RAPORT INSTITUTE OF NUCLEAR PHYSICS ИНСТИТУТ ЯДЕРНОЙ ФИЗИКИ INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ BADANIA CZĄSTEK ELEMENTARNYCH I PROCESÓW JĄDROWYCH"

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RAPORT INSTITUTE OF NUCLEAR PHYSICS ИНСТИТУТ ЯДЕРНОЙ ФИЗИКИ INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ BADANIA CZĄSTEK ELEMENTARNYCH I PROCESÓW JĄDROWYCH""

Transkrypt

1 INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ INSTITUTE OF NUCLEAR PHYSICS ИНСТИТУТ ЯДЕРНОЙ ФИЗИКИ RAPORT No 1481 INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka w Krakowie RAPORT rocznr z reattzacp CENTRALNEGO PROGRAMU BADAŃ PODSTAWOWYCH Nr pł BADANIA CZĄSTEK ELEMENTARNYCH I PROCESÓW JĄDROWYCH" a r«k 1989 Kraków,, styczeń 1990r.

2 INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ im. Henryka Niewodniczańskiego w Krakowie RAPORT roczny z realizacji CENTRALNEGO PROGRAMU BADAŃ PODSTAWOWYCH Nr Pt. BADANIA CZĄSTEK ELEMENTARNYCH I PROCESÓW JĄDROWYCH" za rok 1989 Kraków, styczeń 1990г.

3 IFJ Kraków,zam.23/90 80 egz.

4 Raport został opracowany w/g ггмюиеао wzoru raportu Ministerstwa Edukacji Narodowej. Wykonany został przez złożenie raportów cząstkowych przedstawionych na generalnym odbiorze tematów Prograau и dniu 28 listopada 1988r w IFJ. Dane statystyczne zostały opracowane przez Biuro Koordynacji CPBP i Dział Planowania IFJ. Całość została złożona komputerowo przez Sekretarza Zespołu Koordynacyjnego, dr H. Wojciechowskiego.

5 SPIS TREŚCI 1. Synteza wyników realizacji Programu w 198Sr. str Trudności i opóźnienia 2 3. Rozwój naukowy realizatorów Programu 3 4. Wykorzystanie osiągniętych wyników w doskonaleniu procesu dydaktycznego 3 3. Propozycje dotyczące wykorzystania wyników 4 6. Współpraca z zagranicą 4 7. Wydatki, dewizowe 5 8. Wnioski dotyczące dalszej realizacji 5 9. Wybrane osiągnięcia poznawcze Krótka charakterystyka przebiegu realizacji Programu w/g kolejnych pozycji aneksu 19S8r Publikacje w roku Dane statystyczne Programu w 1988r Akceptacja Raportu 137

6 SYNTEZA WYNIKOM REALIZACJI PROGRAMU W ROKU Centralny Program Badań Podstawowych pt. "Badania cząstek elementarnych i procesów jądrowych" jest programem ukierunkowanym na prowadzenie fundamentalnych badań poznawczych w dziedzinie szsroko rozumianej fizyki jądrowej. Program swym zasięgiem obejmuje badania prowadzone w całej Polsce, zarówno w instytutach badawczych jak i w wyższych uczelniach. Ze względu na bardzo szeroki zakres badań, jak i na zróżnicowanie charakteru jednostek prowadzących badania, Program jest realizowany w dwustopniowej koordynacji. Całość badań oraz prace własne koordynowane są przez Instytut Fizyki Jądrowej w Krakowie, prace prowadzone w uczelniach na terenie całego kraju koordynuje Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie natomiast prace prowadzone w Instytucie Problemów Jądrowych w świerku. Instytucie Energii Atomowej i Instytucie Chemii i Techniki Jądrowej w Warszawie koordynuje, Instytut Problemów Jądrowych. Badania w Programie prowadzone są w pięciu Podprogramach obejmujących różne dziedziny fizyki jądrowej.» Podprogram I obejmuje badania w dziedzinie fizyki jądrowej wysokich i skrajnie wysokich energii. Prowadzone są w nim prace, zarówno eksperymentalne, teoretyczne, jak i badania nad opracowywaniem nowej aparatury badawczej. Prace te realizowane są z reguły w bardzo szerokiej współpracy г ośrodkami zagranicznymi. Dostęp do zagranicznych ośrodków fizycy polscy apewniają sobie konstruując i wykonując aparaturę badawczą i oprzyrządowanie na najnowocześniejsze akceleratory wysokiej energii pracując* w CERN, RFN, USA i ZSRR. Dzięki takim zasadom współpracy z zagranicznymi ośrodkami polskie zespoły korzystają z wielkich akceleratorów praktycznie bez wkładów dewizowych, jakie płacą grupy badawcze z ihnych państw. Należy tutaj podkreślić, że zespoły polskie uczestniczą w budowie wielkich detektorów ZEUS i H7 na akceleratorze HERA w DESY w RFN, a także w budcswie ±.&qo. akceleratora, uczestniczyły w budowie i uruchomieniu wielкякята urządzenia detekcyjnego DELPHI na akcelerator LEP w СШН:. Detektor DELPHI został uruchoeiony i otrzymano pierwsze wyniki doświadczalne dotyczące parametrów rezonansu Z*. Strona polska zaprojektowała i wykonuje także tzw. monitor świetlności wiązki dla akceleratora HERA w DESY (unikalne urządzenie które ma szansę stać się standadowya» urządzeniem dla akceleratorów tego typu ). Wkład polskich zespołów w budowy systemów detekcyjnych i przygotowywanie eksperymentów na wielkich akceleratorach, finansowane w ramach CPBP , zapewnia im udział w czołowych eksperymentach rozpoczętych już w br. na LEP w CERN i rozpoczynających się w 1990r na akceleratorze HERA w DESY. Eksperymenty te dostarczać będą nowych danych 1 doświadczalnych w ciągu najbliższych 35 łat. Przetwarzanie, selekcja i interpretacja tych danych będzie prowadzona w Polsce i zagranicą.

7 Podprogram II obejmuje badania eksperymentalne, teoretyczne i aparaturowe w dziedzinie reakcji jądrowych średnich i niskich energii i struktury jądra atomowego. Badania w tym Podprogramie także prowadzone są w szerokiej współpracy z ośrodkami zagranicznymi ze względu na brak w kraju nowoczesnych akceleratorów. Zwiększanie udziału prac prowadzonych w Polsce możliwe będzie po pełnym zakończeniu budowy cyklotronu AIC144 w Krakowie i cyklotronu U 200 w Warszawie. Podprogram III obejmuje badania strukturalne prowadzone metodami spektroskopii jądrowej, fizyki neutronowej i magnetycznego rezonansu jądrowego. Jakkolwiek badania prowadzone w "tym Podprogramie mają w zasadzie charakter poznawczy to wyniki tych badań mogą mieć bezpośrednie zastosowanie w wielu dziedzinach gospodarki. W tym właśnie Podprogramie rozwijane są takie metody jak PIXE i PIGE oddające nieocenione usługi w badaniu składu pierwiastkowego próbek (dla medycyny, farmakologii, rolnictwa i ochrony środowiska), czy prace nad mi krotombgrafem MRJ (cio badań np. w medycynie i biologii). Prowadzone są także prace nad badaniem materiałów 2 grupy tzw. nadprzewodników. «Podprogram IV obejmuje prace w dziedzinie badania zjawisk chemicznych metodami fizyki jądrowej i prace w dziedzinie radiochemii. W tym Podprogramie prowadzone są, między innymi, prace nad wydzielaniem i opracowywaniem nowych metod wytwarzania radioizotopów dla przemysłu i' medycyny. W bieżącym roku zakończono pełnym sukcesem prace nad otrzymywaniem na cyklotronie U120 w Krakowie nowego preparatu, cytrynianu galu zawierającego izotop 67Sa, dla potrzeb diagnostyki nowotworowej. Preparat ten, po przeprowadzeniu szeregu testów, został dopuszczony przez Instytut Leków do rutynowego stosowania w klinikach. Podprogram V obejmuje prace z dziedziny fizyki i techniki akceleracji oraz. budowę w IFJ w Krakowie nowoczesnego cyklotronu izochronicznsgo AIC144E oraz modernizację starego cyklotronu U120 na cyklotron AIC144^.. Oba cyklotrony będą miały bardzo szerokie zastosowanie w badaniach podstawowych, w dziedzinie fizyki jądrowej jak i w produkcji izotopów i w terapii nowotworowej. W br. na cyklotronie AIC144E, na stanowisku próbnym, uzyskano wiązkę na wejściu do pierwszego deflektora o intensywności powyżej 1 ma, o rozmiarach poprzecznych 2 л 2.5 mm na promieniu ekstrakcji. Przeprowadzono wiązkę przez pierwsze segmenty systemu ekstrakcji. Wzbudzono oscylacje koherentne wiązki, która została w efekcie odchylona o 5 cm od końcowej orbity przy współczynniku wyprowadzenia około Straty fazowe w procesie akceleracji nie przekraczają 37..

