, najnowocześniejszy sposób życia w harmonii z naturą. Właśnie dlatego powstała idea połączenia rolnictwa ekologicznego i turystyki. Ponieważ od początku ECEAT stał się organizacją międzynarodową, dużą grupę turystów odwiedzających gospodarstwa, stanowią obcokrajowcy: Holendrzy, Anglicy, Belgowie, dla których pobyt w Polsce to powrót do już niemal zapomnianych obrazów z dzieciństwa - ukwieconych łąk, lasów i pól ożywianych radosnym śpiewem ptaków. W ciągu 13 lat swojego istnienia ECEAT-Poland realizował wiele projektów; wśród nich wymienić można następujące: Wspólna Kampania na rzecz Rolnictwa Ekologicznego; Edukacja ekologiczna w ekogospodarstwie - nowe formy współpracy wieś-miasto; Ekoturystyka w gospodarstwach szansą rozwoju dla gminy; 1

2 Ekoturystyka zorganizowana - trasy piesze, rowerowe i konne w Karkonoszach i Karpatach; Warsztaty artystyczne w ekogospodarstwach (gra na bębnach, malowanie, ceramika i rzeźba); Rozwój Ekologicznej Świadomości - współpraca; Promocja ekoturystyki w Bilateralnym Rezerwacie Biosfery Karkonosze/Krkonose - współpraca; Wzmocnienie sytuacji społeczno-ekonomicznej kobiet prowadzących lub współprowadzących gospodarstwa - projekt demonstracyjny w rejonie Stryszowa; Gospodarstwa ECEAT a ochrona przyrody; Ekoedukacja szansą rozwoju lokalnego. Od ponad 5 lat ECEAT-Poland przy ścisłej współpracy z ECEAT-International z siedzibą w Holandii realizuje na terenie całej Polski projekt turystyki ekologicznej w gospodarstwach ekologicznych (czyli w gospodarstwach posiadających atest) lub w gospodarstwach będących w trakcie przestawiania się na ekologiczne metody produkcji (czyli starających się o taki atest). Ta forma turystyki nie tylko pozwala ludziom z miasta wypoczywać w kontakcie z naturą i prawdziwym życiem wiejskim, ale właściwie zorganizowana i ugruntowana staje się potężną bronią w walce o zachowanie środowiska naturalnego naszego kraju. Główną ideą projektu jest promocja rolnictwa ekologicznego poprzez turystykę ekologiczną. Na początku nazwano ten projekt "EAT", ponieważ "eat" w tłumaczeniu z języka angielskiego oznacza "jeść". Dalsze rozwinięcie tego 3-literowego skrótu dawało: "Eco-Agro- Tourism", by w końcu dotrzeć do sedna sprawy: "Ecological Agriculture and Tourism", czyli "Ekologiczne Rolnictwo i Turystyka". Nazwa ta wyjaśnia jednoznacznie, o jaką żywność chodzi i jak w przyjemny sposób (jako turysta) dowiedzieć się o sekretach produkcji tej żywności, jak również gdzie ją kupować. Nazwa ta jest dobrym odzwierciedleniem jego głównego celu, czyli promocji poprzez turystykę żywności produkowanej metodami ekologicznymi. Połączenie gospodarstw produkujących żywność metodami ekologicznymi i turystycznie atrakcyjnych z możliwością wypoczynku w naturalnych warunkach jest obustronnie korzystne. Rolnika produkującego żywność metodami ekologicznymi wspiera finansowo, turystę natomiast uwalnia na jakiś czas od zdegradowanych warunków jego codziennego życia. Co ważniejsze, obie grupy (rolnicy i turyści) przyczyniają się w ten sposób do ochrony środowiska naturalnego zarówno poprzez sprzyjające mu rolnictwo, jak również ekologiczną formę turystyki. W dalszej konsekwencji dzisiejszy turysta staje się w przyszłości stałym konsumentem żywności produkowanej metodami ekologicznymi, nie tylko ze względu na jej walory smakowe, ale również zdrowotne. Z drugiej zaś strony wzrasta liczba gospodarstw zainteresowanych ekologicznymi metodami produkcji, zachęconych do tego możliwością uczestniczenia w projekcie turystyki ekologicznej realizowanym przez ECEAT-Poland Turystyka może być z jednej strony (wykorzystując jej aspekt edukacyjno-promocyjny) jednym z bardziej efektywnych narzędzi pomagającym rozwijać rynek zbytu żywności produkowanej metodami ekologicznymi, z drugiej zaś (ze względu na jej ekonomiczny aspekt) przyczyniać się do wzrostu liczby gospodarstw zainteresowanych ekologicznymi metodami produkcji. Wymaga to jednak jednoznacznego określenia formy aktywności i idei, którą ta aktywność promuje. Nie należy łączyć tego projektu z agroturystyką/ekoagroturystyką, która jest co prawda również formą turystyki w gospodarstwach wiejskich, lecz głównie w tych konwencjonalnych. A przecież to konwencjonalne (chemiczne) rolnictwo jest w dużym stopniu odpowiedzialne za skażenia środowiska, a żywność przez nie produkowana i oferowana konsumentom ma negatywny wpływ na ich zdrowie fizyczne i psychiczne. Agroturystyka jest również często promowana w domach położonych na wsi, które co prawda od strony formalnej mają status gospodarstwa rolnego (czyli właściciele posiadają ponad 1 ha ziemi), lecz ziemia leży odłogiem, a gospodarz korzysta tylko z ulg przysługujących mu z tytułu posiadania ziemi, nie dając 2

