POWŁOKI OCHRONNE W KOROZJI WYSOKOTEMPERATUROWEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POWŁOKI OCHRONNE W KOROZJI WYSOKOTEMPERATUROWEJ"

Transkrypt

1 POWŁOKI OCHRONNE W KOROZJI WYSOKOTEMPERATUROWEJ

2 PLAN PREZENTACJI 1) Podstawowe definicje 2) Metody nakładania powłok 3) Powłoki ochronne w procesach korozji wysokotemperaturowej atmosfery utleniające atmosfery siarkujące atmosfery utleniająco-siarkujące atmosfery silnie nawęglające 4) Bariery termiczne (TBC)

3 DEFINICJE Powłoka, to zewnętrzna warstwa danego obiektu, różniąca się od niego własnościami fizykochemicznymi lub strukturą. Powłoka ochronna, to zewnętrzna warstwa materiału zapewniająca jego ochronę przed korozją.

4 LITERATURA 1. Ochrona przed Korozją. Poradnik. (Praca zbiorowa) Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa Developments in high-temperature corrosion and protection of materials. Ed. Wei Gao, Zhengwei Li. Woodhead Publishing Ltd. Cambridge, England, High-temperature oxidation of metals. N. Birks, G.H. Meier, F.S. Pettit. Cambridge University Press. New York, USA Corrosion: Fundamentals, Testing and Protection. ASM Handbook, vol. 13A. ASM International. Ohio Park, USA, 2003.

5 METODY NAKŁADANIA POWŁOK 1. Metoda elektrolityczna 2. Metody chemiczne (bezprądowe) 3. Metoda ogniowa (zanurzeniowa) 4. Natryskiwanie cieplne 5. Metody dyfuzyjne 6. Platerowanie 7. Naparowanie próżniowe metodą bezprądową

6 METODY PRZYGOTOWANIA POWIERZCHNI STALI POD POWŁOKI 1. Metody mechaniczne: - obróbka strumieniowo-cierna, - szczotkowanie 2. Metody fizyko-chemiczne: - odtłuszczanie w rozpuszczalnikach, - odtłuszczanie emulsyjne, - odtłuszczanie alkaliczne, - wytrawianie w kwasach i zasadach (usuwanie tlenków i wodorotlenków), - odtłuszczanie elektrolityczne, - odtłuszczanie za pomocą ultradźwięków 3. Metody cieplne oczyszczanie płomieniowe.

7 POWŁOKI ELEKTROLITYCZNE (GALWANICZNE) Elektrolityczne nakładanie powłok metalowych na podłoża przewodzące prowadzi się przez osadzanie metali z roztworu ich soli lub anod z tego metalu pod wpływem prądu elektrycznego. Przedmiot powlekany stanowi katodę, anodą jest natomiast płyta metalu powłokowego. Powłoki powstają przez tworzenie się ośrodków krystalizacji (zarodków), a następnie ich wzrost, aż do utworzenia ciągłej warstwy o określonej grubości. Czynniki wpływające na własności powłok: rodzaj metalu podłoża, rodzaj i stężenie elektrolitu, substancje dodatkowe (np. zwiększające przewodnictwo elektryczne kąpieli, powodujące powstawanie powłok drobnokrystalicznych lub wybłyszczanie powłoki), gęstość prądu, temperatura kąpieli, czas procesu, sposób mieszania kąpieli (mechaniczne, sprężonym powietrzem, itp.).

8 POWŁOKI CHEMICZNE Chemiczne (bezprądowe) nakładanie metali polega na redukcji związków metali z roztworów ich soli za pomocą reduktorów (sole kwasu podfosforowego lub inne). Dotychczas opracowano metody chemicznego osadzania niklu, kobaltu, cyny, miedzi, srebra, złota, palladu i platyny. W metodzie kontaktowej nakładania powłok chemicznych również bezprądowej powlekanie polega na wypieraniu jonów metalu z roztworu przez metal podłoża. Powłoki metalowe naniesione metodami chemicznymi rzadko stosuje się do celów ochrony przed korozją.

9 POWŁOKI OGNIOWE (ZANURZENIOWE) Powłoki ogniowe uzyskuje się poprzez powlekanie w kąpielach stopionego metalu mającego stanowić powłokę. Metoda ta jest najstarszym i najtańszym sposobem wytwarzania metalowych powłok ochronnych, trwale związanych z podłożem. Wyroby o dużej długości (taśmy, druty) są powlekane przez ciągłe ich przepuszczanie przez kąpiel stopionego metalu, natomiast wyroby pojedyńcze są powlekane w sposób cykliczny, tj. przez pojedyńcze ich zanurzaniem lub partiami za pomocą odpowiednich uchwytów, zawieszek i przenośnika. Jako materiały powłokowe stosuje się tylko te metale, których temperatura topnienia jest niższa od temperatury topnienia metalu podłoża. W praktyce stosuje się te metodę do nakładania powłok cynowych (232 oc), ołowiowych (327oC), cynkowych (419 o C) i aluminiowych (660 o C).

10 POWŁOKI OGNIOWE (ZANURZENIOWE) - schemat urządzenia do cynowania ogniowego 1 olej, 2 walec kierujący blachę, 3 topnik, 4 stopiona cyna

11 POWŁOKI NATRYSKIWANE CIEPLNIE Natryskiwanie cieplne metali (metalizacja natryskowa) polega na stopieniu, przy użyciu różnych źródeł ciepła (płomienia, łuku elektrycznego, łuku plazmowego lub przy wykorzystaniu prądów wielkiej częstotliwości), metalu powłokowego podanego w postaci drutu lub proszku, rozpyleniu po stopieniu i skierowaniu cząstek na podłoże za pomocą strumienia sprężonego gazu (najczęściej powietrza). W wysokiej temperaturze płomienia lub łuku, cząstki metalu ulegają częściowemu utlenieniu, a po uderzeniu w podłoże ulegają spłaszczeniu i zakleszczeniu się w jego nierównościach. Po uderzeniu w podłoże dochodzi do pękania cienkiej błony tlenkowej, w wyniku czego powłoka jest zbudowana z natryskiwanego metalu, jego tlenku i porów. Całkowita objętość porów z reguły nie przekracza 15 %.

