MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ SZTAB GENERALNY WOJSKA POLSKIEGO INSTRUKCJA O DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO-METODYCZNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ SZTAB GENERALNY WOJSKA POLSKIEGO INSTRUKCJA O DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO-METODYCZNEJ"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ SZTAB GENERALNY WOJSKA POLSKIEGO INSTRUKCJA O DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO-METODYCZNEJ WARSZAWA 2009

2 SZEF SZTABU GENERALNEGO WP ROZKAZ Nr 955/Szkol./P7 SZEFA SZTABU GENERALNEGO WP z dnia 21 grudnia 2009 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wojskowych wydawnictw specjalistycznych. Na podstawie 7 ust. 3 Regulaminu Organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej" stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 40/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej (Dz. Urz. MON Nr 21 poz. 270 z późn. zm.) 1 rozkazuję: 1. Z dniem 31 grudnia 2009 r. wprowadzić do użytku służbowego w Sztabie Generalnym WP oraz Siłach Zbrojnych RP Instrukcję o działalności szkoleniowo-metodycznej. 2. Jednocześnie traci moc Zarządzenie nr 03 Szefa Głównego Zarządu Szkolenia Bojowego WP z dnia r. wprowadzające do użytku instrukcję Zasady organizowania i prowadzenia działalności metodycznoszkoleniowej w Siłach Zbrojnych RP sygn. Szkol. 692/ Rozkaz wchodzi w życie z dniem podpisania. Szef Sztabu Generalnego WP /-/ generał Franciszek GĄGOR 1 Zmiany tekstu jednolitego zostały ogłoszone w Dz.Urz.MON ; ; ; ; ; ; pkt 1; ;

3 WSTĘP 5 1. ISTOTA, CELE, TREŚCI I ZASADY DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO- METODYCZNEJ Zasady ogólne Istota działalności szkoleniowo-metodycznej Cele działalności szkoleniowo-metodycznej Treści działalności szkoleniowo-metodycznej Zasady działalności szkoleniowo-metodycznej FORMY DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO- METODYCZNEJ Konferencja szkoleniowo-metodyczna Narada szkoleniowo-metodyczna Opracowanie materiałów szkoleniowo-metodycznych Kurs szkoleniowo-metodyczny Ćwiczenie instruktażowo-metodyczne Zajęcia instruktażowo-metodyczne Kurs instruktorsko-metodyczny Zajęcia instruktorsko-metodyczne Metodyczne zajęcia grupowe Metodyczne zajęcia pokazowe Instruktaż Samokształcenie metodyczne METODY DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWEJ I METODYCZNEJ Metody podające Metody poglądowe Metody praktyczne Metody problemowe FORMY SZKOLENIA WOJSK Ćwiczenie taktyczne z wojskami Zajęcia taktyczne Zajęcia praktyczne Musztra bojowa Trening Kurs szkoleniowy Podróż szkoleniowa PLANOWANIE I ORGANIZOWANIE DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO- METODYCZNEJ Zasady planowania Planowanie działalności szkoleniowo-metodycznej Organizowanie działalności szkoleniowo-metodycznej Prowadzenie i kontrola działalności szkoleniowo-metodycznej ZAKRES ODPOWIEDZIALNOŚCI SZKOLENIOWO-METODYCZNEJ Sztab Generalny WP Dowództwa Rodzajów Sił Zbrojnych (równorzędne) Dowódcy związków taktycznych (równorzędnych) Dowódcy oddziałów (równorzędnych) Dowódcy batalionów (równorzędni) Dowódcy kompanii (równorzędni) Dowódcy plutonów (równorzędni) Dowódcy drużyn/sekcji (równorzędni)

4 ZAŁĄCZNIKI Załącznik nr 1 Formy działalności szkoleniowo-metodycznej.... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 2 Metody działalności szkoleniowo-metodycznej.... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 3 Formy szkolenia wojsk.... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 4 Wzór Planu konferencji szkoleniowo-metodycznej.... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 5 Wzór Planu narady szkoleniowo-metodycznej.... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 6 Wzór Planu kursu szkoleniowo-metodycznego... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 7 Schemat ideowy realizacji ćwiczenia instruktażowometodycznego (wariant)... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 8 Metodyka pracy kierownika ćwiczenia instruktażowometodycznego i zespołu autorskiego podczas jego planowania (wariant)... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 9 Wzór Planu przeprowadzenia ćwiczenia instruktażowometodycznego... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 10 Podobieństwa i różnice zajęć instruktorsko-metodycznych i instruktażowo-metodycznych... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 11 Wzór Planu kursu instruktorsko-metodycznego... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 12 Metody przeprowadzenia instruktażu... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 13 Zakres odpowiedzialności szkoleniowo-metodycznej... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 14 Wzór Planu-konspektu... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. Załącznik nr 15 Wzór Planu pracy instruktora na punkcie nauczania... Błąd! Nie zdefiniowano zakładki. 4

5 WSTĘP Metodyczne przygotowanie kadry zawodowej do szkolenia wojsk w zasadniczym wymiarze realizuje szkolnictwo wojskowe. Jednak studia w wyższej szkole oficerskiej (akademii) lub nauka w szkołach podoficerskich, centrach i ośrodkach szkolenia stanowi dopiero początek kształtowania właściwych cech niezbędnych przyszłemu dowódcy organizatorowi szkolenia lub instruktorowi. Doskonalenie w tym zakresie odbywa się na stanowiskach w jednostkach wojskowych, gdzie integralnym elementem procesu szkolenia jest działalność szkoleniowo-metodyczna prowadzona na każdym szczeblu dowodzenia. W Instrukcji o działalności szkoleniowo-metodycznej usystematyzowano pojęciowo zasady, formy i metody przedmiotowej działalności. Planowanie i organizowanie działalności szkoleniowo-metodycznej ujęto jako funkcje kierowania i dowodzenia. W instrukcji sprecyzowano zakres odpowiedzialności poszczególnych szczebli dowodzenia za prowadzenie powyższej działalności. Instrukcja jest więc narzędziem kierowników ćwiczeń (zajęć) wykładowców i instruktorów w toku przygotowania się i prowadzenia działalności szkoleniowej, a w tym specyficznej działalności - szkoleniowo-metodycznej. Treści instrukcji nie precyzują w pełni sposobu realizacji działalności szkoleniowo-metodycznej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych, rodzajach wojsk i służb oraz szkolnictwie wojskowym ze wzglądu na ich specyfikę. Dlatego też wykorzystując bazę zasad, form i metod działalności szkoleniowometodycznej, szczegółowa problematyka z tym związana powinna być rozwinięta w wewnętrznych wydawnictwach RSZ i jednostek szkolnictwa wojskowego, szczególnie w poradnikach przedmiotowych i tematycznych. 5

6 6

7 1. ISTOTA, CELE, TREŚCI I ZASADY DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO- METODYCZNEJ 1.1. Zasady ogólne 1. Działalność szkoleniowo-metodyczna jest zespołem przedsięwzięć organizacyjnych i szkoleniowych, umożliwiających dowódcom 2 wszystkich szczebli nabycie wiedzy oraz praktycznych umiejętności metodycznych w zakresie prowadzenia szkolenia wojskowego. 2. Zasadniczy cel szkolenia sił zbrojnych identyfikowany jako przygotowanie dowództw, sztabów i wojsk oraz rezerw osobowych do osiągnięcia i utrzymania wymaganych zdolności operacyjnych niezbędnych podczas realizacji zadań w ramach misji sił zbrojnych, zgodnie z ich operacyjnym przeznaczeniem jest podstawowym determinantem planowania, organizowania i prowadzenia działalności szkoleniowo-metodycznej w SZ RP. 3. W systemie szkolenia SZ RP działalność szkoleniowo-metodyczna ma znaczenie priorytetowe i jako taka realizowana jest na strategicznym, operacyjnym i taktycznym poziomie dowodzenia, a ponadto w jednostkach szkolnictwa wojskowego: akademiach wojskowych, wyższych szkołach oficerskich, szkołach podoficerskich, centrach i ośrodkach szkolenia RSZ Istota działalności szkoleniowo-metodycznej 4. Istotą działalności szkoleniowo-metodycznej jest przygotowanie i doskonalenie bezpośrednio podległych dowódców do prowadzenia działalności szkoleniowej z podległymi komórkami organizacyjnymi, jednostkami, pododdziałami poprzez precyzyjną analizę celu, dobór treści szkolenia wynikających z zadań i przeznaczenia, właściwe zastosowanie form i metod przy wykorzystaniu dostępnej bazy szkoleniowej i zabezpieczenia materiałowo-technicznego. 5. Umiejętne, kompleksowe postępowanie metodyczne dowódców w czasie realizacji programowych zadań szkoleniowych jest niezbędne w całokształcie przygotowania dowództw i sztabów, ZT, oddziałów i pododdziałów do prowadzenia efektywnych działań w każdych warunkach pola walki lub w misji Cele działalności szkoleniowo-metodycznej 6. Zasadniczym celem działalności szkoleniowo-metodycznej w SZ RP jest przygotowanie dowódców wszystkich szczebli dowodzenia, wykładowców, instruktorów, kandydatów na żołnierzy zawodowych w korpusie oficerów i podoficerów do kierowania i realizacji szkolenia oraz wdrażanie najskuteczniejszych form i metod w realizacji przedsięwzięć szkoleniowych. 7. Cele szczegółowe działalności szkoleniowo-metodycznej obejmują: a) rozwijanie umiejętności metodycznych jej podmiotów, stosownie do aktualnych wymagań i potrzeb procesu szkolenia dowództw i sztabów oraz wojsk; 2 Pod pojęciem dowódcy w przedmiotowej instrukcji rozumiani są wszyscy przełożeni prowadzący działalność szkoleniowo-metodyczną: tj, dowódcy, szefowie, komendanci, wykładowcy, instruktorzy, itp. 7

8 b) poszukiwanie oraz stosowanie w praktyce skutecznych, efektywnych form i metod prowadzenia zajęć i ćwiczeń; c) ujednolicenie i upowszechnianie rozwiązań metodycznych odpowiednich do szczebla dowodzenia oraz specyfiki rodzaju wojsk i służb; d) przygotowanie kadry do racjonalnego wykorzystania w szkoleniu bazy szkoleniowej i środków materiałowo-technicznego zabezpieczenia zajęć (ćwiczeń); e) kształtowanie u przyszłych dowódców (oficerów i podoficerów) pożądanych umiejętności metodycznych, cech i nawyków niezbędnych do kierowania i realizacji procesu szkolenia; f) upowszechnianie w działalności szkoleniowej osiągnięć dydaktyki wojskowej i doskonalenia kadr. 8. Za właściwy dobór celów prowadzenia działalności szkoleniowometodycznej na danym szczeblu dowodzenia i kształcenia odpowiada dowódca Treści działalności szkoleniowo-metodycznej 9. Treścią działalności szkoleniowo-metodycznej jest: a) metodyka przygotowania i prowadzenia zajęć i ćwiczeń; b) doskonalenie form i metod szkolenia; c) wypracowywanie kierunków działalności szkoleniowometodycznej, ich precyzowanie i weryfikacja; d) wymiana wniosków i doświadczeń szkoleniowo-metodycznych; e) weryfikacja programów szkolenia i kształcenia pod względem merytorycznym; f) racjonalne wykorzystanie bazy szkoleniowej oraz limitów środków materiałowych; g) dostosowanie elementów bazy szkoleniowej do wymogów programów i planów szkolenia oraz zakładanych celów szkoleniowych; h) analiza i wdrażanie wniosków i doświadczeń z misji, operacji, ćwiczeń i bieżącej działalności szkoleniowej; i) opracowywanie na potrzeby zabezpieczenia procesu szkolenia instrukcji, poradników metodycznych i pomocy szkoleniowych. 10. Dobór treści działalności szkoleniowo-metodycznej leży w kompetencjach dowódcy i jest uzależniony od szczebla dowodzenia, poziomu kształcenia i potrzeb szkoleniowo-metodycznych Zasady działalności szkoleniowo-metodycznej 11. Zasady szkolenia wojskowego 3 to reguły organizowania i prezentowania treści szkolenia (kształcenia), ogólne normy postępowania podmiotów w czasie przygotowania i prowadzenia zajęć umożliwiające uwzględnienie jednocześnie informacji z wielu źródeł. 12. Zasady szkolenia (kształcenia) wojskowego, jako zasady działalności szkoleniowo-metodycznej, są prawidłowościami dydaktycznymi, normującymi proces szkolenia. Jako twierdzenia o charakterze normatywnym wynikają 3 W dydaktyce wojskowej zasady kształcenia określane są jako zasady szkolenia (kształcenia) wojskowego. 8

