Analiza jakości wybranych soków warzywnych w aspekcie wymagań Polskiej Normy oraz wytycznych kodeksu praktyki AIJN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza jakości wybranych soków warzywnych w aspekcie wymagań Polskiej Normy oraz wytycznych kodeksu praktyki AIJN"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 834 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2009 Katedra Towaroznawstwa Żywności Analiza jakości wybranych soków warzywnych w aspekcie wymagań Polskiej Normy oraz wytycznych kodeksu praktyki AIJN 1. Wprowadzenie W polskim prawodawstwie na chwilę obecną nie ma jednolitego dokumentu określającego jednoznacznie i szczegółowo jakość soków i nektarów warzywnych, jak ma to miejsce w przypadku soków i nektarów owocowych, których jakość handlową reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakości handlowej soków i nektarów owocowych (wraz ze zmianami z 16 grudnia 2004 r.) [15]. Wymagania dotyczące jakości soków i nektarów warzywnych zawarte są w normie PN-A-75958:2002 Produkty warzywne i owocowo-warzywne. Soki. Przedstawiono w niej wymagania surowcowe oraz jakościowe (fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne) dotyczące soków warzywnych i owocowo-warzywnych, 14 definicji różnych rodzajów soków, podano metody badań wyrobów gotowych oraz określono warunki ich pakowania, znakowania, przechowywania i transportu [14]. Wymagania normy są jednak na tyle mało szczegółowe, że na rynek polski trafia cały asortyment produktów określany wspólną nazwą soków warzywnych (danego typu i rodzaju), charakteryzujący się jednak bardzo zróżnicowaną jakością głównie pod względem cech fizykochemicznych, co w pewnym stopniu ma przełożenie również na cechy sensoryczne. Problemem tym postanowiła zająć się Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS wcześniej KUPSiN), wprowadzając w życie projekt DSK, czyli dobrowolnego systemu kontroli jakości. Firmy przystępujące do projektu zobowiązują się do

2 190 zapewnienia odpowiedniego poziomu jakości swych produktów określonego przez kodeks praktyki AIJN. Kodeks ten stworzony pierwotnie w celu sprecyzowania wymagań dotyczących jakości soków owocowych, z czasem (w wyniku wzrostu udziału w sektorze sprzedaży soków warzywnych) zawarł w swej treści również dane na temat soków pomidorowych oraz marchwiowych [4, 7, 10, 11, 12, 13]. Dokument ten w wersji polskiej przedstawia, mówiąc najogólniej, charakterystykę produktów wytworzonych na rynku krajowym, uwzględniając specyfikę surowców otrzymanych w naszym klimacie, jak również fakt, że naturalne artykuły żywnościowe, stanowiące zaplecze surowcowe dla branży sokowniczej, nie są jednolite [5]. Doświadczenie pokazało jednak, że mimo wspomnianych wyżej czynników znaczna liczba parametrów i wartości podlega prawom statystycznym. Dlatego też rozpatrywanie tych parametrów jest uzasadnione w ocenie produktów takich jak soki, ich jakości, autentyczności i tożsamości, nawet jeśli czasami należy brać pod uwagę znaczny zakres zmienności [5]. Kodeks praktyki AIJN zawiera wartości odniesienia, które przedstawiają zbiór wartości minimalnych i maksymalnych i (lub) zakresów. Były one zbierane podczas długich lat doświadczeń i pochodzą ze źródeł o sprawdzonej autentyczności, pobieranych niezależnie przez ekspertów in situ i analizowanych przez zatwierdzone laboratoria stosujące wiarygodne metody analityczne [5]. Celem niniejszej pracy było określenie zakresu, w jakim jakość soków pomidorowych i marchwiowych odpowiada wymaganiom zarówno przywoływanej normy, jak i wytycznym kodeksu praktyki AIJN. 2. Materiał badawczy Badaniom poddano dwa rodzaje soków warzywnych: pomidorowe i marchwiowe, których opakowania stanowiły butelki szklane i PET oraz opakowania z laminatu wielowarstwowego o pojemności od 310 ml do 1 l. W sumie w okresie od października 2002 r. do września 2006 r. analizie poddano 92 próbki soków. Poniżej wymieniono analizowane soki pomidorowe i marchwiowe oraz zaprezentowano ich skład: 1) Hortex (woda, przecier pomidorowy, sól), 2) Hellena (sok pomidorowy z zagęszczonego soku pomidorowego, sól), 3) Fortuna (woda, przecier pomidorowy, sól), 4) Carrefour (woda, przecier pomidorowy, sól), 5) Dawtona (koncentrat pomidorowy, woda, cukier, sól), 6) Dr Witt (sok z pomidorów, sól), 7) Paquito (sok pomidorowy z koncentratu soku pomidorowego, regulator kwasowości sok cytrynowy z zagęszczonego soku cytrynowego, sól, ocet winny, przyprawy),

3 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 191 8) Siódme Niebo (woda, zagęszczony naturalny przecier pomidorowy, cukier, sól), 9) Smakuś (sok pomidorowy 100%, sól), 10) Sun Gold (woda, przecier pomidorowy, sól), 11) TiP (koncentrat pomidorowy, woda oligoceńska, cukier, sól), 12) Tymbark (przetarte pomidory, sól), 13) Euro Shops (woda, przecier pomidorowy, sól), 14) Pudliszki (karton; woda, przecier pomidorowy, sól), 15) Wosana (woda, zagęszczony sok pomidorowy, sól), 16) Arkadia (woda, przecier pomidorowy, sól), 17) Grecja (woda, przecier pomidorowy, sól), 18) Łabuś (woda źródlana, koncentrat pomidorowy, sól, witamina C substancja wzbogacająca), 19) Pudliszki (300 g; pomidory świeże 99,4%, sól), 20) Pińczów (sok ze świeżych pomidorów, sól), 21) Rzepka (sok pomidorowy, sól), 22) TiP (karton; woda, naturalny zagęszczony przecier pomidorowy, sól), 23) Garden (sok ze świeżych pomidorów, sól, witamina C substancja wzbogacająca), 24) Clippo (sok pomidorowy z zagęszczonego soku pomidorowego, sól, witamina C, witamina E), 25) Arcadia (woda, kremogen, sok marchwiowy 19,4%, cukier, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy), 26) Buźka Hellena (wyciśnięty sok z marchwi), 27) Carrefour (woda, przetarta marchew 33%, cukier, naturalny aromat, kwas l-askorbinowy), 28) Carrefour Dobra Jakość (woda, kremogen z marchwi 35%, cukier, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy, aromat), 29) Eko-Vit (naturalny sok z marchwi), 30) Fortuna Karotka (woda, przecier i sok 55% z marchwi, cukier, kwas cytrynowy, kwas l-askorbinowy, witamina E), 31) Hortex Vitaminka (woda, przecier marchwiowy 45%, cukier, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy, witamina E), 32) Kubuś (woda, przecier marchwiwy 35%, syrop glukozowo-fruktozowy, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy), 33) Michaś (woda, przecier z marchwi, cukier 94g/l, kwas cytrynowy), 34) Paquito (woda, przecier marchwiowy, cukier, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy), 35) Pawełek (woda, kremogen marchwiowy, cukier, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy),

4 192 36) Smakuś (woda, kremogen, cukier, kwas l-askorbinowy, kwas cytrynowy, witamina E). Soki zakupiono w sklepach w Krakowie. Moment zakupu wybierano w taki sposób, by soki były poddawane analizie po upływie podobnego czasu od daty produkcji (ze względu na przemiany zachodzące w trakcie magazynowania). Materiał badawczy powiększano w miarę poszerzania się asortymentu w określonych latach. Analizę soków poszerzono również o zbadanie cech, które nie zostały uwzględnione w przywołanych dokumentach, natomiast zdaniem autora są istotnym wskaźnikiem jakości zdrowotnej lub stanowią o wartości odżywczej badanych próbek. 3. Prezentacja wyników i ich omówienie Wyniki analizy parametrów fizycznych i chemicznych soków pomidorowych w zestawieniu z wymaganiami normy PN-A-75958:2002 [14] i wytycznymi kodeksu praktyki AIJN [5] odnoszącymi się do oceny soków owocowych i warzywnych przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1. Wyniki analizy parametrów fizykochemicznych soków pomidorowych Cechy Zawartość ekstraktu ogólnego, % [m/m] Zawartość substancji rozpuszczalnych w Brix Zawartość cukrów bezpośrednio redukujących, % [m/m], (g/l) Zawartość cukrów redukujących ogółem, % [m/m] Zawartość sacharozy, % [m/m], (g/l) Zawartość ekstraktu bezcukrowego, % [m/m], (g/l) Kwasowość miareczkowa w przeliczeniu na kwas cytrynowy bezwodny, % [m/m], (g/l) Zakres przyjmowanych wartości Wymagania PN-A-75958:2002 Wytyczne kodeksu praktyki 5,47 9,06 4,2 4,8 8,0 2,22 5,80 (22,61 59,97) (22 34) 2,27 5,83 0,002 1,085 (0, ) 1,759 5,106 (17,6 52,8) 0,270 0,472 (2,80 5,40) ( 1,0) (15 28) 0,19 (1,98 4,8) ph 3,97 4,42 4,4 4,5 Zawartość kwasów lotnych w przeliczeniu na kwas octowy, g/l 0,05 0,17 0,4