8 W roku sprawozdawczym wszystkie tematy Programu były realizowane zgodnie z planem (na dzień 1 grudnia 1989r). Całkowita kwota przyznana przez MEN na realizację tematów wyniosła 6.500,min.zł (planowano 6.319,7 młn.zł.). TRUDNOSCI I OPÓŹNIENIA W REALIZACJI PROGRAMU. Do chwili przeprowadzenia generalnego odbioru prac Programu, tj. do dnia 6 grudnia 1989r, nie notuje się żadnych opóźnień w realizacji tematów Programu. Ze względu jednak na bardzo wysoką inflację i konieczność podniesienia plac w IFJ i IPJ (około 80% całej działalności IFJ i około 40% działalności IPJ jest finansowane z tego Programu) w instytutach tych musiano bardzo drastycznie ograniczyć zakupy aparatury i materiałów w br. Racjonalne wykorzystanie środków było bardzo utrudnione przez zbyt późne przekazywanie niezbędnych kwot do dyspozycji kierownictwa Programu. ROZWÓJ NAUKOWY REALIZATOROM PROGfMMJ. Pracownicy naukowi realizujący zadania Programu wykonali w roku sprawozdawczym szereg orginalnych prac które powiększą światowy dorobek nauki w formie wielu ważnych publikacji. Ul roku sprawozdawczym, w Programie, opublikowano łącznie 593 prace naukowe (w roku ubiegłym 657), w tym 3 monografie, 251 j( prac w czasopismach recenzowanych o zasięgu światowym <w roku i?. ubiegłym 2Л9), ukazały się 172 komunikaty w materiałach z t międzynarodowych konferencji i opublikowano 192 prace typu "inne" (patrz wykaz publikacji). WYKORZYSTANIE OSIĄGNIĘTYCH WYNIKÓW W DOSKONAL fntli PROCESU DYDAKTYCZNOWYCHOWAWCZESO. Badania prowadzone w Programie są w około 30"/. prowadzone w wyższych uczelniach kraju. Gwarantuje to dostęp do nowoczesnych metod badawczych i nowoczesnych ośrodków zagranicznych pracownikom tych uczelni realizującym zadania Programu. W realizacji zadań Programu biorą także udział studenci mając w ten sposób bezpośredni kontakt, już w czasie studiów, zarówno z nowoczesną aparaturą badawczą jak i z metodami prowadzenia badań naukowych. Szereg zakupionych w ramach Programu elementów aparatury i mikrokomputerów jest dostępne dla studentów uczelni w ramach zajęć dydaktycznych i ich udziału w realizacji zadań Programu. Trzeba tutaj podkreślić, że przyznawane wyższy» uczelniom w ramach Programu środki finansowe, są przeznaczane przede wszyskim na aparaturę, materiały i podzespoły gdyż, w odróżnieniu od IFJ i IPJ, płace pracowników uczelni są pokrywane z budżetu uczelni a nie z Programu.

9 PROPOZYCJE DOTYCZĄCE WYKORZYSTANIA WYNIKÓW. Badania prowadzone w _ Programie są badaniami ściśle skoordynowanymi г badaniami światowymi prowadzonymi w tej dziedzinie nauki. Wyniki badań, w formie publikacji i innych opracowań, stanowią polski wkład w światowy dorobek nauki. Prace te stają się w znacznej mierze podstawą do prowadzenia nowych badań nad odkrywaniem fundamentalnych praw przyrody. Szereg uzyskanych wyników i opracowanych metod badawczych może mieć szerokie natychmiastowe zastosowanie w innych badaniach Jak i w gospodarce narodowej. Do nich zaliczyć należy wspomniane badania strukturalne których zastosowanie w gospodarce może być prawie natychmiastowe. Zależne Jest ono od przejęcia tych metod i wyników przez przemysł lub inne instytuty techniczne w celu ich dalszego stosowania (np.pixe, PIGE, minitomograf i inne). Prace prowadzone np. w Podprogramie IV zaowocowały już wdrożeniem do medycyny nowego preparatu do diagnostyki nowotworowej zawierającego izotop WSPÓŁPRACA Z ZAGRANICA. Prowadzenie badań naukowych w ogóle, a badań w takiej dziedzinie jak fizyka jądrowa w szczególności, nie jest możliwe bez ścisłej współpracy międzynarodowej. Badania te muszą być ściśle skoordynowane z badaniami prowadzonymi w świecie. Ze względu na ogromny koszt eksploatacji wielkich akceleratorów cząstek, tylko nieliczne kraje mogą sobie pozwolić na ich budowę. Prace na takich urządzeniach prowadzone są więc przez zespoły międzynarodowe, przy czym poszczególne kraje bądź partycypują finansowo w ich budowie i eksploatacji, bądź dają wkład, tak jak polskie zespoły, w formie pracy i wykonywania aparatury badawczej dla eksperymentów na tych akceleratorach. Tak postawiona współpraca nie wymagała, jak dotąd, od zespołów polskich nakładów dewizowych i zapewniała im udział w prowadzonych pracach badawczych. Współpraca z zagranicą ma be.rdzo różny charakter, od wymiany informacji, wspólnego opracowywania wyników pomiarów i dostępu do wielkich szybkich komputerów, do dostarczania przez stronę polską wykonanej w' kraju aparatury i oprzyrządowania oraz wspólnego prowadzenia eksperymentów. W takiej sytuacji trudno jest rozdzielić nakłady na badania prowadzone we współpracy z zagranicą od tych, które są prowadzone głównie siłami zespołów polskich. Przy opracowywaniu tabeli "współpraca z zagranicą" przyjęto więc, tak jak w roku ubiegłym, że w tych Podprogramach w których badań bez współpracy międzynarodowej nie można prowadzić w ogóle, pełne nakłady na tematy można zaliczyć na konto nakładów na współpracę. Tak jest w Podprogramie I, obejmującym fizykę wysokich energii i cząstek elementarnych. W innych podprogramach te nakłady

10 będą odpowiednio mniejsze. Podprogramie III 40%, Podprogramie V około 5%. W Podprogramie II około 607., w Podprogramie IV t5v. i w Konieczność utrzymania współpracy zagranicznej na minimalnym ale koniecznym poziomie, wymaga, aby nakłady na Program były rewaloryzowane w większym niż dotychczas stopniu. WYDATKI DEWIZOWE. W roku sprawozdawczym Program uzyskał przydział , * która to kwota została wydana na zakupy aparatury, podzespołów i materiałów niedostępnych na rynku krajowym. WNIOSKI DOTYCZĄCE DALSZEJ REALIZACJI PROGRAMU. Dotychczasowy przebieg prac Programu, zgodny z olartem pomimo wielu trudności realizacyjnvcrt, usassdn; & potrzeoe K I dalszego koontunucwania. konieczna jest jeanał tor^itf systemu. finansowania w celu konidenscwar^i з 1 ai*i nowo narastającej w Polsce inflacji. Jak dotychc::a =, pr:':ntiwi r.c dof inansowani a powyżej kwot plsnowanyc" w ćneisacn nie kompensują inflacji nawet w minimalnym stopniu. Wyniki osiągnięte w Programie w ' з* и fcie^c.t (utrzymanie się liczby publikacji w czasopi sssci o ś>wi =.now *. zasięgu na ubiegłorocznym poziomie) iwi&dcs<5 o b?rd:o co: <. r zaawansowani u wszystkich tematów Programu pomiiro! drastycznego spadku wartości przyznana:! 1 :"' nai :fd.., Uzasadnia roku l 90 to konieczność dalszej koontynuacji zeća a także w latach następnych.? aar sw

11 CHARAKTERYSTYKA WYBRANYCH NAUKOWYCH OSIĄGNIĘĆ POZNAWCZYCH.

12 OSIĄGNIĘCIA С Р В Р Temat: I Tytuł: Autorzy: Placówka: "Badanie niestatystycznych fluktuacji <intermitencji) w zderzeniach wysokoenergetycznych hadronów i jąder z jądrami" R. Hołyński, A. Jurak, A. 01szewski, M. Szarska, A. Trгирек, В. Wilczyńska, W. Walter, B. Wosiek i K. Woźniak. Instytut Fizyki Jądrowej, Kraków. Istotnym osiągnięciem jest stwierdzenie występowania niestatystycznych korelacji typu intermitencji w zderzeniach wysokoenergetycznych protonów i jąder z jądrami emulsji. W odd:i. =ił yivaniach protonów o energii 200 i S<'0 GeV, js.aer 160 o ent?""qii 60 i 200 Ge'v'/n i jąaer 32S o enerau 2 1."'.' t.er ; emulsji pr:eprowac:ono analizę f lui;tuscj i дгыоьс: wanych cząstek w zmiennych pseudorapi oi tv i w ić.cie o' vmo italnym metodą momentów f at ton ainvc^. Stwierdzano w/scęaowame niestatystycsnych korelacji typu intermi tenc.1. Korelacje te są słabsze w oddziaływaniach jąaro jądro ni: w hmjfoi'jąćro f ca nie potwierdza hipotezy с icn :«u::t.. j. isnif piszmy kwarkowo gluonowsj. Publikacje: 1. Fh/s.Rev.Lett. 62 (1989) Raoort IFJ Nr 1456/PH.