3 w zamian społeczeństwu nic. Przyczynia się to do stwarzania fałszywego obrazu rolnictwa w Polsce i zaciemnia pozytywne zmiany, jakie wnoszą na polską wieś gospodarstwa ekologiczne. Z punktu widzenia zachowania polskich tradycji i kultury również zaznacza się wyraźna różnica pomiędzy gospodarstwami ekologicznymi a tzw. agroturystycznymi. Dla tych pierwszych podtrzymywanie tradycji i kultury to naturalny, codzienny sposób życia, dla drugich, najczęściej, oznacza to przygotowanie tradycyjnych "imprez" lub części pomieszczeń w tradycyjnym stylu, bo można to dobrze sprzedać. Innym projektem realizowanym w ramach kształtowania świadomości ekologicznej są warsztaty edukacyjne prowadzone w gospodarstwach ekologicznych. Przykładem są warsztaty prowadzone w ośrodku Arka, który znajduje się na terenie gospodarstwa ekologicznego w Grzybowie koło Płocka. Kieruje się ono w swoim działaniu przysłowiem chińskim: Jeśli myślisz rok naprzód sadź ryż. Jeśli myślisz 10 lat naprzód sadź drzewo. Lecz jeśli myślisz 100 lat naprzód ucz ludzi. Grupy zwiedzające mają zapewnione dwa posiłki wegetariańskie śniadanie oraz obiad z lokalnych produktów ekologicznych. W ofercie znajduje się kilka propozycji zajęć do wyboru przez nauczyciela. Podczas zajęć można poznać zasady funkcjonowania gospodarstwa ekologicznego oraz przyjrzeć się z bliska pracy rolnika, dowiedzieć się skąd pochodzą podstawowe produkty żywnościowe: mleko, jaja, jak robi się sery, masło, śmietanę oraz poznać zasady zrównoważonej konsumpcji. Żywy kontakt z naturą zapewniają warsztaty przyrodnicze. Wiedza przyswajana jest przez aktywne uczestnictwo, samodzielne obserwacje przez lornetkę oraz pod lupą, świat jest odbierany wszystkimi zmysłami: nauka staje się fascynującym odkrywaniem. Prowadzone są także zajęcia w ogrodzie, podczas których dzieci mogą poznać smak oraz właściwości lecznicze ziół i związane z nimi historie. W trakcie zajęć w Biopiekarni można dowiedzieć się wszystkiego o zbożach oraz rodzajach mąki, zobaczyć jak miele się ziarno, upiec razową bułkę, chlebek lub podpłomyki. Osoby zainteresowane tradycją i kulturą polskiej wsi mogą nauczyć się jak zrobić piękne wycinanki sannickie oraz poznać regionalne tańce ludowe. Podczas samodzielnego wykonywania świec z wosku pszczelego dzieci mają okazję zaznajomić się z tajnikami życia pszczół. Na życzenie nauczyciela prowadzone są także zajęcia gleboznawstwa połączone z licznymi doświadczeniami i prelekcje na temat energii odnawialnych ilustrowane bogatymi przykładami (ośrodek zaopatrzony jest w baterie i kolektory słoneczne) oraz warsztaty papieru czerpanego. Podsumowując moją wypowiedź można stwierdzić, że wypoczynek w gospodarstwach ekologicznych daje mnóstwo korzyści zarówno rolnikowi, który przyjmuje turystów w postaci zarobku i satysfakcji propagowania zdrowego stylu życia; środowisku, które nie jest zanieczyszczone pestycydami używanymi w uprawach konwencjonalnych i po wizycie turystów pozostaje w stanie nienaruszonym; turyście, który dzięki przebywaniu na łonie natury uspokaja się, regeneruje swój organizm, odkrywa tajniki przygotowania posiłków z żywności ekologicznej, obcuje z kulturą i tradycją danego regionu, ale przede wszystkim zaczyna cenić naturę, zwierzęta, rośliny i po powrocie do swojego codziennego życia wprowadza do swoich czynności nawyki proekologiczne. Nie można zapomnieć o jednej najważniejszej funkcji gospodarstw ekologicznych edukacji dzieci i młodzieży, gdyż właśnie w początkowych latach swojego życia człowiek najbardziej chłonie to, co znajduje się w jego otoczeniu. Dlatego ważnym jest, aby to otoczenie wskazywało na pozytywne wzorce jakimi są zachowania proekologiczne. W publikacjach Rady Europy na temat branży turystycznej można przeczytać o przełomie w postawach i mentalności współczesnych turystów, który przejawia się przede wszystkim w zwiększeniu się ich świadomości ekologicznej i wymagań co do jakości usług oraz atrakcyjnego przyrodniczo i niezanieczyszczonego otoczenia w miejscu podróży lub wypoczynku. Turyści chcą wykorzystać czas wypoczynku na poznanie nowych krajów i kultur, podpatrywać piękno przyrody, aktywnie odpoczywać uprawiając swoje ulubione sporty na łonie natury, poszukują przeżyć duchowych i mocnych wrażeń sam na sam z dziką przyrodą.. W czasie podróży próbują odnaleźć siebie, rezygnują z tego co modne i na pokaz, są w stanie ograniczyć potrzeby o charakterze 3

4 luksusowym i przystosować się do warunków miejscowych. Formą odpowiadającą potrzebom takich turystów jest ekoturystyka. Jest ona najczystszą formą podróżowania przyjaznego środowisku, ponieważ odbywa się zwykle na obszarach o najwyższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, bezpośrednio przyczynia się do ochrony środowiska naturalnego i kulturowego tych regionów, a jej uczestnikami są ludzie o dużej świadomości ekologicznej i wrażliwości przyrodniczej. W literaturze ekoturystyka nazywana jest także turystyką zieloną, przyrodniczą, ekoetnoturystyką. Można wyróżnić trzy najważniejsze cechy ekoturystyki wyróżniające ją spośród innych form podróżowania: ekoturystyka jest formą aktywnego i dogłębnego zwiedzania obszarów o wybitnych walorach przyrodniczych i kulturowych, ekoturystyka strzeże harmonii ekosystemów przyrodniczych odrębności kulturowej lokalnych społeczności, ekoturystyka dostarcza środków finansowych skutecznej ochronie wartości dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego oraz przynosi realne korzyści ekonomiczno-społeczne ludności miejscowej. Ekoturystyka obejmuje różne rodzaje turystyki, pod warunkiem, że osoba uczestnicząca w podróży świadomie nie ingeruje w naturalne ekosystemy, wyraża szacunek dla otaczającej ją przyrody i kultury ludności miejscowej, a jej turystyczne wydatki dostarczają funduszy dla ochrony przyrody i lokalnej gospodarki. Postawa lokalnych społeczności jest zasadniczym warunkiem powodzenia w ekoturystyce. Ludność miejscowa musi być przekonana o zaletach i korzyściach rozwoju zielonej turystyki i musi rozumieć jej sens i istotę. Nie wystarczy jedynie działalność edukacyjna. Potrzebna jest też konkretna pomoc oraz bodźce ekonomiczne, organizacyjne, infrastrukturalne, marketingowe, socjologiczne itp., które z jednej strony zainspirują ludzi do prowadzenia określonego rodzaju działalności związanego pośrednio lub bezpośrednio z ekoturystyką, a z drugiej strony przekonają ich, że pożytki z takiej działalności zależą w pełni od stanu i jakości otaczającego środowiska przyrodniczego i krajobrazu. Dużą rolę w tworzeniu dobrego klimatu dla inicjatyw ekoturystycznych i pokrewnych jej form przedsiębiorczości wśród miejscowych społeczności mogą odegrać władze lokalne, które wspólnie z organizacjami pozarządowymi lub administracją terenów chronionych powinny podejmować szereg działań. Prawidłowo organizowana ekoturystyka, zgodnie z zasadami, kodem etycznym i z zachowaniem odpowiedniej do warunków regionu skali, może przyczynić się jedynie do tego, że ludzie z obszarów wiejskich nie będą uciekać do miast w poszukiwaniu pracy i lepszego życia i nie będą chcieli takich miast budować na swojej ziemi. Może też pomóc rdzennym mieszkańcom docenić ich własną odrębność, kulturę, architekturę i sprawić, że zdecydują się chronić swoje bogactwo kulturowe i zachować przynajmniej niektóre elementy dziedzictwa dla przyszłych pokoleń. O bogactwie i różnorodności form turystyki przyrodniczej można przekonać się odwiedzając liczne światowe targi turystyczne, gdzie słowo ekoturystyka pojawia się obok najodleglejszych zakątków świata. Ekoturystyczne agencje podróży oferują: wędrówki w najdziksze góry świata, wyprawy w głąb wilgotnego lasu równikowego, obserwowanie wolno żyjących zwierząt, nurkowanie wśród raf koralowych, poznawanie kultur dalekich lądów, przemierzanie pustyni na grzbietach wielbłądów, wycieczki botaniczne i ornitologiczne dla przyrodników i fotografików itp. Niektóre pomysły zaskakują oryginalnością i egzotyką. Inne są bliskie bardziej klasycznym rodzajom turystyki kwalifikowanej lub krajoznawczej. Wszystkie te formy ekoturystyki powinien łączyć specyficzny sposób organizowania podróży, w tym przede 4