5 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 193 cd. tabeli 1 Cechy Zakres przyjmowanych wartości Wymagania PN-A-75958:2002 Wytyczne kodeksu praktyki Zawartość alkoholu etylowego, g/l 0 2,1 3,0 Zawartość soli spożywczej, % [m/m] 0,049 0,098 1,5 Zawartość popiołu ogólnego, % [m/m], (g/l) Zawartość zanieczyszczeń mineralnych, % [m/m] 0,8 1,3 (8,25 12,93) (3,5 6,5) 0,001 0,018 0,04 Zawartość białka, % [m/m] 0,78 1,11 Zawartość witaminy C, mg/100g 5,05 19,05 Zawartość sumy karotenoidów, mg/100g (mg/l) Zawartość azotanów (III), wyrażona jako NO 2, mg/l Zawartość azotanów (V), wyrażona jako NO 3, mg/l 4,05 11,22 (41,86 115,26) 0,02 0,16 a 0,1 0,9 a 20 a Dopuszczalne dzienne dawki rekomendowane przez FAO/WHO wynoszą odpowiednio dla azotynów 0 0,07 mg/kg masy ciała (wyrażone jako NO 2) i dla azotanów 0 3,7 mg/kg masy ciała (wyrażone jako NO 3) [2]. Źródło: opracowanie na podstawie wyników badań własnych oraz [2, 5, 14]. Omówienie wyników badań fizykochemicznych jest utrudnione ze względu na brak w dostępnej literaturze przedmiotu informacji na temat oznaczania niektórych z omawianych parametrów. W pozostałych przypadkach odniesiono się do wyników opublikowanych w dostępnych źródłach. Analiza uzyskanych wyników wskazuje, że: w przypadku oznaczenia zawartości ekstraktu ogólnego najwyższą jego zawartość stwierdzono w soku marki Dawtona 9,06% [m/m], a najniższą w soku Rzepka 5,47% [m/m]. Wszystkie analizowane próbki zgodne są w tym zakresie z wytycznymi kodeksu praktyki; oznaczenie procentowej zawartości substancji rozpuszczalnych ( Brix) wykazało analogicznie najwyższą jego zawartość w soku marki Dawtona 8,0 Brix, a najniższą w soku Rzepka 4,8 Brix. Podobne wyniki uzyskano w badaniu międzylaboratoryjnym przeprowadzonym przez Zakład Chemii Żywności Instytutu Federalnego Urzędu Zdrowia im. Maxa von Pettenkofera w Niemczech (średnia wartość uzyskana na podstawie analizy 72 próbek soków wyniosła 5,5 Brix). Natomiast nieco niższe wyniki (4,55 Brix), zbliżone do wartości oznaczonych dla soku Rzepka, podają M. Oke, R. Grittle-Pinchero i G. Paliyath dla soku uzyskanego bezpośrednio z pomidorów w badaniach prowadzonych na University of Guelph w Kanadzie [6];

6 194 najwyższą zawartość cukrów bezpośrednio redukujących oznaczono w soku marki Pińczów 5,80% [m/m] (59,97 g/l), a najniższą w soku Rzepka 2,22% [m/m] (22,61 g/l), w tym przypadku 10,4% analizowanych próbek nie spełnia jednak zaleceń kodeksu praktyki. Znacznie niższą zawartość cukrów bezpośrednio redukujących podają na podstawie przeprowadzonych we Francji badań C. Salles, S. Nicklaus i C. Septier [16]. Różnice te mogą być spowodowane pozyskiwaniem soku z różnych odmian pomidora, jak również warunkami uprawy; najwyższą zawartość cukrów redukujących ogółem stwierdzono również w soku marki Pińczów 5,83% [m/m], a najniższą w soku Rzepka 2,27% [m/m]. Wyniki zbliżone do uzyskanych dla soku Rzepka podano w tabelach wartości odżywczej wydanych przez Instytut Żywności i Żywienia (2,6% [m/m]) [20]. Tak znaczna rozpiętość wyników uzyskanych przez autora może być spowodowana silnym zróżnicowaniem materiału badawczego (od soków pochodzenia ekorolniczego po marki własne sieci handlowych); oznaczenie zawartości sacharozy wykazało największą jej ilość w soku Dawtona 1,025% [m/m] (11,27 g/l), a najmniejszą w soku Fortuna 0,002% [m/m] (0,03 g/l), w przypadku 56,2% badanych próbek wykazano niezgodność z zaleceniami kodeksu. Wyniki opublikowane przez Instytut Żywności i Żywienia również mieszczą się w mniejszym przedziale i oscylują wokół wartości 0,2% [m/m] [20], co jest najprawdopodobniej wynikiem (podobnie jak poprzednio) mniejszej różnorodności materiału badawczego; oznaczenie zawartości ekstraktu bezcukrowego wykazało najmniejszą jego ilość w soku firmy Pudliszki (butelka szklana) 1,76% [m/m], a największą w soku Dawtona 5,10% [m/m]; w tym przypadku aż 81,2% próbek nie spełniała zaleceń kodeksu; oznaczając kwasowość miareczkową, najwyższy wynik uzyskano dla próbki soku marki Pińczów 0,47% [m/m] (5,40 g/l), a najniższy dla soku marki Rzepka 0,27% [m/m] (2,80 g/l). Wszystkie uzyskane wartości spełniają wymagania normy, nie wszystkie są jednak zgodne z wytycznymi kodeksu praktyki (12,5% badanych próbek przyjmuje wartości niemieszczące się w zalecanym przedziale). Kwasowość soku otrzymanego bezpośrednio z pomidorów oznaczali wcześniej M. Oke, R. Grittle-Pinchero i G. Paliyath, którzy uzyskali zbliżone wyniki, chociaż ze względu na jednorodność materiału ich rozpiętość jest znacznie mniejsza i oscylują wokół 0,36% [m/m] [6]; najwyższą wartością ph (4,4) charakteryzował się sok marki Smakuś, natomiast najniższą wartością ph (3,9) charakteryzował się sok marki Dawtona. Wszystkie analizowane próbki są zgodne z wytycznymi kodeksu praktyki. Nadmienić należy, że wartość 4,4 jest wartością graniczną, dopuszczoną przez normę, chociaż wartość taką uzyskiwano również w innych badaniach [6];

7 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 195 oznaczenie zawartości kwasów lotnych wykazało najmniejszą ich ilość w sokach marki: Carrefour, Garden, Hortex, Smakuś i Sun Gold (po 0,05 g/l), zaś największą w próbkach soku Arcadia (0,17 g/l). Mimo to wszystkie próbki są zgodne z wymaganiami kodeksu, natomiast norma nie reguluje tej kwestii; oznaczając zawartość alkoholu etylowego, wykryto jego obecność w próbkach marki: Carrefour (2,1 g/l), Dawtona (1,6 g/l), Dr Witt (0,5 g/l), Fortuna (2,1 g/l), Hellena (0,5 g/l). Zawartość alkoholu we wszystkich analizowanych próbkach nie wykracza poza zalecenia kodeksu, natomiast norma nie reguluje tej kwestii; pod względem zawartości soli spożywczej wszystkie soki spełniały wymagania normy, przy czym najwyższą jej zawartość oznaczono w soku marki Rzepka 0,1% [m/m], a najniższą w soku marki Carrefour 0,05% [m/m]; oznaczenie zawartości popiołu całkowitego wykazało największą jego ilość w próbkach soku Pudliszki (opakowanie z laminatu) 0,8% [m/m] (12,93 g/l), a najmniejszą w próbce soku marki Carrefour 1,3% [m/m] (8,25 g/l). Żaden z badanych soków nie spełnia wytycznych kodeksu (3,5 6,5 g/l). Polska Norma nie reguluje tej kwestii. Równie wysoką zawartość popiołu (1,0% [m/m]) wykazano w badaniach Instytutu Żywności i Żywienia [20], natomiast znacznie niższą zawartość popiołu całkowitego w soku otrzymanym ze świeżych pomidorów uzyskali M. Oke, R. Grittle-Pinchero i G. Paliyath (0,63% [m/m]) [6]. Rozbieżność ta wynika prawdopodobnie z warunków upraw i (lub) wykorzystanej odmiany pomidorów; oznaczenie zawartości zanieczyszczeń mineralnych wykazało znacznie niższe ilości od granicznych (0,04% [m/m]), gdyż najwyższa zmierzona wartość w przypadku soku marki Siódme Niebo wyniosła niespełna 0,02% [m/m], zaś najniższa w przypadku soku Wosana 0,001% [m/m]; oznaczenie zawartości białka nie jest regulowane przez Polską Normę ani przez kodeks praktyki, stanowiło natomiast już wcześniej przedmiot badań innych autorów [20], którzy określili jego zawartość w soku pomidorowym na poziomie 0,8% [m/m]. Jest to wartość zbliżona do dolnej granicy przedziału wyników uzyskanych w niniejszych badaniach, których zakres wynosił od 0,78% [m/m] dla soku marki Dr Witt do 1,11% [m/m] dla soku marki Siódme Niebo. Niewielka, chociaż zauważalna rozpiętość wyników spowodowana jest różnorodnością materiału badawczego; oznaczenie zawartości witaminy C również nie jest regulowane przez przywoływane dokumenty, chociż było przedmiotem wcześniejszych badań, co znalazło swoje odzwierciedlenie w publikacji Instytutu Żywności i Żywienia [20], który określa zawartość tej witaminy w soku pomidorowym na poziomie 14,8 mg/100g. W badaniach innych autorów zawartość witaminy C w sokach pomidorowych waha się od 3,9 mg/100g do 18,3 mg/100g [3, 6, 17]. W badaniach prowadzonych przez autora wyniki zamknęły się w przedziale od 5,05 mg/100g