13 CPBP Temat: Tytuł: Badanie i ntermi tenc j i w wieiorodne.i produncji haflronów Autorzy: A. Bi<?.jas, W. Czv:. A. Dvreł., i.. F: ał iowei. i, J. Wosiek Placówka Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiel1ońsLieco, Kraków. Istotnym osi^gnięciei, jest zbadanie kilku alternatywnvc" mechanizmów powstawana intermitenc.ii i podanie propozycji nowych pomiarów rozrteniających między nimi. up is,=j.j.:.if;: з: ' ; _....:. i n t e r f i. i t ; : ;! w ' _'. т. _ v.. r i. ; G «. : ; : :" (.;=:.; : JCD oraz * _ : * ; I.EJC i:'.:*,.чва:! :'._.. v r.: : f.! i_.r t:'! : : ';.;i ; iił(;.i:':; rlt.e. Sage 1 'uje się t s : " cn i i w ość zjiy.c. С~ЗГГ> e +?. *..; 11 = du:\'tr. fldt.tuac;!. t. Fhv;. :; aiders t 19Э 3 ) Z. =r; r :.TC.: FJU13 '2?, TFJU ts/ss, Tpj Li Z. А с tu hvscs гjlanica S20 (ICE; 1? 63? 4. Pnysici. Letters ВГЗО 'Л^'89) L. Vat. Hove Pestcnritt tworld Scientific,

14 OSIĄGNIĘCIA CPBP Temat: Temat: "Poznanie własności reakcji hadronów i leptonów z Autorzy: Placówka; M. Arneodo, J. Nassalski i A. Sandacz. Instytut Problemów Jądrowych, Świerk, CERN, Genewa. W ramach współpracy NMC (New Mu.on Collaboration) laboratoriów skupionych w CERN zmierzono stosunek funkcji struktury protonu i neutronu w niezoadanym dotychczas obszarze bardzo małej wartości zmiennej Fsynmanna <X < 0.007). Wynikają stąd wnioski o ograniczeniu liczby generacji neutrin i o rozkładzie kwarków "d" i "u". Publikacje! 1. M. Arneodo, J. Nassalski, A. Sandacz et al. CERN preoirint EP89/73, 1989, 2. J. Nassalski, Europhysics Conf. on High Energy Physics, Madrid. Septemoer ó13, 19Э9. 10

15 OSIĄGNIĘCIA CPBP Temat I.3.3.Ol Tytuł: Autorzy: Placówka: "Budowa składowych detektora DELPHI, udział w jego uruchomieniu i otrzymanie pierwszych wyników fizycznych". DEPLHI Collaboration. Instytut Fizyki Jądrowej w Krakowie, Instytut Problemów Jądrowych, Świerk, Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, we współpracy z laboratoriami uczestniczącymi w projekcie* DELPHI. Zakończono pomyślnie prace konstrukcyjne, montażowe i testowanie detektora wewnętrznego eksperymentu DELPHI. Detektor został ustawiony na przecięciu się wiązki elektronów i pozytonów. Otrzymane wstępne wyniki odnośnie formacji bozonu pośredniego Z* wraz z wynikani pozostałych eksperymentów w LEP dają bardzo dobrą zgodność z przewidywaniami modelu standadowego i przebiegu przekroju czynnego ze zmianą energii. Wyniki te pozwalają takżestwierdzić, że liczba lekkich neutrin <*<45GeV) wynosi Publikacje: 1. P. Aarmio et e.1. CERNEP/89.

16 OSIĄGNIĘCIA CPBP Temat: II.la.2.02 Tytuł: Opis reakcji trójciaiowych przy użyciu realistycznych potencjałów wymiany melonowej Autorzy: H. Witała, W. Glockie, T. Cornelius Placówka: Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, Ruhr Universitat Bochum, RFN. Istotnym osiągnięciem jest opracowanie metod numerycznych oraz programu komputerowego umożliwiającego rozwiązanie równań Faddeev'a z realistycznymi potencjałami opartymi na wymianie mezonów. Dzięki temu uzyskano pierwszy raz na świecie możliwość weryfikowania takich potencjałów jak np. potencjał boński względnie paryski poprzez porównanie obserwabli doświadczalnych uzyskanych w reakcjach trójciałowych z przewidywaniami uzyskanymi przez dokładne rozwiązanie równań Faddeev'a (bez stosowania jakichkolwiek przybliżeń). Opis. osiągnięcia; Oddziaływania w procesech г trzema cząbtkarci w kanale wyjściowym są bardzo ие;пг. Dzięki nim można DB.óat oddziaływania silne, w tym zachowanie potencjałów oddziai /wania nukleonnukleon рога tsw. powłoką energetyczną. Do tej pory nie istniała możliwość Badania potencjaiow realistycznych typu potencjał bonski wzgl. par~=ki wobec Ьггки по:', i wesel rozwiązania odpowiednich równań dla stanów rozoroszeni owych. Jedynie dla stanów związar^cn można cvi o dok ł<sdru policzyć przewidywania modelowe, сгу:: tak naprawom, jedynie energię Wiązania jądra trytu i jego własności w stanie podstawowym. Podjęto prace nad rozwiązaniem teco złożonego zagadnienia dla stanów rozproszeniowych. Dzięki rozpracowaniu odpowitomch metod numerycznych oraz opracowaniu orogrsmu obi ICZ eruoweco możliwe jest uzyskanie przewidywań teoretvcrnycn, które mogą b^ć porównane z wvni Ł sai doświadczalnymi. Są to rozkiady kątowe, zdolności analizujące, transfftr polaryzacji. Obliczenia te są bsrdro złożone wymacają stosowania największych istniejącycn Komputerów t\ou wektorowego. W oparciu o ten program przeprowadzono wie> obliczeń dla różnych grup eksperymentalnych n= cały/ti swiscis. Program rozwiązujący dokładnie równanie Faddeev'a z potencjałami realistycznymi jesz jedynym tęga rodzaju na świeci e. Prace opublikowano w: 1. FewBody Systems, Buppl. 2(1987) FewBody Systems 3(1983) Phys. Rev. Lett. 61(1988)

17 4, J. Phys. В: Nuci. : "h/<=. 14(1983) L Fewbody Systems =(1988)39. a. IV Int. 5ymp. Me sen and Liant Nvciei. be: h у no Ca September 5 10, 1i.s, Contribui^'j pagers, p. I;.? 7. Phyx. Rev. C39<19t V Nuci. Phys. A491('. c?89) Nuci. Pnys. A496'lv39) FewBody S/stems о(1989)

18 OSIĄGNIĘCIA СРВР О1.О9 Tematy: II.2.2.Ol i O2 Tytuł: Analiza struktury rotacyjnych pasm superzdeformowanych w jądrach atomowych z obszaru A150 Autorzy: W. Nazarewicz, Z. Szymanski Placówka: Instytut Fizyki Politechiki Warszawskiej Instytut Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Warszawskiego Istotnym. osiągnięciem jest wyjaśnienie struktury superzdeformowanych pasm rotacyjnych znalezionych ostatnio w obsz ar z e masowym A150. Opis osiągnięcia: W 198ó r. odkryto pierwsze pasmo superzdeformowane w jądrze 152Dy. Od tego czasu znaleziono jur kilkanaście takich struktur w izotopach Sd, 7b i Dy. Okazało się, że i doświadczalne momenty Dezwlsdności ps.sm supersdeformowanych zależą silnie od iiczdy protonów i neutronów. Omawiane prace naszych autorów pokazują, ze dane doświadczalne można zinterpretować w spsób konsystentny przv pomocv modelu WoodsaSaxons 2 siłami typu pairing. Stwierdzono, ze jąaro 152E mazna traktować JSK:O super:deformowany układ podwójnie magiczny. Pokazano, ze nadprzewodnictwo jądrowe może odgrywać znaczącą rolę w obecności dużych deformacji i momentów pędu. Zasugerowano szereg nowych efektów (np. wystąpienie szczególnie nieko leżących pasm rotacyjnych w izotopach Sm i Eu),które są obecnie w stadium weryfikacji doświadczalnej. Prace ooubli kowano w: 1. Phys. Lett. B225U989) Nuci. Phys. A503(19B9) Europnys. News, 11stopadgrudzien 19Э9. 4. "Heavy Ions in Nuclear and Atomic Phvsics" (Adam Hilger, Bristol, 1989), p