9 z występujących zależności przyczynowo-skutkowych ułatwiających zrozumienie tych procesów i ich stosowanie. 13. Do zasad szkolenia (kształcenia) wojskowego należą: a) zasada świadomego i aktywnego udziału, b) zasada wiązania teorii z praktyką, c) zasada realizmu, d) zasada poglądowości, e) zasada jedności kształcenia indywidualnego i zespołowego, f) zasada przystępności, g) zasada stopniowania trudności, h) zasada systematyczności, i) zasada operatywności, j) zasada trwałości. 14. Zasada świadomego i aktywnego udziału oznacza traktowanie szkolonego jako podmiotu szkolenia (kształcenia) a nie jako biernego uczestnika. Aktywność i świadomość uczestnika procesu szkolenia (kształcenia) przejawia się przez rozumienie celów kształcenia, współuczestniczenie w procesie, rozwijaniu zainteresowań i wewnętrznych, indywidualnych potrzeb zdobywania wiedzy i umiejętności niezbędnych do właściwego realizowania zadań. 15. Zasada wiązania teorii z praktyką umożliwia szkolonym zdobywanie nowych umiejętności przez łączenie wiedzy teoretycznej zdobytej uprzednio podczas wykładów, samokształcenia itp. z umiejętnościami praktycznymi i wykorzystanie ich w określonych sytuacjach. 16. Zasada realizmu polega na jak najbardziej realnym zbliżeniu szkolenia bojowego do rzeczywistych warunków przewidywanego pola walki. 17. Zasada poglądowości wiąże poznanie zmysłowe z poznaniem umysłowym i zapewnia sprawdzenie tego poznania w praktycznym działaniu. Zasada poglądowości wskazuje na możliwość kojarzenia poznania teoretycznego z działaniem praktycznym, występującym najczęściej w czasie zajęć (ćwiczeń praktycznych) na placach ćwiczeń i poligonach. 18. Zasada jedności kształcenia indywidualnego i zespołowego polega na jednolitym usystematyzowanym łączeniu szkolenia (kształcenia) indywidualnego poszczególnych dowódców, oficerów, żołnierzy, specjalistów ze szkoleniem w ramach pododdziału (sekcji, zespołu, centrum). 19. Zasada przystępności określa sposób doboru treści szkolenia (kształcenia) do właściwości intelektualnych i fizycznych szkolonych. Zgodnie z tą zasadą treści kształcenia dobieramy w sposób umożliwiający ich opanowanie przez szkolonych w określonym czasie szkoleniowym. 20. Zasada stopniowania trudności głosi konieczność takiego przekazywania wiedzy, aby szkolony poznawał najpierw zagadnienia łatwe i opierając się na tej wiedzy zapoznawał się z trudniejszymi, a bazą do poznawania nowych zagadnień był materiał już przez niego opanowany. 21. Zasada systematyczności polega na regularnym, cyklicznym realizowaniu przedsięwzięć szkoleniowych w celu utrwalania wiedzy i umiejętności już opanowanych oraz poszerzaniu ich o nowe treści szkolenia (kształcenia). Zasada systematyczności sprowadza się do: a) realizacji form przedsięwzięć szkoleniowych we właściwej kolejności, b) nawiązywania do treści już zrealizowanych, c) podziału treści na określone części, d) powiązania poszczególnych części w całość, 9

10 e) podkreślaniu problemów i tematów głównych, zasadniczych. 22. Zasada operatywności polega na posługiwaniu się przez podmiot (szkolonego) zdobytą dotychczas wiedzą (wyszkoleniem) oraz wykorzystywaniu jej w świadomy i planowy sposób w działaniu praktycznym. Wiedza bierna staje się w ten sposób wiedzą operatywną. Wiedza teoretyczna poprzez stosowanie w praktyce zostaje ugruntowana i poszerzona o bezpośrednie doświadczenie. 23. Zasada trwałości polega na doborze takich treści kształcenia, stosowaniu takich metod i środków dydaktycznych, aby przyswajane umiejętności i nawyki stawały się coraz trwalsze, dokładniejsze i usystematyzowane. Powiązanie złożonych form kształcenia organizowanych i realizowanych w sposób scentralizowany z formami prostymi umożliwia pełniejsze wykorzystanie czasu szkoleniowego i efektywniejsze przyswojenie treści kształcenia. Ponadto zasada ta opiera się na przypominaniu i utrwalaniu już nabytej wiedzy i umiejętności poprzez powtarzanie kontrolowanie i ocenianie. 10

11 2. FORMY DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWO- METODYCZNEJ 24. Forma działalności szkoleniowo-metodycznej, to zewnętrzna, organizacyjna strona przedsięwzięcia szkoleniowego realizowanego w ramach procesu szkolenia, określająca jego charakter i warunki przebiegu. Odpowiada ona na pytanie: kto, gdzie, kiedy, w jakim układzie ma szkolić, aby osiągnąć zakładany cel. Forma określa zewnętrzny model zajęcia, nie wyjaśniając jak szkolić. 25. Działalność szkoleniowo-metodyczną prowadzi się wykorzystując w tym procesie, w zależności od potrzeb, odpowiednie formy i metody Do zasadniczych form działalności szkoleniowo-metodycznej należą: Na poziomie strategicznym: a) konferencja szkoleniowo-metodyczna; b) narada szkoleniowo-metodyczna; c) opracowanie materiałów szkoleniowo-metodycznych. Na poziomie operacyjnym: a) narada szkoleniowo-metodyczna; b) kurs szkoleniowo-metodyczny; c) ćwiczenie instruktażowo-metodyczne; d) opracowanie materiałów szkoleniowo-metodycznych. Na poziomie taktycznym: a) narada szkoleniowo-metodyczna; b) kurs szkoleniowo-metodyczny; c) ćwiczenie instruktażowo-metodyczne. d) zajęcia instruktażowo-metodyczne; e) kurs instruktorsko-metodyczny; f) zajęcia instruktorsko-metodyczne; g) metodyczne zajęcia grupowe; h) metodyczne zajęcia pokazowe; i) opracowanie materiałów szkoleniowo-metodycznych; j) instruktaż; k) samokształcenie metodyczne. Formy działalności szkoleniowo-metodycznej do stosowania na poszczególnych szczeblach dowodzenia przedstawia Załącznik nr Konferencja szkoleniowo-metodyczna 27. Konferencja szkoleniowo-metodyczna jest formą działalności polegającą na spotkaniu dowódców, kadry dowództw, wykładowców zajmujących się problematyką szkoleniowo-metodyczną. W ramach konferencji referowane są wyniki działalności szkoleniowej i metodycznej oraz odbywa się seria krótkich wykładów. W trakcie konferencji dopuszcza się do dyskusji i poszukuje rozwiązań problemów zdefiniowanych na wstępie konferencji. 28. Istotą konferencji szkoleniowo-metodycznej jest jej prowadzenie w układzie przedsięwzięć organizacyjnych o zróżnicowanej formie. W trakcie 4 Zaprezentowane w instrukcji formy i metody działalności szkoleniowo-metodycznej stanowią paletę narzędzi, które może wykorzystać przełożony w przygotowaniu podwładnych do działalności szkoleniowej (prowadzenia zajęć, ćwiczeń). Z reguły są one przypisane do poziomu i szczebla dowodzenia, jednak mogą być wykorzystywane doraźnie z pominięciem ww. reguły, przykład: dowódca brygady prowadzi zajęcia instruktażowo-metodyczne z podległymi dowódcami na temat: Przemieszczenie batalionu transportem kolejowym. 11

12 konferencji dopuszcza się warsztaty, wystąpienia w formie wykładu, głosu w dyskusji oraz inne w miarę potrzeb. 29. Celem konferencji jest analiza sytuacji szkoleniowej i poszukiwanie nowych rozwiązań w działalności szkoleniowo-metodycznej oraz możliwości ich wdrażania w praktyce. 30. Treścią konferencji szkoleniowo-metodycznej jest: a) przedstawienie osiągnięć szkoleniowych i szkoleniowometodycznych; b) zaprezentowanie nowych koncepcji i technik szkolenia; c) poszukiwanie rozwiązań problemów szkoleniowych; d) prezentacja rozwiązań stosowanych w innych armiach i możliwości ich transponowania do potrzeb naszych sił zbrojnych. 31. Podstawową częścią wszystkich konferencji są sesje wykładowe. W ramach sesji kolejni występujący referują wyniki prowadzonej działalności szkoleniowo-metodycznej. Po wystąpieniu odbywa się ograniczona w czasie dyskusja, w trakcie której można zadawać referującemu pytania. Zwykle nad przebiegiem sesji wykładowej czuwa jej przewodniczący lub moderator, który zapowiada kolejnych występujących, czuwa nad przestrzeganiem limitu czasu wystąpień oraz kieruje dyskusją. Sesje dzielone są zwykle na kilka bloków, między którymi odbywają się przerwy. W ramach dużych konferencji odbywają się zwykle sesje plenarne, w których uczestniczyć mają w zamyśle wszyscy, oraz sesje panelowe (syndykaty), które często odbywają się równolegle do siebie i są przeznaczone dla grup osób zainteresowanych określonymi, wąskimi obszarami. Wzór Planu konferencji szkoleniowo-metodycznej przedstawiono w Załączniku nr Narada szkoleniowo-metodyczna 32. Narada szkoleniowo-metodyczna jest jedną z form działalności szkoleniowo-metodycznej służącą wymianie doświadczeń i wniosków. 33. Istotą narady szkoleniowo-metodycznej jest wymiana doświadczeń z zakresu działalności szkoleniowo-metodycznej, omówienie i rozwiązanie uchybień występujących w procesie szkolenia. Efektem końcowym narady szkoleniowo-metodycznej są wytyczne (kierunki) do kształcenia i szkolenia dowództw, sztabów i wojsk. 34. Celem narady szkoleniowo-metodycznej jest rozwiązywanie złożonych problemów szkoleniowo-metodycznych, analiza bieżącej sytuacji szkoleniowej oraz wypracowanie wniosków i wytyczanie kierunków dalszej działalności w tym zakresie, jak również ustalanie i wdrażanie efektywnych, nowatorskich metod realizacji zamierzeń szkoleniowych dowództw, sztabów, wojsk i kształcenia profesjonalnego kadry. 35. Treścią narady szkoleniowo-metodycznej jest problematyka dotycząca strony organizacyjnej i metodycznej procesu szkolenia wojsk, doskonalenia kadry dydaktycznej, dowódczej i sztabowej do realizacji zadań szkoleniowych. 36. Liczba i skład osobowy uczestników narady każdorazowo wynika z potrzeb organizatora. Wskazane jest, aby uczestniczyli w niej dowódca (w roli prowadzącego), jego zastępca i szefowie komórek organizacyjnych dowództwa oraz dowódcy niższych szczebli w zależności od zakresu poruszanej problematyki. W naradzie mogą brać udział przedstawiciele innych jednostek organizacyjnych, w których obszarze odpowiedzialności (zainteresowania) znajduje się poruszana problematyka. Narada szkoleniowo- 12

