Cukrzyca typu 1. Anna Noczyńska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Cukrzyca typu 1. Anna Noczyńska"

Transkrypt

1 Cukrzyca typu 1 Anna Noczyńska

2

3

4

5 Banting i Best (oraz Marjore) 1923 Nagroda Nobla za odkrycie insuliny i jej zastosowanie w leczeniu cukrzycy typu 1.

6 Trzustka wyspy Langerhansa

7 Insulina jest kluczem który otwiera glukozie drzwi do komórek. W chwili, gdy czuje się zapach jedzenia lub je widzi, do komórek β przekazywane są sygnały w celu zwiększenia produkcji i wydzielania insuliny. Kiedy pokarm znajdzie się w żołądku, komórki β otrzymują kolejne sygnały o konieczności dalszego zwiększenia produkcji insuliny. Swoistym glukometrem komórki β jest białko GLUT4, które pobudzone przez glukozę stymuluje wydzielanie insuliny. Insulina z trzustki w pierwszej kolejności trafia do wątroby.

8 Cukrzyca typu 1 charakteryzuje się bezwzględnym niedoborem insuliny Jawne objawy choroby występują wówczas, kiedy zniszczeniu ulegnie około % komórek ß. Najczęściej początek jest nagły, i często ma związek z przebytą chorobą infekcyjną.

9 Cukrzyca jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym. Charakteryzuje się pojawieniem się we krwi pacjenta, na wiele miesięcy/lat przed wystąpieniem objawów klinicznych cukrzycy, przeciwciał: Przeciwciała przeciw wyspowe (ICA islet cell antibodies) Przeciwciała przeciw insulinie (IAA ) Przeciwciała przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (anty-gad glutamic acid decarboxylase) Przeciwciała przeciwko fosfatazie tyrozynowej (IA2) Przeciwciała przeciw fragmentowi łańcucha B cząsteczki insuliny (ZnP8) Przeciwciała są MARKEREM reakcji autoimmunologicznej, a nie efektorem!

10 Geny Reakcja immunologiczna Choroba auto- immunolo giczna Środo wisko

11 Liczba komórek Rozwój cukrzycy typu 1? Wydarzenie inicjujące Predyspozycja genetyczna Insulitis, Anty GAD, IAA, ICA Stopniowe upośledzenie Prawidłowe wydzielanie insuliny wydzielanie insuliny Prawidłowa BG Jawna cukrzyca (zniszczenie 80-90% kom.beta) Obecny C- peptyd Brak c-peptydu (na czczo i 6 po 1mg glukagonu: <0,5 1,0 mmol/l) czas

12 Liczba komórek Rozwój cukrzycy typu 1? Wydarzenie inicjujące Predyspozycja genetyczna Insulitis, Anty GAD, IAA, ICA Stopniowe upośledzenie wydzielanie insuliny Prawidłowe wydzielanie insuliny Prawidłowa BG Jawna cukrzyca (zniszczenie 80-90% kom.beta) Obecny C- peptyd Brak c-peptydu (na czczo i 6 po 1mg glukagonu: <0,5 1,0 mmol/l) czas

13 Czynnik inicjujący - środowiskowy Cukrzyca rozwija się tylko u 5-10% osób posiadających genotyp predysponujący do cukrzycy typu 1. Nie jest wykluczone, że czynniki środowiskowe odgrywają istotną rolę w indukowaniu reakcji autoimmunologicznych już w okresie płodowym.

14 Efekt rodzinny DR3/DR4 Posiadanie haplotypu wysokiego ryzyka cukrzycy typu 1 (DRB1*04-DQ8/DRB1*0301- DQ2) przez bliskiego krewnego osoby chorej wiąże się z 10-krotnie większym ryzykiem choroby niż u osób z tymi samymi allelami DR i DQ w populacji ogólnej. Jest to związane także z posiadaniem podobnych wariantów genetycznych także w innych genach regionu HLA

15 Czynnik inicjujący -środowiskowy Rolę w inicjowaniu procesu autoimmunologicznego przypisuje się wirusom, które mogą bezpośrednio uszkadzać komórki beta lub wyzwalać odpowiedź autoimmunologiczną: Zapalenia ślinianek Coxackie B CMV Retrowirusom Różyczki EBV HAV Wirusowi poliomyelitis Wirusom grypy Rotawirusom Badania potwierdzają zróżnicowanie geograficzne wpływu infekcji wirusowych na ryzyko rozwoju cukrzycy typu 1. Istnieją doniesienia mówiące o ochronnym wpływie powtarzalnej stymulacji antygenami patogenów (np. częste infekcje) w okresie dojrzewania uk. immunologicznego. (hipoteza higieny) Prospektywne badania NIE potwierdzają związku szczepień przeciw polio, Hi i DiPerTe ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia cukrzycy typu 1.

16 Czynnik inicjujący - środowiskowy Rola suplementacii witaminy D 3 Badania wykazują mniejszą zachorowalność na cukrzycę typu 1 w krajach, w których prowadzona jest rutynowo suplementacja witaminą D 3 u niemowląt. Stosowanie jej preparatów przez kobiety w ciąży zmniejsza częstość występowania przeciwciał p/trzustkowych. Sugerowana jest rola immunosupresyjnych właściwości 1,25(OH) 2 -cholekalcyferolu.

17 Podział cukrzycy: I Cukrzyca typu 1 -związana z autoimmunizacją -idiopatyczna II Cukrzyca typu 2 III Inne określone typy cukrzycy -genetyczne defekty funkcji komórek beta -genetyczne defekty działania insuliny -choroby zewnątrzwydzielniczej części trzustki -endokrynopatie -wywołana przez leki -zakażenia -rzadkie typy cukrzycy wywołane proces immunologiczny -występująca w zespołach genetycznych IV cukrzyca ciążowa

18 Diagnostyka różnicowa: PND TND MODY Typ 1 Typ 2 MIDD Zespoły genetyczne

19 Rozpoznanie typu cukrzycy obraz kliniczny w momencie zachorowania (wiek, stan odżywienia, cechy insulinooporności, wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy) badania dodatkowe (C-peptyd, markery immunologiczne)

20 Znaczenie kliniczne określania typu cukrzycy Wybór odpowiedniego sposobu leczenia, Przewidywanie tempa progresji choroby Określenie ryzyka rozwoju cukrzycy u innych członków rodziny.