19 OSIĄGNIĘCIA CPBP Temat; II Tytuł i Autorzy: "Poznanie mechanizmów reakcji jądrowych wywołanych przez hadrony i ciężkie Jony" K. Czerski, U. Garuska, H. Hoang, A. Korman, В. Mariański, A. liarcinkowski, J. Rond i o i B. Zwięgliński. Plaówka: Instytut Problemów Jądrowych, Świerk. Zbadano mechanism nieelastycznego oddziaływania neutronów o energiach.poniżej 30 MeV z izotopami niklu, selenu i wolframu. Wykonano pomiary krzywych wzbudzenia oraz rozkładówfca.towycni widm nukleonów emitowanych w wyniku nieelastycznego oddziaływania szybkich neutronów z iądrami 58,óONi, 74,76,77,7SSe i 184W. W analizie teoretycznej wprowadzono kwantowomechaniczny oois procesów oośrednich preequilidrium. Zbadano efekty izotopowe oraz wzbudzenie gigantycznego rezonansu dipolowego w kanałach wejściowym i wyjściowym. Publikacje: 1. Z.Phys. A334 <1989> 285, 2. Nucl.Phys. A5O1 (1989) 1, 3. Acta Phys.Pol. 20 (1989)

20 OSIĄGNIĘCIA CPBP Temat: III.lb.2.05 Tytuł: Badanie oddziaływania między atomami domieszek w rozcieńczonych stopach metali Autorzv: Z. Inciot, K. Królas, M. Sternif Placówka: Instytut Firyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków. Zakończone zostały pomiary energii oddziaływania między dwoma przyciągającymi lub odpychającymi się atomami domieszek и rozcieńczonych stopach metali szlachetnych. Zaproponowano model opisujący to oddziaływanie..;t;. r,is'. ок.. i :ао.!г;ог. г г к. or o1 = _.. * \аг^п^.сч т 1 " łó

21 OSIĄGNIĘCIA CPBP Temat: IV Tytuł: "Opracowanie i wdrożenie produkcji radiof armaceutyku z 67Ga" Autorzy: P. Grychoweki, J. Kwaśniak, J. Mi kuł ski, E. Ochab i T. Petryna. Placówka: Instytut Fizyki Jądrowej, Kraków, Osiągnięciem jest opracowanie rutynowej metody otrzymywania i wydzielania radionukl idu 676a w formie cytrynianu o wysokiej czystości izotopowej, chemicznej i radiochemicznej. Izotop ó7sa jt=st stosowan> w Diagnostyce nowotworów tłenetmiękkich. Izotop ten тоге być otrzymywany w reakcjacn ó7zn <p, n) 67Ga lub 66Zn <d, n) 67Ga. Krakowski cvkiotror» U120 pozwala na wykorzystanie tej drugiej reakcji. Stosowana.1=51 tarcr.3, z cynku naturalnego. Wydzielenie raoionuklidu po reakcji jest przeprowadzane ekstrakcyjme przy pomocy eteru i z opr opу1 owego. Przydatność biologiczna preparatu została вргакогопа na zwierzętach doświadczalnych. Jakość sreparat'i badana w niezależnych 1 atsoratori ach COPiDl, Swiert 1 Instytut brużlic/ w Warszawie; została oceniana bardzo wysoko. Na tej podstawie Instytut LekĆK dopuścił prep&rat do rucynoweoo stosowania w k'x ini kach. Cytrynian galu jest pierwszym radiof armacejtyki ero cyklotronowym wyprodukowanym w Polsce i тогь być podstawą istotnego postępu w diagnostyce nowotworów płuc i mózgu. Publikacje: 1. Rapot IFJ Nr 1380/C.

22 OSIĄSNIĘCIA CPBP Temat: IV Tytuł: "Badanie struktur krystalicznych i magnetycznych и amorficsnym i krystalicznym stanie skupienia oraz w układach dyspersyjnych" Autorzy: Placówka: A. Szytuła, H. PtasiewiczBąk, J. Leciejeąwicz i W. Bażela. Instytut Chemii i Techniki Jądrowej, Warszawa. W wyniku badań wyznaczono nisznene dotychczas struktury krystaliczne i magnetyczne związków mi ędzymetal icznycfi zawierających кггет, kobalt i pierwiastki ziem rzadkich. Wykonano prace teoretyczne, w wyniku których opracowano metodę opisu uoorzad kowani a atomowego w wie.1 oskł adni kowych systemach amorficznych. i>j obliczeniach tych uwzględniono korelacje dwui wieloskładnikowe. Wykonano rómież badania metodą moescbau.srowską nad charakterem uporządkowania magnetycznego ultradrobnych cząstek tlenków żelasa w szerokim zakresie temperatur. Publikacje: 1. J. of Magnetism and Magnetic Materials, 80, XII European Crystal I oaraf i с Meeting, Moscow, 1989, "Collected Abstracts" V. 3 (1989) 440. IS

23 KROTKA CHARAKTERYSTYKA PRZE3IEbU EEALIZACH РЬОБРАМЦ W/ KOLEJNYCH POZYCJI ANEKSU DO PLANH KOORDYNACYJNEGO Nft ROK 1988 (Skrót DD sv;tid..iu gr.;oy t?."i':,c:ne' О:ПАС;, jedno:tt:ę kooro/nu.ącą tacanin " r.e_ ąruoie/ PODPRPSRAH I. BADANIA WŁASNOŚCI I WEWNĘTRZNEJ STRUKTUPY CZĄSTEK ELEMENTARNYCH I MECHANIZMÓW ICH ODDZIAŁYWANIA W REAKCJACH JĄDROWYCH WYSOKICH I SKRAJNIE WYSOKICH ENERGII. Badania eksperymentalne. Grupa tematyczna! I IFJ, Kierownik grupys Prof.dr hab. Л. Bartke. Temat: I Wykonawca: doc.dr hab. W. Wolter. И ramach współpracy KLM między IFJ w Krakowie a Uniwersytetami Stanów Luizjana i Minnesota w USA analizowane dane z ekspsrymentu EMU07 w CEPN г Е808 w Brookhaven. Analizę momentów faktorialnych, poprawionych na kształt rozkładu jednocząstkoweeso, przeprowadzono w zmiennej pseucorr.pidi ty e. tal;:e w owuwymi arowej przestrzeni pseudor api di ty i keta anymutalneco. W obu przypadkach zaobserwowano potęgowy wzrost momentów dla wąskich Drzedziałow, charakterystyczny ala intermitincji, Silniejszy efekt występuje w przypadku analiz, dwuwymiarowej dla zderzeń jądro jądro. Co więcej, fluktuacje typu "intermittency" są bardziej widoczne w odds iaływamacn proton j^dro niż jądro jądro. We współpracy JACEE poszukiwana cząstek zawierających ciężkie kwarki. W komorze emulsyjnej tago eksperymentu zaobserwowano produkcję i rozpad pary mezonów Б. Analiza przyoadku wskaruj', z& jeden г mezonów rozpada się z przejściem bu. tłumionym w modelu standardowym. w 1 konsekwencji element VIJL>"' itiitciarz у Kabu^ashiMoskawy.низ i być rózr.y за zera. Temats Wykonawca: Prof.dr hab. A. Eskreys. kontynuowane by:a analiza uanych z następujących i NA22: Badacie odd z i <r. i у wan тг+, }:> i p z p i jaorami Al przy pecr.ie cada.ących cząstet 250 ^s'j/c ar:v u: Iurope.'sk;eJO 5per пголэ'.'ч 1. Hvbr'dow'ao w CE.F^ie, Is. 1 слс