8 196 do 19,05 mg/100g. Taka różnorodność wyników może być efektem wielu czynników, m.in. wysokiej wrażliwości tej witaminy na utlenianie; oznaczenie zawartości sumy karotenoidów wykazało różną ich zawartość w badanych sokach: od 4,05 mg/100g w soku marki Pińczów do 11,22 mg/100g w soku marki Wosana. Cecha ta nie jest przedmiotem regulacji, nie znaleziono również informacji na ten temat w dostępnej literaturze przedmiotu; oznaczenie zawartości azotanów (III) wykazało najmniejszą ich ilość w próbce soku Fortuna 0,022 mg/l (NO 2 ), a największą w próbce marki Grecja 0,163 mg/l (NO 2 ). Zgodnie z wytycznymi FAO/WHO [2] są to wartości bezpieczne dla dorosłego konsumenta. Pozostałe dokumenty nie regulują tej kwestii. Problematyką zawartości azotanów (III) w sokach pomidorowych zajmowali się wcześniej M. Śmiechowska, J. Newerli-Guz i P. Przybyłowski, którzy również stwierdzili ich niski poziom w badanych przez siebie sokach, uzyskanych zarówno z surowców ekologicznych, jak i konwencjonalnych [19]; oznaczenie zawartości azotanów (V) wykazało najmniejsze ich ilości w próbce soku TiP (butelka szklana) 0,1 mg/l (NO 3), a największe w próbce marki Clippo 0,9 mg/l (NO 3). Zgodnie z wytycznymi FAO/WHO [2] są to również wartości bezpieczne dla dorosłego konsumenta, jednocześnie są zgodne z wytycznymi kodeksu w tym zakresie. Problematyką tą zajmowali się również M. Śmiechowska, J. Newerli-Guz i P. Przybyłowski, uzyskali oni wyniki analogiczne do omawianych powyżej [19]; wyników oznaczenia obecności SO 2 jako środka konserwującego nie zamieszczono w tabeli, ponieważ wykonano jedynie próby jakościowe i nie można podać zakresu wartości. Obecność tej substancji jest jednak niedozwolona w świetle obu dokumentów, a pomimo to stwierdzono jej obecność w sokach następujących marek: Fortuna, Garden, Łabuś, TiP (laminat tekturowy), Paquito, Pińczów, Smakuś i Tymbark; oznaczenie obecności sztucznych barwników nie dało wyników pozytywnych w przypadku żadnej z badanych próbek; w trakcie oznaczenia szczelności opakowań nie stwierdzono żadnych niezgodności. Wyniki analizy parametrów fizycznych i chemicznych soków marchwiowych w zestawieniu z wymaganiami normy PN-A-75958:2002 [14] oraz projektem wytycznych kodeksu praktyki AIJN [5] odnoszących się do oceny soków owocowych i warzywnych przedstawiono w tabeli 2. Omówienie wyników badań fizykochemicznych również nastręcza trudności ze względu na brak w dostępnej literaturze przedmiotu informacji na temat oznaczania niektórych z omawianych parametrów. W pozostałych przypadkach odniesiono się do wyników opublikowanych w dostępnych źródłach.

9 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 197 Tabela 2. Wyniki analizy parametrów fizykochemicznych soków marchwiowych Cechy Zawartość ekstraktu ogólnego, % [m/m] Zawartość substancji rozpuszczalnych w Brix Zawartość cukrów bezpośrednio redukujących, % [m/m] Zawartość cukrów redukujących ogółem, % [m/m] Zawartość sacharozy, % [m/m], (g/l) Zawartość ekstraktu bezcukrowego, % [m/m], (g/l) Kwasowość miareczkowa w przeliczeniu na kwas cytrynowy bezwodny, % [m/m], (g/l) Zakres przyjmowanych wartości Wymagania PN-A-75958:2002 Wytyczne kodeksu praktyki 7,70 13,81 7,0 13,5 7,0 b 1,67 10,95 (17,19 115,07) (6 33) 4,14 10,99 0,34 7,04 (3,55 77,27) 1,52 4,08 (15,98 41,01) 0,14 0,37 (1,50 3,69) (20 50) ,19 (1,3 2,0) ph 3,59 6,46 4,4 Zawartość kwasów lotnych w przeliczeniu na kwas octowy, g/l 0,07 0,17 0,4 Zawartość alkoholu etylowego, g/l ,0 Zawartość soli spożywczej, % [m/m] 0,012 0,025 1,5 Zawartość popiołu ogólnego, % [m/m], (g/l) zawartość zanieczyszczeń mineralnych, % [m/m] 0,13 0,96 (1,41 9,95) (3,5 10,0) 0,001 0,016 0,04 Zawartość białka, % [m/m] 0,305 1,156 Zawartość witaminy C, mg/100g 3,85 59,22 Zawartość sumy karotenoidów, % [m/m] (mg/l) Zawartość azotanów (III), wyrażona jako NO 2, mg/l Zawartość azotanów (V), wyrażona jako NO 3, mg/l 3,66 6,75 (38,64 70,21) ,02 0,12 a 0,45 2,54 a 400 a Dopuszczalne dzienne dawki rekomendowane przez FAO/WHO wynoszą odpowiednio dla azotynów 0 0,07 mg/kg masy ciała (wyrażone jako NO 2) i dla azotanów 0 3,7 mg/kg masy ciała (wyrażone jako NO 3) [2]. b Wymagania dla przecieru lub soku z soku zagęszczonego wynoszą 8,0. Źródło: opracowanie na podstawie wyników badań własnych i [2, 5, 14].

10 198 Analiza uzyskanych wyników wskazuje, że: w przypadku oznaczenia zawartości ekstraktu ogólnego najwyższą jego zawartość stwierdzono w soku marki Kubuś 13,81% [m/m], a najniższą w soku Carrefour 7,70% [m/m]. Żaden z przywołanych dokumentów nie reguluje jednak tej kwestii. W dostępnej literaturze przedmiotu autorzy skupiają się bardziej na badaniu popularnych soków marchwiowo-owocowych. Ze względu na to, że w sokach takich dominującym składnikiem jest przecier marchwiowy, nie są zaskoczeniem zbliżone wyniki (11 13% [m/m]). Mniejszy rozrzut tłumaczyć można mniejszą liczebnością (9 próbek) i zarazem mniejszą różnorodnością (3 różne) próbek [9]; oznaczenie procentowej zawartości substancji rozpuszczalnych ( Brix) wykazało analogicznie najwyższą jego zawartość w soku marki Kubuś 13,5 Brix, a najniższą w soku marki Carrefour 7,0 Brix. Jednocześnie wszystkie analizowane próbki spełniają wymagania kodeksu praktyki. Podobne wyniki uzyskali: A. Rivas i inni [1], którzy oznaczyli zawartość substancji rozpuszczalnych na poziomie 9,5 Brix. Rozpiętość wyników uzyskanych przez autora ma swoje źródło w różnorodności materiału badawczego; najwyższą zawartość cukrów bezpośrednio redukujących oznaczono w soku marki Kubuś 10,95% [m/m] (115,07 g/l), a najniższą w soku Hortex Vitaminka 1,67% [m/m] (17,19 g/l), w tym przypadku jednak 59,1% analizowanych próbek nie spełnia zaleceń kodeksu praktyki. Inni autorzy analizowali zawartość cukrów bezpośrednio redukujących w sokach marchwiowo-owocowych [9], natomiast doniesienia na temat ich zawartości w sokach marchwiowych jednowarzywnych nie są obecnie dostępne w literaturze; najwyższą zawartość cukrów redukujących ogółem stwierdzono w soku marki Arcadia 10,99% [m/m], a najniższą w soku Carrefour 4,14% [m/m]. Przywołane dokumenty nie regulują tej kwestii. Podobne wyniki (w przedziale od 5,3% [m/m] do 8,9% [m/m]) uzyskali G. Pierzynowska-Korniak, R. Zadernowski i K. Markiewicz, badając zmiany zawartości wybranych składników soków marchwiowych w zależności od zastosowanych preparatów enzymatycznych [8]. Tabele wartości odżywczej podają natomiast zawartość cukrów redukujących w soku marchwiowym na poziomie 11,3% [m/m] [20]. Jest to wartość dla próbki wzorcowej przygotowanej w Instytucie Żywności i Żywienia, autor podaje wyniki uzyskane w trakcie analizy produktów rynkowych; oznaczenie zawartości sacharozy wykazało największą jej ilość w soku Arcadia 7,04% [m/m] (77,27 g/l), a najmniejszą w soku Kubuś 0,34% [m/m] (3,55 g/l); w tym przypadku 68,2% badanych próbek wykazało niezgodność z zaleceniami kodeksu. Nieco wyższa zawartość sacharozy (9,0% [m/m]) podana została w publikacji Instytutu Żywności i Żywienia [20]. Tak duża rozpiętość wyników uzyskanych przez autora, jednocześnie odbiegająca od wyników uzyska-