21 Epidemiologia cukrzycy Opracowania epidemiologiczne początek cukrzycy definiują jako datę pierwszego podania insuliny W Polsce wskaźnik rocznej zapadalności na cukrzyce typu 1 w grupie wiekowej 0-14 lat wynosi 13,5/ dzieci. W niektórych krajach Europy ( Finlandia) jest wyższy od 55/ dzieci.

22

23 EPIDEMIOLOGIA CUKRZYCY W WIEKU ROZWOJOWYM W POLSCE W. Fendler i wsp. Diabetologia (2012) 55: DM1 MODY DM2 CFRD Badanie przeprowadzono w latach r w trzech regionach Polski (Gdańsk, Łódź, Katowice) dotyczyło około 23,7% dzieci w Polsce

24 Kryteria rozpoznania cukrzycy 1. objawy cukrzycy, lub glikemia przygodna 11,1mmol/l ( 200 mg/dl) Lub 2. glikemia na czczo 7,0 mmol/l ( 126 mg/dl) Lub 3. glikemia 2 h po obciążeniu w trakcie OGTT 11,1mmol/l ( test wykonany zgodnie z wytycznymi WHO)

25 Kliniczne objawy cukrzycy typu Wzmożone pragnienie ( często jest mylone z pragnieniem podczas upalnego lata), często matki twierdzą, że nie zauważyły większego pragnienia ponieważ dziecko zawsze dużo piło. 2. Częstomocz i wielomocz 3. Gwałtowna utrata masy ciała ( odtłuszczenie ciała) 4. Szybko postępujące odwodnienie 5. Świąd sromu, zapalenie napletka 6. Nieuzasadnione zmęczenie 7. Szybki głęboki oddech- oddech Kusmaula 8. Ból w klatce piersiowej- duszność, stękanie 9. Bóle brzucha, wymioty( często przypisywane tzw.grypie jelitowej) 10 Zaburzenia świadomości, senność, splątanie 11. Śpiączka cukrzycowa- kwasica ketonowa.

26 Leczenie cukrzycy opiera się na: 1. Indywidualnej dostosowanej dla pacjenta insulinoterapii 2. Prawidłowo zaplanowanym pod względem jakości oraz ilości posiłki z uwzględnieniem wszystkich składowych ( białek, tłuszczów,węglowodanów, błonnika, soli mineralnyvh, mikroelementów i witaminy) 3. Kontrolowanym, regularnym wysiłeku fizycznym.

27 Celem leczenia cukrzycy u dzieci jest: - uzyskanie jak najlepszego wyrównania metabolicznego - uzyskanie prawidłowego wzrostu i rozwoju psychicznego - umożliwienie realizowania wszystkich zamierzonych planów życiowych, - zapewnienie udziału w życiu społecznym - ograniczenie ryzyka późnych powikłań cukrzycy Cele leczenia cukrzycy dla każdego dziecka należy wytyczyć indywidualnie, ale glikemia powinna być jak najbliższa normie. Należy uwzględnić ryzyko ciężkich hipoglikemii oraz lekkiej i miarkowanej hiperglikemii.

28 Co jest potrzebne osobie z cukrzycą? Insuliny Glukometr +paski do pomiaru cukru we krwi Peny Glukagon Nakłuwacze Glukoza Osobista pompa insulinowa

29 Uzyskanie celów terapii cukrzycy zależy od: Właściwego zaplanowania posiłków, które ustalamy z uwzględnieniem: wieku pacjenta, sposobu insulinoterapii- Peny, pompa, aktywności fizycznej, nawyków żywieniowych, masy ciała, możliwości finansowych rodziny i innych. Małe dzieci spożywają posiłki o wyższej zawartości węglowodanów o wysokim IG, dlatego insulina podawana w bazie w tej grupie stanowi około 20% do 30% całkowitego zapotrzebowanie dobowego, insuliny doposiłkowe od 70% do 80% zapotrzebowania dobowego.

30 Dlatego wybierając sposób terapii cukrzycy uwzględnia się: 1. wiek dziecka 2. jego aktywność fizyczną 3. możliwości intelektualne dziecka/ rodziny 4. możliwość współpracy lekarz pacjent/rodzina. 5. warunki socjalne rodziny 6. długość leczenia cukrzycy

31 A sposób terapii insulinami powinien być: 1. zaakceptowany przez pacjenta /rodzinę 2. maksymalnie dostosowany do trybu życia dziecka 4. i zabezpieczać dziecko przed hipo i hiperglikemią

32 U osoby zdrowej trzustka produkuje insulinę stalewydzielanie podstawowe- baza, które zależy od pory doby ( inaczej w ciągu dnia inaczej w nocy), działania hormonów kontrregulacyjnych oraz masy ciała i wieku dziecka( okres dojrzewania). Oraz przed posiłkiem I faza (ma to na celu zahamowanie wątrobowej produkcji glukozy) oraz do posiłków II faza, w ilości należnej dla pory i składu posiłku, ilości węglowodanów, białek i tłuszczów w posiłku oraz długości jego spożywania.

33 Rekomendowaną metodą insulinoterapii u dzieci i młodzieży jest: funkcjonalna intensywna insulinoterapia prowadzona przy pomocy wielokrotnych wstrzyknięć insuliny lub osobistej pompy insulinowej. Zawsze konieczna jest indywidualizacja terapii cukrzycy oraz ustalenie wspólnie z chorym i lub jego rodziną właściwego modelu leczenia.