12 POWŁOKI NATRYSKIWANE CIEPLNIE Schemat procesu tworzenia się natryskanej warstwy metalowej 1 błonka tlenowa na cząstce, 2 ciekłe wnętrze cząstki, 3 cząstka rozpryskująca się przy uderzeniu, 4 resztki błonki tlenkowej pozostające między natryskanymi cząstkami, 5 zakleszczanie cząstki, 6 cząstki złączone przez wzajemne zespawanie, 7 cząstka o niskiej temperaturze (nie plastyczna), 8 szczelina między cząstkami nie plastycznymi, 9 mikropory (wskutek gazów spalinowych na cząstkach, 10 powierzchnia podłoża (widoczne schropowacenia, 11 - podłoże

13 POWŁOKI DYFUZYJNE Powłoki dyfuzyjne wytwarzane są na drodze zmiany składu chemicznego warstwy przypowierzchniowej materiału podłoża w wyniku wprowadzania obcych pierwiastków. Powłoka dyfuzyjna stanowi część materiału podłoża nasyconą obcymi pierwiastkami i nie może być od niego oddzielona. Metale wprowadzone do podłoża dyfundują do sieci krystalicznej bez widocznej zmiany ich wymiarów. Typowe procesy dyfuzyjne: Aluminiowanie Chromowanie Chromoaluminiowanie Cynkowanie Chromokrzemowanie

14 PROCESY DYFUZYJNE - ALUMINIOWANIE Proces aluminiowania może być prowadzony w środowisku stałym, ciekłym lub gazowym. Do aluminiowania w środowisku stałym stosuje się sproszkowane aluminium, tlenek aluminium, żelazoglin, kaolin oraz chlorek amonu. Proces prowadzony jest w temperaturze o C i atmosferze azotu lub wodoru. Czas obróbki cieplnej wynosi od 1 do 3 godzin w przypadku drobnych części i od 10 do 14 godzin dla części o dużym przekroju. Aluminiowanie w środowiskach ciekłych zawierających % Al i 6-8% Fe prowadzi się w temperaturze o C przez 0,5-1 godziny. Do aluminiowania w środowisku gazowym stosuje się retorty zawierające mieszaninę aluminium (45%), tlenku glinu (45%) i chlorku amonowego (10%) oraz gaz ochronny: azot lub wodór. Temperatura procesu wynosi o C, a czas trwania 2 h.

15 PROCESY DYFUZYJNE - ALUMINIOWANIE Dyfuzyjna powłoka aluminiowa na stali a) po powlekaniu, b) po wyżarzaniu dyfuzyjnym; 1 powłoka Al, 2 podłoże stalowe, 3 warstwa chroniąca Al w czasie wyżarzania, 4 warstwa Al 2 O 3, 5 roztwór stały pseudostopu Al-Fe, 6 stal (podłoże) po rekrystalizacji

16 PROCESY DYFUZYJNE - CHROMOWANIE Proces dyfuzyjny chromowania może być prowadzony: w proszkach (żelazochrom lub chrom, chlorek amonowy, piasek kwarcowy, kaolin) w temperaturze ok. 950 o C. w kąpielach solnych (chlorek chromu, chlorek sodu i żelazochrom) w temperaturze o C. w środowisku gazowym (chlorek chromu CrCl 2 ) w temperaturze o C.

17 PROCESY DYFUZYJNE - CHROMOALUMINIOWANIE Jest to proces dyfuzyjny, w którym powierzchnię stali węglowej nasyca się obu pierwiastkami. Chromoaluminiowanie prowadzi się w proszkach (aluminium, żelazochrom, tlenek aluminium) lub w atmosferze gazowej zawierającej halogenki chromu i glinu oraz gaz nośny (argon, azot lub wodór) w zakresie temperatur o C przez okres 5-10 godzin.

18 PROCESY DYFUZYJNE - CYNKOWANIE Cynkowanie dyfuzyjne (szerardyzacja) prowadzi do powstania powłoki składającej się zwykle z 89,9 % żelaza, przy czym zawartość cynku przy powierzchni zewnętrznej powłoki wzrasta do ok. 80 %. Metoda ta ma znacznie mniejsze zastosowanie niż cynkowanie ogniowe. Zwykle stosuje się ją jedynie do nanoszenia powłok cynkowych na elementy o małych wymiarach.

19 PROCESY DYFUZYJNE - CHROMOKRZEMOWANIE Obróbkę dyfuzyjną stali konstrukcyjnych i żeliwa prowadzi się w atmosferze czterochlorku chromu i czterochlorku krzemu, otrzymywanej przez przepuszczanie chloru, chlorowodoru i azotu przez nagrzaną do o C mieszaninę żelazochromu i żelazokrzemu. Czas trwania obróbki wynosi ok. 8 godzin.

20 PLATEROWANIE Platerowanie polega na mechanicznym nakładaniu stosunkowo grubych warstw metalowych na arkusze blachy lub taśmy metalowe oraz na drut. Metal powłokowy (szlachetniejszy lub bardziej dekoracyjny) może być nakładany przez odlewanie, zgrzewanie, lutowanie, walcowanie lub tzw. metodą platerowania wybuchowego. Wnikanie metalu powłokowego do podłoża następuje pod wpływem nacisku i temperatury, zapewniającej zgrzewanie. Stale węglowe plateruje się najczęściej miedzią, niklem, aluminium oraz stalami kwasoodpornymi.

21 METODA PLATEROWANIA WYBUCHOWEGO Zestaw materiałów do łączenia wybuchowego a) układ płaski, b) układ walcowy; 1 materiał wybuchowy 2 detonator, 3 materiał nanoszony (lub łączony), 4 materiał przyjmujący platerę

22 POWŁOKI NAPAROWYWANE PRÓŻNIOWO Metody próżniowego naparowywania metali: Metody próżniowego naparowywania metali: Naparowywanie próżniowe bezprądowe Napylanie katodowe Metalizowanie jonowe

23 POWŁOKI OCHRONNE STOSOWANE W KOROZJI ZACHODZĄCEJ W ATMOSFERACH UTLENIAJĄCYCH Cr Cr 2 O 3 Al Al 2 O 3 Si SiO 2 MCrAlY (gdzie M = Co, Ni, Co/Ni) Al 2 O 3, Cr 2 O 3 MCrAlY-Si Al 2 O 3, Cr 2 O 3 MCrAlY-RE (gdzie RE = Y, Hf, Zr) Al 2 O 3 NiAl Al 2 O 3

24 Diagram fazowy układu Ni-Al

25 Przekrój powłoki Ni-Cr-Al-Y nałożonej metodą EB-PVD

26 Powierzchnia i przekrój powłoki Co-Cr-Al-Y nałożonej metodą EB-PVD na stopie IN-738

27 POWŁOKI OCHRONNE STOSOWANE W KOROZJI ZACHODZĄCEJ W ATMOSFERACH SIARKUJĄCYCH Mn MnS Ti TiS 2 Mo MoS 2 Nb NbS 2 Ta TaS 2 Ni-Mo, Fe-Mo, Co-Mo Fe-Mo-Al