11 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 199 nych w badaniach Instytutu, wynika prawdopodobnie z różnorodności materiału badawczego; oznaczenie zawartości ekstraktu bezcukrowego wykazało najmniejszą jego ilość w soku marki Kubuś 1,52% [m/m] (15,98 g/l), a największą w soku Buźka 4,08% [m/m] (41,01 g/l); w tym przypadku jedynie 9,1% próbek nie spełniała zaleceń kodeksu; oznaczając kwasowość miareczkową, najwyższy wynik uzyskano dla próbki soku marki Michaś 0,37% [m/m] (3,69 g/l), a najniższy dla soku marki Eko-Vit 0,14% [m/m] (1,50 g/l). W tym przypadku 9,1% próbek nie spełnia wymagań normy i aż 90,9% próbek przyjmuje wartości spoza przedziału zalecanego przez kodeks praktyki. Badaniem kwasowości miareczkowej soków marchwiowych zajmowali się wcześniej G. Pierzynowska-Korniak, R. Zadernowski i K. Markiewicz [8], uzyskując wyniki zbliżone do przedstawionych powyżej, lecz o mniejszym zróżnicowaniu (0,27 0,40% [m/m]) oraz A. Rivas i inni, uzyskując znacznie wyższy wynik 0,57% [1], co może być wynikiem odmiennych warunków upraw lub zastosowania innych odmian marchwi do produkcji soku; najwyższą wartość ph (6,46) uzyskano dla soku marki Eko-Vit, natomiast najniższą wartość (3,59) dla soku marki Paquito. 13,6% wszystkich analizowanych próbek nie spełnia wymagań normy. Wytyczne kodeksu praktyki nie regulują tej kwestii. Nieco wyższą wartość ph od oznaczonej dla soku marki Paquito (3,83) uzyskali w swoich badaniach A. Rivas i inni [1]; oznaczenie zawartości kwasów lotnych wykazało najmniejszą ich ilość w sokach marki: Buźka, Pawełek, Vitaminka (po 0,07 g/l), zaś największą w próbkach soku Carrefour (0,17 g/l). Mimo to wszystkie próbki są zgodne z wymaganiami kodeksu, natomiast norma nie reguluje tej kwestii; oznaczając zawartość alkoholu etylowego, wykryto jego obecność jedynie w próbkach marki Vitaminka (0,5 g/l), wartość ta jednak nie przekracza wskazanych przez kodeks. Norma nie reguluje tej kwestii; pod względem zawartości soli spożywczej wszystkie soki spełniały wymagania, przy czym najwyższą jej zawartość oznaczono w sokach marek Buźka i Eko-Vit (po 0,025% [m/m]), a najniższą w soku marki Pawełek 0,012% [m/m]; oznaczenie zawartości popiołu całkowitego wykazało największą jego ilość w próbkach soku: Buźka 9,95 g/l, a najmniejszą w próbce soku marki Kubuś 1,4 g/l. 77,3% badanych soków nie spełnia zaleceń kodeksu. Polska Norma nie reguluje tej kwestii. Wyniki podobne do tych dotyczących soku marki Buźka uzyskano podczas badań prowadzonych w Instytucie Żywności i Żywienia [20]. Sok Buźka jest sokiem odwirowywanym, a co za tym idzie nieco innym od soków przecierowych zarówno pod względem cech sensorycznych, jak i fizykochemicznych, co ma istotny wpływ na zawartość popiołu całkowitego. Sok analizowany w Instytucie Żywności i Żywienia był najprawdopodobniej otrzymany tą metodą;

12 200 oznaczenie zawartości zanieczyszczeń mineralnych wykazało znacznie mniejsze ilości od wartości granicznej (0,04% [m/m]), gdyż najwyższa zmierzona wartość wyniosła 0,016% (sok marki Pawełek), zaś najniższa 0,001% [m/m] (soku marki Carrefour); oznaczenie zawartości białka wykazało największą jego ilość w soku Buźka 1,156% [m/m], a najmniejszą w soku marki Pawełek 0,305% [m/m]. Tak znacząca rozpiętość wyników wskazuje na istotny wpływ procesu technologicznego na zawartość białka w sokach marchwiowych. Choć jest to parametr nieregulowany przez żaden z przywołanych dokumentów, inne źródła [20] podają, że zawartość białka w sokach marchwiowych oscyluje wokół 0,4% [m/m]; oznaczenie zawartości witaminy C wykazało bardzo zróżnicowaną jej zawartość w poszczególnych sokach. Największą zawartość, bo aż 59,22 mg/100g, oznaczono w soku marki Vitaminka, a najmniejszą, bo zaledwie 3,85 mg/100g, w soku marki Smakuś. Tak duże zróżnicowanie zawartości tej witaminy w badanych sokach jest wynikiem zabiegu wzbogacania w nią niektórych soków, co sprawia, że jej zawartość zmienia się zazwyczaj o rząd wielkości. W publikacjach innych autorów zawartość witaminy C w sokach marchwiowych również zawiera się (z tych samych przyczyn) w dość szerokim przedziale wartości (od 3,7 mg/100g [18] do 69,1 mg/100g [8]). W soku marchwiowym niewzbogacanym powinna ona wynosić ok. 1,2 mg/100g [20]; oznaczenie zawartości sumy karotenoidów również wykazało zróżnicowaną ich zawartość w poszczególnych sokach, od 3,66 mg/100g (38,64 mg/l) w soku marki Kubuś do 6,75 mg/100g (70,21 mg/l) w soku firmy Hortex. Polska Norma nie reguluje tej kwestii, a kodeks praktyki dopuszcza duże zróżnicowanie ( mg/l). Wcześniej zawartością karotenoidów w sokach marchwiowych zajmowali się G. Pierzynowska-Korniak, R. Zadernowski i K. Markiewicz [8], którzy uzyskali wyniki w przedziale 1,6 5,5 mg/100g, prowadząc badania nad zależnością zawartości wybranych składników soków marchwiowych od rodzaju zastosowanego procesu technologicznego; oznaczenie zawartości azotanów (III) wykazało najmniejszą ich ilość w próbce soku Hortex 0,005 mg/l (NO 2 ), a największą w próbce soku marki Michaś 0,116 mg/l (NO 2). Zgodnie z wytycznymi FAO/WHO [2] są to wartości bezpieczne dla dorosłego konsumenta. Pozostałe dokumenty nie regulują tej kwestii. Wcześniej zawartość azotanów (III) w sokach marchwiowych analizowali M. Śmiechowska, J. Newerli-Guz i P. Przybyłowski [19] i podobnie jak autor uzyskali zróżnicowane wyniki w zależności od sposobu wytwarzania soku; oznaczenie zawartości azotanów (V) wykazało najmniejszą ich ilość w próbce soku Arcadia 0,3 mg/l (NO 3), a największą w próbce marki Karotka 0,9 mg/l (NO 3). Zgodnie z wytycznymi FAO/WHO [2] są to wartości bezpieczne dla dorosłego konsumenta, jednocześnie są one zgodne z wytycznymi kodeksu

13 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 201 w tym zakresie. Wcześniej zawartość azotanów (V) w sokach marchwiowych badali M. Śmiechowska, J. Newerli-Guz i P. Przybyłowski [19], którzy uzyskli wyniki analogiczne do omawianych powyżej; wynika oznaczenia obecności SO 2 jako środka konserwującego nie zostały zamieszczone w tabeli ze względu na fakt, że wykonano jedynie próby jakościowe i nie można podać zakresów wartości. Obecność tej substancji stwierdzono w sokach wszystkich marek, z wyjątkiem soków Buźka i Eko-Vit, mimo że wielu producentów deklaruje, że jej nie stosuje; oznaczenie obecności sztucznych barwników nie dało wyników pozytywnych dla żadnej z badanych próbek; w trakcie oznaczenia szczelności opakowań nie stwierdzono żadnych niezgodności. Stwierdzenie tak licznych niezgodności z wytycznymi kodeksu praktyki, szczególnie w przypadku cech nieuwzględnionych w wymaganiach Polskiej Normy przemawia za koniecznością prowadzenia w dalszym ciągu działań kontrolnych produktów rynkowych branży sokowniczej w ramach DSK. 4. Wnioski Na podstawie przeprowadzonych analiz ustalono: 1) mniejsze lub większe rozbieżności z wytycznymi kodeksu praktyki AIJN w przypadku 60% omawianych cech jakości w odniesieniu do soków pomidorowych oraz 50% w odniesieniu do soków marchwiowych; 2) wykryte uchybienia dotyczą cech jakości nieuwzględnianych w przywołanej normie; 3) duża rozpiętość wyników w przypadku poszczególnych cech świadczy o dużym zróżnicowaniu materiału badawczego pod względem jakości; jest ona wynikiem braku jednoznacznych zasad obowiązujących wytwórców. Literatura [1] Effect of PEF and Heat Pasteurization on the Physical-chemical Characteristics of Blended Orange and Carrot Juice, A. Rivas, D. Rodrigo, A. Martinez, G.V. Barbosa- Canovas, M. Rodrigo, LWT Food Science and Technology 2006, nr 39. [2] JECFA Fifty-ninth Meeting, Geneva, 4-13 June 2002 Food Additives, who.int/ipcs/food/jecfa/summaries/en/summary_59.pdf. [3] Józefowicz M.E., Müller Detlef J.G., Fruit and Vegetable Juices and Human Health, Fruit and Vegetable Juices and Drinks Today and the XXI Century, Proceedings of the International Symposium, October 1999, Rytro, Poland. [4] Kłodowski A., DSK Dobrowolny System Kontroli jakości soków i nektarów. To ma sens!!!, Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny 2004, nr 1.