13 metodyczna powinna przebiegać według wcześniej opracowanego planu, który jest rozsyłany do zainteresowanych. Wzór Planu narady szkoleniowometodycznej przedstawiono w Załączniku nr Organizacja i sposób prowadzenia narady będą zależeć od wielu czynników, m.in. celu narady, czasu przeznaczonego na jej przeprowadzenie, specyfiki i złożoności problemów do rozwiązania, a także liczby uczestników. Najczęściej stosowaną metodą prowadzenia narady jest metoda problemowa, polegająca na tym, że na wstępie prowadzący przedstawia temat i cel narady oraz problemy do rozwiązania w toku dyskusji. Dyskusję powinno poprzedzać wystąpienie wprowadzające uczestników w problematykę narady. 38. Prowadzący decyduje o kolejności wystąpień i toku dyskusji. Może on zadawać dodatkowe pytania problemowe lub żądać wyjaśnienia rozpatrywanych kwestii. Nie powinien narzucać swoich rozwiązań lub podważać sądów, opinii i stanowisk uczestników biorących udział w dyskusji. 39. Narada szkoleniowo-metodyczna powinna zakończyć się podsumowaniem, w którym prowadzący ocenia dyskusję, obiektywnie przedstawia jej wyniki oraz formułuje płynące z nich wnioski. Wnioski powinny zostać szczegółowo przeanalizowane i wdrożone w formie wytycznych lub zaleceń do szkolenia Opracowanie materiałów szkoleniowo-metodycznych 40. Opracowanie materiałów szkoleniowo-metodycznych, to specyficzna forma działalności szkoleniowo-metodycznej realizowana indywidualnie przez dowódców. 41. Istotą opracowania materiałów metodyczno-szkoleniowych jest stworzenie narzędzi na potrzeby procesu szkolenia. 42. Celem opracowania materiałów szkoleniowo-metodycznych jest upowszechnianie treści pozytywnych doświadczeń metodycznych, co w efekcie przekłada się na indywidualne przygotowanie kadry dowódczej i dydaktycznej do realizacji zadań szkoleniowych. 43. Treścią i przedmiotem tej działalności jest przygotowanie materiałów takich jak: opracowania metodyczne, podręczniki, skrypty, poradniki metodyczne, mapy, schematy, foliogramy, prezentacje, filmy, makiety terenu, obiektów, sprzętu itp. Na szczeblu pododdziałów mogą to być przykładowe plany-konspekty do zajęć (ćwiczeń) i plany pracy instruktorów do zajęć z problematyki działalności szkoleniowo-metodycznej. 44. W celu rozwiązania istotnych i złożonych problemów z zakresu usprawniania szkolenia, dowódca może wyznaczyć zespół autorski. W zależności od skali ważności problemów może on zostać powołany na każdym poziomie dowodzenia. 45. W opracowaniu materiałów szkoleniowo-metodycznych istotną rolę odgrywa przełożony, który powinien ukierunkować pracę autora (zespołu autorskiego) i udzielić mu niezbędnej pomocy Kurs szkoleniowo-metodyczny 46. Kurs szkoleniowo-metodyczny jest formą szkolenia (doskonalenia) dowódców ZT, oddziałów, batalionów (równorzędnych) 5 oraz personelu 5 W zależności od potrzeb w kursie szkoleniowo-metodycznym uczestniczy kadra dowództw i sztabów. 13

14 dydaktycznego w szkolnictwie wojskowym. Organizowany jest od szczebla oddziału 6 wzwyż oraz w szkolnictwie wojskowym. Organizowany może być także w korpusie osobowym lub grupie osobowej Istotą kursu szkoleniowo-metodycznego jest prowadzenie cyklu przedsięwzięć szkoleniowych o zróżnicowanej formie. 48. Celem kursu jest ujednolicenie i ukierunkowanie szkolenia oraz działalności szkoleniowo-metodycznej, proponowanie najlepszych form organizacyjnych i metod doskonalenia dowództw, sztabów i szkolenia wojsk. 49. Treścią kursu szkoleniowo-metodycznego jest: problematyka kierowania szkoleniem; upowszechnienie najlepszych doświadczeń metodycznych; przedstawianie problemów mających wpływ na wykonywanie zadań szkoleniowych; zapoznanie z nowymi rodzajami sprzętu bojowego, jego możliwościami oraz sposobami wykorzystania; zapoznanie uczestników z nowymi kierunkami w działalności szkoleniowej; zapoznanie z wnioskami z działalności kontrolnej. 50. Liczba i skład osobowy uczestników kursu wynika z potrzeb oraz rozpatrywanych problemów. 51. Kurs powinien przebiegać według wcześniej opracowanego planu, który jest rozsyłany do zainteresowanych. Kurs może odbywać się również w ośrodkach badawczych i szkoleniowych. Wzór Planu kursu szkoleniowometodycznego przedstawiono w Załączniku nr Ćwiczenie instruktażowo-metodyczne 52. Ćwiczenie instruktażowo-metodyczne jest formą metodycznego przygotowania kierownika ćwiczenia z wojskami. Realizowane jest na operacyjnym i taktycznym poziomie dowodzenia. 53. Istotą ćwiczenia instruktażowo-metodycznego jest realizowanie jednocześnie dwóch przedsięwzięć szkoleniowych, tj. ćwiczenia instruktażowometodycznego i ćwiczenia z wojskami. Ćwiczenie z wojskami służy kierownikowi ćwiczenia instruktażowo-metodycznego do instruowania podwładnych w zakresie przygotowania i prowadzenia ćwiczeń, np. dowódca brygady prowadzi ćwiczenie instruktażowo-metodyczne z dowódcami batalionów (równorzędnych) na bazie pierwszego w oddziale ćwiczenia taktycznego/taktyczno-specjalnego kompanii wynikającego ze struktury szkolenia pododdziału. Kierownik ćwiczenia instruktażowo-metodycznego nie ingeruje w przebieg ćwiczenia z wojskami, a jedynie wykorzystuje fakt jego prowadzenia do realizacji swoich celów szkoleniowych. Schemat ideowy ćwiczenia instruktażowo-metodycznego przedstawiono w Załączniku nr Celem ćwiczenia instruktażowo-metodycznego jest: zaprezentowanie kierownikom ćwiczeń sposobu przygotowania i przeprowadzenia ćwiczenia; ujednolicenie sposobu organizacji prowadzenia ćwiczeń; doskonalenie umiejętności organizacyjnych i metodycznych kierowników ćwiczeń. 6 Brygada, pułk. 7 Na przykład Szefostwo Wojsk Rakietowych i Artylerii organizuje kurs dla dowódców jednostek WRiA. 14

15 55. Ustalone podczas ćwiczenia instruktażowo-metodycznego sposoby organizowania i prowadzenia ćwiczeń są obowiązujące w danym okresie szkolenia. 56. Treścią ćwiczenia instruktażowo-metodycznego jest: miejsce, rola i zadania kierownika ćwiczenia w procesie przygotowania i prowadzenia ćwiczenia z wojskami; struktura i praca zespołów funkcjonalnych kierownictwa ćwiczenia; metodyka prowadzenia zasadniczych etapów ćwiczenia; organizowanie i prowadzenie strzelań (kierowania ogniem); zabezpieczenie logistyczne ćwiczenia; zapewnienie bezpieczeństwa wojsk i zabezpieczenie rejonu ćwiczenia; przygotowanie dokumentacji do ćwiczeń; problem ochrony środowiska w ćwiczeniach; inne wynikające z potrzeb. 57. Przygotowanie ćwiczenia instruktażowo-metodycznego rozpoczyna się od udzielenia wytycznych kierownikowi ćwiczenia z wojskami, na podstawie którego będzie ono realizowane. Wytyczne te muszą zostać uwzględnione w procesie przygotowania i prowadzenia ćwiczenia z wojskami. Metodykę pracy kierownika ćwiczenia instruktażowo-metodycznego przedstawiono w Załączniku nr 8, a plan jego przeprowadzenia w Załączniku nr W toku trwania ćwiczenia instruktażowo-metodycznego wszyscy szkoleni (oprócz dowódcy kierownika prowadzącego ćwiczenie z wojskami) obserwują działanie kierownika, zespołów funkcjonalnych kierownictwa ćwiczenia, dowódców i ćwiczących wojsk. Prowadzący ćwiczenie instruktażowo-metodyczne kolejno, zgodnie z planem przeprowadzenia ćwiczenia instruktażowo-metodycznego, realizuje zagadnienia szkoleniowe koncentrując się na działalności kierownika ćwiczenia z wojskami i sposobach, jakimi ten osiąga zakładane cele szkoleniowe. 59. Organizacja ćwiczenia instruktażowo-metodycznego nie wymaga ciągłego uczestnictwa szkolonych w przebiegu ćwiczenia z wojskami. Umożliwia realizację dodatkowych zagadnień szkoleniowych i metodycznych, jakimi mogą być np.: udział pododdziałów rodzajów wojsk w ćwiczeniu, realizacja zadań w warunkach szczególnych, możliwości obiektów szkoleniowych, zastosowanie środków pozoracji pola walki w ćwiczeniu, wykorzystanie dostępnych elementów infrastruktury technicznej placów ćwiczeń i ich otoczenia itp. 60. Ćwiczenie instruktażowo-metodyczne kończy się udzieleniem wytycznych wszystkim szkolonym w zakresie przygotowania i prowadzenia ćwiczeń z wojskami w danym okresie szkolenia Zajęcia instruktażowo-metodyczne 61. Zajęcia instruktażowo-metodyczne są formą działalności szkoleniowometodycznej realizowaną na szczeblu plutonu, kompanii, batalionu (równorzędnych) oraz w szkolnictwie wojskowym. 62. Istotą zajęcia instruktażowo-metodycznego jest realizowanie jednocześnie dwóch przedsięwzięć szkoleniowych, tj. zajęcia instruktażowometodycznego i zajęcia programowego. Zajęcie programowe służy kierownikowi zajęcia instruktażowo-metodycznego do instruowania 15