28 Porównanie szybkości siarkowania i utleniania szeregu stopów T, K Fe-19Cr-2Al 10 Sulfidation Fe-18Cr Oxidation Co-20Cr k p, g 2 cm -4 s Ni-10Cr-5Al β-nial Co-25Cr-12Al Co-25Cr-3Al Fe-18Cr-20Al Co-35Cr β-nial Fe-5Cr-4Al Ni-30Cr Co-40Cr Fe-20Cr Co-10Cr Ni-12Cr Ni-4Cr / T, K -1

29 Szybkości siarkowania szeregu stopów Ni i Fe z Mo oraz Al Fe-19Cr-2Al Sulfidation Fe-18Cr Oxidation Co-20Cr T, K k p, g 2 cm -4 s β-nial Co-25Cr-12Al Co-25Cr-3Al Fe-18Cr-20Al Fe-30Mo-5Al Ni-30Cr Ni-10Cr-5Al Co-35Cr β-nial Fe-5Cr-4Al Mo Fe-20Cr Co-10Cr Ni-12Cr Co-40Cr Ni-40Mo Ni-4Cr / T, K -1 Ni-30Mo-7Al

30 POWŁOKI OCHRONNE STOSOWANE W KOROZJI ZACHODZĄCEJ W ATMOSFERACH UTLENIAJĄCO-SIARKUJĄCYCH Fe-Mo-Al Mo-Al Mo-Al-Si Nb-Al

31 Obraz zgorzeliny powstającej na superstopie w atmosferze utleniającej i utleniająco-siarkującej

32 Schemat degradacji materiałów w atmosferach utleniająco-siarkujących Me n+ S S S Environment Oxide Me n+ S S S Alloy (a) (b) Sulphide (c) S Environment S Oxide Alloy Me n+ Me n+ S S (d) (e) S (f) Sulphide S S Me n+ Environment Oxide Alloy S Me n+ Me n+ S S S S S S S (g) (h) (i) S

33 Szybkości siarkowania stopów metali wysokotopliwych z glinem T, K ps 2 = 10 3 Pa k p, g 2 cm -4 s Al-50Nb Al-80Ta Al-(34-46)Mo / T, K -1

34 Szybkości siarkowania stopów molibdenu z glinem k p, g 2 cm -4 s Al-34Mo Al-39Mo Al-46Mo T, K Mo E = 166 kj/mol Sulfidation 10-1 Pa (H Fe-30Mo-9Al 2 /H 2 S) E = 168 kj/mol Al-Mo E = 226 kj/mol / T, K -1

35 Wynik analizy rentgenograficznej stopu Al-34 Mo

36 Przekrój zgorzeliny siarczkowej narastającej na stopie Al-46 Mo

37 Porównanie szybkości siarkowania i utleniania szeregu stopów

38 Porównanie szybkości utleniania szeregu stopów Al-Mo-Si

39 Zawartość molibdenu w zgorzelinach powstających na szeregu stopach Al-Mo-Si

40 Porównanie kinetyki siarkowania dwu stopów Al-Mo z różną zawaertością krzemu

41 Porównanie szybkości siarkowania i utleniania szeregu stopów

42 Porównanie szybkości siarkowania szeregu stopów

43 Wynik analizy rentgenograficznej stopu Al-54Nb-20Si

44 Przekrój zgorzeliny siarczkowej narastającej na stopie Al-32Nb-6Si

45 Powłoki w ochronie przed korozją w atmosferach silnie nawęglających

46 Mechanizm korozji typu metal dusting żelaza i stali niskostopowych a) a C gaz stal CO + H 2 H 2 O + C (w stali) a C (Fe 3 C - Fe) a = 1 C b) a C cementyt stal CO + H 2 H 2 O + C (w cementycie) c) a C C + 3Fe Fe 3 C grafit cementyt stal CO + H 2 H 2 O + C (w graficie) d) a C grafit + Fe grafit cementyt stal CO + H 2 H 2 O + C (w graficie) Fe 3 C C + 3Fe

47 Typowe zniszczenia korozyjne stal niskostopowa 50 µ m stal wysokostopowa 50 µ m

48 Typowe zniszczenia korozyjne 2 cm 2 cm 1 cm

49 Typowe zniszczenia korozyjne 2 cm 2 cm

50 Obraz próbki stali 9Cr-1Mo po 3 godzinach reakcji w temperaturze 1173 K w atmosferze mieszaniny propanu-butanu 10 mm

51 Mechanizm korozji typu metal dusting stali wysokostopowych Cr O 2 3 Cr O 2 3 Cr O 2 3 C C stal węgliki stabilne stal węgliki stabilne węgliki metastabilne stal grafit pył nanostrukturalny Fe C 3Fe + C 3 Cr O 2 3 Cr O 2 3 węgliki stabilne węgliki metastabilne stal węgliki stabilne węgliki metastabilne stal

52 Bariery termiczne TBC

53 Schemat typowego układu TBC

54 Przekroje powłok TBC APS EB-PVD TBC

55 Powierzchnia i przekrój powłoki ochronnej z warstwą TBC po procesie utleniania EB-PVD YSZ TBC Pt-modified bond coat

56 Przekrój powłoki ochronnej z warstwą TBC po procesie utleniania EB-PVD YSZ TBC

57 Przekrój poprzeczny silnika czterosuwowego rzędowego o zapłonie iskrowym, Fiat Kolektor spalin Kanał wylotowy spalin Kanał dolotowy mieszanki paliwowo-powietrznej Zawór wylotowy Zawór dolotowy Komora spalania Cylinder z tłokiem i korbowodem M. Bernhardt, S. Dobrzyński, E. Loth, Silniki samochodowe, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa, 1988, s.327

58 Wyniki badań utleniania stali X33CrNiMn23-8 w warunkach wstrząsów cieplnych

59 Wyniki badań utleniania stali X50CrMnNiNbN21-9 w warunkach wstrząsów cieplnych

60 Makroskopowy obraz próbek wykonanych ze stali X33CrNiMn23-8 po różnej liczbie szoków cieplnych w temperaturze 1173 K 50 szoków 100 szoków 250 szoków 500 szoków

61 Makroskopowy obraz powierzchni próbek wykonanych ze stali X50CrMnNiNbN21-9 po różnej liczbie szoków cieplnych w temperaturze 1173 K 300 szoków 500 szoków

62 Powierzchnia warstwy TBC

63 Przekrój powłoki ochronnej z warstwą TBC naniesioną na stal ZrO 2 Y 2 O 3 outer layer of the coating Ni22Cr10AlY inner layer of the coating steel