24 Na35: Рту сотое kcicr at'i,ner owej i w.a EeV, r. i 100 Gev'/n огг: Г2Е о епэг;: ; '100 SeV/n : *а'с:аш ; rdrciwffi!. Prowaozono or z eg ląd * : i iiiuw z koisory strimerowej w ceiu wy.rvcia rcroadńw neutralnycn crąstei duwnych. D=:;ccb.ir;c ta :e pooranti dc krotności гтз:апэ г niepełną wvda.'noicia '.riocers 1 obcięciem NtQwvm. WA59: Kontynuowano analizę oddziaływań neutrin i arityneufin z jsaranii Ne w dure.i europejskiej Komorze pęcherzykowej БЕЬС. Zorcani zowsr.o w czerwcu зг. w Krakowie robocze spotkanie taj mi sdzynarodowej wsoołpracy. E665r Uczestniczono w badaniach oddziaływań wysdk energetycznych mi ortow tpęd 600 3eV/c/ z protonami, defterопали i jądrami us w NAL w USA. Rozpoczęto ocsr'aco'.jv'wani e w Krakowie danycr, czyskanven w ci erwsz ^/ri stapie eksperyment Li dotyczącycn pomiarów i rekonstrukcji сг:увас1о«obserwowanych w komorze spektrometru E645. ZEUS: Prowadzono przygotowania do daaania OQCZIaivwan e^ z сго'сог.вж; na akceleratorze HERA w DESV. v. r.r a ton i & skinstliswanc i Drzygotowano ac testom ns wiąice ^ę^riasi element.cw iticnitora swietiności lemat: I.l.l.'io. Wykonawca: Ргоf.dr hab. K. Rybicki. r3'tynuow'anu (r.ęazvna^ooows współpracę przv ekce^ymentacn: NA 32s Ansiiowanc aana eksperymentalne z lat 1^35, : Зь i ;acano wiasności cząstek "uroczych". Crystal Ball: Kontynuowano analizę naświetlań z i at 19Э~ cl6 j wyznaczono ::w. oarametr Micneis dla rozpadu :ŚW. Jt 1 ": 'tuens. jego wsriosc wynosi "По = 0.6 л ±0.С>6 jest :ооапг z mociej. SIT stad ar ci owym. Zmierzone sorjęąme dzsewięzj j meronow co kanału gammagaitima. Wyznaczono częstość; di*iu ooł Ie~t onowvc" kanałów rozpadu itiazonu B. NA36: Analizowane dane геыапе w latacri l^s" S&. Gtr:vmaro pierwsie wyniki dotyczące rozkładu energii poprzecznej ora: produkcji lambda zero w oddzi aływamacf! jądrojąarc, wykorzystując komorę projekcji czasowej. DELPHI: Zainstalowano i uruchomiono detenor wykonany w Krakowie. Kontynuowano budowę pudeł ervtowven. Otrzymano pierwsre wyniki dotyczące parafnetraw rezonansu ^". 20

25 H 1:.!а> one:".''о :. з ~.<е '." ''. > a» or / f ~~^ь era; i o'i~.'\j' c; * О"" vc: r.r Grupa tematyczna: IF UJ, Kierownik grupy: Prof.dr nab. А.К. W^óblewski. Temat: I.ł.2.Oł Wykonawca: doc. dr hab, O. Kisielewska Zadań.e realizowane w oparciu, a dane doswi ;c:;il..c. v '.с. aysponuje międzynarodowa wsooi p'.'c. WA 1'Г.. >. are сз г'.е.'. т oddr i ał vwani г шегопом r+ i К* ar ^^ D J гпгге:; li/.?.. J protonami i jąciraiti riots, i i. LITI mum.,«r; r ;.:.c. r i = rozkładów rapidity саг BSOL ;С'Г:^::П*; eras'.. r,#i jijcw;.:. produkowanycn w ced: i г! v>?.r. i acn ^'+ о глгонг^. j pnswitlywanisitii «ddy tywn_?cc *oaei и К.ча: пн j:r ;.; r.rl^i : modelu partoncwsqd. Badania oddziaływań K*. ir+. D Г Drcrosmi ::.::= ^r;.... produkcji rezop.ónsćii mezonewych ura; jsnsan. sn t;r=:ł;;.. Szczególnie interesujące wyniki u/ysłano na '.e,et *.. :. э; t i ntermi ttency) w anc: i aiyweniarh hidrsnjjsro, " = "._ ".... L są. więi5i'e riiż w zcer^eniach js:roj^jrs з,.si 1. ".: '. e+s. Temat: Wykonawca* Prof, dr hab. Z. Strugć>l=.Ki ; der re 1 "*: ас г riacronj aarc ns bsz'.e innzr.az_: _.: E =." i ac cna'"=v.t.ery = T.:'r procesu emisji I'cit':.,: ur= = "'C c r '.=.". si" is."a "eutro^sw i рг;ерг;иааго:':3 ^.с~ jfaiiis. Cei em uivs^snia dalszych inforviarji с згсс ЕГ:Э ; : = laar ~n jcjdro "wyssl eke jonowano na zdjęcucr. ; ечт i> =е'.::>'. ' przygac': i, w ktćryc"i w zderzeniem Lici^enc" z.; ='.; : _ ;_= Stii,. wytwarzane są tylko meson F i C. p r.cjcjr te c ; =.. ocscerr.s.' anai.:ie firycinej. Op r =c:wc! ю ponadto.tiatciię oacanaa е>; = ;гг гае" ". Г. = ; :.' z: : r. biard" r i :.;:i?q r i i 'laororjad'q. iinvi'.h josm5gr::ainvcfi ora: ог2йр'"о1и*;:зг1о 'zae^^::;.:;. rehor str '.ikcje aparatur" przeg i ądowooonn =< c^ej «Temat: Wykonawca: doc. dr hab. A. Tomaszewski I'cntyrc.iowana nadanie oddsi sł vwan cr= = ~e 3.sr«c:.ic owa'ii a kosmi сгп?со w rabach e.sp_r c ~r.z,_. '".~,PI. пс 'tir'te^ie.ł eksdarymentć.iл' z jc»jier::.ri; \'.\ ; 1 t. I i iz ^ SfnilCenCWSt:"! СГ J J "ГТ1'"ГГ. ZT.^I I' t>zl : { u.tii e"z or.. t;", ccdliśł^wif ^^ = J = :t":». r~ i" ~..

WYKŁAD 8. Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników. Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 25.11.2011

WYKŁAD 8. Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników. Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 25.11.2011 Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 8 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 25.11.2011 Współczesne eksperymenty Wprowadzenie Akceleratory Zderzacze Detektory LHC Mapa drogowa Współczesne

Bardziej szczegółowo

Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe

Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe Fizyka cząstek elementarnych warsztaty popularnonaukowe Spotkanie 3 Porównanie modeli rozpraszania do pomiarów na Wielkim Zderzaczu Hadronów LHC i przyszłość fizyki cząstek Rafał Staszewski Maciej Trzebiński

Bardziej szczegółowo

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości

O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości O egzotycznych nuklidach i ich promieniotwórczości Marek Pfützner Instytut Fizyki Doświadczalnej Uniwersytet Warszawski Tydzień Kultury w VIII LO im. Władysława IV, 13 XII 2005 Instytut Radowy w Paryżu

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac licencjackich dla studentów kierunku Energetyka i chemia jądrowa w roku akademickim 2015/16

Proponowane tematy prac licencjackich dla studentów kierunku Energetyka i chemia jądrowa w roku akademickim 2015/16 Proponowane tematy prac licencjackich dla studentów kierunku Energetyka i chemia jądrowa w roku akademickim 2015/16 1. Badanie defektu wysokości impulsu w detektorach krzemowych zainstalowanych w układzie

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej. Centrum Cyklotronowe Bronowice

Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej. Centrum Cyklotronowe Bronowice 1 Narodowe Centrum Radioterapii Hadronowej Centrum Cyklotronowe Bronowice Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk ul. Radzikowskiego 152, 31-342 Kraków www.ifj.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer

Fizyka jądrowa cz. 2. Reakcje jądrowe. Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów. Robert Oppenheimer Barcelona, Espania, May 204 W-29 (Jaroszewicz) 24 slajdy Na podstawie prezentacji prof. J. Rutkowskiego Reakcje jądrowe Fizyka jądrowa cz. 2 Teraz stałem się Śmiercią, niszczycielem światów Robert Oppenheimer

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie.

Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. Dział: 7. Światło i jego rola w przyrodzie. TEMATY I ZAKRES TREŚCI NAUCZANIA Fizyka klasa 3 LO Nr programu: DKOS-4015-89/02 Moduł Dział - Temat L. Zjawisko odbicia i załamania światła 1 Prawo odbicia i

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Akceleracji i Zastosowań Ciężkich Jonów w ŚLCJ UW

Warsztaty Akceleracji i Zastosowań Ciężkich Jonów w ŚLCJ UW Warsztaty Akceleracji i Zastosowań Ciężkich Jonów w ŚLCJ UW Plan: 1. Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów Uniwersytetu Warszawskiego 2. Ogólnopolskie warsztaty 3. Edycja międzynarodowa: Magda Zielińska,

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5

Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Wszechświat cząstek elementarnych WYKŁAD 5 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW 17.III.2010 Oddziaływania: elektromagnetyczne i grawitacyjne elektromagnetyczne i silne (kolorowe) Biegnące stałe sprzężenia:

Bardziej szczegółowo

Zjawisko Dopplera w fizyce jądrowej. 3.1 Wstęp. (opracowany na podstawie podręcznika Mayera-Kuckuka [8])

Zjawisko Dopplera w fizyce jądrowej. 3.1 Wstęp. (opracowany na podstawie podręcznika Mayera-Kuckuka [8]) Zjawisko Dopplera w fizyce jądrowej 3.1 Wstęp (opracowany na podstawie podręcznika Mayera-Kuckuka [8]) W fizyce jądrowej, badanie stanów wzbudzonych i przejść między nimi stanowi klucz do zrozumienia skomplikowanej

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s)

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s) Twórcy podstaw optyki elektronowej: De Broglie LV. 1924 hipoteza: każde ciało poruszające się ma przyporządkowaną falę a jej długość jest ilorazem stałej Plancka i pędu. Elektrony powinny więc mieć naturę

Bardziej szczegółowo

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan

NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan NMR (MAGNETYCZNY REZONANS JĄDROWY) dr Marcin Lipowczan Spis zagadnień Fizyczne podstawy zjawiska NMR Parametry widma NMR Procesy relaksacji jądrowej Metody obrazowania Fizyczne podstawy NMR Proton, neutron,

Bardziej szczegółowo

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2

Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 2 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW Jak badamy cząstki elementarne? 2010/11(z) Ewolucja Wszech'swiata czas,energia,temperatura Detekcja cząstek

Bardziej szczegółowo

Struktura protonu. Elementy fizyki czastek elementarnych. Wykład V. spin protonu struktura fotonu

Struktura protonu. Elementy fizyki czastek elementarnych. Wykład V. spin protonu struktura fotonu Struktura protonu Wykład V równania ewolucji QCD spin protonu struktura fotonu Elementy fizyki czastek elementarnych Funkcja struktury Różniczkowy przekrój czynny na NC DIS elektron proton: d 2 σ dx dq

Bardziej szczegółowo

Jak działają detektory. Julia Hoffman# Southern Methodist University# Instytut Problemów Jądrowych

Jak działają detektory. Julia Hoffman# Southern Methodist University# Instytut Problemów Jądrowych Jak działają detektory Julia Hoffman# Southern Methodist University# Instytut Problemów Jądrowych LHC# Wiązka to pociąg ok. 2800 paczek protonowych Każda paczka składa się. z ok. 100 mln protonów 160km/h

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

Rozpraszanie elektron-proton

Rozpraszanie elektron-proton Rozpraszanie elektron-proton V Badania struktury atomu - rozpraszanie Rutherforda. Rozpraszanie elastyczne elektronu na punktowym protonie. Rozpraszanie elastyczne elektronu na protonie o skończonych wymiarach.

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne

BUDOWA ATOMU. Pierwiastki chemiczne BUDOWA ATOMU Pierwiastki chemiczne p.n.e. Sb Sn n Pb Hg S Ag C Au Fe Cu ()* do XVII w. As (5 r.) P (669 r.) () XVIII w. N Cl Cr Co Y Mn Mo () Ni Pt Te O U H W XIX w. (m.in.) Na Ca Al Si F Cs Ba B Bi I

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH

ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH 1 ALGORYTMICZNA I STATYSTYCZNA ANALIZA DANYCH WFAiS UJ, Informatyka Stosowana II stopień studiów 2 Wnioskowanie statystyczne dla zmiennych numerycznych Porównywanie dwóch średnich Boot-strapping Analiza

Bardziej szczegółowo

LHC i po co nam On. Piotr Traczyk CERN

LHC i po co nam On. Piotr Traczyk CERN LHC i po co nam On Piotr Traczyk CERN LHC: po co nam On Piotr Traczyk CERN Detektory przy LHC Planowane są 4(+2) eksperymenty na LHC ATLAS ALICE CMS LHCb 5 Program fizyczny LHC 6 Program fizyczny LHC

Bardziej szczegółowo

Skonstruowanie litowo-deuterowego konwertera neutronów termicznych na neutrony prędkie o energii 14 MeV w reaktorze MARIA (Etap 14, 5.1.

Skonstruowanie litowo-deuterowego konwertera neutronów termicznych na neutrony prędkie o energii 14 MeV w reaktorze MARIA (Etap 14, 5.1. Skonstruowanie litowo-deuterowego konwertera neutronów termicznych na neutrony prędkie o energii 14 MeV w reaktorze MARIA (Etap 14, 5.1.) Krzysztof Pytel, Rafał Prokopowicz Badanie wytrzymałości radiacyjnej

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016)

Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia (0310-CH-S2-016) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, drugi Sylabus modułu: Spektroskopia () 1. Informacje ogólne koordynator modułu prof. dr hab. Henryk Flakus rok akademicki 2013/2014

Bardziej szczegółowo

8. WYKŁADY I INNE ZAJĘCIA DYDAKTYCZNE PROWADZONE PRZEZ PRACOWNIKÓW INSTYTUTU

8. WYKŁADY I INNE ZAJĘCIA DYDAKTYCZNE PROWADZONE PRZEZ PRACOWNIKÓW INSTYTUTU 8. WYKŁADY I INNE ZAJĘCIA DYDAKTYCZNE PROWADZONE PRZEZ PRACOWNIKÓW INSTYTUTU Badania eksperymentalne i teoretyczne w zakresie fizyki wysokich energii i cząstek elementarnych I. Zajęcia dla studentów Wydziału

Bardziej szczegółowo

/Л/Р--/53? CENTRALNEGO PROGRAMU BADAŃ PODSTAWOWYCH Nr 01.09. KRAKÓW к" INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ INSTITUTE OF NUCLEAR PHYSICS ИНСТИТУТ ЯДЕРНОЙ ФИЗИКИ

/Л/Р--/53? CENTRALNEGO PROGRAMU BADAŃ PODSTAWOWYCH Nr 01.09. KRAKÓW к INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ INSTITUTE OF NUCLEAR PHYSICS ИНСТИТУТ ЯДЕРНОЙ ФИЗИКИ INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ INSTITUTE OF NUCLEAR PHYSICS ИНСТИТУТ ЯДЕРНОЙ ФИЗИКИ KRAKÓW к" RAPORT *SotS37 /Л/Р--/53? RAPORT z realizacji CENTRALNEGO PROGRAMU BADAŃ PODSTAWOWYCH Nr 0.09 pt. "BADANIA CZĄSTEK

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po wielkich urządzeniach badawczych

Przewodnik po wielkich urządzeniach badawczych Przewodnik po wielkich urządzeniach badawczych 5.07.2013 Grzegorz Wrochna 1 Wielkie urządzenia badawcze Wielkie urządzenia badawcze są dziś niezbędne do badania materii na wszystkich poziomach: od wnętrza

Bardziej szczegółowo

Compact Muon Solenoid

Compact Muon Solenoid Compact Muon Solenoid (po co i jak) Piotr Traczyk CERN Compact ATLAS CMS 2 Muon Detektor CMS był projektowany pod kątem optymalnej detekcji mionów Miony stanowią stosunkowo czysty sygnał Pojawiają się

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia fizyki jądrowej i cząstek elementarnych. Seweryn Kowalski

Wybrane zagadnienia fizyki jądrowej i cząstek elementarnych. Seweryn Kowalski Wybrane zagadnienia fizyki jądrowej i cząstek elementarnych Seweryn Kowalski Listopad 2007 Akceleratory Co to jest akcelerator Każde urządzenie zdolne do przyspieszania cząstek, jonów naładowanych do wysokich

Bardziej szczegółowo

Zakład Eksperymentu ATLAS (NZ14)

Zakład Eksperymentu ATLAS (NZ14) Zakład Eksperymentu ATLAS (NZ14) Kierownik Zakładu: dr hab. prof. IFJ PAN Adam Trzupek Zadanie statutowe: Temat 1, zadanie 6: Eksperyment ATLAS na akceleratorze LHC w CERN Badania oddziaływań proton-proton

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności jąder atomowych

Podstawowe własności jąder atomowych Fizyka jądrowa Struktura jądra (stan podstawowy) Oznaczenia, terminologia Promienie jądrowe i kształt jąder Jądra stabilne; warunki stabilności; energia wiązania Jądrowe momenty magnetyczne Modele struktury

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Fale materii. gdzie h= 6.6 10-34 J s jest stałą Plancka.

Fale materii. gdzie h= 6.6 10-34 J s jest stałą Plancka. Fale materii 194- Louis de Broglie teoria fal materii, 199- nagroda Nobla Hipoteza de Broglie głosi, że dwoiste korpuskularno falowe zachowanie jest cechą nie tylko promieniowania, lecz również materii.

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap)

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Z uwagi na ogólno wydziałowy charakter specjalizacji i możliwość wykonywania prac

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy

Objaśnienia oznaczeń w symbolach K przed podkreślnikiem kierunkowe efekty kształcenia W kategoria wiedzy Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka należy do obszaru

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %.

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %. Informacje ogólne Wykład 28 h Ćwiczenia 14 Charakter seminaryjny zespołu dwuosobowe ~20 min. prezentacje Lista tematów na stronie Materiały do wykładu na stronie: http://urbaniak.fizyka.pw.edu.pl Zaliczenie:

Bardziej szczegółowo

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera

Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera 23 kwietnia 2001 Ryszard Kostecki Badanie własności diód krzemowej, germanowej, oraz diody Zenera Streszczenie Celem tej pracy jest zapoznanie się z tematyką i zbadanie diód krzemowej, germanowej, oraz

Bardziej szczegółowo

Wiązki Radioaktywne. wytwarzanie nuklidów dalekich od stabilności. Jan Kurcewicz CERN, PH-SME. 5 września 2013 transparencje: Marek Pfützner

Wiązki Radioaktywne. wytwarzanie nuklidów dalekich od stabilności. Jan Kurcewicz CERN, PH-SME. 5 września 2013 transparencje: Marek Pfützner Wiązki Radioaktywne wytwarzanie nuklidów dalekich od stabilności Jan Kurcewicz CERN, PH-SME 5 września 2013 transparencje: Marek Pfützner Wstęp Nuklidy nietrwałe Przykład: reakcja fuzji Fuzja (synteza,

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Przejścia optyczne w strukturach niskowymiarowych

Przejścia optyczne w strukturach niskowymiarowych Współczynnik absorpcji w układzie dwuwymiarowym można opisać wyrażeniem: E E gdzie i oraz f są energiami stanu początkowego i końcowego elektronu, zapełnienie tych stanów opisane jest funkcją rozkładu

Bardziej szczegółowo

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5)

Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Wojciech Niwiński 30.03.2004 Bartosz Lassak Wojciech Zatorski gr.7lab Sprzęganie światłowodu z półprzewodnikowymi źródłami światła (stanowisko nr 5) Zadanie laboratoryjne miało na celu zaobserwowanie różnic

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Przykłady eksperymentów

Rozdział 8. Przykłady eksperymentów Rozdział 8 Przykłady eksperymentów 217 Omówimy przykłady, które ilustrują różnorodność badań prowadzonych na separatorach fragmentów, ale także szczególne i wyjątkowe możliwości tej techniki. Nowe (ostatnie?)

Bardziej szczegółowo

CEL 4. Natalia Golnik

CEL 4. Natalia Golnik Etap 15 Etap 16 Etap 17 Etap 18 CEL 4 OPRACOWANIE NOWYCH LUB UDOSKONALENIE PRZYRZĄDÓW DO POMIARÓW RADIOMETRYCZNYCH Natalia Golnik Narodowe Centrum Badań Jądrowych UWARUNKOWANIA WYBORU Rynek przyrządów

Bardziej szczegółowo

Projekt Akceleratory i Detektory dla terapii onkologicznej i ochrony granic

Projekt Akceleratory i Detektory dla terapii onkologicznej i ochrony granic Projekt Akceleratory i Detektory dla terapii onkologicznej i ochrony granic Agnieszka Syntfeld-Każuch Jacek Rzadkiewicz (kierownik projektu) Warszawa, 15 czerwca 2012 1 Urządzenia rozwijane w ramach AiD

Bardziej szczegółowo

Atomy w zewnętrznym polu magnetycznym i elektrycznym

Atomy w zewnętrznym polu magnetycznym i elektrycznym Atomy w zewnętrznym polu magnetycznym i elektrycznym 1. Kwantowanie przestrzenne momentów magnetycznych i rezonans spinowy 2. Efekt Zeemana (normalny i anomalny) oraz zjawisko Paschena-Backa 3. Efekt Starka

Bardziej szczegółowo

1.Reaktory wysokotemperaturowe - występujące problemy technologiczne a zalety w osiąganych parametrach i wykorzystaniu.

1.Reaktory wysokotemperaturowe - występujące problemy technologiczne a zalety w osiąganych parametrach i wykorzystaniu. Prof. Władysław Dąbrowski Zespół Elektroniki Jądrowej i Detekcji Promieniowania Propozycje tematów prac inżynierskich: 1. Analiza komputerowa wraz z wizualizacją 2D wyników pomiarowych z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp

PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp PODSTAWY FIZYKI LASERÓW Wstęp LASER Light Amplification by Stimulation Emission of Radiation Składa się z: 1. ośrodka czynnego. układu pompującego 3.Rezonator optyczny - wnęka rezonansowa Generatory: liniowe

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM.

CHEMIA 1. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna ATOM. INSTYTUT MEDICUS Kurs przygotowawczy na studia medyczne kierunek lekarski, stomatologia, farmacja, analityka medyczna tel. 0501 38 39 55 www.medicus.edu.pl CHEMIA 1 ATOM Budowa atomu - jądro, zawierające

Bardziej szczegółowo

Jak działają detektory. Julia Hoffman

Jak działają detektory. Julia Hoffman Jak działają detektory Julia Hoffman wielki Hadronowy zderzacz Wiązka to pociąg ok. 2800 wagonów - paczek protonowych Każdy wagon wiezie ok.100 mln protonów Energia chemiczna: 80 kg TNT lub 16 kg czekolady

Bardziej szczegółowo

CZAS ŻYCIA MIONÓW. I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów

CZAS ŻYCIA MIONÓW. I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów K1 CZAS ŻYCIA MIONÓW I. Cel ćwiczenia i metoda pomiarów Celem ćwiczenia jest wyznaczenie czasu życia mionów. Rozpad mionu, tak, jak innych cząstek nietrwałych, jest procesem przypadkowym. W mechanice kwantowej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO

Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO Politechnika Warszawska Wydział Fizyki Laboratorium Fizyki II p. Piotr Kurek Do użytku wewnętrznego Ćwiczenie nr 51 BADANIE WŁASNOŚCI PROMIENIOWANIA GAMMA PRZY POMOCY SPEKTROMETRU SCYNTYLACYJNEGO I. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski

Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Reakcje jądrowe dr inż. Romuald Kędzierski Wybuch bomby Ivy Mike (fot. National Nuclear Security Administration/Nevada Site Office, domena publiczna) Przemiany jądrowe 1. Spontaniczne (niewymuszone) związane

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol

Załącznik 1. Nazwa kierunku studiów: FIZYKA Poziom kształcenia: II stopień (magisterski) Profil kształcenia: ogólnoakademicki Symbol Efekty kształcenia dla kierunku studiów FIZYKA TECHNICZNA - studia II stopnia, profil ogólnoakademicki - i ich odniesienia do efektów kształcenia w obszarze nauk ścisłych Kierunek studiów fizyka techniczna

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR)

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego (NM) Fizyczne podstawy spektroskopii NM W spektroskopii magnetycznego rezonansu jądrowego używane jest promieniowanie elektromagnetyczne o częstościach z

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE AKTYWNOŚCI, OKRESU PÓŁTRWANIA I MAKSYMALNEJ ENERGII PROMIENIOWANIA Opiekun ćwiczenia: Jerzy Żak Miejsce ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

ν 1 = γ B 0 Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego h S = I(I+1)

ν 1 = γ B 0 Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego h S = I(I+1) h S = I(I+) gdzie: I kwantowa liczba spinowa jądra I = 0, ½,, /,, 5/,... itd gdzie: = γ S γ współczynnik żyromagnetyczny moment magnetyczny brak spinu I = 0 spin sferyczny I = _ spin elipsoidalny I =,,,...

Bardziej szczegółowo

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak

INADEQUATE-ID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH. 3-FENYLO-l-TIO-2,3,4-TRIAZOLO-5-METYUDÓW. Wojciech Bocian, Lech Stefaniak INADEQUATEID I DYNAMICZNY NMR MEZOJONOWYCH 3FENYLOlTIO2,3,4TRIAZOLO5METYUDÓW Wojciech Bocian, Lech Stefaniak Instytut Chemii Organicznej PAN ul. Kasprzaka 44/52, 01224 Warszawa PL9800994 WSTĘP Struktury

Bardziej szczegółowo

Poszukiwania bozonu Higgsa w rozpadzie na dwa leptony τ w eksperymencie CMS

Poszukiwania bozonu Higgsa w rozpadzie na dwa leptony τ w eksperymencie CMS Poszukiwania bozonu Higgsa w rozpadzie na dwa leptony τ w eksperymencie CMS Artur Kalinowski Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski Warszawa, 7 grudnia 2012 DETEKTOR CMS DETEKTOR CMS Masa całkowita : 14

Bardziej szczegółowo

PRACE MAGISTERSKIE PROPONOWANE DO WYKONANIA W ZESPOLE Prof. Pawła Moskala (http://koza.if.uj.edu.pl)

PRACE MAGISTERSKIE PROPONOWANE DO WYKONANIA W ZESPOLE Prof. Pawła Moskala (http://koza.if.uj.edu.pl) PRACE MAGISTERSKIE PROPONOWANE DO WYKONANIA W ZESPOLE Prof. Pawła Moskala () IV) W LABORATORIUM DETEKTORÓW ZAKŁADU FIZYKI JĄDROWEJ UJ PROWADZIMY ZARÓWNO BADANIA PODSTAWOWE JAK I APLIKACYJNE. MAJĄ ONE NA

Bardziej szczegółowo

Komputerowa Analiza Danych Doświadczalnych

Komputerowa Analiza Danych Doświadczalnych Komputerowa Analiza Danych Doświadczalnych dr inż. Adam Kisiel kisiel@if.pw.edu.pl pokój 117b (12b) 1 Materiały do wykładu Transparencje do wykładów: http://www.if.pw.edu.pl/~kisiel/kadd/kadd.html Literatura

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii

Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Monitoring ośrodka i rozwój dozymetrii Jakub Ośko Działalność LPD Ochrona radiologiczna ośrodka jądrowego Świerk (wymaganie Prawa atomowego) Prace naukowe, badawcze,

Bardziej szczegółowo

Kurs dla nauczycieli fizyki - Cząstki elementarne w CERN pod Genewą.

Kurs dla nauczycieli fizyki - Cząstki elementarne w CERN pod Genewą. Kurs dla nauczycieli fizyki - Cząstki elementarne w CERN pod Genewą. Europejska Organizacja Badań Jądrowych CERN (European Organization for Nuclear Research) pod Genewą i Centralny Ośrodek Doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Kierunek: ELEKTROTECHNIKA Profil: ogólnoakademicki Studia: 2 stopnia

Kierunek: ELEKTROTECHNIKA Profil: ogólnoakademicki Studia: 2 stopnia Kierunek: ELEKTROTECHNIKA Profil: ogólnoakademicki Studia: 2 stopnia Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek Elektrotechnika należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk technicznych i

Bardziej szczegółowo

Orbitale typu σ i typu π

Orbitale typu σ i typu π Orbitale typu σ i typu π Dwa odpowiadające sobie orbitale sąsiednich atomów tworzą kombinacje: wiążącą i antywiążącą. W rezultacie mogą powstać orbitale o rozkładzie przestrzennym dwojakiego typu: σ -

Bardziej szczegółowo

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1)

Analiza Organiczna. Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) Własności fizykochemiczne badanego związku. Zmierzona temperatura topnienia (1) Przykład sprawozdania z analizy w nawiasach (czerwonym kolorem) podano numery odnośników zawierających uwagi dotyczące kolejnych podpunktów sprawozdania Jan Kowalski grupa B dwójka 7(A) analiza Wynik przeprowadzonej

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Radiochemia. Radiochemistry. Kod Punktacja ECTS* 1

KARTA KURSU. Radiochemia. Radiochemistry. Kod Punktacja ECTS* 1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Radiochemia Radiochemistry Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator dr hab. inż. Artur Błachowski Zespół dydaktyczny dr hab. inż. Artur Błachowski Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

ODRZUCANIE WYNIKÓW POJEDYNCZYCH POMIARÓW

ODRZUCANIE WYNIKÓW POJEDYNCZYCH POMIARÓW ODRZUCANIE WYNIKÓW OJEDYNCZYCH OMIARÓW W praktyce pomiarowej zdarzają się sytuacje gdy jeden z pomiarów odstaje od pozostałych. Jeżeli wykorzystamy fakt, że wyniki pomiarów są zmienną losową opisywaną

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia modulacyjna

Spektroskopia modulacyjna Spektroskopia modulacyjna pozwala na otrzymanie energii przejść optycznych w strukturze z bardzo dużą dokładnością. Charakteryzuje się również wysoką czułością, co pozwala na obserwację słabych przejść,

Bardziej szczegółowo

SPEKTROSKOPIA RAMANA. Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ

SPEKTROSKOPIA RAMANA. Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ SPEKTROSKOPIA RAMANA Laboratorium Laserowej Spektroskopii Molekularnej PŁ WIDMO OSCYLACYJNE Zręby atomowe w molekule wykonują oscylacje wokół położenia równowagi. Ruch ten można rozłożyć na 3n-6 w przypadku

Bardziej szczegółowo

Model Standardowy i model Higgsa. Sławomir Stachniewicz, IF PK

Model Standardowy i model Higgsa. Sławomir Stachniewicz, IF PK Model Standardowy i model Higgsa Sławomir Stachniewicz, IF PK 1. Wstęp. Model Standardowy to obecnie obowiązująca teoria cząstek elementarnych, które są składnikami materii. Model Higgsa to dodatek do

Bardziej szczegółowo

Czego oczekujemy od LHC? Piotr Traczyk. IPJ Warszawa

Czego oczekujemy od LHC? Piotr Traczyk. IPJ Warszawa Czego oczekujemy od LHC? Piotr Traczyk IPJ Warszawa Plan 1)Dwa słowa o LHC 2)Eksperymenty i program fizyczny 3)Kilka wybranych tematów - szczegółowo 2 LHC Large Hadron Collider UWAGA! Start jeszcze w tym

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ POLSKIEJ AKADEMII NAUK

INSTYTUT FIZYKI JĄDROWEJ POLSKIEJ AKADEMII NAUK GIS 5 XII 27 Poziomy dawek otrzymywanych przez pracowników narażonych na promieniowanie gamma i X w placówkach medycznych na przykładzie danych laboratorium dozymetrii IFJ PAN Maciej Budzanowski INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas

Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas Slajd 1 Spektrometria mas i sektroskopia w podczerwieni Slajd 2 Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas Masa cząsteczkowa Wzór związku Niektóre informacje dotyczące wzoru strukturalnego związku

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

Zakłady Naukowe Oddziału Fizyki i Astrofizyki Cząstek w Instytucie Fizyki Jądrowej

Zakłady Naukowe Oddziału Fizyki i Astrofizyki Cząstek w Instytucie Fizyki Jądrowej Zakłady Naukowe Oddziału Fizyki i Astrofizyki Cząstek w Instytucie Fizyki Jądrowej Oddziaływań Leptonów (NZ11) Struktury Hadronów (NZ12) Liniowego zderzacza (NZ13) Eksperymentu ATLAS (NZ14) Promieniowania

Bardziej szczegółowo

Badania efektywności systemu zarządzania jakością

Badania efektywności systemu zarządzania jakością Opracowanie to z łagodniejszym podsumowaniem ukazało się w Problemach jakości 8/ 2007 Jacek Mazurkiewicz Izabela Banaszak Magdalena Wierzbicka Badania efektywności systemu zarządzania jakością Aby w pełni

Bardziej szczegółowo

Siła magnetyczna działająca na przewodnik

Siła magnetyczna działająca na przewodnik Siła magnetyczna działająca na przewodnik F 2 B b F 1 F 3 a F 4 I siła Lorentza: F B q v B IL B F B ILBsin a moment sił działający na ramkę: M' IabBsin a B F 2 b a S M moment sił działający cewkę o N zwojach

Bardziej szczegółowo

Badanie uporządkowania magnetycznego w ultracienkich warstwach kobaltu w pobliżu reorientacji spinowej.

Badanie uporządkowania magnetycznego w ultracienkich warstwach kobaltu w pobliżu reorientacji spinowej. Tel.: +48-85 7457229, Fax: +48-85 7457223 Zakład Fizyki Magnetyków Uniwersytet w Białymstoku Ul.Lipowa 41, 15-424 Białystok E-mail: vstef@uwb.edu.pl http://physics.uwb.edu.pl/zfm Praca magisterska Badanie

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ

MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ E-LAB: LABORATORIUM TECHNIKI MIKROFALOWEJ I OPTOFALOWEJ Krzysztof MADZIAR Grzegorz KĘDZIERSKI, Jerzy PIOTROWSKI, Jerzy SKULSKI, Agnieszka SZYMAŃSKA, Piotr WITOŃSKI, Bogdan GALWAS Instytut Mikroelektroniki

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział: BMiZ Kierunek: MiBM / KMiU Prowadzący: dr hab. Tomasz Stręk Przygotował: Adrian Norek Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2. Chłodzenie największego na świecie magnesu w CERN

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska i gospodarka Pomorza wspólne wyzwania rozwojowe

Politechnika Gdańska i gospodarka Pomorza wspólne wyzwania rozwojowe Politechnika Gdańska i gospodarka Pomorza wspólne wyzwania rozwojowe Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Gdańsk, 08.05.2012 1. STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl Źródło: LI OLIMPIADA FIZYCZNA (1/2). Stopień III, zadanie doświadczalne - D Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Andrzej Wysmołek, kierownik ds. zadań dośw. plik;

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia Poziom podstawowy KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM Chemia Poziom podstawowy Listopad 03 W niniejszym schemacie oceniania zadań otwartych są prezentowane przykładowe poprawne odpowiedzi. W tego typu

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 3 12 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k aw r a z z d o s t a w» s p r

Bardziej szczegółowo