16 podwładnych w zakresie przygotowania i prowadzenia zajęć, np. dowódca batalionu (równorzędny) prowadzi zajęcie instruktażowo-metodyczne z dowódcami kompanii (równorzędnych) na początku cyklu tematycznego szkolenia kompanii (równorzędnej) w przedmiocie 8. Kierownik zajęcia instruktażowo-metodycznego nie ingeruje w prowadzenie zajęcia programowego, a jedynie wykorzystuje fakt jego prowadzenia do realizacji swoich celów szkoleniowych. 63. Celem zajęć instruktażowo-metodycznych jest przygotowanie kierownika zajęć do prowadzenia najbardziej złożonych zajęć wynikających z programu szkolenia. Zajęcia instruktażowo-metodyczne ujednolicają sposoby organizowania i prowadzenia tych zamierzeń szkoleniowych. 64. Treścią zajęć instruktażowo-metodycznych jest: planowanie i organizowanie zajęć; sposób rozpoczęcia i zakończenia zajęć programowych; prowadzenie złożonych zagadnień szkoleniowych; zabezpieczenie materiałowo-techniczne zajęć; warunki bezpieczeństwa; dokumentacja szkoleniowa; inne według potrzeb. 65. Przygotowanie zajęcia instruktażowo-metodycznego rozpoczyna się od udzielenia wytycznych kierownikowi zajęcia, na podstawie którego będą one realizowane. Udzielone wytyczne stanowią podstawę do przygotowania zajęcia. 66. W toku trwania zajęcia instruktażowo-metodycznego wszyscy szkoleni, (oprócz dowódcy kierownika prowadzącego zajęcie) obserwują działanie kierownika zajęcia taktycznego, szkolących się dowódców i pododdziałów. Prowadzący zajęcie instruktażowo-metodyczne kolejno, zgodnie z planemkonspektem 9 zajęcia instruktażowo-metodycznego, realizuje zagadnienia szkoleniowe koncentrując się na działalności kierownika zajęcia, szkolących się dowódcach i pododdziałach. 67. Zajęcie instruktażowo-metodyczne kończy się udzieleniem wytycznych wszystkim szkolonym w zakresie przygotowania i prowadzenia zajęcia programowego. Zasadnicze różnice pomiędzy zajęciami instruktażowometodycznymi a instruktorsko-metodycznymi przedstawiono w Załączniku nr Kurs instruktorsko-metodyczny 68. Kurs instruktorsko-metodyczny jest formą grupowego szkolenia (doskonalenia) dowódców plutonów i drużyn (równorzędnych) oraz formą stosowaną w szkolnictwie wojskowym. Organizowany jest w batalionie (równorzędnym) 10. Jeżeli warunki na to pozwalają organizowany jest jako oddzielne przedsięwzięcie dla każdego szczebla dowodzenia/korpusów osobowych (w innym wypadku należy prowadzić zajęcia w ramach kursu w kilku jednolitych grupach szkoleniowych, oddzielnie dla poszczególnych szczebli dowodzenia tj. dowódców plutonów, dowódców drużyn). 8 Na przykład w batalionie, w oparciu o pierwsze zajęcia z cyklu zajęć: zgrywających kompanię, kompania w obronie, kompania w natarciu, itd., dowódca batalionu prowadzi zajęcia instruktażowo-metodyczne z podległymi dowódcami kompanii. 9 Wzór układu planu konspektu przedstawiono w Załączniku nr Organizowanie i prowadzenie wielu metodycznych przedsięwzięć szkoleniowych w ramach kursu instruktorsko-metodycznego w kompanii (równorzędnej) jest trudne i czasochłonne. Celowe jest więc organizowanie i prowadzenie kursu instruktorsko-metodycznego w batalionie. 16

17 69. Istotą kursu instruktorsko-metodycznego jest realizacja w czasie jego trwania kilku zajęć w różnych formach, np. instruktorsko-metodycznych, metodycznych zajęć pokazowych, metodycznych zajęć grupowych, instruktażu, itp. 70. Celem kursu instruktorsko-metodycznego jest: przygotowanie instruktorów do organizowania i prowadzenia zajęć programowych, instruowania na punkcie nauczania podczas zajęć; podniesienie poziomu wiedzy instruktorów, utrwalenie umiejętności instruktorskich, zapoznanie z właściwą organizacją i metodyką szkolenia. 71. Treścią kursu instruktorsko-metodycznego jest: udzielenie praktycznych wskazówek metodycznych co do sposobów planowania, organizacji i przygotowania zajęć; uczenie określonych czynności oraz postępowania dowódców w czasie realizacji zajęć; pokazanie najlepszych form organizacyjnych i metod szkolenia. 72. Szczególnie dużo miejsca należy poświęcić zagadnieniom słabo opanowanym, a także złożonym i trudnym. Wszystkie zajęcia realizowane w ramach kursu powinny być ukierunkowane na doskonalenie merytoryczne i metodyczne uczestników kursu, przygotowanie ich do bieżących oraz perspektywicznych potrzeb szkoleniowych. Wzór planu kursu zawarto w Załączniku nr Zajęcia instruktorsko-metodyczne 73. Zajęcia instruktorsko-metodyczne stanowią formę przygotowania metodycznego instruktorów w pododdziałach i szkolnictwie wojskowym. Stosowane są przede wszystkim w ramach kursu instruktorsko-metodycznego. 74. Istotą zajęcia instruktorsko-metodycznego jest występowanie uczestników zajęcia w roli instruktorów i szkolonych na punkcie nauczania. W trakcie zajęcia doskonalone są umiejętności metodyczne i praktyczne instruktorów. 75. Celem zajęć instruktorsko-metodycznych jest przygotowanie oraz doskonalenie uczestników w występowaniu w roli instruktora na punkcie nauczania. 76. Treścią zajęcia instruktorsko-metodycznego jest: udzielenie praktycznych wskazówek metodycznych, co do sposobów przygotowania i prowadzenia pracy na punkcie nauczania; nauka i doskonalenie określonych czynności metodycznych; działanie instruktora w toku realizacji zagadnienia szkoleniowego; doskonalenie i sprawdzenie umiejętności prowadzenia nauczania. 77. Po otrzymaniu instruktażu, uczestnicy zajęcia instruktorskometodycznego przygotowują się do realizacji określonych zagadnień szkoleniowych. Opracowują plan pracy instruktora na punkcie nauczania. Wzór układu planu pracy przedstawiono w Załączniku nr Prowadzenie zajęcia instruktorsko-metodycznego polega na praktycznej realizacji zagadnień szkoleniowych przez wyznaczonych uczestników zajęć z pozostałymi występującymi w roli szkolonych. Dopuszcza się do powtarzania zagadnienia przez kilku szkolonych lub pokazanie osobiście przez prowadzącego zajęcie. Po zakończeniu każdego zagadnienia (epizodu) prowadzący szkolenie wysłuchuje opinii uczestników zajęcia, po czym udziela 17

18 wytycznych, wskazówek oraz ustaleń organizacyjno-metodycznych odnośnie jego przeprowadzenia. 79. Część końcowa zajęć instruktorsko-metodycznych obejmuje ocenę przygotowania uczestników, udzielanie odpowiedzi na pytania, postawienie zadań oraz wydanie wytycznych i wskazówek organizacyjno-metodycznych dotyczących prowadzenia nauczania na punkcie nauczania Metodyczne zajęcia grupowe 80. Metodyczne zajęcia grupowe są formą przygotowania i doskonalenia umiejętności metodycznych kadry w zakresie planowania, organizowania i prowadzenia zajęć (ćwiczeń) na poziomie operacyjnym, taktycznym oraz w szkolnictwie wojskowym. 81. Istotą metodycznych zajęć grupowych jest występowanie wszystkich szkolonych w tej samej roli. Wszyscy uczestnicy zajęć rozwiązują te same problemy lub wykonują takie same zadania na tle przyjętej sytuacji szkoleniowej. 82. Celem metodycznych zajęć grupowych jest pogłębienie wiedzy teoretycznej oraz nauczanie i doskonalenie umiejętności praktycznych szkolonych w zakresie przygotowania i prowadzenia szkolenia (zajęć). 83. Treścią metodycznych zajęć grupowych jest: planowanie, organizowanie i prowadzenie zajęć (ćwiczeń); praktyczne wykonywanie dokumentów szkoleniowych. 84. Zajęcia poprzedzone są instruktażem, w trakcie którego kierownik zajęć udziela wytycznych dotyczących przygotowania szkolonych do zajęć w warunkach przyjętej sytuacji szkoleniowej. 85. W trakcie zajęcia kierownik wysłuchuje wypracowanych rozwiązań. W sytuacji, gdy szkoleni z różnych przyczyn nie są w stanie samodzielnie rozwiązać postawionego zadania, kierownik zajęć metodami aktywizującymi naprowadza szkolonych na właściwy tok postępowania. W przypadku nieosiągnięcia spodziewanych rezultatów prezentowane jest rozwiązanie autorskie. 86. Dobór metod prowadzenia zajęć grupowych zależy od zakładanych celów oraz szczebla osób funkcyjnych uczestniczących w zajęciu Metodyczne zajęcia pokazowe 87. Metodyczne zajęcia pokazowe są formą działalności szkoleniowometodycznej bazującą na metodach poglądowych, których przedmiotem może być sprzęt, działanie (ćwiczenie praktyczne), teren (np. jego analiza), dokumentacja (mapa, szkic itp.). 88. Istotą metodycznych zajęć pokazowych jest to, że wszystkie czynności (działania) dowódców (instruktorów) lub techniki bojowej są przedstawione metodą poglądową, wzbogaconą komentarzem prowadzącego (organizatora) tych zajęć. Zawarte w trakcie zajęcia treści organizacyjno-metodyczne są wzorem do twórczego wykorzystania w procesie szkolenia. 89. Celem metodycznych zajęć pokazowych jest przedstawienie optymalnych form organizacji i prowadzenia zajęć, dotyczących głównie zaprezentowania sposobów wykorzystania walorów uzbrojenia i sprzętu wojskowego lub nowych elementów bazy dydaktyczno-szkoleniowej. 18

19 90. Treścią metodycznych zajęć pokazowych mogą być organizacyjne i metodyczne aspekty przygotowania i prowadzenia programowych zajęć szkoleniowych oraz prezentacja sposobów optymalnego wykorzystania wprowadzanego uzbrojenia i sprzętu wojskowego, elementów bazy szkoleniowej, a przede wszystkim urządzeń wspomagających proces szkolenia (symulatory, trenażery itp.). 91. Pododdział uczestniczący w metodycznych zajęciach pokazowych powinien zostać wcześniej odpowiednio przygotowany (wyćwiczony) i prezentować w sposób wzorowy realizację czynności zarówno w aspekcie indywidualnym, jak i zespołowym. 92. Zabezpieczenie materiałowe zajęć powinno odpowiadać normom ustalonym dla danego tematu i być kompletne. Wykorzystywane w pokazie uzbrojenie i sprzęt wojskowy muszą być sprawne i w pełni prezentować swoje możliwości. 93. W zajęciach tego typu bardzo istotną rolę odgrywa komentator, który znając przebieg zajęć na podstawie wcześniej przygotowanego opracowania (komentarza) w sposób komunikatywny wyjaśnia zasadnicze problemy Instruktaż 94. Instruktaż jest najprostszą formą działalności szkoleniowo-metodycznej, stosowaną w szkoleniu dowództw, sztabów i wojsk, a szczególnie w procesie przygotowania zajęć programowych. 95. Istotą instruktażu jest metodyczne i merytoryczne przygotowanie dowódców (instruktorów) do pracy na punktach nauczania, wskazanie ich roli w czasie konkretnego zajęcia programowego. Udzielający instruktażu jest jednocześnie kierownikiem przyszłych zajęć. 96. Celem instruktażu jest doskonalenie umiejętności metodycznych podwładnych dowódców (instruktorów), uzgodnienie (ustalenie) ich postępowania podczas zajęć (ćwiczeń), a także sprawdzenie przygotowania do prowadzenia szkolenia oraz umiejętności korzystania z obiektów bazy szkoleniowej i sprzętu technicznego. 97. Treścią instruktażu jest: omówienie organizacji i przebiegu zajęć; omówienie warunków bezpieczeństwa; ustalenie sposobu przeprowadzenia poszczególnych zagadnień, w tym na punktach nauczania; pokazanie sposobu wykonania ważniejszych/trudniejszych czynności szkoleniowych; ustalenie sposobów wykorzystania elementów bazy szkoleniowej oraz pomocy szkoleniowych; sprawdzenie wiedzy i umiejętności uczestników instruktażu. 98. O przebiegu instruktażu i długości jego trwania decyduje kierownik przyszłych zajęć mając na uwadze zakres tematyczny, stopień złożoności zajęć oraz zasób wiedzy i umiejętności jego uczestników. Podczas przygotowania do instruktażu kierownik zajęć powinien udzielić wytycznych (z takim wyprzedzeniem, aby instruktorzy mogli właściwie się przygotować). Kierownik zajęć określa w nich czas i miejsce instruktażu, podaje temat, cel, formę oraz zagadnienia szkoleniowe z podziałem na poszczególnych instruktorów, wskazuje literaturę, którą należy wykorzystać w procesie przygotowania, określa zabezpieczenie materiałowo-techniczne. Instruktaż do zajęć 19