5 wszystkim troska o jak najmniejsze integrowanie we wrażliwe ekosystemy oraz szerzenie szeroko pojętej edukacji ekologicznej, pobudzającej wrażliwość na sprawy przyrody zarówno ze strony turystów, jak i ludności miejscowej. Można wyróżnić następujące formy ekoturystyki: wędrówki i wspinaczki wysokogórskie - wyprawy w rumuńskie Karpaty Południowe, trekkingi w Tatrach, wędrówki piesze przeprawy przez wilgotny las równikowy z indiańskim przewodnikiem, wędrowne rajdy przez Bory Tucholskie, wycieczki rowerowe wyprawy rowerowe po Sri Lance, rajdy rowerowe przez Pojezierze Kaszubskie, wycieczki kajakowe wyprawy w oryginalnych canoe indiańskich po Amazonce w Peru, kajakowe spływy na Biebrzy, spływy pontonami i tratwami rafting po bystrych rzekach Alaski, spływ Dunajcem górskimi tratwami w Pieninach, rejsy, wyprawy żeglarskie rejsy między wyspami Galapagos, żeglowanie po Jeziorach Mazurskich, wycieczki konne zwiedzanie Arizony na grzbiecie konia, rajdy konne w Karkonoszach, wycieczki w karawanie wielbłądów przeprawy na wielbłądach przez Synaj, wędrówki na nartach biegowych, nartach turystycznych, zimowe wędrówki piesze w rakietach wyprawy na nartach turystycznych w boliwijskich Andach, wycieczki na nartach biegowych pasmem Żukowa w Bieszczadach, wyprawy nurkowe na głębokiej wodzie z butlą gazową i płytkiej z maską i rurką wyprawy nurkowe na Wielką Rafę Australijską oraz na Wyspy Karaibskie, wakacje nurkowe z nauką nurkowania pad Jeziorem Plusze (region Warmii i Mazur), wyprawy ornitologiczne wyprawy ornitologiczne do Etiopii, wyprawy fotograficznoornitologiczne na Bagna Biebrzańskie, safari safari na grzbietach słoni w tygrysich parkach Indii, polarne safari w Szwecji, fotosafari w Suwalskim Parku Krajobrazowym, wyprawy w celu obserwowania wielorybów obserwowanie wielorybów na Baja California w Meksyku, wyjazdy tematyczne, hobbystyczne wyprawy w celu obserwowania bezkręgowców lasów równikowych Afryki, podglądanie żubra w Puszczy Białowieskiej, wycieczki w celu poznawania flory danego regionu wyprawa Alpejskie kwiaty Wschodnich Himalajów do Indii, wycieczka botaniczna do trzech regionów Polski, reprezentujących odmienne siedliska roślinne: alpejska flora Tatr, las w Białowieży oraz Bagna Biebrzańskie, nauka rozpoznawania i stosowania ziół oraz grzybów pobyt na farmie tropikalnych ziół w Belize, poznawanie ziół i charakterystycznej szaty roślinnej Polesia Lubelskiego, wędrówki piesze lub objazdowe po zabytkach etnograficzno-kulturowych regionu wyprawa W poszukiwaniu Majów w Ameryce Środkowej, Białostockim Szlakiem Tatarskim po Białostocczyźnie, pobyt w wioskach i centrach kulturowych różnych grup etnicznych i poznawanie ich tradycji wyprawa etnograficzna na Daleki Wschód, udział w ceremoniach i uroczystościach Amurów w Rosji, wycieczki śladami Łemków w Beskidzie Sądeckim i Niskim, 5