14 202 [5] Kodeks praktyki do oceny soków owocowych i warzywnych, Polish language edition, KUPSiNB, Warszawa [6] Oke M., Grittel Pinhero R., Paliyath G., The Effects of Genetic Transformation of Tomato with Antisens Phospholipase D cdna on the Quality Characteristics of Fruits and Their Processed Products, Food Biotechnology 2003, vol. 17, nr 3. [7] Owczarek L., Bieganowski A., Systemy a bezpieczeństwo produktów żywnościowych, Przemysł Spożywczy 2003, nr 2. [8] Pierzynowska-Korniak G., Zadernowski R., Markiewicz K., Carrot Juices Pressed from Enzyme-treated Pulp, Fruit and Vegetable Juices and Drinks Today and the XXI Century, Proceedings of the International Symposium, October 1999, Rytro, Poland. [9] Pierzynowska-Korniak G., Zadernowski R., Markiewicz K., The Quality of Commercial Pulpy Carrot-friut Juices, Fruit and Vegetable Juices and Drinks Today and the XXI Century, Proceedings of the International Symposium, October 1999, Rytro, Poland. [10] Płocharski W., Aktywność Dobrowolnego Systemu Kontroli a poprawa jakości soków (1), Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny 2005, nr 6. [11] Płocharski W., Aktywność Dobrowolnego Systemu Kontroli a poprawa jakości soków (2), Przemysł Fermentacyjny i Owocowo-Warzywny 2005, nr 7. [12] Płocharski W., Niewiarowicz B., Jakubowski A., Badania jakości soków w ramach Dobrowolnego Sysytemu Kontroli (DSK) (1), Przemysł Fermentacyjny i Owocowo- Warzywny 2004, nr 2. [13] Płocharski W., Niewiarowicz B., Jakubowski A., Badania jakości soków w ramach Dobrowolnego Sysytemu Kontroli (DSK) (2), Przemysł Fermentacyjny i Owocowo- Warzywny 2004, nr 3. [14] PN-A-75958:2002 Produkty warzywne i owocowo-warzywne. Soki. [15] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakości handlowej soków i nektarów owocowych (Dz.U. nr 177 poz. 1735). [16] Salles C., Nicklaus S., Septier C., Determination and Gustatory Properties of Taste- active Compounds in Tomato Juice, Food Chemistry 2003, vol. 81. [17] Soki i nektary, Hurt i Detal 2006, nr 5(7). [18] Soki warzywne i owocowo-warzywne a zdrowie, red. I. Nadolna, L. Szponar, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa [19] Śmiechowska M., Newerli-Guz J., Przybyłowski P., Zawartość azotanów (V) i (III) w sokach pitnych produkowanych z surowców ekologicznych i konwencjonalnych, XXXI Sesja Naukowa KTiChŻ PAN Żywność w dobie ekspansji naukowej: potencjał, oczekiwania, perspektywy, Akademia Rolnicza w Poznaniu, Poznań września [20] Tabele składu i wartości odżywczej żywności, H. Kunachowicz, I. Nadolna, B. Przygoda, K. Iwanow, PZWL, Warszawa 2005.

15 Analiza jakości wybranych soków warzywnych 203 Analysis of the Quality of Selected Vegetable Juices in the Aspect of the Requirements of the Polish Standard and Guidelines of the AIJN Code of Practice The objective of the work was to analyze selected quality parameters of tomato juices available in the Polish market as regards their conformity with both the requirements of the standard PN-A-75958:2002 and the guidelines of the Code of Practice. Twenty-four brands of tomato juice and twelve brands of carrot juice were analyzed. As a result of the physicochemical testing the following determinations were done: total extract, substances soluble in Brix, directly reducing sugars and total reducing sugars, saccharose, sugar-free extract, volatile acids, ethyl alcohol, edible salt, total ash, mineral impurities, protein, vitamin C, total carotenoids, nitrates (III) and (V), titratable acidity, ph, SO 2. The results are presented in tables and related to the Polish Standard PN-A-75958:2002 and the relevant guidelines of the Code of Practice. As a result of the carried out comparison, greater or smaller incompatibilities have been found for about 50% of the analyzed quality parameters, which is a serious problem as regards the creation of the juice sector good image.

OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH SOKÓW POMARAŃCZOWYCH

OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH SOKÓW POMARAŃCZOWYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 248 253 Beata Pyryt, Dorota Wilkowska OCENA JAKOŚCI WYBRANYCH SOKÓW POMARAŃCZOWYCH Katedra Towaroznawstwa i Zarządzania Jakością Akademia Morska Gdynia Kierownik:

Bardziej szczegółowo

Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK) jako przykład samokontroli branży.

Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK) jako przykład samokontroli branży. Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK) jako przykład samokontroli branży. Forum Technologii Browarniczych Barbara Groele Cieszyn, 06.10.2011 Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Wartość odżywcza i przydatność owoców rokitnika do produkcji soków

Wartość odżywcza i przydatność owoców rokitnika do produkcji soków Wartość odżywcza i przydatność owoców rokitnika do produkcji soków Piłat B., Zadernowski R., Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Wydział Nauki o Żywności, Katedra Przetwórstwa i Chemii Surowców Roślinnych,

Bardziej szczegółowo

Analiza zawartości substancji niepożądanych w wybranych sokach warzywnych

Analiza zawartości substancji niepożądanych w wybranych sokach warzywnych 68 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2005 Katedra Towaroznawstwa Żywności Analiza zawartości substancji niepożądanych w wybranych sokach warzywnych 1. Wprowadzenie Jednym z głównych czynników środowiska

Bardziej szczegółowo

Ocena możliwości prognozowania wybranych parametrów jakości zdrowotnej soków pomidorowych

Ocena możliwości prognozowania wybranych parametrów jakości zdrowotnej soków pomidorowych Zeszyty Naukowe nr 705 Akademii Ekonomicznej w Krakowie 2006 Katedra Towaroznawstwa Żywności Ocena możliwości prognozowania wybranych parametrów jakości zdrowotnej soków pomidorowych 1. Wprowadzenie Jednym

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE JAKOŚCI WYBRANYCH SOKÓW MARCHWIOWYCH I POMIDOROWYCH

PORÓWNANIE JAKOŚCI WYBRANYCH SOKÓW MARCHWIOWYCH I POMIDOROWYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 711 716 Rafał Wołosiak, Katarzyna Miłosz PORÓWNANIE JAKOŚCI WYBRANYCH SOKÓW MARCHWIOWYCH I POMIDOROWYCH Katedra Biotechnologii, Mikrobiologii i Oceny Żywności

Bardziej szczegółowo

Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK)

Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK) Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK) Barbara Groele Sekretarz Generalny KUPS Warszawa, 18 czerwca 2013 r. Czym jest Dobrowolny System Kontroli soków i nektarów (DSK)? Jednostka działającą

Bardziej szczegółowo

Informacja z kontroli jakość i prawidłowości oznakowania soków, napojów bezalkoholowych oraz wód za III kwartał 2010 r.

Informacja z kontroli jakość i prawidłowości oznakowania soków, napojów bezalkoholowych oraz wód za III kwartał 2010 r. Informacja z kontroli jakość i prawidłowości oznakowania soków, napojów bezalkoholowych oraz wód za III kwartał 2010 r. Kontrolą powyższych zagadnień objęto 11 placówek w tym: - 5 placówek sieci handlowych,

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY FIZYKOCHEMICZNE JEDNOSMAKOWYCH DESERÓW OWOCOWYCH DLA DZIECI I NIEMOWLĄT

PARAMETRY FIZYKOCHEMICZNE JEDNOSMAKOWYCH DESERÓW OWOCOWYCH DLA DZIECI I NIEMOWLĄT BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 645 650 Ewa Majewska, Jolanta Kowalska, Marta Marcińska PARAMETRY FIZYKOCHEMICZNE JEDNOSMAKOWYCH DESERÓW OWOCOWYCH DLA DZIECI I NIEMOWLĄT Zakład Oceny Jakości

Bardziej szczegółowo

Informacja w zakresie jakości miodów pitnych - kontrola doraźna II kwartał r.