20 prowadzony jest w miarę możliwości w miejscu ich prowadzenia, może być on przeprowadzony następującymi metodami: dyrektywną (rozkazodawczą), pokazową, kolegialną (aktywizującą). Metody przeprowadzenia instruktażu przedstawiono w Załączniku nr Instruktaż składa się z: podania tematu i celu instruktażu; podania warunków bezpieczeństwa na czas instruktażu; sprawdzenia przygotowania instruktorów do instruktażu (zajęć); podania tematu, celu zajęć oraz terminu ich realizacji; podania organizacji zajęć; podania zagadnień, czasu ich realizacji, miejsca (sytuacji taktycznej jeśli jest taka potrzeba); podania warunków bezpieczeństwa na czas zajęć; praktycznego sprawdzenia umiejętności instruktorów oraz ustalenie i ujednolicenie sposobu instruowania dla przerabianych zagadnień; określenia zabezpieczenia materiałowego zajęć (z podziałem na zagadnienia); określenia terminu przedstawienia dokumentacji szkoleniowej do sprawdzenia/zatwierdzenia W części wstępnej każdej z metod instruktażu kierownik zajęć podaje temat zajęć, cel instruktażu oraz zagadnienia szkoleniowe i czas na ich realizację, sprawdza stopień przygotowania się uczestników do instruktażu, W części głównej instruktażu prowadzonego metodą dyrektywną, kierownik zajęć podaje: temat i cel zajęć, zagadnienia szkoleniowe strukturę zajęć, określa i precyzuje sytuację taktyczną (tam gdzie jest to konieczne), określa metodę instruowania, ilość pomocy szkoleniowych i środków materiałowych, omawia warunki bezpieczeństwa, które powinny znaleźć się w planie pracy instruktora na punkcie nauczania. W następnej kolejności kierownik przechodzi do praktycznego instruowania przerobienia zagadnień szkoleniowych. Kierownik zajęć może osobiście wystąpić w roli prowadzącego zagadnienie (szczególnie w przypadku realizacji zagadnień i czynności skomplikowanych lub nowych) lub wyznaczyć do tego jednego z uczestników instruktażu. Pozostali uczestnicy występują w roli szkolonych. Podczas przerabiania kolejnych zagadnień szkoleniowych ustalane i ujednolicane są ich treści merytoryczne oraz metody szkolenia Instruktaż prowadzony metodą pokazową w części głównej obejmuje pokaz inscenizację realizacji poszczególnych zagadnień przez wcześniej przygotowanych instruktorów (dowódców), omówienie poszczególnych zagadnień, ostateczne ustalenie przebiegu szkolenia na każdym z punktów nauczania W metodzie kolegialnej zaangażowanie uczestników instruktażu jest tym większe, im bogatsze jest doświadczenie instruktorów i objawia się m.in. prezentowaniem przez nich własnych rozwiązań i koncepcji prowadzenia szkolenia na punkcie nauczania i wykorzystania elementów bazy szkoleniowej. Kierownik zajęć może wskazać sposoby pozorowania pola walki i działań przeciwnika oraz podaje limity środków materiałowych niezbędnych do przerobienia poszczególnych zagadnień szkoleniowych W części końcowej każdej z metod instruktażu kierownik zajęć ustala zakres przygotowania się instruktorów do zajęć oraz odpowiada na ewentualne 20

21 pytania i wyjaśnia wszelkie wątpliwości. Ponadto, stawia zadania w zakresie przygotowania szkolonych do zajęć (dodatkowe szkolenie, ubiór, wyposażenie itp.) Samokształcenie metodyczne 105. Ważną rolę w metodycznym przygotowaniu kadry odgrywa samokształcenie. Powinno ono wynikać z indywidualnego zapotrzebowania na wiedzę oraz potrzeb szkoleniowych Istotą samokształcenia jest indywidualna praca z wykorzystaniem materiałów szkoleniowych (literatura fachowa, monografie, biografie, zasoby e-larningowe) Celem samokształcenia metodycznego jest aktualizacja, pogłębienie i rozszerzenie wiedzy oraz doskonalenie umiejętności szkoleniowometodycznych kierowników zajęć wykładowców i instruktorów Treścią samokształcenia metodycznego jest samodzielne poszukiwanie, studiowanie i analiza rozwiązań organizacyjno-metodycznych występujących w procesie szkolenia Samokształcenie tego typu może być: kierowane przez przełożonych 11 ; realizowane według własnych potrzeb Wskazane jest, aby wiedza pozyskana w wyniku samokształcenia była weryfikowana podczas dyskusji w ramach innych form działalności szkoleniowo-metodycznej, co przyczynia się do jej ugruntowania, popularyzacji, uzupełnienia, jak również motywowania innych. 11 W jednostkach szkolnictwa wojskowego to komendanci określają ich częstotliwość. 21

22 3. METODY DZIAŁALNOŚCI SZKOLENIOWEJ I METODYCZNEJ 111. Metoda szkolenia jest to sposób przekazywania wiedzy szkolonym w celu osiągnięcia zakładanych rezultatów szkoleniowych, wyposażenia ich w wiadomości, wyrobienia umiejętności oraz nawyków. Metody nauczania odpowiadają na pytanie jak uczyć, czyli w jaki sposób należy przekazywać wiedzę, aby umożliwić jej opanowanie oraz zapewnić kształtowanie odpowiednich umiejętności, pożądanych nawyków, postaw i cech charakteru W działalności szkoleniowej wykorzystuje się te metody, które pozwalają szkolonym w krótkim czasie opanować wiedzę specjalistyczną oraz wyrabiają umiejętności i nawyki Do zasadniczych metod 12 działalności szkoleniowej i metodycznej należą: a) podające: wykład informacyjny, opowiadanie, opis. b) poglądowe: pokaz przedmiotów, pokaz działania (ćwiczenia), pokaz terenu, pokaz obrazów (rysunków, szkiców). c) praktyczne: ćwiczenia sensoryczne, ćwiczenia motoryczne, instruowanie. d) problemowe: klasyczna metoda problemowa, wykład problemowy, metody aktywizujące. Szczegółowa klasyfikacja metod przedstawiona została w Załączniku nr Metody podające 114. W metodach podających stroną aktywną jest szkolący, zaś szkolony jest zasadniczo odbiorcą, jednak metody te są niezastąpione w przekazie informacji Do najczęściej wykorzystywanych metod podających należą wykład informacyjny, opis, opowiadanie Wykład informacyjny polega na przekazywaniu szkolonym określonych informacji z zakresu przedmiotu szkolenia. W szkoleniu wojskowym stosuje się go wówczas, gdy w stosunkowo krótkim czasie należy omówić wiele faktów, zdarzeń, praw itd. Ponieważ nie jest łatwy w odbiorze, szkoleni powinni być do tego odbioru odpowiednio przygotowani, np. sporządzając notatki. 12 Metody podające, poglądowe i problemowe najczęściej znajdą zastosowanie w procesie kształcenia w jednostkach szkolnictwa wojskowego. Metody praktyczne znajdują najczęściej zastosowanie w procesie szkolenia realizowanym w jednostkach wojskowych. 22

23 117. Opowiadanie jako metodę szkolenia wojskowego stosuje się wówczas, gdy występuje konieczność przedstawienia jakiejś akcji (rzeczywistej lub fikcyjnej). Temat opowiadania w warunkach szkolenia wojskowego może się odnosić do wydarzeń na hipotetycznym polu walki lub do przedstawienia wydarzeń historycznych dotyczących prowadzonych wojen, bitew, kampanii. Można także posłużyć się zdarzeniami wymyślonymi, zawartymi w scenariuszu zajęcia (ćwiczenia) Opis polega na charakteryzowaniu przedmiotów, zjawisk, faktów historycznych i osób. Opis dotyczy cech istotnych z punktu widzenia realizowanego tematu. Metoda opisu jest stosowana powszechnie na wszystkich szczeblach szkolenia wojskowego. Najczęściej metoda opisu występuje jako metoda pomocnicza w pokazach. W praktyce pokaz i opis uznaje się często za jedną metodę, zwaną opis z pokazem Metody poglądowe 119. Metody poglądowe, określane często mianem metod eksponujących, stosuje się w sytuacjach prezentowania szkolonym nowego uzbrojenia i sprzętu wojskowego, działania sztabów i wojsk, kierowników/instruktorów podczas zajęć/ćwiczeń, itp Metody poglądowe spełniają w szkoleniu wojskowym samodzielną funkcję tylko wówczas, gdy w danym zajęciu główną rolę odgrywa pokaz, zaś słowo mówione (opis, opowiadanie) spełnia funkcję pomocniczą Pokaz przedmiotów polega na demonstrowaniu ich właściwości przy jednoczesnym eksponowaniu ich cech najbardziej istotnych. Jeżeli nie jest możliwy pokaz oryginalnych przedmiotów, to wówczas należy zastąpić je modelami, makietami lub przekrojami Pokaz działania powszechnie stosuje się w szkoleniu podstawowym żołnierzy. Pokaz działania czynności dotyczy głównie takich przedmiotów szkolenia bojowego, jak musztra indywidualna i zespołowa oraz taktyka działania pojedynczego żołnierza. Niektóre czynności ćwiczone są we fragmentach (tempach). Metoda ta jest stosowana do przygotowania metodycznego kadr dowódczych, np. pokaz prowadzenia zajęcia (całości lub części) oraz ćwiczenia. Metoda pokazu działania praktycznego (ćwiczenia) wykorzystywana jest też podczas ćwiczeń taktycznych. Celem tego rodzaju pokazu jest najczęściej przedstawienie wzorowo zorganizowanych i przeprowadzonych działań bojowych z zastosowaniem nowych technik i metod walki oraz praktycznego działania stanowisk dowodzenia w czasie planowania, organizowania i prowadzenia walki Pokaz terenu wykorzystuje się najczęściej do szkolenia żołnierzy w umiejętnym orientowaniu się w terenie oraz ocenie terenu pod względem topograficznym i taktycznym. Metodę pokazu terenu w szerokim zakresie stosuje się w czasie zajęć z topografii i terenoznawstwa. W działaniach bojowych ważna jest nie tylko znajomość terenu, ale także jego ocena z punktu widzenia potrzeb przyszłego pola walki Metoda pokazu obrazów jest najczęściej wykorzystywana w toku wykładów i informacji oraz samodzielnej pracy, np. nauki własnej przed zajęciami czy ćwiczeniami. Największy efekt w tym zakresie daje film (prezentacja multimedialna), ponieważ oddaje ruch, ukazuje procesy i zjawiska, które są niedostępne bezpośredniej obserwacji. 23

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz DECYZJA Nr 397/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r.

Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz DECYZJA Nr 397/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 18 grudnia 2013 r. Warszawa, dnia 18 grudnia 2013 r. Poz. 348 Departament Wychowania i Promocji Obronności DECYZJA Nr 397/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 grudnia 2013 r. zmieniająca decyzję w sprawie metodyki szkolenia

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 351/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 5 listopada 2012 r.

DECYZJA Nr 351/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 5 listopada 2012 r. MINISTER OBRONY NARODOWEJ DECYZJA Nr 351/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 5 listopada 2012 r. w sprawie metodyki szkolenia żołnierzy z przedmiotów "Kształcenie obywatelskie" oraz "Profilaktyka i dyscyplina

Bardziej szczegółowo

ROZKAZ Nr 40 DOWÓDCY WOJSK LĄDOWYCH z dnia 05 lutego 2013 roku

ROZKAZ Nr 40 DOWÓDCY WOJSK LĄDOWYCH z dnia 05 lutego 2013 roku DOWÓDZTWO WOJSK LĄDOWYCH ROZKAZ Nr 40 DOWÓDCY WOJSK LĄDOWYCH z dnia 05 lutego 2013 roku w sprawie funkcjonowania Systemu Wykorzystania Doświadczeń w Wojskach Lądowych Na podstawie 3 ust. 6 Szczegółowego

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 351/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ

DECYZJA Nr 351/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ Warszawa, dnia 7 listopada 2012 r. Poz. 421 Departament Wychowania i Promocji Obronności DECYZJA Nr 351/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 5 listopada 2012 r. w sprawie metodyki szkolenia żołnierzy z

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 36/MON. z dnia 18 czerwca 2002 r.

ZARZĄDZENIE Nr 36/MON. z dnia 18 czerwca 2002 r. Departament Kadr i Szkolnictwa Wojskowego 109 ZARZĄDZENIE Nr 36/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 18 czerwca 2002 r. w sprawie podoficerskich szkół zawodowych oraz organizacji i podstawowych założeń

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r.

ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r. Warszawa, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 251 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 ZARZĄDZENIE Nr 22/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 lipca 2014 r. zmieniające zarządzenie w sprawie szczegółowego zakresu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 24 lutego 2015 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Technikum w Dobrzyniu Nad Wisłą. Jak i po co prowadzić ewaluację wewnętrzną?

Technikum w Dobrzyniu Nad Wisłą. Jak i po co prowadzić ewaluację wewnętrzną? ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA Technikum w Dobrzyniu Nad Wisłą NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA Jak i po co prowadzić ewaluację wewnętrzną? 1. Czas realizacji Data rozpoczęcia realizacji Data zakończenia realizacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 lutego 2014 r. Poz. 75. DECYZJA Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 26 lutego 2014 r.

Warszawa, dnia 28 lutego 2014 r. Poz. 75. DECYZJA Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 26 lutego 2014 r. Warszawa, dnia 28 lutego 2014 r. Poz. 75 Zarząd Szkolenia P7 DECYZJA Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie struktur wychowania fizycznego i sportu w resorcie obrony narodowej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 marca 2014 r. Poz. 85. DECYZJA Nr 75/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 7 marca 2014 r.

Warszawa, dnia 10 marca 2014 r. Poz. 85. DECYZJA Nr 75/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 7 marca 2014 r. Warszawa, dnia 10 marca 2014 r. Poz. 85 Departament Kadr DECYZJA Nr 75/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 7 marca 2014 r. w sprawie oceny sytuacji kadrowej w resorcie obrony narodowej Na podstawie 1

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE do szkolenia obronnego w działach administracji rządowej gospodarka morska, rybołówstwo oraz żegluga śródlądowa w 2016 roku

WYTYCZNE do szkolenia obronnego w działach administracji rządowej gospodarka morska, rybołówstwo oraz żegluga śródlądowa w 2016 roku Załącznik do zarządzenia Nr 12 Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 23 maja 2016 r. (poz. 11) WYTYCZNE do szkolenia obronnego w działach administracji rządowej gospodarka morska, rybołówstwo

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. Poz. 33. DECYZJA Nr 35/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r.

Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. Poz. 33. DECYZJA Nr 35/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 4 lutego 2015 r. Inspektorat Systemów Informacyjnych Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. Poz. 33 DECYZJA Nr 35/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 4 lutego 2015 r. zmieniająca decyzję w sprawie powołania zespołu zadaniowego

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Nauk o Bezpieczeństwie obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/01 Kierunek studiów: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 340

Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 340 Biuro Koordynacyjne SG WP Warszawa, dnia 17 grudnia 2013 r. Poz. 340 DECYZJA Nr 388/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie określenia funkcji i zadań administratorów w systemie

Bardziej szczegółowo

rozkład treści nauczania w klasie III ZAJĘCIA TECHNICZNE

rozkład treści nauczania w klasie III ZAJĘCIA TECHNICZNE rozkład treści nauczania w klasie III ZAJĘCIA TECHNICZNE Podstawa programowa zajęć technicznych określona Rozporządzeniem MEN z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy.

Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. Planowanie zajęć dydaktycznych stanowi roboczą syntezę treści nauczania, logiczne dopełnienie wcześniej przeprowadzonej analizy. PROCES PLANOWANIA ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH MOŻE BYĆ ROZDZIELONY NA TRZY ETAPY:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r.

Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246. DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 października 2013 r. Warszawa, dnia 9 października 2013 r. Poz. 246 Zarząd Organizacji i Uzupełnień P1 DECYZJA Nr 296/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 października 2013 r. w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU RAMOWY PLAN KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU Lp Nazwa przedmiotu Liczba godzin zajęć Liczba godzin zajęć

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku

UCHWAŁA NR 22/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku UCHWAŁA NR 22/2014 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 29 maja 2014 roku w sprawie: określenia dodatkowych efektów kształcenia dla kandydatów na żołnierzy zawodowych dla

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Kryteria uzyskania klas kwalifikacyjnych specjalistów wojskowych dla podoficerów i szeregowych zawodowych określają:

WSTĘP. Kryteria uzyskania klas kwalifikacyjnych specjalistów wojskowych dla podoficerów i szeregowych zawodowych określają: WSTĘP Dokumentami normatywnymi niniejszego opracowania są: rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 grudnia 2009r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych i specjalności wojskowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SZKÓŁ ZAOCZNYCH FUNKCJONUJĄCYCH W RAMACH ZESPOŁU SZKÓŁ ROLNICZYCH IM. J. PONIATOWSKIEGO W CZARNOCINIE

REGULAMIN SZKÓŁ ZAOCZNYCH FUNKCJONUJĄCYCH W RAMACH ZESPOŁU SZKÓŁ ROLNICZYCH IM. J. PONIATOWSKIEGO W CZARNOCINIE REGULAMIN SZKÓŁ ZAOCZNYCH FUNKCJONUJĄCYCH W RAMACH ZESPOŁU SZKÓŁ ROLNICZYCH IM. J. PONIATOWSKIEGO W CZARNOCINIE Czarnocin 2011 1 Spis treści I. POSTANOWIENIA WSTĘPNE II. CELE I ZADANIA SZKÓŁ ZAOCZNYCH

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ HOSPITACYJNY. (wyłącznie do użytku służbowego)

ARKUSZ HOSPITACYJNY. (wyłącznie do użytku służbowego) 1. Imię i nazwisko nauczyciela 2. Przedmiot ARKUSZ HOSPITACYJNY (wyłącznie do użytku służbowego) 3. Data 4. Długość jednostki lekcyjnej 5. Klasa szkoła specjalność (zawód) 6. Temat lekcji 7. Typ zajęć

Bardziej szczegółowo

Szkolenie operacyjno-taktyczne dowództwa brygady zmechanizowanej SZ RP, AON, Warszawa 2002, 180 stron.

Szkolenie operacyjno-taktyczne dowództwa brygady zmechanizowanej SZ RP, AON, Warszawa 2002, 180 stron. 1. ROZPRAWA DOKTORSKA: Szkolenie operacyjno-taktyczne dowództwa brygady zmechanizowanej SZ RP, AON, Warszawa 2002, 180 stron. 2. ORYGINALNE OPUBLIKOWANE PRACE TWÓRCZE: 2.1. Przed doktoratem: 1. Obieg informacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia.. r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia.. r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia.. r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych Na podstawie art. 46a ust.

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 czerwca 2014 r.

DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 czerwca 2014 r. Zarząd Planowania Strategicznego P5 Warszawa, dnia 25 czerwca 2014 r. Poz. 213 DECYZJA Nr 262/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 czerwca 2014 r. w sprawie wprowadzenia do użytku Regulaminu funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE DOWÓDCÓW OSP. TEMAT 6: Organizacja szkoleń doskonalących w OSP. Autor: Robert Łazaj

SZKOLENIE DOWÓDCÓW OSP. TEMAT 6: Organizacja szkoleń doskonalących w OSP. Autor: Robert Łazaj SZKOLENIE DOWÓDCÓW OSP TEMAT 6: Organizacja szkoleń doskonalących w OSP Autor: Robert Łazaj Organizacja Procesu Szkolenia Szkolenia w OSP możemy podzielić na szkolenia kwalifikacyjne oraz doskonalące.

Bardziej szczegółowo

II. Zasady nauczania. Ligia Tuszyńska wykład dla doktorantów wydziałów przyrodniczych 2013

II. Zasady nauczania. Ligia Tuszyńska wykład dla doktorantów wydziałów przyrodniczych 2013 II. Zasady nauczania Ligia Tuszyńska wykład dla doktorantów wydziałów przyrodniczych 2013 1 Zasady nauczania (B. Nawroczyński, K. Sośnicki, Cz. Kupisiewicz) Zasady kształcenia (W. Okoń) Zasady uczenia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 4/2016 PREZYDENTA MIASTA RZESZOWA z dnia 07 stycznia 2016r w sprawie szkolenia obronnego

ZARZĄDZENIE Nr 4/2016 PREZYDENTA MIASTA RZESZOWA z dnia 07 stycznia 2016r w sprawie szkolenia obronnego ZARZĄDZENIE Nr 4/2016 PREZYDENTA MIASTA RZESZOWA z dnia 07 stycznia 2016r w sprawie szkolenia obronnego Na podstawie 1 O ust. 1, pkt. 7 lit. b, oraz 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 października

Bardziej szczegółowo

1. OCENA STANU REALIZACJI SZKOLENIA OBRONNEGO

1. OCENA STANU REALIZACJI SZKOLENIA OBRONNEGO Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 2/2014 Wójta Gminy Dubeninki z dnia 3 stycznia 2014 r. WYTYCZNE do szkolenia obronnego realizowanego w 2014 roku przez Wójta Gminy oraz jednostki organizacyjne wykonujących

Bardziej szczegółowo

SYSTEM DZIAŁALNOŚCI METODYCZNEJ

SYSTEM DZIAŁALNOŚCI METODYCZNEJ Strona 1 z 15 WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu SYSTEM DZIAŁALNOŚCI METODYCZNEJ POZNAŃ 2011 Strona 2 z 15 Rozdział 1 SPIS TREŚCI strona Zasadnicze cele działalności metodycznej.. 3 Rozdział

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 414/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 23 grudnia 2013 r.