34 Według Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę Diabetologia Praktyczna 2007; 8 Supl. A Rozkład dobowego zapotrzebowania na insulinę Insulina bazalna: 20% - 50% całkowitego dobowego zapotrzebowania na insulinę, Insulina okołoposiłkowa: powinna pozwolić na: Samodzielne podejmowanie przez chorego decyzji o ilości i wielkości spożywanych posiłków oraz na modyfikację dawek zależnych od: zapotrzebowania energetycznego aktywności fizycznej

35 Idealna terapia egzogenną insuliną powinna naśladować profil endogennej sekrecji insuliny Idealna insulina podstawowa powinna pokrywać zapotrzebowanie na insulinę zgodnie z zapotrzebowaniem fizjologicznym przez okres 24h. Idealna insulina doposiłkowa powinna charakteryzować się: szybkim początkiem i krótkim czasem działania, zapobiegając poposiłkowej hiperglikemii i zmniejszeniem potrzeby spożywania przekąsek 4 godziny po posiłku( ryzyko późnej hipoglikemii). Schemat baza-bolus powinien być leczeniem z wyboru: Ponieważ pozwala na osobną kontrolę FBG i PPBG Pozwala na elastyczne dawkowanie i wybór pór wstrzyknięć 1. Owens DR, i wsp. Lancet 2001;358: Rosenstock J. Clin Cornerstone 2001;4: Garg SK. Data on file. 4. Hirsch IB, i wsp. Clin Diabetes 2005;23:78 86.

36 Dlatego ważne jest ustalenie właściwej dawki insuliny podawanej jako baza, której dawka zależy od: Wieku pacjenta( u dzieci małych baza stanowi 20-30% DDI) Czasu trwania choroby Masy ciała pacjenta Aktywności fizycznej Fazy cyklu miesięcznego Stosowanych leków (np. sterydy, środki antykoncepcyjne) Rodzaju stosowanej insuliny Właściwej dawki insuliny w bolusie doposiłkowym

37 Oraz insuliny doposiłkowej - Bolus Fizjologicznie wielkość i czas wydzielania insuliny związany z posiłkiem różni się i zależy od składu i wielkości posiłku: np. duże, ale krótkotrwałe wydzielanie ( ostry szczyt ) typowe jest dla reakcji na spożycie słodyczy (bądź innych węglowodanów o tzw. wysokim indeksie glikemicznym) mniej gwałtowne lecz znacznie dłużej trwające (nawet 6-8 godzin) wydzielanie jest typowe dla spożycia białek lub tłuszczów

38 Insulina (j./l) Idealna insulinoterapia powinna naśladować endogenne wydzielanie insuliny Profil stężenia glukozy w osoczu Endogenne wydzielanie insuliny 0.08 Homeostaza glukozy Stężenie glukozy w osoczu (mmol/l) Czas (godziny) Zaadaptowano z Owens DR, i wsp. Lancet 2001;358:

39

40

41

42

43 Historia pomp insulinowych

44 Pompa insulinowa i niezbędne akcesoria Serter Pompa Zestaw inf. Zbiornik

45 Wyleczyć cukrzycę - Sztuczna trzustka zamknięta pętla Zewnętrzna zamknięta pętla Wszczepialna zamknięta pętla

46 Accu-Chek Combo

47

48 W terapii intensywnej stosujemy analogi szybkodziałające, rzadziej ludzką insulinę rozpuszczalną Insulina rozpuszczalna ludzka Humulin R, Actrapid, Gensulin R, Polhumin R Początek działania min. Szczyt działania 3-4 godz. Czas działania 8 godz. Analogi krótko szybkodziałające AspArt (NovoRapid ), LysPro (Humalog), Glulizyna (Apidra) kilka minut 1,5-2 godz. 4-6 godz.

49 Farmakokinetyka/farmakodynamika insulin ludzkich i analogów insulin Postać insuliny Początek działania Szczyt działania (godz.) Czas trwania działania (godz.) Szybkodziałająca Zwykła insulina ludzka min Insulina glulizyna min Insulina lispro/aspart min Pośrednio długodziałająca NPH godz Lente godz Detemir 5, Długodziałająca Insulina glargina godz. brak szczytu 24 Ultralente godz <20

50 Powszechnie stosowane schematy insulinoterapii u dzieci Schematy baza - bolus 1. Długo działający analog insuliny podstawowej + wstrzyknięcia insuliny do posiłków, lub 2: 2 x insulina o pośrednim czasie działania + wstrzyknięcia insuliny do posiłków 2. Ciągły podskórny wlew insuliny (szybko działający analog), pokrywający zapotrzebowanie podstawowe BAZA oraz insulina w bolusie doposiłkowym 1. DeWitt DE, Hirsch IB. JAMA 2003;289: Rosenstock J. Clin Cornerstone 2001;4:50 64.

51 Żywienie Każdy posiłek główny zawiera węglowodany białka i tłuszcze, ale ich zawartość w każdym posiłku może być różna. Posiłki mogą być: 1 bogate w węglowodany. 2. bogate w białka i tłuszcze lub tylko w tłuszcze. 3. bogate w węglowodany, białka i tłuszcze ( grupa najtrudniejsza do oszacowania).

52 Co to jest wymiennik węglowodanowy WW? Najprościej znaczenie wymiennika węglowodanowego ( WW) można określić jako ilość produktu w którym znajduje się 10 g węglowodanów przyswajalnych ( błonnik w przewodzie pokarmowym człowieka nie zostaje strawiony, dlatego nie podnosi on poziomu glukozy, dlatego zawsze należy go odjąć od ogólnej ilość węglowodanów).