6 wycieczki edukacyjne: nauka miejscowych języków, nauka rzemiosła ludowego, nauka tańca ludowego, nauka sztuki kulinarnej regionu nauka hiszpańskiego w ekologicznej szkole w San Andres w Gwatemali, nauka wikliniarstwa w Bieszczadach, wyjazdy w celu pracy społecznej w terenie wyjazdy wolontariuszy na roboty leśne do krajów Ameryki Łacińskiej, wyjazdy w celu zbierania śmieci w parkach narodowych po sezonie turystycznym, wyprawy badawcze, warsztaty badanie problemów ochrony lasów na Kostaryce, studiowanie inteligencji delfinów na Hawajach, wyprawy geologiczne, astrologiczne geologiczne wyprawy do Islandii, na Wyspy Kanaryjskie lub na wulkan Colima w Meksyku, astrologiczne wycieczki po starożytnych miastach Ameryki Środkowej. Ciekawym projektem ekoturystycznym jest ekologiczne letnisko na Wyspach Dziewiczych założone przez Stanley a Selengut a. Jest on jednym z najbardziej znanych pomysłodawców i realizatorów projektów ekoturystycznych w Stanach Zjednoczonych. Selengut wybudował na Wyspie Św. Jana cztery ekoturystyczne letniska, z których najsłynniejszą jest Estete Concordia. Ekoturystyczny ośrodek powstał na zakupionym przez autora skrawku ziemi o powierzchni 10 ha. Posiadłość leży w południowo-wschodniej części wyspy i przylega do Parku Narodowego Wysp Dziewiczych. Tutaj właśnie kilka gatunków żółwi składa jaja, a niewielkie rafy koralowe w pobliskich wodach tętnią różnokolorowym życiem. Autor ekoturystycznego projektu wyszedł z założenia, że konwencjonalna zabudowa może spowodować dużą degradację siedlisk roślinnych, plaży i rafy koralowej. Gdyby powierzchnia gruntu została zniszczona, intensywne deszcze sezonowe wymyłyby doszczętnie górną warstwę gleby, powodując zamulanie wody morskiej i ginięcie koralowców oraz innych zamieszkujących rafę gatunków fauny. Sednem projektu jest pomysł budowy wiszących dróg w celu niedopuszczenia do zniszczenia rzadkich zbiorowisk roślinnych i ochrony przed erozją spowodowaną zadeptywaniem gruntu przez turystów. Małe domki-szałasy (o gabarytach 6 x 6 m) są umieszczone nad ziemią, pośród drzew i połączone systemem wiszących dróg i schodów-drabin. Każdy domek ma taras widokowy i wypoczynkowy; jest wyposażony w urządzenia energooszczędne. Energię pozyskuje się głównie z siły wiatru. Funkcję klimatyzacji pełnią gęste korony drzew, które ocieniają kwatery turystyczne. Jedyną ingerencja w podłoże było wykopanie dołów pod kolumny, które podpierają drogi i całą konstrukcję architektoniczną ośrodka letniskowego. Rury i kable elektryczne ukryte są tuz pod wiszącymi drogami, zamiast na gałęziach drzew. Goście bezpiecznie poruszają się po takich ruchomych traktach i docierają nimi na plażę nie dotykając ziemi. Z oddali prawie nie widać wiszącego letniska, dzięki czemu nie zniszczono również naturalnego krajobrazu wyspy. Priorytetowym celem autora projektu jest zachowanie możliwie największej różnorodności biologicznej siedlisk roślinnych, roślinnych także przywrócenie środowisku przyrodniczemu gatunków, które pierwotnie tu występowały. Podejmowane są próby odnawiania naturalnego, pierwotnego krajobrazu, który przez lata był niszczony przez wprowadzanie obcych gatunków w miejsce rodzimych roślin. Sadzi się taką roślinność, wśród której będą mogły gnieździć się różnorodne ptaki i mnożyć inne dzikie zwierzęta, charakterystyczne dla naturalnego ekosystemu. Infrastrukturę turystyczną, oprócz wiszących domków i dróg stanowi dodatkowo kilka niewielkich budynków. Jest tu sklep ze zdrową żywnością, biodegradacyjnymi kremami i innymi kosmetykami oraz różnymi produktami pierwszej potrzeby wszystko opakowane w materiały przyjazne środowisku. Jest też tzw. centrum poczęstuj się, gdzie turyści przed odjazdem zostawiają produkty żywnościowe i inne zbędne przedmioty niewykorzystane podczas pobytu na wyspie. Samoobsługowa restauracja na świeżym powietrzu oferuje zdrowe, smaczne potrawy przygotowywane z miejscowych produktów. Ściśle jest przestrzegany etyczny kod restauracji, który zabrania np. kupowania ryb owoców morza od rybaków prowadzących połowy w sposób niedozwolony i zagrażający podmorskiej przyrodzie. Zawsze są serwowane dodatkowo posiłki 6

7 wegetariańskie. Pracownicy kuchni używają biodegradacyjnych produktów czyszczących, korzystają z urządzeń oszczędzających wodę i energię, nietoksycznych środków owadobójczych itp. We wszystkich obiektach uzdatnia się wodę. Powtórnie zużywa się ponad 1 mln litrów wody każdego roku. Część uzdatnianej wody jest stosowana do irygacji wzgórz, gdzie są sadzone drzewa i inne rośliny. Chociaż wybudowanie nietypowego ośrodka turystycznego, w miejsce tradycyjnego turystycznego kurortu, wymaga nieco więcej wysiłku i wyobraźni do inwestorów, to jednak inwestycja taka okazje się w dalszej perspektywie czasu o wiele bardziej opłacalna. Wiele jest na świecie i w Polsce takich regionów, które wyraźnie pretendują do uczynienia ekoturystyki jednym z podstawowych priorytetów ich rozwoju. Co więcej, wydaje się, że właśnie ekoturystyka wraz z pokrewnymi jej formami podróży i przedsiębiorczości może przyczynić się do tego, że obszary te zachowają swoją tożsamość kulturową oraz różnorodność przyrodniczą, jeżeli umiejętnie zaplanuje się ich zrównoważony rozwój. Przyrodnicy lub osoby zajmujące się profesjonalnie ochroną przyrody i kultury mogą w tym miejscu zaprotestować, argumentując, że najpiękniejsze i najbardziej naturalne regiony świata trzeba zostawić bez zmian, a nie planować ich rozwoju. Jednak wziąwszy pod uwagę obecne trendy rozwoju społecznego i ekonomicznego świata, zjawisko wzrostu demograficznego i rosnące zapotrzebowanie na przestrzeń życiową, trzeba przyznać, że nie uda się ocalić w taki sposób nawet tych najdalszych zakątków Ziemi. 7

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia

EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia EKOLOGIA = EKONOMIA Szkolenia dla przedsiębiorców branży turystycznej z Podkarpacia Trener: Bogusław Pyzocha Temat: Ekoturystyka jako preferowana forma turystyki Część I. Ekoturystyka - wstęp do zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Glosariusz. Informacja prasowa. Naturalne krajobrazy. Kampania tematyczna 2016: Fascynująca przyroda Niemiec wypoczynek na łonie natury.

Glosariusz. Informacja prasowa. Naturalne krajobrazy. Kampania tematyczna 2016: Fascynująca przyroda Niemiec wypoczynek na łonie natury. Informacja prasowa Kampania tematyczna 2016: Fascynująca przyroda Niemiec wypoczynek na łonie natury. Glosariusz Naturalne krajobrazy Nazwą Naturalne krajobrazy są objęte w Niemczech parki narodowe, rezerwaty

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE

SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE SZKOLNE KOŁO PRZYRODNICZE PROGRAM ZAJĘĆ Kamila Wyleżek ROK SZKOLNY 2015/2016 CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Program zajęć szkolnego koła przyrodniczego przeznaczony jest dla uczniów klas gimnazjum oraz I przysposabiającej

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 a Ekoturystyka

Natura 2000 a Ekoturystyka NATURA 2000 MOTOREM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU http://natura2000.org.pl Natura 2000 a Ekoturystyka Rafał Kurczewski Szkolenie regionalne Uwarunkowania rozwoju turystyki w Europejskiej sieci obszarów Natura

Bardziej szczegółowo

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej 1 Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013. Program Samorządu Województwa Wielkopolskiego Wielkopolska Odnowa Wsi. Program Operacyjny Zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r.

Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r. Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r. Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Zakazy związane z obszarami

Bardziej szczegółowo

Program zajęć przyrodniczych realizowanych w ramach programu : Nasza szkoła-moja przyszłość

Program zajęć przyrodniczych realizowanych w ramach programu : Nasza szkoła-moja przyszłość Nr projektu : POKL.09.01.02-02-128/12 pt: Nasza szkoła-moja Przyszłość Program zajęć przyrodniczych realizowanych w ramach programu : Nasza szkoła-moja przyszłość Wstęp Coraz częściej pragniemy dalekich

Bardziej szczegółowo

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE!

Ilość dni: 3 lub 5. Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie. Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Mazury Zachodnie i kulinaria Ilość dni: 3 lub 5 Obszar geograficzny: Mazury Zachodnie Pory roku: wiosna, lato, jesień, zima JAK MAZURY TO TYLKO ZACHODNIE! Ten pakiet proponujemy wszystkim poszukiwaczom

Bardziej szczegółowo

Oferta edukacyjna Mazurskiego Parku Krajobrazowego na rok szkolny 2015/2016

Oferta edukacyjna Mazurskiego Parku Krajobrazowego na rok szkolny 2015/2016 Oferta edukacyjna na rok szkolny 2015/2016 1. Dane teleadresowe Mazurski Park Krajobrazowy Krutyń 66, 11-710 Piecki Tel./fax 89 742 14 05, e-mail: krutyn@mazurskipark.pl Osoba do kontaktu: Martyna Kwiatkowska

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3

Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 Przedmiotowy system oceniania Bliżej geografii Gimnazjum część 3 1. Stary Kontynent Europa 2. Jedna Europa wiele narodów 3. Zgoda i waśnie w Europie 4. Gdzie można spotkać renifera? 5. Zimna wyspa na morzu

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY WIEPRZEM A BUGIEM PRZESTRZEŃ EKOLOGICZNO- TURYSTYCZNA

MIĘDZY WIEPRZEM A BUGIEM PRZESTRZEŃ EKOLOGICZNO- TURYSTYCZNA MIĘDZY WIEPRZEM A BUGIEM PRZESTRZEŃ EKOLOGICZNO- TURYSTYCZNA Opracowała Dorota Wolińska Obszar Między Wieprzem a Bugiem to trzy powiaty na terenie których występują parki krajobrazowe: Nadwieprzański,

Bardziej szczegółowo

Turystyka w zgodzie z naturą - BIS

Turystyka w zgodzie z naturą - BIS Turystyka w zgodzie z naturą - BIS projekt realizowany przez Stowarzyszenie Rozwoju Turystyki Wiejskiej Słowiniec w partnerstwie z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Smołdzinie Priorytet IX. Rozwój

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku

Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość. Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku Edukacja w Gorczańskim Parku Narodowym teraźniejszość i przyszłość Anna Kurzeja Zespół ds. Edukacji i Udostępniania Parku GORCE W 2004 r. GPN został włączony do sieci Natura 2000 jako Obszar Specjalnej

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą

Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą Konferencja pn. Natura 2000 naszą szansą DLA TRWAŁOŚCI ŻYCIA Znaczenie różnorodność biologicznej dla dobrostanu ludzkości Anna Kalinowska Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 6 Kształtowanie produktu turystycznego dr Edyta Gołąb-Andrzejak MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Najważniejsze składniki produktu turystycznego

Bardziej szczegółowo

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski

Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi. Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Polska Sieć Najciekawszych Wsi europejski pomysł i nowa idea w odnowie wsi Ryszard Wilczyński Wojewoda Opolski Rekomendacje dla odnowy wsi, jako metody rozwoju: budowanie specjalizacji, łączenie potencjałów

Bardziej szczegółowo

Turystyka seniorów w projekcie TOURage warsztaty w województwie podkarpackim Rzeszów, 15.03.2013

Turystyka seniorów w projekcie TOURage warsztaty w województwie podkarpackim Rzeszów, 15.03.2013 Turystyka seniorów w projekcie TOURage warsztaty w województwie podkarpackim Rzeszów, 15.03.2013 Celem projektu jest wzmocnienie regionalnych gospodarek poprzez rozwój turystyki seniorów oraz wsparcie

Bardziej szczegółowo

Turystyka przyrodnicza, ekoturystyka, turystyka wiejska, agroturystyka i turystyka kulinarna (NERAF)

Turystyka przyrodnicza, ekoturystyka, turystyka wiejska, agroturystyka i turystyka kulinarna (NERAF) Turystyka przyrodnicza, ekoturystyka, turystyka wiejska, agroturystyka i turystyka kulinarna (NERAF) definicje, koncepcje, przykłady MichałGazdecki Katedra Rynku i Marketingu UP w Poznaniu Seminarium:

Bardziej szczegółowo

Polskie przykłady turystyki zrównoważonego rozwoju

Polskie przykłady turystyki zrównoważonego rozwoju Polskie przykłady turystyki zrównoważonego rozwoju Brok, 17 listopada 2009 r. 1. Biuro Bird Service prywatne biuro podróży z siedzibą w Krakowie ekoturystyka ornitologia turystyka aktywna piesza, rowerowa

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Edukacja krajoznawczo turystyczna w klasach I III

Edukacja krajoznawczo turystyczna w klasach I III Szkoła Podstawowa Nr 41 im. Maksymiliana Golisza w Szczecinie Edukacja krajoznawczo turystyczna w klasach I III Autor programu: Anna Iskra Szczecin 2000r. Cobyłonamobce,będzie nam znane. Bo nauczyciel

Bardziej szczegółowo

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie

Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie ul. Sosnowa 5, 43-190 Mikołów Centrum Edukacji Przyrodniczej i Ekologicznej Śląskiego Ogrodu Botanicznego w Mikołowie www.sibg.org.pl Nasi członkowie: Województwo śląskie

Bardziej szczegółowo

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi

Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Zagrody edukacyjne szansąna innowacyjne zagospodarowanie potencjału wsi Gdańsk, 22.10.2013 r. www.zagrodaedukacyjna.pl Wielowymiarowe oblicze wsi Wieś może być postrzegana jako: romantyczna przestrzeń,

Bardziej szczegółowo

XI WIOSENNE SPRZĄTANIE WARMII I MAZUR PROGRAM EDUKACYJNY - OŻYWIĆ POLA ROK SARNY

XI WIOSENNE SPRZĄTANIE WARMII I MAZUR PROGRAM EDUKACYJNY - OŻYWIĆ POLA ROK SARNY XI WIOSENNE SPRZĄTANIE WARMII I MAZUR PROGRAM EDUKACYJNY - OŻYWIĆ POLA ROK SARNY ROK 2011 MIEDZYNARODOWYM ROKIEM LASÓW Giżycko, 9 marca 2011 1 FUNDACJA OCHRONY WIELKICH JEZIOR MAZURSKICH W GIŻYCKU Ekologiczna