DECYZJA Nr 414/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 23 grudnia 2013 r. Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 370 Zarząd Szkolenia P7 DECYZJA Nr 414/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 23 grudnia 2013 r. w sprawie Grupy Negocjacyjnej oraz warunków i trybu odpłatnego udostępniania

Bardziej szczegółowo

porządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 marca 2004 r. sprawie utworzenia szkół podoficerskich

porządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 marca 2004 r. sprawie utworzenia szkół podoficerskich Szczecin, dn. sierpnia 2008 r. NAJWYśSZA IZBA KONTROLI Delegatura w Szczecinie 71-420 S Z C Z E C I N ul. Jacka OdrowąŜa 1 tel. (091) 423-06-06 fax (091) 422-45-81 P/08/163 LSZ 41040-1-08 Pan st. chor.

Bardziej szczegółowo

rozkład treści nauczania w klasie II ZAJĘCIA TECHNICZNE

rozkład treści nauczania w klasie II ZAJĘCIA TECHNICZNE rozkład treści nauczania w klasie II ZAJĘCIA TECHNICZNE Podstawa programowa zajęć technicznych określona Rozporządzeniem MEN z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. ZESZYTY NAUKOWE WSOWL Nr 1 (147) 2008 ISSN 1731-8157 Mieczysław CZUBALA ORGANIZACJA SZKOLENIA BATERII ARTYLERII Założenia organizacyjno szkoleniowe Proces szkolenia powinien być realizowany w sposób systematyczny,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 1. Wymagania wstępne: Uzyskanie zaliczenia przedmiotów objętych planem kolejnych czterech semestrów studiów stacjonarnych ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Gimnazjum nr 1 w Gdyni I. Postanowienia ogólne Przedmiotowe Zasady Oceniania zostały opracowane na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Znak: EKO.5560.1.2015.IV

Znak: EKO.5560.1.2015.IV Znak: EKO.5560.1.2015.IV WYTYCZNE STAROSTY WŁOSZCZOWSKIEGO do szkolenia obronnego organizowanego przez wójtów, burmistrza i przedsiębiorców realizujących zadania obronne w 2015 r. 1. WSTĘP 1.1 Wytyczne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Poz. 75 DECYZJA NR 391 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 15 grudnia 2016 r.

Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Poz. 75 DECYZJA NR 391 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 15 grudnia 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMENDY GŁÓWNEJ POLICJI Warszawa, dnia 30 grudnia 2016 r. Poz. 75 DECYZJA NR 391 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 15 grudnia 2016 r. w sprawie programu nauczania na kursie specjalistycznym

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA. Szkoła Podstawowa w Chojnie ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA W OBSZARZE

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA. Szkoła Podstawowa w Chojnie ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA W OBSZARZE Projekt realizowany przez Powiat Gryfiński pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 55/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie zasad działalności klubów wojskowych

DECYZJA Nr 55/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie zasad działalności klubów wojskowych Warszawa, dnia 11 marca 2013 r. Poz. 53 Departament Wychowania i Promocji Obronności DECYZJA Nr 55/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie zasad działalności klubów wojskowych Na

Bardziej szczegółowo

Opis założonych osiągnięć ucznia przykłady wymagań na poszczególne oceny szkolne

Opis założonych osiągnięć ucznia przykłady wymagań na poszczególne oceny szkolne Opis założonych osiągnięć ucznia przykłady wymagań na poszczególne oceny szkolne Prezentowane wymagania edukacyjne są zintegrowane z planem wynikowym autorstwa Urszuli Białki, będącego propozycją realizacji

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07.

P R O J E K T. pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego. okres realizacji 01.08.2013r 31.07. P R O J E K T pn. Kompleksowe wspomaganie rozwoju szkół i przedszkoli Powiatu Głogowskiego okres realizacji 01.08.2013r 31.07.2015r nr WND POKL.03.05.00-00-181/12 współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne

I. Postanowienia ogólne PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Studia I stopnia Kierunek: politologia Profil praktyczny I. Postanowienia ogólne 1 1. Praktyki zawodowe stanowią integralną część procesu kształcenia studentów na kierunku politologia.

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKTY LEKCJI. do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów

KONSPEKTY LEKCJI. do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów KONSPEKTY LEKCJI do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów Zestaw konspektów do lekcji z przedmiotu ekonomika i organizacja przedsiębiorstw dotyczących działu Planowanie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY w celu opracowania poradnika dla dyrektorów szkół w zakresie nowego modelu wdrażania dydaktyki cyfrowej RAMOWY PROGRAM WARSZTATÓW

WARSZTATY w celu opracowania poradnika dla dyrektorów szkół w zakresie nowego modelu wdrażania dydaktyki cyfrowej RAMOWY PROGRAM WARSZTATÓW Załącznik nr 2 WARSZTATY w celu opracowania poradnika dla dyrektorów szkół w zakresie nowego modelu wdrażania dydaktyki cyfrowej RAMOWY PROGRAM WARSZTATÓW Czas trwania: 8 godzin dydaktycznych 1 grupa Liczba

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 277/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 września 2016 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2017 r.

DECYZJA Nr 277/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 9 września 2016 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2017 r. Warszawa, dnia 9 września 2016 r. Poz. 151 Departament Kadr DECYZJA Nr 277/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 września 2016 r. w sprawie naboru na szkolenie wojskowe kandydatów na oficerów w 2017 r.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

Sylabus: Dydaktyka Fizjoterapii WUM II WL Oddział Fizjoterapii Zakład Rehabilitacji Oddział Fizjoterapii II WL. p.o. Kierownika Zakładu:

Sylabus: Dydaktyka Fizjoterapii WUM II WL Oddział Fizjoterapii Zakład Rehabilitacji Oddział Fizjoterapii II WL. p.o. Kierownika Zakładu: Sylabus: Dydaktyka Fizjoterapii WUM II WL Oddział Fizjoterapii Zakład Rehabilitacji Oddział Fizjoterapii II WL. p.o. Kierownika Zakładu: dr n med. Dariusz Białoszewski Odpowiedzialny za dydaktykę: dr n

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 listopada 2015 r. Poz. 1829 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 8 października 2015 r. w sprawie szkolenia obronnego Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA SZEREGOWYCH ZAWODOWYCH /szkolenie podstawowe i specjalisty/

PROGRAM SZKOLENIA SZEREGOWYCH ZAWODOWYCH /szkolenie podstawowe i specjalisty/ MINISTERSTWO OBRONY NARODOWEJ DEPARTAMENT WYCHOWANIA I PROMOCJI OBRONNOŚCI PROGRAM SZKOLENIA SZEREGOWYCH ZAWODOWYCH /szkolenie podstawowe i specjalisty/ KSZTAŁCENIE OBYWATELSKIE ORAZ PROFILAKTYKA I DYSCYPLINA

Bardziej szczegółowo

Zajęcia techniczne. Zasady oceniania Wymagania edukacyjne Klasa 5

Zajęcia techniczne. Zasady oceniania Wymagania edukacyjne Klasa 5 Zajęcia techniczne Zasady oceniania Wymagania edukacyjne Klasa 5 Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ma na celu: - poinformowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach w tym zakresie;

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 1 /15/16

Zarządzenie nr 1 /15/16 ZARZĄDZENIE NR 1/15/16 Z DNIA 1 WRZEŚNIA 2015 R Zarządzenie nr 1 /15/16 Dyrektora Zespołu Szkół Gimnazjalnych w Gliwicach z dnia: 1 2015 r. W sprawie: Wprowadzenia Regulaminu Nadzoru Pedagogicznego Sprawowanego

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

Wydział Przedsiębiorczości w Gryficach

Wydział Przedsiębiorczości w Gryficach Regulamin praktyki pedagogicznej na kierunku PEDAGOGIKA 1. Cele praktyki Praktyka stanowi integralną część kształcenia w Zamiejscowym Wydziale Przedsiębiorczości w Gryficach na kierunku PEDAGOGIKA Praktyka

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu

Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu Przedmiotowy System Oceniania z matematyki w klasach 4 6 Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół im. H. Sienkiewicza w Grabowcu Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny z Rozporządzeniem MEN z dnia 10 czerwca

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 22 lutego 2013 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 25 stycznia 2013 r.

Warszawa, dnia 22 lutego 2013 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 25 stycznia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 22 lutego 2013 r. Poz. 252 OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 25 stycznia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

RAMOWY REGULAMIN STUDENCKIEJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ W KLUBIE SPORTOWYM LUB SZKOLE SPORTOWEJ (SZKOLE Z KLASAMI SPORTOWYMI),

RAMOWY REGULAMIN STUDENCKIEJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ W KLUBIE SPORTOWYM LUB SZKOLE SPORTOWEJ (SZKOLE Z KLASAMI SPORTOWYMI), Instytut Kultury Fizycznej RAMOWY REGULAMIN STUDENCKIEJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ W KLUBIE SPORTOWYM LUB SZKOLE SPORTOWEJ (SZKOLE Z KLASAMI SPORTOWYMI), Rodzaj praktyki: praktyka zawodowa (instruktorska) z zakresu

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Spendel ROM-E Metis Katowice

Małgorzata Spendel ROM-E Metis Katowice OBSZARY DOSTOSOWANIA WYMAGAŃ WOBEC UCZNIÓW Z SPE Małgorzata Spendel ROM-E Metis Katowice Dostosowanie wymagań edukacyjnych Zasady kształcenia Metody kształcenia Formy kształcenia Środki realizacji kształcenia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE : Grupowe poradnictwo zawodowe i warsztaty aktywizacyjne w praktyce

SZKOLENIE : Grupowe poradnictwo zawodowe i warsztaty aktywizacyjne w praktyce SZKOLENIE : Grupowe poradnictwo zawodowe i warsztaty aktywizacyjne w praktyce Cel szkolenia: Nabycie praktycznych umiejętności prowadzenia grupowego poradnictwa zawodowego i warsztatów aktywizacyjnych

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu.

KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu. KRYTERIA I ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania w Zespole Szkół przy ul. Grunwaldzkiej 9 w Łowiczu. Nauczanie matematyki w szkole podstawowej w klasach IV VI odbywa

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 4 RCKU w Wałczu

Zespół Szkół nr 4 RCKU w Wałczu Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 42/2011 WÓJTA GMINY POZEZDRZE. z dnia 15 kwietnia 2011 r. w sprawie Polityki Szkoleniowej w Urzędzie Gminy w Pozezdrzu

ZARZĄDZENIE NR 42/2011 WÓJTA GMINY POZEZDRZE. z dnia 15 kwietnia 2011 r. w sprawie Polityki Szkoleniowej w Urzędzie Gminy w Pozezdrzu ZARZĄDZENIE NR 42/2011 WÓJTA GMINY POZEZDRZE z dnia 15 kwietnia 2011 r. w sprawie Polityki Szkoleniowej w Urzędzie Gminy w Pozezdrzu Na podstawie art. 33 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA ZAKŁAD SZKOLENIA OGÓLNOWOJSKOWEGO

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA ZAKŁAD SZKOLENIA OGÓLNOWOJSKOWEGO WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA ZAKŁAD SZKOLENIA OGÓLNOWOJSKOWEGO płk dr Henryk OLCHA ppłk mgr Tomasz KĘDRA METODYKA SZKOLENIA TAKTYCZNEGO (dla podchorążych I i II roku studiów WAT) = = = = = = = = = = =

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z zajęć komputerowych w Szkole Podstawowej nr 6 w Szczytnie (klasy czwarte, piąte i szóste)

Przedmiotowy System Oceniania z zajęć komputerowych w Szkole Podstawowej nr 6 w Szczytnie (klasy czwarte, piąte i szóste) Przedmiotowy System Oceniania z zajęć komputerowych w Szkole Podstawowej nr 6 w Szczytnie (klasy czwarte, piąte i szóste) Przedmiotowy system oceniania został skonstruowany w oparciu o następujące dokumenty:

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia

Opis modułu kształcenia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Opis modułu kształcenia Nazwa modułu (przedmiotu) Dydaktyka medyczna Kod podmiotu IP NS4/DM Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi

Zarządzanie zasobami ludzkimi Zarządzanie zasobami ludzkimi Ćwiczenia V Rozwój pracowników Proces przygotowywania pracownika do wykonywania pracy oraz do zajmowania stanowisk o coraz większej odpowiedzialności Określenie celów zawodowych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum. rok szkolny 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH Klasa I gimnazjum rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel Danuta Paś Ocena uczniów z zaleceniami PPP nauczyciel obniża wymagania w zakresie wiedzy i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Szkolenie trenerów "Ucz ciekawie i skutecznie!"

Szkolenie trenerów Ucz ciekawie i skutecznie! Szkolenie trenerów "Ucz ciekawie i skutecznie!" Informacje o usłudze Numer usługi 2016/11/30/11587/25119 Cena netto 600,00 zł Cena brutto 600,00 zł Cena netto za godzinę 18,75 zł Cena brutto za godzinę

Bardziej szczegółowo

DECYZJA NR 19 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 18 stycznia 2013 r.

DECYZJA NR 19 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 18 stycznia 2013 r. DECYZJA NR 19 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 18 stycznia 013 r. zmieniająca decyzję w sprawie programu nauczania na kursie specjalistycznym dla kadry kierowniczej Policji średniego szczebla zarządzania

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

DOMINANTY SENSORYCZNE UCZNIÓW A NAUKA SZKOLNA - EDUKACJA NOWEJ GENERACJI - innowacja pedagogiczna w SP im. JP II w Grzędzicach

DOMINANTY SENSORYCZNE UCZNIÓW A NAUKA SZKOLNA - EDUKACJA NOWEJ GENERACJI - innowacja pedagogiczna w SP im. JP II w Grzędzicach DOMINANTY SENSORYCZNE UCZNIÓW A NAUKA SZKOLNA - EDUKACJA NOWEJ GENERACJI - innowacja pedagogiczna w SP im. JP II w Grzędzicach Wiadomym jest, iż nie ma dwóch takich samych ludzi, każdy wygląda inaczej,

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia

Opis modułu kształcenia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Opis modułu kształcenia Nazwa modułu (przedmiotu) Dydaktyka medyczna Kod podmiotu IP NS4/DM Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

(miejscowość i data) Straży Granicznej) OPINIA SŁUŻBOWA

(miejscowość i data) Straży Granicznej) OPINIA SŁUŻBOWA ...... (nazwa jednostki organizacyjnej (miejscowość i data) Straży Granicznej) OPINIA SŁUŻBOWA za okres od do I. DANE PERSONALNE OPINIOWANEGO nr PESEL nazwisko i imię imię ojca stopień data mianowania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 października 2012 r. Poz. 403. DECYZJA Nr 332/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 października 2012 r.

Warszawa, dnia 19 października 2012 r. Poz. 403. DECYZJA Nr 332/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 19 października 2012 r. Warszawa, dnia 19 października 2012 r. Poz. 403 Departament Strategii i Planowania Obronnego DECYZJA Nr 332/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 października 2012 r. w sprawie sposobu i terminu realizacji

Bardziej szczegółowo

P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A

P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A Z I N F O R M A T Y K I W K L A S A C H I - II G I M. I. Cele oceniania: Ocenianie ma na celu: 1. Bieżące, okresowe, roczne rozpoznanie i określenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie.. / 2014 Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie ń y

Zarządzenie.. / 2014 Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie ń y OO-OR.00501^.2014 Zarządzenie.. / 2014 Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie ń y z dnia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: I. Postanowienia ogólne PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

Praktyka ciągła asystencka w placówkach integracyjnych (oddziałach) - przedszkole/szkoła

Praktyka ciągła asystencka w placówkach integracyjnych (oddziałach) - przedszkole/szkoła Kod przedmiotu: 10-2P-TPE1 Praktyka ciągła asystencka w placówkach integracyjnych (oddziałach) - przedszkole/szkoła Praktyki organizowane są na podstawie Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania na lekcjach Edukacji dla Bezpieczeństwa w LO Nr VI we Wrocławiu ul. Hutnicza 45

Przedmiotowy system oceniania na lekcjach Edukacji dla Bezpieczeństwa w LO Nr VI we Wrocławiu ul. Hutnicza 45 Przedmiotowy system oceniania na lekcjach Edukacji dla Bezpieczeństwa w LO Nr VI we Wrocławiu ul. Hutnicza 45 Przedmiotowy system oceniania na lekcjach Edukacji dla Bezpieczeństwa jest zgodny z Rozporządzeniem

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Budżet zadaniowy a ocena sprawności i efektywności wydatkowania środków publicznych

Program szkolenia. Budżet zadaniowy a ocena sprawności i efektywności wydatkowania środków publicznych Program szkolenia Tytuł sesji: Budżet zadaniowy a ocena sprawności i efektywności wydatkowania środków publicznych Grupa docelowa: pracownicy państwowych jednostek budżetowych, agencji wykonawczych, instytucji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 lutego 2012 r. Poz. 8

Warszawa, dnia 9 lutego 2012 r. Poz. 8 Departament Ochrony Informacji Niejawnych Warszawa, dnia 9 lutego 2012 r. Poz. 8 DECYZJA Nr 7/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 20 stycznia 2012 r. w sprawie organizacji ochrony systemów teleinformatycznych

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania zajęcia techniczne

Przedmiotowy system oceniania zajęcia techniczne Przedmiotowy system oceniania zajęcia techniczne Przedmiotowy system oceniania z zajęć technicznych dla klas 4 6 Szkoły Podstawowej nr 19 im. I. Sendlerowej w Kielcach opracowany w oparciu o: - podstawę

Bardziej szczegółowo

w sprawie adaptacji zawodowej policjantów w służbie przygotowawczej

w sprawie adaptacji zawodowej policjantów w służbie przygotowawczej DECYZJA Nr 374 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 22 września 2009 r. w sprawie adaptacji zawodowej policjantów w służbie przygotowawczej (Dz. Urz. KGP z dnia 25 września 2009 r.) Na podstawie 6 zarządzenia

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 212/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie działalności promocyjnej w resorcie obrony narodowej

DECYZJA Nr 212/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie działalności promocyjnej w resorcie obrony narodowej Departament Wychowania i Promocji Obronności 78 7 DECYZJA Nr /MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 9 kwietnia 008 r. w sprawie działalności promocyjnej w resorcie obrony narodowej Na podstawie pkt 4 rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Piłka ręczna - opis przedmiotu

Piłka ręczna - opis przedmiotu Piłka ręczna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Piłka ręczna Kod przedmiotu 16.1-WF-PRęcz Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Wychowanie fizyczne Profil praktyczny Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Po odbyciu cyklu zajęć z dydaktyki przyrody w Uczelni przeprowadzana jest czterotygodniowa praktyka śródroczna polegająca na hospitacji lekcji

Po odbyciu cyklu zajęć z dydaktyki przyrody w Uczelni przeprowadzana jest czterotygodniowa praktyka śródroczna polegająca na hospitacji lekcji PROGRAM PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH NA WYDZIALE CHEMII UAM ORAZ NAUK GEOGRAFICZNYCH I GEOLOGICZNYCH UAM FINANSOWANE Z PROJEKTU UDA.POKL. 03.03.02-00-006/11-00 Nowoczesne strategie wielostronnego przygotowania

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH INFORMATYCZNYCH

WYMAGANIA EDUKACYJNE I ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH INFORMATYCZNYCH WYMAGANIA EDUKACYJNE I ZASADY OCENIANIA UCZNIÓW Z PRZEDMIOTÓW ZAWODOWYCH INFORMATYCZNYCH Zespół Szkół Nr 42 Technikum nr 8 im. Jana Karskiego Zasadnicza szkoła zawodowa nr 37 im. Jana Karskiego CLIV Liceum

Bardziej szczegółowo

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY. Publiczne Gimnazjum w Lipnie NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA

ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY. Publiczne Gimnazjum w Lipnie NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA ROCZNY PLAN WSPOMAGANIA SZKOŁY Publiczne Gimnazjum w Lipnie NA PODSTAWIE OFERTY DOSKONALENIA Rodzice są partnerami szkoły 1. Czas realizacji Data rozpoczęcia realizacji Data zakończenia realizacji 01.09.2014

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE. Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 7 stycznia 2014 roku do szkolenia obronnego w 2014 roku

WYTYCZNE. Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 7 stycznia 2014 roku do szkolenia obronnego w 2014 roku WYTYCZNE Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 7 stycznia 2014 roku do szkolenia obronnego w 2014 roku BYDGOSZCZ 2014 1.Wstęp 1.1. Wytyczne Wojewody Kujawsko - Pomorskiego do szkolenia obronnego w 2014

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 2 w Wałczu ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 1 IM. PROFESORA WIKTORA ZINA

Zespół Szkół nr 2 w Wałczu ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 1 IM. PROFESORA WIKTORA ZINA Projekt pn. Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez wdrożenie zmodernizowanego systemu doskonalenia nauczycieli w powiecie wałeckim Priorytet III Działanie 3.5 Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007

Bardziej szczegółowo

Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej

Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej I. Autor programu mgr Anna Sobczak II. Zadania programu Program przeznaczony jest dla uczniów klas IV VI mających predyspozycje do uprawiania tej

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA OBRONNEGO URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA 2015 ROK

PLAN SZKOLENIA OBRONNEGO URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO NA 2015 ROK URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO w TORUNIU BIURO OBRONNOŚCI i BEZPIECZEŃSTWA PUBLICZNEGO ZATWIERDZAM OR-V-B.2402.1.2015 PLAN SZKOLENIA OBRONNEGO URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA

Bardziej szczegółowo

OPINIA dotycząca programu nauczania przedmiotu informatyka dla czwartego etapu edukacyjnego - szkoły ponadgimnazjalnej

OPINIA dotycząca programu nauczania przedmiotu informatyka dla czwartego etapu edukacyjnego - szkoły ponadgimnazjalnej Dąbrowa Górnicza, 15 czerwca 2012r OPINIA dotycząca programu nauczania przedmiotu informatyka dla czwartego etapu edukacyjnego - szkoły ponadgimnazjalnej Przedmiot: Przeznaczenie programu: Tytuł programu:

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZEDMIOTU ELEMENTY PSYCHOLOGII W LICEUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZEDMIOTU ELEMENTY PSYCHOLOGII W LICEUM Zespół Szkół Nr 4 w Wałbrzychu PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PRZEDMIOTU ELEMENTY PSYCHOLOGII W LICEUM Rok szkolny 2015/2016 Opracowała: mgr Justyna Oleksy Wałbrzych, 1 września 2015r. Przedmiotowy System

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA OBRONNEGO w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubuskiego w Zielonej Górze na 2015 rok

PLAN SZKOLENIA OBRONNEGO w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubuskiego w Zielonej Górze na 2015 rok PN.III. 2402.2.2015.ES ZATWIERDZAM. PLAN SZKOLENIA OBRONNEGO w Urzędzie Marszałkowskim w Zielonej Górze na 2015 rok ZIELONA GÓRA STYCZEŃ 2015 r. CZĘŚĆ I Opisowa Podstawę opracowania Planu szkolenia obronnego

Bardziej szczegółowo