53 Dawkę insuliny na WW obliczamy wg wzoru: W celu obliczenia wskaźnika insulina / WW należy: 400 : DDI (Dobowa Dawka Insuliny) np.: DDI = 50j DDI=70j 400 : 50 = 8g 400 : 70 = 5,7g 1j / 1,25 WW 1,7j / 1WW Sugerując pacjentowi wskaźnik na WW należy mieć na uwadze poranną insulinooporność DAWKĘ INSULINY KOREKCYJNĄ OBLICZAMY WG. WZORU: 1800 : DDI (np. 50j) = 30, co oznacza, że 1 j. insuliny obniża poziom glukozy o 30 mg%. Jeżeli poziom glukozy rano = 180 mg/dl, oznacza to, że od wartości docelowej(110 mg%) jest wyższy o 70 mg%. W tej sytuacji przed śniadaniem do insuliny wyliczonej na WW, należy podać dodatkowo 2 jednostki insuliny korekcyjnej. Walsh J., Roberts R.: Pumping Insulin, 2005

54

55 Przykład: śniadanie w którym zapotrzebowanie na 1 WW = 1 j 100g chleba żytniego = 4 WW /4 jednostki insuliny ale kalorii z Białek i tłuszczów ( ) = g masła = 90kcal. ser żółty 30 g = 100 kcal. wędlina 90 g szynki wołowej = 120 kcal. pomidor 40 g ogór4ek 40 g warzywa niskowęglowodanowe LICZĄC WW PODAMY 4 JEDNOSTKI INSULINY Niedobór insuliny = 3 jednostki ( podając analog Penem nie memy możliwości uwzględnić insuliny na B i Tł. W pompie podamy 4 jednostki w bolusie szybkim ( normal) oraz 3 jednostki w bolusie wydłużonym w okresie 4 godzin ( posiłek zawiera duży ładunek tłuszczowy)

56 O prawidłowej dawce insuliny podanej przed każdym posiłkiem świadczy poziom glukozy oznaczony w 60 i 120 minucie po posiłku. W 60 minucie po posiłku mieszanym czyli takim, w którym znajdują się węglowodany, tłuszcze i białka (śniadanie, obiad, kolacja) poziom glukozy nie powinien być wyższy od 160 mg/dl ( dopuszcza się 180 mg/dl) a w 120 minucie od 140 mg/dl.

57 Jakie są przyczyny wysokiego poziomu glukozy po posiłku? 1. Krótka przerwa pomiędzy podaniem insuliny a posiłkiem ( po podaniu insuliny Regular lub Actrapid odstęp pomiędzy podaniem insuliny a posiłkiem powinien wynosić około min) 2. Nieprawidłowo wyliczona dawka insuliny na ilość węglowodanów w posiłku ( ocena na OKO) 3. Zaczynająca się choroba ( kwasica, infekcja, odwodnienie) 4. Podanie insuliny przemrożonej ( insuliny zamarzniętej nie należy używać) 5. Obecność w posiłku dużej ilości tłuszczu ( tłuszcz opóźnia działanie insuliny i opróżnianie żołądka) 6. Duża ilość węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym

58 Terapia cukrzycy przy pomocy OPI

59 Jak działa osobista pompa insulinowa? Osobista pompa insulinowa jest urządzeniem połączonym z tkanką podskórną za pomocą drenu, bardzo precyzyjnie, w sposób ciągły podającym insulinę Osobista pompa insulinowa podaje tylko jeden rodzaj insuliny

60 W latach 90. XX wieku, kiedy pompy insulinowe wchodziły do powszechnego użytku, na świecie korzystało z nich około 6 tysięcy pacjentów. Dziesięć lat później, w 2000 roku liczba ich stałych użytkowników przekroczyła 100 tysięcy Ocenia się, że w ciągu kolejnych 10 lat liczba ta zwiększyła się 4 krotnie. A ile obecnie dzieci z cukrzycą typu 1 podaje insulinę OPI???. Około 80% Polska jest jednym z pierwszych krajów na świecie, w którym leczenie dzieci do 10 roku życia za pomocą pomp insulinowych jest powszechne.

61 Jakie są podstawowe zalety leczenia w modelu OPI? Stosowanie pompy insulinowej sprzyja poprawie wyrównania cukrzycy, zarówno w sensie unikania hiper- i hipoglikemii Stosowanie pompy insulinowej w sposób bardzo wyraźny poprawia komfort życia pacjenta

62 Kiedy powinniśmy stosować osobistą pompę insulinową? W każdym przypadku, gdy pacjent akceptuje tę formę leczenia i spełnia kryteria opracowane przez PTD. Kandydatami do leczenia OPI są przede wszystkim pacjenci z cukrzycą typu 1 (w tym pacjenci z cukrzycą typu LADA), nie wyklucza się osób z typem 2 cukrzycy, wymagających leczenia insuliną

63 Korzyści leczenia OPI Ciągły podskórny wlew z insuliny to stałe dostarczanie hormonu poprzez zewnętrzną pompę Zapotrzebowanie na insulinę bazalną może być elastycznie dostosowane do indywidualnych potrzeb fizjologicznych chorego, a zapotrzebowanie na insulinę w porach posiłków można pokryć dawkami bolusowymi Do takiego typu podawania idealne są insuliny szybkodziałające, o szybkim początku działania i krótkim okresie półtrwania OPI można stosować zarówno w cukrzycy typu 1, jak i typu 2, a chorzy osiągają dzięki tej metodzie lepszą jakość życia, niż przy innych metodach leczenia insuliną

64 Programowanie podstawowej dawki insuliny Ustalając całkowitą dawkę insuliny w terapii pompowej kierujemy się wyrównaniem metabolicznym cukrzycy, przy dobrze wyrównanej cukrzycy po zliczeniu dobowej dawki insuliny w terapii penowej, zmniejszamy ją o 10-25% Insulina bazalną zastępuje podstawowe wydzielanie insuliny, zapewnia utrzymanie glikemii na stałym poziomie ( różnice glikemii przy dobrze ustawionej dawce bazalnej nie przekraczają 30 mg/dl)

65 Programowanie podstawowej dawki insuliny OPI pozwala na płynne przejścia przy programowaniu dawki podstawowej na każdą godzinę (30 minut), zmniejszanie lub zwiększanie dawki o 0,05-0,1 j.m./godzinę Modyfikacja dawki podstawowej zgodnie z zapotrzebowaniem (efekt brzasku, mniejsze zapotrzebowanie w godzinach 1-3 w nocy)