Informacja w zakresie jakości miodów pitnych - kontrola doraźna II kwartał r. Informacja w zakresie jakości miodów pitnych - kontrola doraźna II kwartał 201 2 r. Zgodnie z programem kontroli doraźnej w zakresie jakości handlowej miodów pitnych (GI- BKJ-403-10/12) kontrolą objęto

Bardziej szczegółowo

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu towaroznawstwa żywności 1.2. Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Badane cechy Metoda badawcza Badane obiekty Metodyka Zawartość witaminy C A

Badane cechy Metoda badawcza Badane obiekty Metodyka Zawartość witaminy C A strona/stron 1/6 Wykaz metodyk badawczych stosowanych do badań żywności, materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością i kosmetyków w Oddziale Laboratoryjnym Badania Żywności Stosowane skróty/symbole:

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU RAPORT Z BADAŃ MONITORINGOWYCH ZAKRESIE WYBRANYCH GRUP ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ORAZ SUPLEMENTÓW DIETY PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 ROKU.

Bardziej szczegółowo

Beata Drużyńska, Klaudia Plewka

Beata Drużyńska, Klaudia Plewka BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 634 638 Beata Drużyńska, Klaudia Plewka Ocena towaroznawcza syropów malinowych SGGW, Katedra Biotechnologii, Mikrobiologii i Oceny Żywności, Zakład Oceny Jakości

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ

JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ SENSORY QUALITY OF PROCESSED VEGETABLES FROM ORGANIC PEPPER AND GREEN BEANS Ryszard Kosson, Krystyna Elkner, Anna Szafirowska-Walędzik

Bardziej szczegółowo

SOKI I MUSY WITAMINY W WYGODNEJ FORMIE Kompendium wiedzy o sokach i musach

SOKI I MUSY WITAMINY W WYGODNEJ FORMIE Kompendium wiedzy o sokach i musach Warszawa, dn. 23.04.2015 SOKI I MUSY WITAMINY W WYGODNEJ FORMIE Kompendium wiedzy o sokach i musach Dlaczego soki i musy są dobre dla rodziny? Zgodnie z opiniami ekspertów prawidłowe odżywianie już w okresie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 Spis treści WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 1.1. Podstawowe pojęcia towaroznawstwa 12 1.2. Towar 14 1.2.1. Podział towaroznawstwa 14 1.2.2. Przydatność wiedzy o towarach w pracy w handlu 15

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. owoców i warzyw, surowych i przetworzonych.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. owoców i warzyw, surowych i przetworzonych. Sylabus przedmiotu: Specjalność: Wybrane zagadnienia z technologii przemysłu spożywczego - przetwórstwo owocow i Wszystkie specjalności Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział:

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Jakość środków chemicznych stosowanych w produkcji cukru w aspekcie spełniania wymagań unijnych aktualizacja.

Jakość środków chemicznych stosowanych w produkcji cukru w aspekcie spełniania wymagań unijnych aktualizacja. Jakość środków chemicznych stosowanych w produkcji cukru w aspekcie spełniania wymagań unijnych aktualizacja. 1 Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 ustanawiające

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) Dz.U.07.137.967 2010.01.22 zm. Dz.U.2010.9.63 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) (Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 r.) Na

Bardziej szczegółowo

Składniki prozdrowotne w owocach i sokach owocowych. dr n. med. Beata Piórecka

Składniki prozdrowotne w owocach i sokach owocowych. dr n. med. Beata Piórecka Składniki prozdrowotne w owocach i sokach owocowych dr n. med. Beata Piórecka Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1169/2011 z 25 października 2011 r. zawiera informacje o zasadach umieszczania

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do formularza do zlecenia aukcji

Załącznik nr 2 do formularza do zlecenia aukcji Załącznik nr 2 do formularza do zlecenia aukcji WYMAGANE WARUNKI TECHNICZNO-UŻYTKOWE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Wymagane warunki techniczno-użytkowe przedmiotu zamówienia/zlecenia: I. Ogólne warunki techniczno

Bardziej szczegółowo

Soki owocowe i warzywne, przetworzone owoce i warzywa.

Soki owocowe i warzywne, przetworzone owoce i warzywa. opakowań Wartość łaczna Wartość 1 2 3 4 Ananas plastry w lekkim syropie typu Splendor, Kier, Tropico lub inne - puszka Barszcz czerwony - koncentrat typu Rolnik, Pudliszki, Jamar lub inne (butelka) Brzoskwinie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2008r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1537

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1537 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1537 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5 Data wydania: 20 lipca 2016 r. Nazwa i adres UO TECHNOLOGIA

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. dotycząca wyników kontroli jakości i prawidłowości oznakowania dżemów, powideł, konfitur, galaretek oraz syropów

I N F O R M A C J A. dotycząca wyników kontroli jakości i prawidłowości oznakowania dżemów, powideł, konfitur, galaretek oraz syropów -------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1537

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1537 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1537 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 4 Data wydania: 4 grudnia 2015 r. Nazwa i adres UO TECHNOLOGIA

Bardziej szczegółowo

Produkcja i eksport przetworów z owoców i warzyw w Polsce. Production and export of processed fruit and vegetables in Poland

Produkcja i eksport przetworów z owoców i warzyw w Polsce. Production and export of processed fruit and vegetables in Poland Sylwia Kierczyńska 1 Katedra Ekonomiki Przedsiębiorstw Agrobiznesu Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego Poznań Produkcja i eksport przetworów z owoców i warzyw w Polsce Production and export of processed

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok MONITORING I URZĘDOWA KONTROLA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW

Bardziej szczegółowo

Zeszyty. Ocena wpływu procesu utrwalania na determinanty jakości soków owocowych 3 (927)

Zeszyty. Ocena wpływu procesu utrwalania na determinanty jakości soków owocowych 3 (927) Zeszyty Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Naukowe 3 (927) ISSN 1898-6447 Zesz. Nauk. UEK, 2014; 3 (927): 33 41 Katedra Towaroznawstwa Żywności Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Ocena wpływu procesu utrwalania

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŚWIEŻYCH SOKÓW OWOCOWYCH W OKRESIE ICH PRZYDATNOŚCI DO SPOŻYCIA

JAKOŚĆ ŚWIEŻYCH SOKÓW OWOCOWYCH W OKRESIE ICH PRZYDATNOŚCI DO SPOŻYCIA BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLII, 2009, 3, str. 381 385 Beata Pyryt JAKOŚĆ ŚWIEŻYCH SOKÓW OWOCOWYCH W OKRESIE ICH PRZYDATNOŚCI DO SPOŻYCIA Katedra Technologii i Organizacji Żywienia Akademii Morskiej w Gdyni

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADAŃ IDENTYFIKACJI NAPROMIENIANIA W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z BADAŃ IDENTYFIKACJI NAPROMIENIANIA W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z BADAŃ IDENTYFIKACJI NAPROMIENIANIA W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok - 1 - PODSTAWA PRAWNA RAPORT Z BADAŃ IDENTYFIKACJI

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 775

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 775 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 775 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 22 sierpnia 2016 r. AB 775 Nazwa i adres GŁÓWNY

Bardziej szczegółowo

CECHY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI A DECYZJE ZAKUPOWE POLSKICH KONSUMENTÓW SOKÓW OWOCOWYCH*

CECHY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI A DECYZJE ZAKUPOWE POLSKICH KONSUMENTÓW SOKÓW OWOCOWYCH* BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLIX, 2016, 4, str. 788 794 Urszula Balon, Joanna M. Dziadkowiec, Tadeusz Sikora CECHY JAKOŚCI ŻYWNOŚCI A DECYZJE ZAKUPOWE POLSKICH KONSUMENTÓW SOKÓW OWOCOWYCH* Katedra Zarządzania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania Dz.U.03.27.237 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania (Dz. U. z dnia 17 lutego 2003 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego 1 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZASU I WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA WYBRANYCH ODMIAN JABŁEK NA WYDAJNOŚĆ TŁOCZENIA

WPŁYW CZASU I WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA WYBRANYCH ODMIAN JABŁEK NA WYDAJNOŚĆ TŁOCZENIA I N Ż YNIERIA R OLNICZA A GRICULTURAL E NGINEERING 1: Z. 3(138) S. 157-16 ISSN 19-76 Polskie Towarzystwo Inżynierii Rolniczej http://www.ptir.org WPŁYW CZASU I WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA WYBRANYCH ODMIAN

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

SKŁAD CHEMICZNY MARCHWI BIAŁEJ WHITE SATIN F1 ŚWIEŻEJ I MROŻONEJ

SKŁAD CHEMICZNY MARCHWI BIAŁEJ WHITE SATIN F1 ŚWIEŻEJ I MROŻONEJ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 364 369 Beata Wronowska, Ryszard Zadernowski SKŁAD CHEMICZNY MARCHWI BIAŁEJ WHITE SATIN F1 ŚWIEŻEJ I MROŻONEJ Katedra Przetwórstwa i Chemii Surowców Roślinnych