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

Przede wszystkiej liczy się pomysł

Przede wszystkiej liczy się pomysł Przede wszystkiej liczy się pomysł ciekawy, nowatorski możliwy do realizacji i odpowiadający oczekiwaniom społeczności lokalnej nt.: - organizacja szkoleń w zakresie prowadzenia działalności turystycznej

Bardziej szczegółowo

Kodeks dobrych praktyk Ogrodnictwo wobec roślin inwazyjnych obcego pochodzenia

Kodeks dobrych praktyk Ogrodnictwo wobec roślin inwazyjnych obcego pochodzenia Kodeks dobrych praktyk Ogrodnictwo wobec roślin inwazyjnych obcego pochodzenia Emilia Bylicka Departament Zarządzania Zasobami Przyrody Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska 14 października 2015 r. Warszawa

Bardziej szczegółowo

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego

Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego Oferta dotycząca propozycji prowadzenia zajęć pozalekcyjnych w roku szkolnym 2009/2010 w SP 93 im. Tradycji Orła Białego 1. Osoba prowadząca zajęcia: Renata Pochroń 2. Posiadane kwalifikacje do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TURYSTYCZNO- KRAJOZNAWCZY NAUCZANIE I WYCHOWANIE PRZEZ PODRÓŻOWANIE

PROGRAM TURYSTYCZNO- KRAJOZNAWCZY NAUCZANIE I WYCHOWANIE PRZEZ PODRÓŻOWANIE PROGRAM TURYSTYCZNO- KRAJOZNAWCZY NAUCZANIE I WYCHOWANIE PRZEZ PODRÓŻOWANIE GŁÓWNE ZAŁOŻENIA I CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU Czas wolny powinien być dla dziecka związany z przyjemnością, a nie z obowiązkiem.

Bardziej szczegółowo

KRAJE BIORĄCE UDZIAL W PROJEKCIE:

KRAJE BIORĄCE UDZIAL W PROJEKCIE: KRAJE BIORĄCE UDZIAL W PROJEKCIE: TURCJA HISZPANIA BUŁGARIA RUMUNIA GRECJA POLSKA ZIEMIA to jedyne miejsce gdzie toczy się życie, jedyne miejsce gdzie możemy żyć. Poza nią nie ma innego miejsca na Świecie

Bardziej szczegółowo

Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 Pakosław PLH140015 obszar potencjalnych możliwości

Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 Pakosław PLH140015 obszar potencjalnych możliwości Obszar mający znaczenie dla Wspólnoty Natura 2000 Pakosław PLH140015 obszar potencjalnych możliwości dr Piotr Sikorski Katedra Ochrony Środowiska SGGW w Warszawie NATURA 2000 szansa czy ograniczenie? -

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA WRZOSOWA KRAINA. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR.

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA WRZOSOWA KRAINA. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR. Kryteria wyboru operacji dla działań PROW w ramach wdrażania LSR Małe projekty L.p. Kryteria Opis Punkty 1 Doświadczenie wnioskodawcy 2 Członkostwo w Preferuje wnioskodawców, którzy nie realizowali dotąd

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

ZDROWA ŻYWNOŚĆ ZDROWE ŻYCIE

ZDROWA ŻYWNOŚĆ ZDROWE ŻYCIE ZDROWA ŻYWNOŚĆ ZDROWE ŻYCIE Zdrowa żywność zdrowe życie pod takim hasłem realizowaliśmy w Publicznym Gimnazjum nr 2 w Grodzicznie Program Ekozespołów w mojej szkole. Przystępując w listopadzie 2005 r.

Bardziej szczegółowo

im. Marii Kownackiej ul. Kalcytowa 15 25-705 Kielce Z przyrodą przez cały rok Nauczycielki: Beata Gogolewska, Alina Łojek, Klaudia Wachla

im. Marii Kownackiej ul. Kalcytowa 15 25-705 Kielce Z przyrodą przez cały rok Nauczycielki: Beata Gogolewska, Alina Łojek, Klaudia Wachla Nazwa placówki Przedszkole Samorządowe Nr 14 im. Marii Kownackiej ul. Kalcytowa 15 25-705 Kielce Imię i nazwisko dyrektora Grażyna Gromiec Dobra praktyka (nazwa programu/działań) Z przyrodą przez cały

Bardziej szczegółowo

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ

PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ PLAN EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W PRZEDSZKOLU NR. 50 NA ROK 2013/2014 HASŁO PRZEWODNIE DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH: GDY O ZIEMIĘ NASZĄ DBASZ, CZYSTO WOKÓŁ MASZ CELE EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W zakres edukacji ekologicznej

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

Misja Przyroda Zielone Szkoły w Parkach Narodowych

Misja Przyroda Zielone Szkoły w Parkach Narodowych Misja Przyroda Zielone Szkoły w Parkach Narodowych Międzynarodowa konferencja Razem ku zielonej przyszłości Fundusze Norweskie i EOG na rzecz edukacji ekologicznej 16.09.2015, WROCŁAW Konferencja finansowana

Bardziej szczegółowo

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

PROW 2007-2013. Oś 4 LEADER. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju

PROW 2007-2013. Oś 4 LEADER. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju PROW 2007-2013 Oś 4 LEADER Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju Małe projekty Beneficjenci tzw. Małych projektów : osoby fizyczne zameldowane na obszarze działania LGD osoby fizyczne prowadzących działalność

Bardziej szczegółowo

sudecka zagroda edukacyjna,

sudecka zagroda edukacyjna, sudecka zagroda edukacyjna, czyli jak ekofilozofia wróciła na wieś Julia Jankowska Stowarzyszenie Kaczawskie julia@partnerstwokaczawskie.pl Międzynarodowa konferencja Razem ku zielonej przyszłości - Fundusze

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRZYRODNICZA

EDUKACJA PRZYRODNICZA EDUKACJA PRZYRODNICZA KLASA I Ocenie podlegają następujące obszary: środowisko przyrodnicze/park, las, ogród, pole, sad, zbiorniki wodne, krajobrazy/, środowisko geograficzne, historyczne, ochrona przyrody

Bardziej szczegółowo

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie SCENARIUSZ WYCIECZKI DO LASU ( ZAJĘCIA TERENOWE ) Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie Temat : Las domem zwierząt ZAKRES TREŚCI : 1. Piętra roślinne w lesie i warunki w nich panujące. 2. Zwierzęta

Bardziej szczegółowo

Promocja ekoturystyki. Ekoturysta.