66 Programowanie podstawowej dawki insuliny Osoby dorosłe Baza: 40 50%, do 60% w insulinooporności, u młodzieży, u niektórych pacjentów z cukrzycą typu 2. Dzieci 1-3 rok życia, baza: 0-20% 4-9 rok życia, baza: 20-30% > 10 roku życia, baza 30-50%

67 Programowanie podstawowej dawki insuliny Korzystanie z kilku baz Czasowa zmiana bazy: zwiększenie dawki choroba z gorączką, stres, dzień ze zmniejszoną aktywnością fizyczną, zmniejszenie dawki zaplanowana większa aktywność fizyczna, niezaplanowany wysiłek (czasowa zmiana bazy, zmniejszenie wlewu o 30-50% w czasie i po wysiłku)

68 Programowanie doposiłkowej dawki insuliny Rodzaje bolusów w zależności od składu posiłku: bolus normalny posiłek węglowodanowy, dawka korekcyjna, bolus przedłużony posiłek białkowo-tłuszczowy, bolus złożony posiłek węglowodanowo-białkowo-tłuszczowy Wyliczenie dawki insuliny na wymiennik węglowodanowy wymaga zróżnicowania w zależności od indeksu glikemicznego oraz od pory dnia.

69 Co to jest Bolus? Bolus to ilość insuliny podana w związku z posiłkiem lub hiperglikemią. W terapii CSII o czasie, rodzaju i wielkości bolusa pacjent decyduje sam Dlaczego są potrzebne 3 rodzaje bolusów?

70 Czynniki decydujące o poziomach glukozy w ciągu dnia: Dawka insuliny wyliczona na posiłek Posiłki ( nie tylko ilość WW ale także ilość WB i WT) Stres Wysiłek fizyczny Choroba infekcyjna U dziewczynek faza cyklu miesięcznego Kontrregulacja OPI- drożność systemu oraz dzień używania drenów ( w pierwszych dniach skłonność do niedocukrzenia w kolejnych dniach do wysokich wartości glukozy)

71 Poziomy glukozy w ciągu dnia Poziom glukozy < 60 mg/dl ( warunek - dziecko w kontakcie logicznym) zawsze wymaga podania 1-2 WW o wysokim IG ( uwaga po podaniu węglowodanów należy odczekać około 30min na wyrównanie poziomu glukozy, nie podawać produktów zawierających tłuszcz). OPI- zatrzymanie pompy, dalsze postępowanie jak wyżej. Postępowanie prewencyjne zależy od przyczyny niedocukrzenia, którą należy ustalić zanim poda się kolejną dawkę insuliny oraz insulinę w dniu następnym.

72 Poziomy glukozy w ciągu dnia Poziom glukozy > 160 mg/dl Przed posiłkiem należy do dawki wyliczonej na posiłek dodać dawkę insuliny korekcyjnej. Jeżeli wysoki poziom glukozy zanotowano w porze międzyposiłkowej, wówczas wymaga on podania insuliny korekcyjnej Postępowanie prewencyjne wymaga ustalenia przyczyny hiperglikemii. OPI- jeżeli dawka korekcyjna jest duża ( np. 3-4 jedn.), korzystniej będzie podanie jej w bolusie wydłużonym ( min). U małych dzieci dawkę korekcyjną bezpieczniej jest podaż w bolusie wydłużonym ( min)

73 Wskazówki praktyczne Każda decyzja dotycząca korekty dawki insuliny powinna być potwierdzona profilem glukozy. Poziomy glukozy w okresie 2 h po posiłku mają związek z dawką insuliny podanej na WW, natomiast w godzinach późniejszych, z ilością spożytych białek a szczególnie tłuszczu w danym posiłku. Nieprawidłowy poziom glukozy przed snem często nie ma związku z ilością insuliny/ WW w porze kolacji ale z bogatotłuszczowym posiłkiem kolacyjnym ( ser żółty, kiełbasa, szynka).

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE

DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE DZIECKO Z CUKRZYCĄ W SZKOLE Sylwia Musioł STATYSTYKI NA ŚWIECIE ŻYJE BLISKO 3OO MILIONÓW LUDZI CHORYCH NA CUKRZYCĘ SZACUJE SIĘ, ŻE LICZBA TA W CIĄGU JEDNEGO POKOLENIA WZROŚNIE DO OKOŁO 500 MILIONÓW W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Odkrycie insuliny było jednym

Odkrycie insuliny było jednym INSULINOTERAPIA Maciej Pawłowski Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Odkrycie insuliny było jednym z najważniejszych odkryć współczesnej medycyny. Po raz pierwszy insulinę

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Prof. dr hab. med. Maciej T. Małecki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydzielanie

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Dziecko z cukrzycą w szkole.

Dziecko z cukrzycą w szkole. Typy cukrzycy: I Cukrzyca typu 1 II Cukrzyca typu 2 III inne typy cukrzycy Dziecko z cukrzycą w szkole. Cukrzyca choroba przemiany materii, charakteryzująca się podwyższonym stężeniem cukru = glukozy we

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2

Rozpoznanie, objawy cukrzycy, wydzielanie insuliny, receptor dla insuliny, patomechanizm cukrzycy typu 1 i typu 2 Farmakoterapia cukrzycy Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1

Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1 Patofizjologia i diagnostyka nietypowo przebiegającej cukrzycy typu 1 Ewelina Szamocka Praca magisterska wykonana w Katedrze Analityki Klinicznej Akademii Medycznej w Gdańsku pod kierunkiem prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA ROZPOZNAWANIA CUKRZYCY. Glikemia na czczo dwukrotne potwierdzenie glikemii >126 mg/dl ( 7 mmol/l)

KRYTERIA ROZPOZNAWANIA CUKRZYCY. Glikemia na czczo dwukrotne potwierdzenie glikemii >126 mg/dl ( 7 mmol/l) Cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania insuliny lub jej działania albo wydzielania i działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska

Powikłania ostre w cukrzycy typu 1. Anna Noczyńska Powikłania ostre w cukrzycy typu 1 Anna Noczyńska Cukrzycowa kwasica ketonowa Kwasica ketonowa w przebiegu cukrzycy jest ciężkim powikłaniem powodującym stan zagrożenia życia. Śmiertelność związana z

Bardziej szczegółowo

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Cukrzyca jest najpopularniejszą chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Dotyczy osób w różnym przedziale wiekowym. Niezależnie od typu cukrzycy, głównym objawem choroby

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U DZIECI - materiały informacyjne dla nauczycieli i opiekunów dzieci

CUKRZYCA U DZIECI - materiały informacyjne dla nauczycieli i opiekunów dzieci CUKRZYCA U DZIECI - materiały informacyjne dla nauczycieli i opiekunów dzieci WSTĘP Cukrzyca jest chorobą metaboliczną o wieloczynnikowej etiologii. Charakteryzuje się przewlekłą hiperglikemią, która rozwija

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Jak cukrzyca może wpłynąć na Twoje życie Hipoglikemia. Hiperglikemia CUKRZYCA ZAGROŻENIA W CHOROBIE Cukrzyca to poważna choroba. Ponieważ występuje dość często,

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014

Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014 Farmakoterapia cukrzycy 3 rok WLI - 2014 Marzena Dworacka Co oznacza termin cukrzyca Grupa schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego niedoboru

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego

Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2009 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Postępowanie w stanach nagłych: I II III IV Hipoglikemia Cukrzycowa kwasica ketonowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Osobiste pompy insulinowe. Od redaktorów wydania polskiego...15 Przedmowy honorowe...17 Od autorów...21

Spis treści. Część I Osobiste pompy insulinowe. Od redaktorów wydania polskiego...15 Przedmowy honorowe...17 Od autorów...21 Od redaktorów wydania polskiego...15 Przedmowy honorowe...17 Od autorów...21 Część I Osobiste pompy insulinowe 1 Uwagi wstępne dotyczące terapii z zastosowaniem osobistej pompy insulinowej...24 1.1. Z

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej

Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Insulinoterapia Lek. Marta Siomkajło Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Fizjologia Metabolizm glukozy jest bardzo precyzyjnie regulowany

Bardziej szczegółowo

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Novo Nordisk w Polsce

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Novo Nordisk w Polsce Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Novo Nordisk w Polsce Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 2, 48-53 2009

Bardziej szczegółowo

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon:

Mam cukrzycę. Wezwij lekarza lub pogotowie ratunkowe. Dane Pacjenta. Stosuję następujące leki: 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Imię : Nazwisko: Telefon: DANE PACJENTA Mam cukrzycę Jeśli wykazuję zaburzenia świadomości i jestem w stanie połykać, to podaj mi CUKIER w dowolnej formie sok, syrop, słodzoną wodę, colę, cukierki lub ciastko i zatelefonuj do mojego

Bardziej szczegółowo

Objawy cukrzycy typu 1

Objawy cukrzycy typu 1 CUKRZYCA U DZIECI Objawy cukrzycy typu 1 Objawy początkowe: Zwiększone pragnienie Częste oddawanie dużej ilości moczu Oddawanie moczu w nocy Chudnięcie Zapach acetonu z ust Skurcze w nogach Zakażenia drożdżakami

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru?

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? Hiperglikemia Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA WYSOKIEGO POZIOMU GLUKOZY WE KRWI, CZYLI HIPERGLIKEMII Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy)

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

SAMOKONTROLA CUKRZYCY

SAMOKONTROLA CUKRZYCY SAMOKONTROLA CUKRZYCY Alicja Szewczyk Klinika Endokrynologii i Diabetologii Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka Polska Federacja Edukacji w Diabetologii Uniwersytet Zdrowia 2015r. Problem 1 Jak

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

OPIEKA PIELĘGNIARSKA NAD CHORYM W PRZEBIEGU OSTRYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY

OPIEKA PIELĘGNIARSKA NAD CHORYM W PRZEBIEGU OSTRYCH POWIKŁAŃ CUKRZYCY Sympozjum Diabetologia 2011, standardy postępowania, najnowsze doniesienia Poznań prezentacja Sympozjum Diabetologia 2011 dla pielęgniarek zajmujących się pacjentami z cukrzycą miało kolejną edycję w Poznaniu.

Bardziej szczegółowo

Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej

Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Insulinoterapia Dr n. med. Justyna Kuliczkowska-Płaksej Katedra i Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Leczenia Izotopami Rys historyczny odkrycie insuliny - 1922 r. Frederick Banting (Nobel) i Charles

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Wizyty kontrolne. Pomiar poziomu glukozy we krwi. Uwagi lekarza prowadzącego

Wizyty kontrolne. Pomiar poziomu glukozy we krwi. Uwagi lekarza prowadzącego glikemi miar poziomu glukozy we krwi Wizyty kontrolne Samodzielne monitorowanie poziomu glukozy we krwi jest istotnym elementem samokontroli osób z zaburzeniami cukrzycowymi. Uzyskane dane są bardzo cenne

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Dziecko z cukrzycą Co to jest cukrzyca? Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, charakteryzująca się wysoką hiperglikemią (wysoki poziom glukozy we krwi). Wynika ona z nieprawidłowego wydzielania

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM PRZEWLEKLE CHORYM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 59 IM. JANA MATEJKI W KATOWICACH

PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM PRZEWLEKLE CHORYM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 59 IM. JANA MATEJKI W KATOWICACH PROCEDURY POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM PRZEWLEKLE CHORYM W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 59 IM. JANA MATEJKI W KATOWICACH W sytuacji, gdy w szkole jest uczeń przewlekle chory, dyrektor, nauczyciel powinien: 1. Pozyskać

Bardziej szczegółowo

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 13 17 D I A B E T O K A R D I O L O G I A Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Elżbieta Orłowska-Kunikowska Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki

Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki Kalkulator Bolusa, Bolus Wizard Pierwsze kroki Spis treści Wprowadzenie Wprowadzenie 3 Wyjaśnienie i obliczenie wskaźników Kalkulatora Bolusa, Bolus Wizard 4 Suma dawek dziennych 4 Przelicznik węglowodanów

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1.