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH WYRÓŻNIKÓW AUTENTYCZNOŚCI SOKÓW I NAPOJÓW TYPU MULTIWITAMINA

OCENA WYBRANYCH WYRÓŻNIKÓW AUTENTYCZNOŚCI SOKÓW I NAPOJÓW TYPU MULTIWITAMINA Marta Czarnowska, Elżbieta Gujska, Joanna Stocka, Joanna Michalak, Monika Urbaniak Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie OCENA WYBRANYCH WYRÓŻNIKÓW AUTENTYCZNOŚCI SOKÓW I NAPOJÓW TYPU MULTIWITAMINA

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

Zawartość. Wstęp I. TECHNOLOGIA PRZETWÓRSTWA OWOCÓW I WARZYW. 1. Półprodukty owocowe i warzywne Marta Mitek Wprowadzenie

Zawartość. Wstęp I. TECHNOLOGIA PRZETWÓRSTWA OWOCÓW I WARZYW. 1. Półprodukty owocowe i warzywne Marta Mitek Wprowadzenie Zawartość 141116 Wstęp I. TECHNOLOGIA PRZETWÓRSTWA OWOCÓW I WARZYW 1. Półprodukty owocowe i warzywne Marta Mitek 1.1. Wprowadzenie 1.2. Technologia produkcji pulp 1.3. Technologia produkcji wsadów owocowych

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 12 grudnia 2012 r. (12.12) (OR. en) 17675/12 DENLEG 120 SAN 328

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 12 grudnia 2012 r. (12.12) (OR. en) 17675/12 DENLEG 120 SAN 328 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 12 grudnia 2012 r. (12.12) (OR. en) 17675/12 DENLEG 120 SAN 328 PISMO PRZEWODNIE Od: Komisja Europejska Data otrzymania: 7 grudnia 2012 r. Do: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Substancje dodatkowe definicja

Substancje dodatkowe definicja Dozwolone i niedozwolone substancje dodatkowe w żywności - podział i ich wpływ na zdrowie! Stosowanie przez producentów spożywczych dodatków do żywności, które wpływają na właściowści produktów żywnościowych,

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Definicja i zakres pojęcia technologia 1.2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Informacja z wyników kontroli jakości handlowej i prawidłowości oznakowania soków i napojów bezalkoholowych oraz wód za III kwartał 2009

Informacja z wyników kontroli jakości handlowej i prawidłowości oznakowania soków i napojów bezalkoholowych oraz wód za III kwartał 2009 Sporządził: Data sporządzenia: 2009-11-20 Osoba odpowiedzialna: Data upublicznienia: 2009-11-20 Redaktor Biuletynu Joanna Tudruj Soki i napoje bezalkoholowe - III kwartał 2009 r. 19/2009 Informacja z wyników

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia r. zmieniające rozporządzenie w sprawie znakowania żywności wartością odżywczą

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia r. zmieniające rozporządzenie w sprawie znakowania żywności wartością odżywczą ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia..... 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie znakowania żywności wartością odżywczą Na podstawie art. 51 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOSC NIEKTÓRYCH METALI SLADOWYCH W ODMIANOWYCH MIODACH PSZCZELICH

ZAWARTOSC NIEKTÓRYCH METALI SLADOWYCH W ODMIANOWYCH MIODACH PSZCZELICH PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXI 1987 ZAWARTOSC NIEKTÓRYCH METALI SLADOWYCH W ODMIANOWYCH MIODACH PSZCZELICH A n n a M i ę d z y b r o d z k a, T e r e s a H e ród Zakład Żywienia Człowieka Akademii

Bardziej szczegółowo

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r.

Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r. Wyniki kontroli przeprowadzonych przez WIJHARS z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r. Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z/s w Zielonej Górze w IV kwartale 2013 r.

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 38 ds. Przetworów Owocowych i Warzywnych

PLAN DZIAŁANIA KT 38 ds. Przetworów Owocowych i Warzywnych Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 38 ds. Przetworów Owocowych i Warzywnych STRESZCZENIE KT 38 ds. Przetworów Owocowych i Warzywnych zajmuje się opracowywaniem, adaptacją i nowelizacją norm dotyczących terminologii,

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Analysis of food

KARTA KURSU. Analysis of food KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Analiza żywności Analysis of food Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator dr Apolonia Sieprawska Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem wykładów jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Lista akredytowanych laboratoriów wykonujących analizy zawartości składników odżywczych w środkach spożywczych

Lista akredytowanych laboratoriów wykonujących analizy zawartości składników odżywczych w środkach spożywczych Lista akredytowanych laboratoriów wykonujących analizy zawartości składników odżywczych w środkach spożywczych Nazwa Adres Rodzaj analiz Produkty Metoda Akredytacja 1 2 3 4 5 6 Silliker Sp. z o.o. Waryńskiego

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy na temat Wiem jak rozpoznać i sięgnąć po żywność ekologiczną TEST WYBORU

Konkurs wiedzy na temat Wiem jak rozpoznać i sięgnąć po żywność ekologiczną TEST WYBORU Konkurs wiedzy na temat Wiem jak rozpoznać i sięgnąć po żywność ekologiczną TEST WYBORU Zaznacz poprawne odpowiedzi, w każdym pytaniu jest podana jedna poprawna odpowiedź. Wydrukuj rozwiązany test, podpisz

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. z prowadzenia w 2009 r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.

SPRAWOZDANIE. z prowadzenia w 2009 r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt. SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2009 r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi pt.: OCENA WPŁYWU WARUNKÓW PRZECHOWYWANIA NA JAKOŚĆ WARZYW ŚWIEŻYCH

Bardziej szczegółowo

MONITORING DIOKSYN W TŁUSZCZACH I OLEJACH PRZEZNACZONYCH DO śywienia ZWIERZĄT ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM 225/2012 Z DNIA 15 MARCA 2012R.

MONITORING DIOKSYN W TŁUSZCZACH I OLEJACH PRZEZNACZONYCH DO śywienia ZWIERZĄT ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM 225/2012 Z DNIA 15 MARCA 2012R. MONITORING DIOKSYN W TŁUSZCZACH I OLEJACH PRZEZNACZONYCH DO śywienia ZWIERZĄT ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM 225/2012 Z DNIA 15 MARCA 2012R. Kamila Pietrasiak Wojewódzki Inspektorat Weterynarii w Łodzi Definicje

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 24 kwietnia 2014 r. Nazwa i adres NUSCANA

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNY NAPÓJ PORZECZKOWO ZIOŁOWY

EKOLOGICZNY NAPÓJ PORZECZKOWO ZIOŁOWY EKOLOGICZNY NAPÓJ PORZECZKOWO ZIOŁOWY Konferencja EPOS Innowacyjna Edukacja dla Potrzeb Sektora Żywności Ekologicznej, Rogów, 30.06-1.07 2016 Agnieszka Czerniszewska Monika Wroniszewska Dlaczego ten produkt?

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

Wydział Lekarski CM. Po zakończeniu zajęć student: w zakresie wiedzy:

Wydział Lekarski CM. Po zakończeniu zajęć student: w zakresie wiedzy: Załącznik nr 4 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Sylabus modułu kształcenia na studiach wyższych Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział Lekarski

Bardziej szczegółowo

BADANIA PORÓWNAWCZE PAROPRZEPUSZCZALNOŚCI POWŁOK POLIMEROWYCH W RAMACH DOSTOSOWANIA METOD BADAŃ DO WYMAGAŃ NORM EN

BADANIA PORÓWNAWCZE PAROPRZEPUSZCZALNOŚCI POWŁOK POLIMEROWYCH W RAMACH DOSTOSOWANIA METOD BADAŃ DO WYMAGAŃ NORM EN PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 1 (137) 2006 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 1 (137) 2006 ARTYKUŁY - REPORTS Anna Sochan*, Anna Sokalska** BADANIA PORÓWNAWCZE PAROPRZEPUSZCZALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Napój likopenowy Jabłkowo-Brzoskwiniowy

Napój likopenowy Jabłkowo-Brzoskwiniowy Napoje likopenowe > Model : 624 Producent : Cinna Napój likopenowy o smaku Jabłkowo - Brzoskwiniowym Napój likopenowy LycoLife produkowany jest z naturalnych surowców na bazie wody głębinowej z dodatkiem

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRODUKTÓW Nadzienia Marmolady Powidła

KATALOG PRODUKTÓW Nadzienia Marmolady Powidła KATALOG PRODUKTÓW Nadzienia Marmolady Powidła 2015/2016 Nadzienia wysoki procentowy udział owoców, naturalny owocowy smak, duże kawałki owoców, powstają z owoców nie konserwowanych chemicznie, doskonale

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 28.5.2008 KOM(2008) 336 wersja ostateczna 2008/0108 (CNS) C6-0247/08 Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1234/2007 ustanawiające

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

Mądre zakupy. Kryteria wyboru żywności

Mądre zakupy. Kryteria wyboru żywności Kryteria wyboru żywności Plan prezentacji: Podstawowe definicje Rady dla kupującego Etykiety produktów żywnościowych Substancje dodatkowe Wzbogacanie żywności Znakowanie żywności ekologicznej Znakowanie

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Jak rozumieć informacje zamieszczone na etykiecie produktu spożywczego. Cel: wyjaśnienie uczniom, jak korzystać z informacji żywieniowych

Bardziej szczegółowo

Radom, dnia r. OGŁOSZENIE

Radom, dnia r. OGŁOSZENIE Radom, dnia 10. 08. 2016 r. OGŁOSZENIE Dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej Nr 32 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Radomiu ogłasza konkurs ofert na najem pomieszczenia i prowadzenie sklepiku szkolnego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50 NIP

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ NOWE PRZEPISY ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ I. ROZPORZADZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 pa ździernika 2011 W dniu 12 grudnia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

(21) Numer zgłoszenia: (54) Sposób wytwarzania preparatu barwników czerwonych buraka ćwikłowego

(21) Numer zgłoszenia: (54) Sposób wytwarzania preparatu barwników czerwonych buraka ćwikłowego RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)167526 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 292733 (22) Data zgłoszenia: 10.12.1991 (51) IntCl6: C12P 1/00 C12N

Bardziej szczegółowo

SATYSFAKCJA KLIENTÓW SKLEPÓW SPOŻYWCZYCH FUNKCJONUJĄCYCH W SIECI HANDLOWEJ - BADANIA ANKIETOWE

SATYSFAKCJA KLIENTÓW SKLEPÓW SPOŻYWCZYCH FUNKCJONUJĄCYCH W SIECI HANDLOWEJ - BADANIA ANKIETOWE Anna Kasprzyk Mariusz Giemza Katedra Zarządzania Jakością Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie SATYSFAKCJA KLIENTÓW SKLEPÓW SPOŻYWCZYCH FUNKCJONUJĄCYCH W SIECI HANDLOWEJ - BADANIA ANKIETOWE Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne

Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne Badania biegłości laboratorium poprzez porównania międzylaboratoryjne Dr inż. Maciej Wojtczak, Politechnika Łódzka Badanie biegłości (ang. Proficienty testing) laboratorium jest to określenie, za pomocą

Bardziej szczegółowo

W celu zachowania zgodności z przepisami Rozporządzenia, organizacje GS1 Polska i ECR Polska rekomendują :

W celu zachowania zgodności z przepisami Rozporządzenia, organizacje GS1 Polska i ECR Polska rekomendują : Rozporządzenie UE w w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności Wspólne stanowisko odnośnie zasad przekazywania informacji przez Internet 1. Wprowadzenie Od 13 grudnia tego roku, podmioty

Bardziej szczegółowo

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Klaudyna Terlicka, Principal Regulatory Advisor 21 Październik 2011 Innovation Nutrition Regulatory Safety Sensory Leatherhead Food Research 1919 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis. Sylabus przedmiotu: Specjalność: W: Dodatki do żywności Wszystkie specjalności Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria produkcji Inżynieryjno-Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Akryloamid w żywności czy jest się czego obawiać?

Akryloamid w żywności czy jest się czego obawiać? Akryloamid w żywności czy jest się czego obawiać? Iwona Gielecińska Instytut Żywności i Żywienia Warszawa, 16 marca 2016 r. Wpływ akryloamidu na organizm w badaniach na zwierzętach i kulturach komórkowych

Bardziej szczegółowo

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie)

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) 1. Czym jest GDA? GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) to wartości poziomu spożycia poszczególnych składników odżywczych w codziennej diecie zostały wyznaczone przez naukowców dla przeciętnego

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ KAROTENOIDÓW W SOKACH PRZECIEROWYCH Z MARCHWI UTRWALONYCH TECHNOLOGIĄ WYSOKOCIŚNIENIOWĄ (HPP)

STABILNOŚĆ KAROTENOIDÓW W SOKACH PRZECIEROWYCH Z MARCHWI UTRWALONYCH TECHNOLOGIĄ WYSOKOCIŚNIENIOWĄ (HPP) Waldemar Żyngiel Akademia Morska w Gdyni STABILNOŚĆ KAROTENOIDÓW W SOKACH PRZECIEROWYCH Z MARCHWI UTRWALONYCH TECHNOLOGIĄ WYSOKOCIŚNIENIOWĄ (HPP) Celem pracy było określenie wpływu parametrów utrwalania

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. z kontroli prawidłowości oznakowania środków spożywczych w zakresie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych

I N F O R M A C J A. z kontroli prawidłowości oznakowania środków spożywczych w zakresie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

2 Chmiel Polski S.A., ul. Diamentowa 27, Lublin

2 Chmiel Polski S.A., ul. Diamentowa 27, Lublin Acta Agrophyisca, 25, 6(2), 353-357 PORÓWNANIE WARTOŚCI WSKAŹNIKÓW STARZENIA W OCENIE WYBRANYCH PRODUKTÓW CHMIELOWYCH Jerzy Jamroz 1, Artur Mazurek 1, Marek Bolibok 2, Wojciech Błaszczak 2 1 Zakład Oceny

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z organizacji i przebiegu egzaminów eksternistycznych w sesji jesiennej 2015 r. i sesji zimowej 2016 r.

Sprawozdanie z organizacji i przebiegu egzaminów eksternistycznych w sesji jesiennej 2015 r. i sesji zimowej 2016 r. Sprawozdanie z organizacji i przebiegu egzaminów eksternistycznych w sesji jesiennej 1 r. i sesji zimowej 16 r. Opracowanie: Sylwia Derda (Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Warszawie) OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA

Bardziej szczegółowo

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski

Sterowanie procesem i jego zdolność. Zbigniew Wiśniewski Sterowanie procesem i jego zdolność Zbigniew Wiśniewski Wybór cech do kart kontrolnych Zaleca się aby w pierwszej kolejności były brane pod uwagę cechy dotyczące funkcjonowania wyrobu lub świadczenia usługi

Bardziej szczegółowo

ZMIANY JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ SOKÓW MARCHWIOWYCH PODCZAS PRÓBY PRZECHOWALNICZEJ

ZMIANY JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ SOKÓW MARCHWIOWYCH PODCZAS PRÓBY PRZECHOWALNICZEJ BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 397 401 Iwona Gientka, Anna Chlebowska-Śmigiel, Kamila Sawikowska ZMIANY JAKOŚCI MIKROBIOLOGICZNEJ SOKÓW MARCHWIOWYCH PODCZAS PRÓBY PRZECHOWALNICZEJ Szkoła Główna

Bardziej szczegółowo

(notyfikowana jako dokument nr C(2016) 1419) (Jedynie tekst w języku duńskim jest autentyczny)

(notyfikowana jako dokument nr C(2016) 1419) (Jedynie tekst w języku duńskim jest autentyczny) L 70/22 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2016/375 z dnia 11 marca 2016 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu lakto-n-neotetraozy jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97

Bardziej szczegółowo

wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 17 maja 2016 r.

wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 17 maja 2016 r. ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 17 maja 2016 r. Nazwa i adres NUSCANA BIOTECHNIKA

Bardziej szczegółowo

ZAPRASZAMY DO NASZEGO EKO SADU NA: * OWOCE ŚWIEŻE I SUSZONE * NATURALNE SOKI OWOCOWE * EKO OWOCE, SUSZ I SOKI

ZAPRASZAMY DO NASZEGO EKO SADU NA: * OWOCE ŚWIEŻE I SUSZONE * NATURALNE SOKI OWOCOWE * EKO OWOCE, SUSZ I SOKI OWOCE ŚWIEŻE OWOCE SUSZONE EKOLOGICZNE SOKI OWOCOWE ZAPRASZAMY DO NASZEGO EKO SADU NA: * OWOCE ŚWIEŻE I SUSZONE * NATURALNE SOKI OWOCOWE * EKO OWOCE, SUSZ I SOKI Poznajmy się! * Jesteśmy firmą rodzinną,

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. dotycząca wyników kontroli jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż tłuszcze mleczne

I N F O R M A C J A. dotycząca wyników kontroli jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż tłuszcze mleczne ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

Świadectwa wzorcowania zawartość i interpretacja. Anna Warzec

Świadectwa wzorcowania zawartość i interpretacja. Anna Warzec Świadectwa wzorcowania zawartość i interpretacja Anna Warzec WSTĘP Plan wystąpienia ŚWIADECTWO WZORCOWANIA Spójność pomiarowa Wyniki wzorcowania Zgodność z wymaganiami POTWIERDZANIE ZGODNOŚCI WZORCOWANEGO

Bardziej szczegółowo

Informacja z działalności Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS) w okresie 1.01.2008 30.11.2008

Informacja z działalności Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS) w okresie 1.01.2008 30.11.2008 Informacja z działalności Stowarzyszenia KUPS w okresie 1.01.2008-30.11.2008 1 1) Skład Zarządu Warszawa, 1 grudnia 2008 roku Informacja z działalności Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków (KUPS)

Bardziej szczegółowo

Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej

Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej Po kilku latach dyskusji na poziomie europejskim oraz wielu konsultacji z organizacjami producentów

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo zbożowe 1.1. Asortyment przetwórstwa zbożowego 1.2. Surowce

Bardziej szczegółowo

Rolniczy handel detaliczny informacje podstawowe

Rolniczy handel detaliczny informacje podstawowe Rolniczy handel detaliczny informacje podstawowe Od dnia 1 stycznia 2017 r. weszły w życie akty prawne umożliwiające rejestrację rolniczego handlu detalicznego, w tym przede wszystkim ustawa z dnia 16

Bardziej szczegółowo