Promocja ekoturystyki. Ekoturysta. Turystyka na terenach cennych przyrodniczo, w tym obszarach Natura 2000 Promocja ekoturystyki. Ekoturysta. Jolanta Kamieniecka Soczewka - Październik 2014 I. Promocja ekoturystyki Dla potrzeb pogłębiania

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

CZŁOwiek środowisko integracja

CZŁOwiek środowisko integracja CZŁOwiek środowisko integracja Aktywna edukacja na obszarach chronionych Materiały szkoleniowe dla nauczycieli - 1 - Autorzy: Monika krauze wioletta Leszczyńska Michał Leszczyński Anna Makowska katarzyna

Bardziej szczegółowo

KLUB MŁODEGO EKOLOGA

KLUB MŁODEGO EKOLOGA Przyroda cierpi z powodu człowieka Dar panowania nad przyrodą powinniśmy wykorzystywać w poczuciu odpowiedzialności, świadomości, że jest to wspólne dobro ludzkości. Jan Paweł II Papież KLUB MŁODEGO EKOLOGA

Bardziej szczegółowo

Projekty dofinansowane przez Gminną Komisje ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w gminie Mokrsko

Projekty dofinansowane przez Gminną Komisje ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w gminie Mokrsko Projekty dofinansowane przez Gminną Komisje ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w gminie Mokrsko IV Międzyszkolna spartakiada klas I-III IV Międzyszkolna Spartakiada kl. I III odbyła się 30 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK

SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY SZKOŁA DOBRYCH PRAKTYK TYTUŁ/NAZWA Dobrej praktyki Tworzenie ogrodu szkolnego Zielone marzenie NAZWA SZKOŁY/PLACÓWKI Szkoła Podstawowa w Bochotnicy ADRES SZKOŁY/PLACÓWKI Bochotnica,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE

PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE PROGRAM WŁASNY SZKOLNEGO KOŁA PRZYRODNICZNEGO DZIAŁAJĄCEGO W ZESPOLE OŚWIATOWYM W JEDLANCE WSTĘP Lekcje przyrody mają na celu wyposażenie uczniów w wiedzę umożliwiającą im poznanie otaczającego świata,

Bardziej szczegółowo

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali:

Gminy łączą siły. Na www.lca.pl napisali: Na www.lca.pl napisali: Gminy łączą siły 2008-05-09 12:05:47 Podlegnickie gminy chcą wspólnie sięgnąć po unijne pieniądze. Wójtowie czterech gmin podpisali w piątek deklarację współpracy. Deklaracje współpracy

Bardziej szczegółowo

Akcja 2. Współpraca na rzecz innowacji i wymiany dobrych praktyk

Akcja 2. Współpraca na rzecz innowacji i wymiany dobrych praktyk PROJEKT Erasmus + : Ready, Steady... Life! A Healthy Lifestyle Programme. (He.L.P.) Akcja 2. Współpraca na rzecz innowacji i wymiany dobrych praktyk Edukacja szkolna: Partnerstwa strategiczne Czas trwania

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

Program Pracy Szkolnego Koła,,Towarzystwa Przyjaciół Lasu

Program Pracy Szkolnego Koła,,Towarzystwa Przyjaciół Lasu Program Pracy Szkolnego Koła,,Towarzystwa Przyjaciół Lasu Założenia programu: Program przeznaczony jest do realizacji w Szkole Podstawowej w formie nieobowiązkowych zajęć pozalekcyjnych Tematyka zajęć

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy NATURA 2000 MOTOREM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU http://natura2000.org.pl Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy Zbigniew Witkowski przy współpracy Krystyny Krauz i Adama Mroczka Szkolenie regionalne

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Centrum Edukacji Przyrodniczej zaprasza do skorzystania z darmowej oferty zajęć edukacyjnych pod hasłem lekcje przyrody Pakiety edukacyjne dla przedszkolaków i klas I-III szkół podstawowych... 3 Pakiety

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

VIII Międzynarodowe Tragi Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAVEL 2016. 8-10 kwietnia 2016 r.

VIII Międzynarodowe Tragi Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAVEL 2016. 8-10 kwietnia 2016 r. VIII Międzynarodowe Tragi Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAVEL 2016 8-10 kwietnia 2016 r. W dniach 8-10 kwietnia 2016 r. odbyły się po raz ósmy Międzynarodowe Tragi Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich

Rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich Rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich na przykładzie doświadczeń PODR Danuta Makowska Główny Specjalista PODR POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO w GDAŃSKU ul. Trakt Św. Wojciecha 293 80-001

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Maciej Kunysz Stowarzyszenie EKOSKOP

Maciej Kunysz Stowarzyszenie EKOSKOP Ochrona bioróżnorodności, rola edukacji ekologicznej oraz NGO w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020. Maciej Kunysz Stowarzyszenie EKOSKOP Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM

PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM PARTNERSTWO MIĘDZYREGIONALNE W DZIAŁANIACH NA RZECZ ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI- PRZYKŁAD WSPÓŁPRACY Z REGIONAMI WARMII I MAZUR ORAZ POMORZEM Kazimierz Sumisławski Departament Środowiska i Rolnictwa Urząd

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci

Członkowie rodziny pracujący w gospodarstwie: matka i żona założyciela, czasami dzieci Wstęp: Gospodarstwo prowadzi różne działania w zakresie szeroko rozumianego rolnictwa. Zajmuje się hodowlą bydła, zagrożonych gatunków, bydła na mięso, owiec na mleko i produkcją wełny, pszczelarstwem,

Bardziej szczegółowo

Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa Podlaskiego w 2015 roku

Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa Podlaskiego w 2015 roku Załącznik nr do Programu współpracy Samorządu Województwa Podlaskiego z organizacjami pozarządowymi w roku Harmonogram otwartych konkursów ofert na realizację zadań publicznych należących do Województwa

Bardziej szczegółowo

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy.

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy. Opracowanie informacji o możliwości realizacji projektów przez beneficjentów z terenu działania LGD Między Dalinem i Gościbią w ramach Osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Biologicznych

Wydział Nauk Biologicznych Wydział Nauk Biologicznych Interesujesz się... Biologia sp. biologia człowieka rozwojem biologicznym człowieka i jego ewolucją populacjami pradziejowymi biologicznymi i psychologicznymi uwarunkowaniami

Bardziej szczegółowo

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI

JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE WYCIECZKI DLA PRZEDSZKOLAKÓW Z CYKLU KOLORY POLSKIEJ JESIENI JESIENNE PLONY CICHA GÓRA Wyjazd z przedszkola o godz. 9.00 Przyjazd do Cichej Góry Zwiedzanie gospodarstwa obserwacja zwierząt Spotkanie

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ Nr 1. z posiedzenia Zespołu ds. Strategii Rozwoju Gminy Ostrowice na lata 2014 2020

PROTOKÓŁ Nr 1. z posiedzenia Zespołu ds. Strategii Rozwoju Gminy Ostrowice na lata 2014 2020 PROTOKÓŁ Nr 1 Ostrowice, dnia 23.09.2013 r. z posiedzenia Zespołu ds. Strategii Rozwoju Gminy Ostrowice na lata 2014 2020 W dniach 18 19.09.2013 r. w Czaplinku, zespoły robocze z trzech gmin: Ostrowice,

Bardziej szczegółowo

Wzorcowa sieć ekoturystyczna między Bugiem a Narwią - minęło półtora roku Tomasz Włoszczowski

Wzorcowa sieć ekoturystyczna między Bugiem a Narwią - minęło półtora roku Tomasz Włoszczowski Wzorcowa sieć ekoturystyczna między Bugiem a Narwią - minęło półtora roku Tomasz Włoszczowski Marszałek Województwa Mazowieckiego Plan prezentacji: Plan prezentacji: 1.Przypomnienie głównych celów projektu

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie krajobrazu dla przyrody i rozwoju regionalnego: Możliwości zielonej infrastruktury

Kształtowanie krajobrazu dla przyrody i rozwoju regionalnego: Możliwości zielonej infrastruktury Kształtowanie krajobrazu dla przyrody i rozwoju regionalnego: Możliwości zielonej infrastruktury Warsztaty 4-5 listopada 2014, Biebrzański Park Narodowy Małgorzata Siuta, CEEweb for Biodiversity Plan warsztatów

Bardziej szczegółowo

mgr Joanna Michalak Kierownik projektu

mgr Joanna Michalak Kierownik projektu mgr Joanna Michalak Kierownik projektu WŁOCŁAWSKIE C E N T R U M EKOLOGICZNEJ Projekt szkoleniowy przygotowany w ramach konkursu ogłoszonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki 01 października

Bardziej szczegółowo

Animowanie przedsiębiorczości w rozwoju produktu turystycznego na obszarach wiejskich

Animowanie przedsiębiorczości w rozwoju produktu turystycznego na obszarach wiejskich MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA Perspektywy rozwoju turystyki wiejskiej w Europie Blok warsztatowo-dyskusyjny Międzynarodowych Targów Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAWEL Animowanie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Turystyka w Konwencji o ochronie i zrównoważonym rozwoju Karpat, Konferencja Partnerstwo na rzecz rozwoju turystyki w Karpatach Kraków, 11.02.2015 r.

Turystyka w Konwencji o ochronie i zrównoważonym rozwoju Karpat, Konferencja Partnerstwo na rzecz rozwoju turystyki w Karpatach Kraków, 11.02.2015 r. .. Turystyka w Konwencji o ochronie i zrównoważonym rozwoju Karpat, Konferencja Partnerstwo na rzecz rozwoju turystyki w Karpatach Kraków, 11.02.2015 r. 1 Czym są Karpaty? Obszar: 190 tys km ² 7 państw:

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA a NATURA 2000

TURYSTYKA a NATURA 2000 TURYSTYKA a NATURA 2000 Jolanta Kamieniecka KONFERENCJA PRASOWA Projekt: Szerokie wody Natury 2000 15.02.2011. Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Żółw morski

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rzeszowski al. Rejtana 16c 35-959 Rzeszów tel. +48 17 872 10 00

Uniwersytet Rzeszowski al. Rejtana 16c 35-959 Rzeszów tel. +48 17 872 10 00 Karta ewidencyjna inwentaryzacja WALORÓW TURYSTYCZNYCH WYPOCZYNKOWYCH na terenie pięciu powiatów województwa podkarpackiego: lubaczowski, przemyski, ropczycko-sędziszowski, strzyżowski i rzeszowski WALORY

Bardziej szczegółowo

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r.

Oferta edukacyjna. w Tucholskim Parku Krajobrazowym. Dorota Borzyszkowska. Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. Oferta edukacyjna w Tucholskim Parku Krajobrazowym Dorota Borzyszkowska Bydgoszcz, dnia 14 listopada 2014 r. 36. 983 ha 11.323 ha 25.660 ha 2 PWR fot. Marcin Karasiński PWR fot. Marcin Karasiński PWR

Bardziej szczegółowo

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY

PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY Danuta Rozmarynowska Gimnazjum Publiczne w Głuszycy PROGRAM EKOLOGICZNEJ ŚCIEŻKI EDUKACYJNEJ W KLASACH I-III GIMNAZJUM PUBLICZNEGO W GŁUSZYCY I. Wyjątki z rozporządzeń MENiS w sprawie programów nauczania.

Bardziej szczegółowo

Spis elementów multimedialnych zawartych w multibooku (cz. 2)

Spis elementów multimedialnych zawartych w multibooku (cz. 2) 6 Spis elementów multimedialnych zawartych w multibooku (cz. 2) Pokazy prezentują dodatkowe zdjęcia i informacje wzbogacające treść lekcji służą utrwalaniu wiedzy i umiejętności poszerzają wiedzę i rozbudzają

Bardziej szczegółowo

Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum

Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum Michał Szczepanik Plan wynikowy ścieżka ekologiczna w gimnazjum Lp. Treść Temat Ilość godzin Cel lekcji 1 Czy człowiek musi Znaczenie i ochrona wód 2 - uświadomienie zanieczyszczać wody? konieczności ochrony

Bardziej szczegółowo

PLAN DYDAKTYCZNY ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ

PLAN DYDAKTYCZNY ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ PLAN DYDAKTYCZNY ŚCIEŻKI EKOLOGICZNEJ EDUKACJA EKOLOGICZNA NA LEKCJACH BIOLOGII i GODZINIE WYCHOWAWCZEJ W KLASACH I i II TECHNIKUM i LICEUM ZAKRES PODSTAWOWY. 1.TREŚCI Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ: Podstawa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA NA ŚWIECIE

TURYSTYKA NA ŚWIECIE TURYSTYKA NA ŚWIECIE TURYSTYKA Słowo turystyka" pochodzi od francuskiego wyrazu tour, przyjętego także przez język angielski, który oznacza wycieczkę lub podróż kończącą się powrotem do punktu wyjścia.

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU

PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU Szkoła Podstawowa im. Adama Mickiewicza w Skalmierzycach rok szkolny / PROJEKT EDUKACYJNY PRZYRODA W CZTERECH PORACH ROKU I Wstęp Świat wokół nas zmienia się bardzo szybko, a my żyjemy ciągłym pędzie.

Bardziej szczegółowo