W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1. W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1. prof. dr hab. med. Małgorzata Myśliwiec Katedra i Klinika Pediatrii, Diabetologii

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY A. Leczenie infliksymabem 1. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna (chlc)

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY. Marlena Rożen

CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY. Marlena Rożen CUKRZYCA NARASTAJĄCY PROBLEM SPOŁECZNY Marlena Rożen CO TO JEST CUKRZYCA? Cukrzyca łacińska nazwa: Diabetes mellitus, ma związek z metabolizmem organizmu to choroba związana z odżywianiem, trawieniem i

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

inwalidztwo rodzaj pracy

inwalidztwo rodzaj pracy Zdrowie jest najważniejsze Wykłady wraz z konsultacjami medycznymi realizowane przez Stowarzyszenia na rzecz rozwoju wsi Bogufałów Źródło Baryczy w ramach wspierania realizacji zadania publicznego przez

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI

Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI Załącznik nr 12 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE PIERWOTNYCH NIEDOBORÓW ODPORNOŚCI U DZIECI ICD 10 D80 w tym D80.0, D80.1, D80.3, D80.4,

Bardziej szczegółowo

Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Insulina

Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Insulina Leki stosowane w leczeniu cukrzycy Insulina Marzena Dworacka Co oznacza termin cukrzyca Grupę schorzeń metabolicznych, których wspólną cechę stanowi hiperglikemia jako wynik absolutnego i/lub względnego

Bardziej szczegółowo

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B?

WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? SZCZEPIONKA WZW TYPU B CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ? CZY WYKORZYSTAŁEŚ WSZYSTKIE DOSTĘPNE ŚRODKI ABY USTRZEC SIĘ PRZED WIRUSOWYM ZAPALENIEM WĄTROBY TYPU B? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ!

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47

Spis treści. śelazo... 46 Wapń i witamina D... 47 Cynk... 47 Spis treści Przedmowa... 9 1. Ustalanie zapotrzebowania energetycznego w róŝnych stanach chorobowych (Danuta Gajewska)... 11 Wiadomości ogólne... 11 Całkowita przemiana materii... 12 Wprowadzenie... 12

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla osób chorych na cukrzycę proponowanych przez firmę Bayer w Polsce

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla osób chorych na cukrzycę proponowanych przez firmę Bayer w Polsce Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla osób chorych na cukrzycę proponowanych przez firmę Bayer w Polsce Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 2, 40-47 2009

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca. epidemia XXI wieku

Cukrzyca. epidemia XXI wieku Cukrzyca epidemia XXI wieku Typy cukrzycy Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 1 (Insulinozależna, Młodzieńcza) Cukrzyca ciążowa i przedciążowa Cukrzyca noworodków (wrodzona i przejściowa) Cukrzyca typu LADA

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Specyfikacja osobistych pomp insulinowych rekomendacje PTD 2013. Wymogi konieczne

Specyfikacja osobistych pomp insulinowych rekomendacje PTD 2013. Wymogi konieczne Aneks 6 Specyfikacja osobistych pomp insulinowych rekomendacje PTD 2013. Wymogi konieczne Temat Dzieci < 6. rż. z częstymi Dzieci < 6. rż. Dzieci > 6. rż. i dorośli Dzieci > 6. rż. i dorośli epizodami

Bardziej szczegółowo

WŁAŚNIE ROZPOZNANO U MNIE CUKRZYCĘ TYPU 1.

WŁAŚNIE ROZPOZNANO U MNIE CUKRZYCĘ TYPU 1. Dominika Lepiej kontroluje cukrzycę dzięki pompie od 2012 r WŁAŚNIE ROZPOZNANO U MNIE CUKRZYCĘ TYPU 1. Rozpoznanie cukrzycy typu 1 może stanowić wstrząs i prowadzić do wielu pytań typu: Dlaczego to spotyka

Bardziej szczegółowo

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Servier w Polsce

Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Servier w Polsce Alicja Nowicka, Marcin Skrok, Piotr Jurkowski Ocena diet dla chorych z cukrzycą proponowanych przez firmę Servier w Polsce Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa nr 3, 63-68 2009 63 Alicja

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca - epidemiologia. Cukrzyca- definicja. Cukrzyca -etiologia. Cukrzyca -etiologia. Etiopatogeneza. Etiopatogeneza

Cukrzyca - epidemiologia. Cukrzyca- definicja. Cukrzyca -etiologia. Cukrzyca -etiologia. Etiopatogeneza. Etiopatogeneza Cukrzyca- definicja Cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i lub działania insuliny. Cukrzyca - epidemiologia Zachorowalność w

Bardziej szczegółowo

DiabetesMeter Instrukcja korzystania z aplikacji

DiabetesMeter Instrukcja korzystania z aplikacji DiabetesMeter Instrukcja korzystania z aplikacji 1. INFORMACJE OGÓLNE DiabetesMeter jest aplikacją dla osób chorych na cukrzycę insulinozależną. Wspiera w podejmowaniu bieżących decyzji dotyczących spożywanych

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Poznaję cukrzycę. Hipoglikemia Wysiłek fizyczny

Poznaję cukrzycę. Hipoglikemia Wysiłek fizyczny Poznaję cukrzycę Hipoglikemia Wysiłek fizyczny Dr n. med. Agnieszka Szypowska Dr n. med. Hanna Trippenbach-Dulska Lek. med. Maria Lipka Lek. med. Anna Ramotowska Przyczyny i objawy hipoglikemii Hipoglikemia

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu)

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu) 140964 Zawartość Przedmowa 1. Wprowadzenie 1.1. Kompleksowe podejście do żywienia 1.2. Koncepcja równowagi (bilansu) 1.2.1. Model podaży i zapotrzebowania 1.2.2. Przekarmienie 1.2.3. Niedożywienie 1.2.4.