64 Temperaturowa zależność szybkości utleniania stali z naniesioną powłoką ochronną T / K Oxidation k p / g 2 m -4 s Co-35Cr β-nial Fe-5Cr-4Al Ni-30Cr Ni-10Cr-5Al Fe-20Cr chromia formers alumina formers T / K -1 steel coated steel

65 Wyniki badań utleniania stali X50CrMnNiNbN21-9 pokrytej powłoką ochronną w warunkach wstrząsów cieplnych

66 Wyniki badań utleniania stali X33CrNiMn23-8 pokrytej powłoką ochronną w warunkach wstrząsów cieplnych

67 Wyniki badań utleniania dwu stali zaworowych pokrytych powłoką ochronną w warunkach wstrząsów cieplnych Time / h coated X50CrMnNiNbN21-9 steel m/s 10 4 / g cm coated X33CrNiMn23-8 steel 1 cycle = 2 h Number of thermal shocks

68 Makroskopowy obraz próbki ze stali X33CrNiMn23-8 pokrytej powłoką przed i po 500 szokach cieplnych w temperaturze 1173 K

69 KONIEC

WPŁYW RÓŻNOWARTOŚCIOWYCH DOMIESZEK NA SZYBKOŚĆ WZROSTU ZGORZELIN NA METALACH (TEORIA HAUFFEGO-WAGNERA)

WPŁYW RÓŻNOWARTOŚCIOWYCH DOMIESZEK NA SZYBKOŚĆ WZROSTU ZGORZELIN NA METALACH (TEORIA HAUFFEGO-WAGNERA) WPŁYW RÓŻNOWARTOŚCIOWYCH DOMIEZEK NA ZYBKOŚĆ WZROTU ZGORZELIN NA METALACH (TEORIA HAUFFEGO-WAGNERA) 1. K. Hauffe, Progress in Metal Physic, 4, 71 (1953).. P. Kofstad, Nonstoichiometry, diffusion and electrical

Bardziej szczegółowo

Nauka przez obserwacje - Badanie wpływu różnych czynników na szybkość procesu. korozji

Nauka przez obserwacje - Badanie wpływu różnych czynników na szybkość procesu. korozji Nauka przez obserwacje - Badanie wpływu różnych czynników na szybkość procesu korozji KOROZJA to procesy stopniowego niszczenia materiałów, zachodzące między ich powierzchnią i otaczającym środowiskiem.

Bardziej szczegółowo

KOROZJA STALI ZAWOROWYCH WYWOŁANA SPALINAMI BIOPALIW

KOROZJA STALI ZAWOROWYCH WYWOŁANA SPALINAMI BIOPALIW KOROZJA STALI ZAWOROWYCH W SILNIKACH SAMOCHODOWYCH, WYWOŁANA SPALINAMI BIOPALIW Plan prezentacji 1. Wprowadzenie a) sytuacja na ogólnoświatowym rynku paliw b) alternatywne źródła energii c) innowacyjne

Bardziej szczegółowo

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne:

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne: Metody łączenia metali rozłączne nierozłączne: Lutowanie: łączenie części metalowych za pomocą stopów, zwanych lutami, które mają niższą od lutowanych metali temperaturę topnienia. - lutowanie miękkie

Bardziej szczegółowo

PL 203790 B1. Uniwersytet Śląski w Katowicach,Katowice,PL 03.10.2005 BUP 20/05. Andrzej Posmyk,Katowice,PL 30.11.2009 WUP 11/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA

PL 203790 B1. Uniwersytet Śląski w Katowicach,Katowice,PL 03.10.2005 BUP 20/05. Andrzej Posmyk,Katowice,PL 30.11.2009 WUP 11/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203790 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 366689 (51) Int.Cl. C25D 5/18 (2006.01) C25D 11/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 2 BADANIA ODPORNOŚCI NA KOROZJĘ ELEKTROCHEMICZNĄ SYSTEMÓW POWŁOKOWYCH 1. WSTĘP TEORETYCZNY Odporność na korozję

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. Przeprowadzono następujące doświadczenie: Wyjaśnij przebieg tego doświadczenia. Zadanie: 3. Zadanie: 4

Zadanie 2. Przeprowadzono następujące doświadczenie: Wyjaśnij przebieg tego doświadczenia. Zadanie: 3. Zadanie: 4 Zadanie: 1 Do niebieskiego, wodnego roztworu soli miedzi wrzucono żelazny gwóźdź i odstawiono na pewien czas. Opisz zmiany zachodzące w wyglądzie: roztworu żelaznego gwoździa Zadanie 2. Przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Cynkowanie ogniowe chroni stal przed korozją. Warunki elementu konstrukcji

Cynkowanie ogniowe chroni stal przed korozją. Warunki elementu konstrukcji Ś ą Część 1 str. 1/ 9 Cynkowanie ogniowe chroni stal przed korozją Skuteczność ochrony antykorozyjnej oraz czas trwania tej ochrony zaleŝą od róŝnych czynników Warunki środowiskowe Wilgotność Zawartość

Bardziej szczegółowo

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 204234 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 363401 (51) Int.Cl. C23C 14/34 (2006.01) B22D 23/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA)

PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA) ISO 9001:2008, ISO/TS 16949:2002 ISO 14001:2004, PN-N-18001:2004 PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA) *) PVD - PHYSICAL VAPOUR DEPOSITION OSADZANIE

Bardziej szczegółowo

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych

w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych w_08 Chemia mineralnych materiałów budowlanych c.d. Chemia metali budowlanych Spoiwa krzemianowe Kompozyty krzemianowe (silikatowe) kity, zaprawy, farby szkło wodne Na 2 SiO 3 + 2H 2 O H 2 SiO 3 +

Bardziej szczegółowo

Wrocław dn. 18 listopada 2005 roku

Wrocław dn. 18 listopada 2005 roku Piotr Chojnacki IV rok, informatyka chemiczna Liceum Ogólnokształcące Nr I we Wrocławiu Wrocław dn. 18 listopada 2005 roku Temat lekcji: Zjawisko korozji elektrochemicznej. Cel ogólny lekcji: Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA

INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA INSTYTUT INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ PŁ LABORATORIUM TECHNOLOGII POWŁOK OCHRONNYCH ĆWICZENIE 1 POWŁOKI KONWERSYJNE-TECHNOLOGIE NANOSZENIA WSTĘP TEORETYCZNY Powłoki konwersyjne tworzą się na powierzchni metalu

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Laboratorium Ochrony przed Korozją. Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją Ćw. 9: ANODOWE OKSYDOWANIEALUMINIUM

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Samochodowych

Zespół Szkół Samochodowych Zespół Szkół Samochodowych Podstawy Konstrukcji Maszyn Materiały Konstrukcyjne i Eksploatacyjne Temat: OTRZYMYWANIE STOPÓW ŻELAZA Z WĘGLEM. 2016-01-24 1 1. Stopy metali. 2. Odmiany alotropowe żelaza. 3.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?)

PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) Korozja chemiczna PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH.. - należy podać schemat obliczeń (skąd się biorą konkretne podstawienia do wzorów?) 1. Co to jest stężenie molowe? (co reprezentuje jednostka/ metoda obliczania/

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI)

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) Metalurgia proszków jest dziedziną techniki, obejmującą metody wytwarzania proszków metali lub ich mieszanin z proszkami niemetali oraz otrzymywania wyrobów z tych proszków

Bardziej szczegółowo

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Chrom występuje w pyle powstającym

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 (21) Numer zgłoszenia: 331212 ( 13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1997 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT INśYNIERII MATERIAŁOWEJ POLITECHNIKA ŁÓDZKA

INSTYTUT INśYNIERII MATERIAŁOWEJ POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTYTUT INśYNIERII MATERIAŁOWEJ POLITECHNIKA ŁÓDZKA INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH LABORATORIUM KOROZJI ĆWICZENIE NR 5 TECHNOLOGIE NANOSZENIA POWŁOK GALWANICZNYCH Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Produkcja i budowa stali

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Produkcja i budowa stali KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM Produkcja i budowa stali Produkcja stali ŻELAZO (Fe) - pierwiastek chemiczny, w stanie czystym miękki i plastyczny metal o niezbyt dużej wytrzymałości STAL - stop żelaza

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie powierzchniowe i nie tylko. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG

Kształtowanie powierzchniowe i nie tylko. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Kształtowanie powierzchniowe i nie tylko Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Warstwa wierzchnia to część materiału, z jednej strony ograniczona rzeczywistą powierzchnią ciała stałego, a z

Bardziej szczegółowo

Emisja zanieczyszczeń przy lutospawaniu blach stalowych z powłokami ochronnymi. dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik

Emisja zanieczyszczeń przy lutospawaniu blach stalowych z powłokami ochronnymi. dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Emisja zanieczyszczeń przy lutospawaniu blach stalowych z powłokami ochronnymi dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Dym spawalniczy Dym spawalniczy (aerozol dwufazowy kondensacyjny) jest mieszaniną

Bardziej szczegółowo

PLAZMOWE NATRYSKIWANIE POWŁOK

PLAZMOWE NATRYSKIWANIE POWŁOK PLAZMOWE NATRYSKIWANIE POWŁOK Od blisko 40 lat w Katedrze Pieców Przemysłowych i Ochrony Środowiska prowadzi się badania w zakresie wytwarzania i stosowania powłok natryskiwanych plazmowo dla potrzeb gospodarki:

Bardziej szczegółowo

metody nanoszenia katalizatorów na struktury Metalowe

metody nanoszenia katalizatorów na struktury Metalowe metody nanoszenia katalizatorów na struktury Metalowe mgr inż. Ewelina Piwowarczyk Uniwersytet Jagielloński Wydział Chemii 1 Metody nanoszenia katalizatorów na struktury Metalowe Katalizatory na nośniku

Bardziej szczegółowo

3. Materiały stosowane do budowy maszyn elektrycznych

3. Materiały stosowane do budowy maszyn elektrycznych 3. Materiały stosowane do budowy maszyn elektrycznych 3.1. Materiały na rdzenie magnetyczne Wymagania w stosunku do materiałów magnetycznych miękkich: - duża indukcja nasycenia, - łatwa magnasowalność

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali

Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Ćwiczenie 1: Wyznaczanie warunków odporności, korozji i pasywności metali Wymagane wiadomości Podstawy korozji elektrochemicznej, wykresy E-pH. Wprowadzenie Główną przyczyną zniszczeń materiałów metalicznych

Bardziej szczegółowo

Proszki metalowe. PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia

Proszki metalowe. PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia PRODUCENT VMP Research & Production Holding JSC (VMP Holding) Ekaterinburg,Russia WYŁĄCZNY DYSTRYBUTOR NA TERENIE RP Intrapol II Sp. z o.o. Żywiec ul. Ks.Pr. Słonki 3c Proszki metalowe Unikatowa produkcja

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska BIOMATERIAŁY Metody pasywacji powierzchni biomateriałów Dr inż. Agnieszka Ossowska Gdańsk 2010 Korozja -Zagadnienia Podstawowe Korozja to proces niszczenia materiałów, wywołany poprzez czynniki środowiskowe,

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1.

Pierwiastki bloku d. Zadanie 1. Zadanie 1. Zapisz równania reakcji tlenków chromu (II), (III), (VI) z kwasem solnym i zasadą sodową lub zaznacz, że reakcja nie zachodzi. Określ charakter chemiczny tlenków. Charakter chemiczny tlenków:

Bardziej szczegółowo

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie. Nowa technologia - termodyfuzyjne Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.com Nowa technologia cynkowanie termodyfuzyjne Pragniemy zaprezentować nowe rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

WYTWARZANIE POWŁOK METODĄ ELEKTROLITYCZNĄ I ZANURZENIOWĄ

WYTWARZANIE POWŁOK METODĄ ELEKTROLITYCZNĄ I ZANURZENIOWĄ POLITECHNIKA GDAŃSKA KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ WYTWARZANIE POWŁOK METODĄ ELEKTROLITYCZNĄ I ZANURZENIOWĄ INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Opracowanie: Dr inż. Beata Świeczko-Żurek GDAŃSK 2009

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny. Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy:

Zakres tematyczny. Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy: STAL O SPECJALNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH FIZYCZNYCH I CHEMICZNYCH Zakres tematyczny 1 Podział stali specjalnych, ze względu na warunki pracy: - odporne na korozję, - do pracy w obniżonej temperaturze, - do pracy

Bardziej szczegółowo

5.11. Przerób z³omu elektronicznego... 213 5.12. Przerób z³omów niskomiedziowych i odpadów w piecu szybowym... 214 5.13. Maksymalizacja odzysku

5.11. Przerób z³omu elektronicznego... 213 5.12. Przerób z³omów niskomiedziowych i odpadów w piecu szybowym... 214 5.13. Maksymalizacja odzysku Spis treœci 1. Wiadomoœci wstêpne... 13 1.1. Wzrost liczby ludnoœci a recykling... 14 1.2. Recykling a oszczêdnoœæ energii i redukcja emisji CO 2... 16 1.3. Recykling a minimalizacja sk³adowanych odpadów

Bardziej szczegółowo

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne Technologia obróbki cieplnej Grzanie i ośrodki grzejne Grzanie: nagrzewanie i wygrzewanie Dobór czasu grzania Rodzaje ośrodków grzejnych Powietrze Ośrodki gazowe Złoża fluidalne Kąpiele solne: sole chlorkowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania

Wykład 8. Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem. Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Wykład 8 Przemiany zachodzące w stopach żelaza z węglem Przemiany zachodzące podczas nagrzewania Nagrzewanie stopów żelaza powyżej temperatury 723 O C powoduje rozpoczęcie przemiany perlitu w austenit

Bardziej szczegółowo

Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej

Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 9 Temat: Obróbki cieplno-chemiczne i powierzchniowe Łódź 2010 1 1. Wstęp teoretyczny

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5. Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin.

EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5. Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin. EKOLOGIA I OCHRONA ŚRODOWISKA W TRANSPORCIE LABORATORIUM Ćwiczenie 5 Temat: Ocena skuteczności działania katalitycznego układu oczyszczania spalin. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest ocena skuteczności

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ ELWOM 25. Mikrostruktura kompozytu W-Cu25: ciemne obszary miedzi na tle jasnego szkieletu wolframowego; pow. 250x.

MATERIAŁ ELWOM 25. Mikrostruktura kompozytu W-Cu25: ciemne obszary miedzi na tle jasnego szkieletu wolframowego; pow. 250x. MATERIAŁ ELWOM 25.! ELWOM 25 jest dwufazowym materiałem kompozytowym wolfram-miedź, przeznaczonym do obróbki elektroerozyjnej węglików spiekanych. Kompozyt ten jest wykonany z drobnoziarnistego proszku

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów Wykład 12 Lutowanie miękkie (SOLDERING) i twarde (BRAZING) dr inż. Dariusz Fydrych Kierunek

Bardziej szczegółowo

CELE KSZTAŁCENIA MODUŁU

CELE KSZTAŁCENIA MODUŁU Projekt SKILLS KOROZJA CELE KSZTAŁCENIA MODUŁU Poznanie mechanizmu korozji i jego czynników Poznanie istniejących sposobów ochrony Jak dostosować ochronę i projektować specyficzne części w warunkach użytkowania

Bardziej szczegółowo

Przy prawidłowej pracy silnika zapłon mieszaniny paliwowo-powietrznej następuje od iskry pomiędzy elektrodami świecy zapłonowej.

Przy prawidłowej pracy silnika zapłon mieszaniny paliwowo-powietrznej następuje od iskry pomiędzy elektrodami świecy zapłonowej. TEMAT: TEORIA SPALANIA Spalanie reakcja chemiczna przebiegająca między materiałem palnym lub paliwem a utleniaczem, z wydzieleniem ciepła i światła. Jeżeli w procesie spalania wszystkie składniki palne

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu. (na prawach rękopisu)

Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu. (na prawach rękopisu) Ćwiczenie 2. Charakteryzacja niskotemperaturowego czujnika tlenu (na prawach rękopisu) W analityce procesowej istotne jest określenie stężeń rozpuszczonych w cieczach gazów. Gazy rozpuszczają się w cieczach

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE POJĘCIA I PRAWA CHEMICZNE

PODSTAWOWE POJĘCIA I PRAWA CHEMICZNE PODSTAWOWE POJĘCIA I PRAWA CHEMICZNE Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Jaka jest średnia masa atomowa miedzi stanowiącej mieszaninę izotopów,

Bardziej szczegółowo

Newsletter nr 6/01/2005

Newsletter nr 6/01/2005 Newsletter nr 6/01/2005 Dlaczego stal nierdzewna jest odporna na korozję? (część II) Stalami nazywamy techniczne stopy żelaza z węglem i z innymi pierwiastkami, zawierające do 2 % węgla (symbol chemiczny

Bardziej szczegółowo

Stal - definicja Stal

Stal - definicja Stal \ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)179348

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)179348 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)179348 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 309561 (22) Data zgłoszenia: 10.07.1995 (51) Int.Cl7: C 21 D 1/26 C

Bardziej szczegółowo

PL B1. Sposób lutowania beztopnikowego miedzi ze stalami lutami twardymi zawierającymi fosfor. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL

PL B1. Sposób lutowania beztopnikowego miedzi ze stalami lutami twardymi zawierającymi fosfor. POLITECHNIKA WROCŁAWSKA, Wrocław, PL PL 215756 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 215756 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 386907 (51) Int.Cl. B23K 1/20 (2006.01) B23K 1/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA Część I Ćw. 7: POWŁOKI NIKLOWE

Laboratorium Ochrony przed Korozją. GALWANOTECHNIKA Część I Ćw. 7: POWŁOKI NIKLOWE Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Fizykochemii i Modelowania Procesów Laboratorium Ochrony przed Korozją GALWANOTECHNIKA Część I Ćw.

Bardziej szczegółowo

ZincTape AKTYWNE ZABEZPIECZENIA ANTYKOROZYJNE

ZincTape AKTYWNE ZABEZPIECZENIA ANTYKOROZYJNE ZincTape ZincTape została zaprojektowana do pokrywania powierzchni żelaza, stali, aluminium i metali lekkich, w celu ich ochrony przed korozją. Ochronę tę uzyskuje się poprzez nałożenie taśmy na powierzchnię,

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 7 z Tomu 1 REAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI

Fragmenty Działu 7 z Tomu 1 REAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI Fragmenty Działu 7 z Tomu 1 REAKCJE UTLENIANIA I REDUKCJI Zadanie 726 (1 pkt.) V/2006/A1 Konfigurację elektronową atomu glinu w stanie podstawowym można przedstawić następująco: 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p

Bardziej szczegółowo

PL 213904 B1. Elektrolityczna, nanostrukturalna powłoka kompozytowa o małym współczynniku tarcia, zużyciu ściernym i korozji

PL 213904 B1. Elektrolityczna, nanostrukturalna powłoka kompozytowa o małym współczynniku tarcia, zużyciu ściernym i korozji PL 213904 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 213904 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 390004 (51) Int.Cl. C25D 3/12 (2006.01) C25D 15/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Metale nieżelazne - miedź i jej stopy

Metale nieżelazne - miedź i jej stopy Metale nieżelazne - miedź i jej stopy Miedź jest doskonałym przewodnikiem elektryczności, ustępuje jedynie srebru. Z tego powodu miedź znalazła duże zastosowanie w elektrotechnice na przewody. Miedź charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Etap wojewódzki Propozycje rozwiązań i punktacja. Część I Zadania rachunkowe (0 39 pkt)

Etap wojewódzki Propozycje rozwiązań i punktacja. Część I Zadania rachunkowe (0 39 pkt) Etap wojewódzki Propozycje rozwiązań i punktacja Zad. 1 (0-5 pkt) Część I Zadania rachunkowe (0 39 pkt) 1pkt. za zastosowanie pojęcia okresu połowicznego rozpadu x początkowa ilość radonu-222 0,5x ilość

Bardziej szczegółowo

Technologia ceramiki: -zaawansowanej -ogniotrwałej Jerzy Lis, Dariusz Kata Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych

Technologia ceramiki: -zaawansowanej -ogniotrwałej Jerzy Lis, Dariusz Kata Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Technologia szkła i ceramiki Technologia ceramiki: -zaawansowanej -ogniotrwałej Jerzy Lis, Dariusz Kata Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych PODSTAWOWE IMANENTNE WŁAŚCIWOŚCI TWORZYW

Bardziej szczegółowo

Metale i niemetale. Krystyna Sitko

Metale i niemetale. Krystyna Sitko Metale i niemetale Krystyna Sitko Substancje proste czyli pierwiastki dzielimy na : metale np. złoto niemetale np. fosfor półmetale np. krzem Spośród 115 znanych obecnie pierwiastków aż 91 stanowią metale

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZED KOROZJĄ

OCHRONA PRZED KOROZJĄ OCHRONA PRZED KOROZJĄ Opracowanie: dr inż. Krystyna Moskwa, dr inż. Bogusław Mazurkiewicz, mgr Magdalena Bisztyga W przypadku większości materiałów nie jest możliwe całkowite usunięcie korozji, stąd też

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E 7 WPŁYW GĘSTOŚCI PRĄDU NA POSTAĆ OSADÓW KATODOWYCH MIEDZI

Ć W I C Z E N I E 7 WPŁYW GĘSTOŚCI PRĄDU NA POSTAĆ OSADÓW KATODOWYCH MIEDZI Ć W I C Z E N I E 7 WPŁYW GĘSTOŚCI PRĄDU NA POSTAĆ OSADÓW KATODOWYCH MIEDZI WPROWADZENIE Osady miedzi otrzymywane na drodze katodowego osadzania z kwaśnych roztworów siarczanowych mogą charakteryzować

Bardziej szczegółowo

Technologia Sponge-Jet - Dla zdrowia ludzi i jakości powłok

Technologia Sponge-Jet - Dla zdrowia ludzi i jakości powłok Technologia Sponge-Jet - Dla zdrowia ludzi i jakości powłok A.W.Chesterton proponuje nowatorską technologię mechanicznego czyszczenia powierzchni obróbką strumieniowo-ścierną. Zapewniającą uzyskanie właściwego

Bardziej szczegółowo

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 08/13

PL B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL BUP 08/13 PL 223497 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 223497 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 399322 (51) Int.Cl. B23P 17/00 (2006.01) C21D 8/12 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 4 Obróbka cieplno-chemiczna stali

Technologie Materiałowe II Wykład 4 Obróbka cieplno-chemiczna stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 4 Obróbka cieplno-chemiczna stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale niestopowe, stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe, specjalne. Łódź 2010

Bardziej szczegółowo

BADANIE WYNIKÓW NAUCZANIA Z CHEMII KLASA I GIMNAZJUM. PYTANIA ZAMKNIĘTE.

BADANIE WYNIKÓW NAUCZANIA Z CHEMII KLASA I GIMNAZJUM. PYTANIA ZAMKNIĘTE. BADANIE WYNIKÓW NAUCZANIA Z CHEMII KLASA I GIMNAZJUM. PYTANIA ZAMKNIĘTE. 1. Którą mieszaninę można rozdzielić na składniki poprzez filtrację; A. Wodę z octem. B. Wodę z kredą. C. Piasek z cukrem D. Wodę

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami. galwanicznymi.

Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami. galwanicznymi. 1 Zabezpieczanie żelaza przed korozją pokryciami galwanicznymi. Czas trwania zajęć: 90 minut Pojęcia kluczowe: - galwanizacja, - miedziowanie. Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Można zabezpieczyć

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

PN-EN 1708-1:2010 Spawanie. Szczegóły podstawowych złączy spawanych w stali. Część 1: Elementy ciśnieniowe (oryg.) Zastępuje: PN-EN 1708-1:2002

PN-EN 1708-1:2010 Spawanie. Szczegóły podstawowych złączy spawanych w stali. Część 1: Elementy ciśnieniowe (oryg.) Zastępuje: PN-EN 1708-1:2002 PN-EN 1708-1:2010 Spawanie. Szczegóły podstawowych złączy spawanych w stali. Część 1: Elementy ciśnieniowe (oryg.) Zastępuje: PN-EN 1708-1:2002 PN-EN 10028-1+A1:2010 Wyroby płaskie ze stali na urządzenia

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH

SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA I ODBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH ST B 01.03. Ogrodzenie SPIS TREŚCI : 1. CPV - 45342000-6 Ogrodzenie boisk Sporządził : SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA OGRODZENIE CPV 45342000-6

Bardziej szczegółowo

TEMAT 11: CZYNNIKI NISZCZĄCE PODŁOŻA I POWŁOKI MALARSKIE

TEMAT 11: CZYNNIKI NISZCZĄCE PODŁOŻA I POWŁOKI MALARSKIE TEMAT 11: CZYNNIKI NISZCZĄCE PODŁOŻA I POWŁOKI MALARSKIE 1 CZYNNIKAMI, KTÓRE OBNIŻAJĄ WARTOŚĆ LUB NISZCZĄ PODŁOŻE I POWŁOKI MALARSKIE, SĄ ODDZIAŁYWANIA: - FIZYCZNE: ściskanie, rozciąganie, zginanie, ścieranie,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW

ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW ĆWICZENIE 11 CHEMICZNE BARWIENIE METALI I STOPÓW WPROWADZENIE Jednym ze sposobów obróbki powierzchni metali i ich stopów jest barwienie. Proces ten prowadzi się w celach dekoracyjnych, nadania patyny lub

Bardziej szczegółowo

LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl

LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl Podstawowe informacje o stali Stal jest stopem żelaza, węgla i innych pierwiastków stopowych o zawartości do 2,14 % węgla. W praktyce, jako stale oznacza się stopy, które najczęściej zawierają żelazo,

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244.7 (13) (51) T3 Int.Cl. C22C 38/40 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

Plan: 1) krutki opis w ramach wstępu 2) Występowanie 3) Otrzymywanie 4) Właściwości 5) Związki 6) Izotopy 7) Zastosowanie 8) Znaczenie biologiczne

Plan: 1) krutki opis w ramach wstępu 2) Występowanie 3) Otrzymywanie 4) Właściwości 5) Związki 6) Izotopy 7) Zastosowanie 8) Znaczenie biologiczne Mied ź Plan: 1) krutki opis w ramach wstępu 2) Występowanie 3) Otrzymywanie 4) Właściwości 5) Związki 6) Izotopy 7) Zastosowanie 8) Znaczenie biologiczne 1) krutki opis w ramach wstępu Miedź (Cu, łac.

Bardziej szczegółowo

SurTec 609 Zetacoat. rewolucyjny system pasywacji powierzchni wszelkich metali przed malowaniem

SurTec 609 Zetacoat. rewolucyjny system pasywacji powierzchni wszelkich metali przed malowaniem SurTec 609 Zetacoat rewolucyjny system pasywacji powierzchni wszelkich metali przed malowaniem Spis treści: właściwości przebieg procesu odtłuszczanie płukanie pasywacja porady eksploatacyjne zdjęcia multi

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Metody wytwarzania elementów półprzewodnikowych

Metody wytwarzania elementów półprzewodnikowych Metody wytwarzania elementów półprzewodnikowych Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów Wykład 11 Zgrzewanie metali dr inż. Dariusz Fydrych Kierunek studiów: Inżynieria Materiałowa

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ

POLITECHNIKA POZNAŃSKA ZAKŁAD CHEMII FIZYCZNEJ ĆWICZENIA PRACOWNI CHEMII FIZYCZNEJ GALWANOTECHNIKA WSTĘP Galwanotechnika jest działem elektrochemii zajmującym się osadzaniem na powierzchni przedmiotów metali z roztworów. Stosowane w praktyce powłoki galwaniczne z punktu widzenia ich

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie energii: kondensatory

Przetwarzanie energii: kondensatory Przetwarzanie energii: kondensatory Ładując kondensator wykonujemy pracę nad ładunkiem. Przetwarzanie energii: ogniwa paliwowe W ogniwach paliwowych następuje elektrochemiczne spalanie paliwa. Energia

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Hospitacja diagnozująca Źródła informacji chemicznej Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Opracowała: mgr Lilla Zmuda Matyja Arkusz Hospitacji Diagnozującej nr

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopad 2010 90 minut Informacje dla ucznia:

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 3/2012 do CZĘŚCI IX MATERIAŁY I SPAWANIE 2008 GDAŃSK Zmiany Nr 3/2012 do Części IX Materiały i spawanie 2008, Przepisów klasyfikacji i budowy statków

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SUPERTWARDE

MATERIAŁY SUPERTWARDE MATERIAŁY SUPERTWARDE Twarde i supertwarde materiały Twarde i bardzo twarde materiały są potrzebne w takich przemysłowych zastosowaniach jak szlifowanie i polerowanie, cięcie, prasowanie, synteza i badania

Bardziej szczegółowo

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2% Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego

Bardziej szczegółowo

Wpływ metody odlewania stopów aluminium i parametrów anodowania na strukturę i grubość warstwy anodowej 1

Wpływ metody odlewania stopów aluminium i parametrów anodowania na strukturę i grubość warstwy anodowej 1 Wpływ metody odlewania stopów aluminium i parametrów anodowania na strukturę i grubość warstwy anodowej 1 L. A. Dobrzański*, K. Labisz*, J. Konieczny**, J. Duszczyk*** * Zakład Technologii Procesów Materiałowych

Bardziej szczegółowo

2.1.M.04: Inne technologie inżynierii powierzchni

2.1.M.04: Inne technologie inżynierii powierzchni 2nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials in Białka Tatrzańska, Poland 29th-30th November 2009 1 Panel nt. Procesy wytwarzania

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie energii: kondensatory

Przetwarzanie energii: kondensatory Przetwarzanie energii: kondensatory Ładując kondensator wykonujemy pracę nad ładunkiem. Przetwarzanie energii: ogniwa paliwowe W ogniwach paliwowych następuje elektrochemiczne spalanie paliwa. Energia

Bardziej szczegółowo

Nazwy pierwiastków: A +Fe 2(SO 4) 3. Wzory związków: A B D. Równania reakcji:

Nazwy pierwiastków: A +Fe 2(SO 4) 3. Wzory związków: A B D. Równania reakcji: Zadanie 1. [0-3 pkt] Na podstawie podanych informacji ustal nazwy pierwiastków X, Y, Z i zapisz je we wskazanych miejscach. I. Suma protonów i elektronów anionu X 2- jest równa 34. II. Stosunek masowy

Bardziej szczegółowo

Technologie powierzchniowe. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG

Technologie powierzchniowe. Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Technologie powierzchniowe Opracował Dr inż. Stanisław Rymkiewicz KIM WM PG Warstwa wierzchnia to część materiału, z jednej strony ograniczona rzeczywistą powierzchnią ciała stałego, a z drugiej materiałem

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH PODZIAŁ ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Tlenki (kwasowe, zasadowe, amfoteryczne, obojętne) Związki niemetali Kwasy (tlenowe, beztlenowe) Wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł: Reakcja kwasu i wodorotlenku. Powstawanie soli dobrze rozpuszczalnej. Roztwory: HCl, NaOH; fenoloftaleina Probówka, łapa drewniana, palnik, pipeta Do probówki nalewamy ok. 3cm 3 wodorotlenku sodu

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA KORYTA I KSZTAŁTKI KABLOWE

KARTA INFORMACYJNA KORYTA I KSZTAŁTKI KABLOWE KARTA INFORMACYJNA KORYTA I KSZTAŁTKI KABLOWE System koryt kablowych oraz kształtek służy do budowy tras kablowych w instalacjach przemysłowych. Wykorzystuje się go do układania linii kablowych niskiego

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 25.01.2006 06001569.0

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 25.01.2006 06001569.0 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1813441 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 25.01.2006 06001569.0

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne)

Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Przykładowe zadania z rozdziałów 1 5 (Mol, Stechiometria wzorów i równań chemicznych, Wydajność reakcji i inne) Zadanie 7 (1 pkt) Uporządkuj podane ilości moli związków chemicznych według rosnącej liczby

Bardziej szczegółowo

LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW

LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW Promieniowanie laserowe umożliwia wykonanie wielu dokładnych operacji technologicznych na różnych materiałach: o trudno obrabialnych takich jak diamenty, metale twarde, o miękkie

Bardziej szczegółowo