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Światowe dni walki z cukrzycą. Lidzbark Welski

Światowe dni walki z cukrzycą. Lidzbark Welski Nowoczesne metody zapobiegania i leczenia cukrzycy Światowe dni walki z cukrzycą Lidzbark Welski 19.11.2016 dr hab n.med Ewa Pańkowska prof. nadzw. diabetolog,pediatra Instytut Diabetologii Warszawa www.instytutdiabetologii.pl

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu

W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu W pracach egzaminacyjnych ocenie podlegały następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Określenie rodzaju diety i celu jej zastosowania. IV. Wykaz głównych zaleceń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia u noworodka

Hiperglikemia u noworodka Hiperglikemia u noworodka Agnieszka Jalowska Katedra i Klinika Neonatologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, kierownik kliniki: dr. hab. Barbara Królak-Olejnik, prof. nadzw. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów

Aneks III. Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów Aneks III Zmiany w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów Uwaga: Zmiany wprowadzone w odnośnych punktach druków informacyjnych do produktów są efektem przeprowadzenia procedury przekazania

Bardziej szczegółowo

GDA. Prawidłowe odżywianie

GDA. Prawidłowe odżywianie GDA Prawidłowe odżywianie Co to jest GDA? Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego stanu zdrowia. Aby móc dopasować swój sposób odżywiania do stylu życia jaki prowadzimy, niezbędne

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM NA CUKRZYCĘ

PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM NA CUKRZYCĘ Szkoła Podstawowa w Dunowie, Dunowo 11, 76-024 Świeszyno SPD.40.3.2014.EK PROCEDURA POSTĘPOWANIA Z DZIECKIEM CHORYM NA CUKRZYCĘ Wrzesień 2014 r. Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek.

Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska. Leczenie cukrzycy metodą transplantacji komórek. Nowe techniki i technologie dla medycyny Trzustka budowa i funkcje. Techniczne rozwiązania sztucznej trzustki. Dr inż. Marta Kamińska 1 Budowa trzustki Położenie trzustki i dwunastnicy 2 Budowa trzustki

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY.

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Wprowadzenie: Umiejętność samokontroli choroby wśród osób chorych na cukrzycę jest niezwykle istotną częścią

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia

Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Nieprawidłowe odżywianie jest szczególnie groźne w wieku podeszłym, gdyż może prowadzić do niedożywienia Niedożywienie może występować u osób z nadwagą (powyżej 120% masy należnej) niedowagą (poniżej 80%

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca w wieku rozwojowym

Cukrzyca w wieku rozwojowym Cukrzyca w wieku rozwojowym Agnieszka Szadkowska, Iwona Pietrzak Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Definicja Cukrzyca jest chorobą metaboliczną o złożonej

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1

PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 PROGRAM PRZYGOTOWANY PRZEZ ZESPÓŁ PROGRAMOWY W SKŁADZIE 1 1. dr n. med. Anna Stefanowicz Przewodnicząca Zespołu; Pracownia Pielęgniarstwa Pediatrycznego, Zakład Pielęgniarstwa Ogólnego, Katedra Pielęgniarstwa,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 Spis treści Wstęp.... 7 Co powinniśmy wiedzieć na temat cukrzycy?.... 9 Czym jest cukrzyca?... 9 Jakie są rodzaje cukrzycy?... 10 W jaki sposób można zapobiegać cukrzycy?... 12 Jakie są objawy cukrzycy?...

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA

Przedszkole Miejskie Nr 12 Integracyjne w Jaworznie CUKRZYCA Cukrzyca CUKRZYCA Cukrzyca jest przyczyną niedomagania i cierpienia około 60 mln. osób, które żyją z tą chorobą w Europejskim Regionie WHO. Stanowi również poważne obciążenie dla gospodarki i systemu ochrony

Bardziej szczegółowo

WZW co to jest? Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie.

WZW co to jest? Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie. WZW co to jest? Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) to bardzo groźna i jedna z najczęstszych chorób zakaźnych na świecie. Ma zasięg globalny. Wywołana jest zakażeniem wirusowym czynnikami sprawczymi zarówno

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena

OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena OFERTA OD PAŹDZIERNIKA 2016 R. Nazwa testu Badanie wykonane w celu Wynik i zalecenia Cena Blossom genetycznych: 13 predyspozycie do otyłości, genetyczne uwarunkowania efektu jo-jo, wykluczenia produktów,

Bardziej szczegółowo

CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med.

CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med. CIĄŻA POWIKŁANA CUKRZYCĄ I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii AM w Warszawie Dr hab.n.med.dorota Bomba-Opoń, Dr n.med. Edyta Horosz CUKRZYCA U KOBIET W CIĄŻY 90% CUKRZYCA CIĘŻARNYCH (GDM) 10%

Bardziej szczegółowo

Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak

Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak Pokonać cukrzycę lek. med. Krzysztof Kubiak Mielec, 12.04.2014 1. Cukry w ludzkim organizmie: niezbędny składnik diety cukry złożone trawione są do cukrów prostych i wchłaniane do krwi poziom głównego

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy

Aktywność fizyczna. Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Schemat postępowania w cukrzycy Aktywność fizyczna Ćwiczenia i gimnastyka są korzystne dla każdego, a w szczególności dla chorych na cukrzycę. W przypadku tej choroby wysiłek fizyczny

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hipoglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hipoglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Hipoglikemia podstawowe informacje Kiedy poziom cukru (glukozy) we krwi spada poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), stwierdza się nadmierne obniżenie poziomu glukozy

Bardziej szczegółowo

Gdańsk 10.10.2015 r.

Gdańsk 10.10.2015 r. Celiakia- czy nadążamy za zmieniającymi się rekomendacjami Gdańsk 10.10.2015 r. prof. dr hab. n. med. Barbara Kamińska Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci Gdański

Bardziej szczegółowo

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje pakietów Genodiet Pakiet konsultacji genetycznych Genodiet składaja się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo