Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych 312[02].Z2.01

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych 312[02].Z2.01"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Jarosław Świtalski Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych 312[02].Z2.01 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2007

2 Recenzenci: dr inż. Marian Jerzy Korczyński mgr inż.. Krzysztof Słomczyński Opracowanie redakcyjne: mgr inż. Ryszard Zankowski Konsultacja: mgr Małgorzata Sienna Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 312[02].Z2.01 Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych, zawartego w programie nauczania dla zawodu technik teleinformatyk. Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom

3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 3 2. Wymagania wstępne 4 3. Cele kształcenia 5 4. Materiał nauczania Urządzenia radiowe Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Urządzenia telewizyjne Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Sprawdzian osiągnięć Literatura 64 2

4 1. WPROWADZENIE Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o urządzeniach radiowotelewizyjnych i kształtowaniu umiejętności badania urządzeń radiowo-telewizyjnych. W poradniku znajdziesz: wymagania wstępne wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć już ukształtowane, abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika, cele kształcenia wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem, materiał nauczania wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki modułowej, zestaw zadań, abyś mógł sprawdzić, czy już opanowałeś określone treści, ćwiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować umiejętności praktyczne, sprawdzian postępów, sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie materiału całej jednostki modułowej, literaturę uzupełniającą. 312[02].Z2 Urządzenia i systemy telekomunikacyjne 312[02].Z2.01 Badanie urządzeń radiowotelewizyjnych 312[02].Z2.02 Eksploatowanie systemów radiokomunikacyjnych 312[02].Z2.03 Eksploatowanie sieci telefonii komórkowych 312[02].Z2.04 Eksploatowanie telekomunikacyjnych systemów przewodowych Schemat układu jednostek modułowych w module 3

5 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu nauczania jednostki modułowej powinieneś umieć: stosować jednostki układu SI, przeliczać jednostki, posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu elektrotechniki i elektroniki, rozróżniać podstawowe wielkości elektryczne i ich jednostki, rozróżniać elementy obwodu elektrycznego, odczytywać schematy prostych układów elektrycznych i elektronicznych, charakteryzować wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach elektrycznych, łączyć układy elektryczne i elektroniczne zgodnie ze schematem, wyjaśniać działanie prostych układów elektronicznych na podstawie ich schematów, zlokalizować uszkodzenia elementów i podzespołów układów elektronicznych na podstawie pomiarów dokonanych w wybranych punktach, zaobserwować na ekranie oscyloskopu przebiegi napięć i prądów oraz je zinterpretować, korzystać z różnych źródeł informacji, obsługiwać komputer, współpracować w grupie. 4

6 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: posłużyć się pojęciami z zakresu radiofonii i telewizji, obliczać wielkości elektryczne związane z radiofonią i telewizją, wyjaśnić zasady tworzenia i przetwarzania sygnałów analogowych w urządzeniach radiowo-telewizyjnych, posłużyć się dokumentacją techniczną urządzeń radiowo-telewizyjnych, scharakteryzować poszczególne bloki funkcjonalne nadajników i odbiorników radiowych oraz telewizyjnych, opisać budowę i działanie urządzeń oraz systemów radiowych i telewizyjnych, wykonać pomiary parametrów radiowych oraz wielkości elektrycznych charakterystycznych dla sprzętu radiowo-telewizyjnego, wykonać przeglądy i regulacje sprzętu radiowo-telewizyjnego, zlokalizować uszkodzenia i usunąć podstawowe usterki w urządzeniach radiowotelewizyjnych, zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy podczas użytkowania i naprawy sprzętu radiowo-telewizyjnego, posłużyć się językiem angielskim zawodowym w zakresie zagadnień sprzętu radiowotelewizyjnego, zastosować przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska obowiązujące na stanowisku pracy. 5

7 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Urządzenia radiowe Materiał nauczania Radiotechnika jest dziedziną wiedzy technicznej, która zajmuje się systemami i metodami przesyłania dowolnych informacji na odległość, przy użyciu fal radiowych. Inaczej mówiąc, zajmuje się bezprzewodowym przesyłaniem energii elektrycznej, niosącej informację. W miarę rozwoju technicznego zestaw urządzeń radiotechnicznych powiększał się. Radiotechnika wykorzystała nowe wynalazki jak: mikrofon, głośnik, urządzenia do rejestracji dźwięku (gramofon, magnetofon), co pozwoliło na przeprowadzenie pierwszych transmisji radiowych. Radiotechnika rozgałęziała się na wiele dziedzin mających dziś znaczną samodzielność. Powstała: radiolokacja, tzn. dziedzina wykorzystująca fale radiowe do określania położenia ciał w przestrzeni (radar); radiodetekcja umożliwiająca lokalizację źródeł promieniowania radiowego w przestrzeni; telemetria służąca do przekazywania danych pomiarowych na odległość oraz telewizja umożliwiająca przesyłanie ruchomych obrazów. Urządzenia radiowe to ta część tematyki objętej nazwą radiotechnika, która dotyczy technicznych realizacji systemów i układów tworzących tor łączności radiowej. Do transmisji mowy lub muzyki na duże odległości niezbędne są trzy elementy: nadajnik, fala radiowa i odbiornik (rys. 1). Rys. 1. Schemat najprostszego toru łączności radiowej [2, s. 8] Promieniowanie elektromagnetyczne i fala radiowa Szczególnym przypadkiem fali elektromagnetycznej jest prąd zmienny płynący w przewodzie. Prąd w przewodzie płynie dzięki doprowadzeniu do jego końców napięcia. Wokół przewodu, w którym płynie prąd zmienny, zgodnie ze znanymi prawami fizyki, wytwarza się zmienne pole magnetyczne. Oba pola (elektryczne i magnetyczne) są w przewodzie ze sobą nierozerwalnie związane, a ponadto otaczają go. Można więc przyjąć, że z przewodu jest wypromieniowywana energia pola elektromagnetycznego. Pole to rozchodzi się wokół przewodu z prędkością zależną od parametrów ośrodka, według zależności: 1 v = µε gdzie: ν prędkość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej, µ przenikalność magnetyczna ośrodka, ε przenikalność elektryczna ośrodka. W próżni i powietrzu prędkość ta wynosi ok m/s. 6

8 Pole elektromagnetyczne można przedstawić w postaci linii sił pola elektrycznego i prostopadłych doń linii sił pola magnetycznego (rys. 2). Identycznie można sobie wyobrazić falę elektromagnetyczną, która w istocie jest ruchomym polem. Może być ono przedstawione w postaci kolejnych zagęszczeń i rozrzedzeń linii sił, przy czym kierunki tych linii (wektory) zmieniają się okresowo. Rys. 2. Pole elektromagnetyczne: a) pole magnetyczne wokół przewodnika prostoliniowego, b) mechanizm rozchodzenia się linii sił pola magnetycznego wokół przewodnika, w którym płynie prąd przemienny, c) wykres obrazujący zmiany natężenia pola magnetycznego w pewnym punkcie przestrzeni w funkcji czasu, d)obraz linii sił pola elektrycznego [2, s. 28] 7

9 Odległość między kolejnymi minimami (lub maksymami) linii sił (pola magnetycznego lub elektrycznego) określa długość fali λ. Jest ona tym mniejsza im większa jest częstotliwość prądu w przewodzie. Częstotliwość ta jest równa częstotliwości zmian kierunku wektorów i powiązana z długością fali wg wzoru: v λ = f gdzie: λ długość fali, ν prędkość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej, f częstotliwość prądu w przewodzie. Propagacja fali elektromagnetycznej jest związana z przenoszeniem energii. Miarą tej energii może być np. moc przepływająca przez 1 m 2 powierzchni prostopadłej do kierunku rozchodzenia się fali. W praktyce dogodniejsze jest operowanie tylko składową elektryczną fali i określania wartości skutecznej pola E tej fali, podawanej w V/m. Wygoda polega na bezpośredniej interpretacji pomiarowej tej wielkości. Fala elektromagnetyczna napotykając na swej drodze przewodnik (antena odbiorcza) wywołuje w nim przepływ prądu. Występuje tu analogia do powstawania prądu w przewodzie objętym działaniem zmiennego pola magnetycznego. Upraszczając zagadnienie (pomijając relacje między długością fali a długością przewodu), można przyjąć, że np. siłę elektromotoryczną o wartości 25 µv ma natężenie 25 µv/m. Siłę elektromotoryczną, wywołaną przepływem prądu mierzymy między końcami przewodu pomiarowego. Rozchodzenie się fal radiowych W zależności od długości fali elektromagnetycznej stosuje się ich umowny podział, określający jednocześnie ich przydatność dla różnych form łączności. Tabela 1. Podział fal elektromagnetycznych [opracowanie własne] Zakres Długości fal Częstotliwość fale długie fale średnie fale krótkie fale ultrakrótkie fale decymetrowe fale centymetrowe m m m m 1...0,1 m cm khz khz MHz MHz MHz GHz Symbol zakresu DF (D, Dł) SF (S, Śr) KF (K) UKF, VHF (U) UHF mikrofale W radiofonii przyjęto następujący podział na zakresy: Fale długie khz Fale średnie khz Fale krótkie pasmo 75 m pasmo 31 m pasmo 16 m pasmo 49 m pasmo 25 m pasmo 13 m pasmo 41 m pasmo 19 m pasmo 11 m UKF OIRT ,5 MHz UKF CCIR MHz Natężenie fali radiowej w miejscu odbioru będzie zależało od mocy nadajnika, odległości odbiornika od nadajnika i od warunków rozchodzenia się fal. O warunkach rozchodzenia się fal radiowych decydują właściwości atmosfery. W otaczającej Ziemię atmosferze można wyróżnić kilka warstw o różnym stopniu zjonizowania. Część atmosfery znajdująca się przy Ziemi nosi nazwę troposfery i sięga do 8

10 wysokości kilkunastu kilometrów. Począwszy od wysokości ok. 70 km wzwyż rozciąga się jonosfera. Fale radiowe przechodzące przez warstwy o różnym stopniu zjonizowania mogą ulegać załamaniu, odbiciu, tłumieniu lub przejść bez zmian kierunku propagacji. Fale długie rozchodzą się we wszystkich kierunkach, ale nie odbijają się od zjonizowanych warstw atmosfery. Ich odbiór jest możliwy tylko w bliskiej odległości od powierzchni Ziemi i stąd nazywają się falami przyziemnymi. Fale przyziemne można podzielić na powierzchniowe i troposferyczne. Rys. 3. Rozchodzenie się fal długich: 1 fal powierzchniowa, 2 fala troposferyczna, N nadajnik [1, s. 63] Ziemia nie jest idealnym przewodnikiem, więc występują straty rozchodzącej się fali powierzchniowej. Wskutek tego fala ugina się ku powierzchni Ziemi. Fala troposferyczna natomiast dociera do odbiornika dzięki uginaniu się w troposferze. Przyczyną uginania się fali w troposferze, jak i w całej atmosferze, są różne wartości stałej dielektrycznej w poszczególnych warstwach atmosfery. Fale średnie w dzień rozchodzą się jako fale powierzchniowe. W dzień fala jonosferyczna jest silnie tłumiona przez dolne warstwy jonosfery. Dopiero po zapadnięciu zmroku zanika tłumienie dolnych warstw jonosfery i o zasięgu decydują fale jonosferyczne (odbicie od jonosfery). Rys. 4. Rozchodzenie się fal średnich 1 fala powierzchniowa, 2 fala jonosferyczna, N nadajnik [1, s. 63] O zasięgu fal krótkich decydują fale odbite od jonosfery. Odbicie fali radiowej od jonosfery następuje dla określonego pasma częstotliwości. Zakres częstotliwości fal radiowych, jakie mogą się odbijać od jonosfery, zależy od stopnia zjonizowania jonosfery oraz od kąta promieniowania. Jeżeli kąt promieniowania φ jest mały, to promieniowana fala radiowa przeniknie przez warstwę jonosfery i nie nastąpi jej powrót na Ziemię. Przypadek ten pokazano na rys. 5a (fala radiowa oznaczona 1). 9

11 Rys. 5. Rozchodzenie się fal krótkich: a) odbicie jednokrotne; b) wielokrotne odbicie od jonosfery 1, 2 fale radiowe, N nadajnik [1, s. 64] Fale radiowe odbite od jonosfery, docierając do powierzchni Ziemi, mogą odbić się od niej i ponownie dotrzeć do jonosfery, a następnie ulec kolejnemu odbiciu w kierunku Ziemi. W omawianym przypadku mamy do czynienia z wielokrotnym odbiciem fal radiowych. Przy odbiorze fal krótkich występują strefy martwe, są to strefy (rys. 5b), do których nie dociera sygnał radiowy ani w postaci fali jonosferycznej, ani fali przyziemnej. Ze zwiększaniem częstotliwości promieniowanych fal radiowych odbijające właściwości jonosfery zanikają, i wówczas fale UKF przenikają przez jonosferę. Odbiór jest możliwy tylko w zasięgu bezpośredniej widoczności. W praktyce zasięg fal UKF jest nieco większy niż wynika to z bezpośredniej widoczności. Anteny nadawcze i odbiorcze Zadaniem anteny nadawczej jest przetworzenie mocy sygnału w.cz. na energię fali elektromagnetycznej, a następnie na wyemitowaniu tej fali w przestrzeń. W antenie odbiorczej fala elektromagnetyczna dochodząca do niej indukuje napięcie w.cz., które następnie jest przetwarzane przez dalsze układy odbiornika radiowego. Antena odbiorcza i nadawcza są elementami odwracalnymi, tzn. antena odbiorcza może spełniać rolę anteny nadawczej i odwrotnie. Antenę nadawczą możemy rozpatrywać jako szczególny przypadek obwodu rezonansowego, złożonego z cewki, kondensatora i źródła energii. Obwód taki cechuje się częstotliwością rezonansową, dla której amplituda prądu zmiennego w obwodzie osiąga maksimum. Jeżeli w obwodzie takim, uziemionym w odpowiednim punkcie (rys. 6) zaczniemy rozsuwać okładziny kondensatora, to linie sił pola elektrycznego będą obejmowały coraz większą przestrzeń. W ostatniej fazie otrzymamy tzw. obwód otwarty. Rys. 6. Przekształcenie zamkniętego obwodu rezonansowego w antenę nadawczą [2, s. 29] Antena radiowa charakteryzuje się następującymi podstawowymi parametrami: impedancją wejściową, charakterystyką promieniowania, sprawnością. 10

12 Antena ma określoną impedancję. Impedancja anteny powinna być dopasowana do impedancji wyjściowej stopnia mocy nadajnika. W stanie dopasowania z nadajnika jest przekazywana maksymalna moc do anteny. Jedną z najbardziej popularnych anten stosowaną w radiofonii jest antena pionowa (rys. 7). Impedancja anteny pionowej na zaciskach a-a zależy od stosunku długości anteny l i długości fali elektromagnetycznej λ promieniowanej przez antenę. Impedancję wejściową anteny można opisać wzorem: Z = R + jx gdzie: R rezystancja anteny, X reaktancja anteny. oraz gdzie: R p rezystancja promieniowania anteny, R str rezystancja strat anteny. R = R p + R str Rys. 7. Antena pionowa [1, s. 65] Antena może promieniować różną cześć mocy w różnych kierunkach. Tę własność anteny opisuje się charakterystyką promieniowania. Charakterystyką promieniowania anteny nazywa się linię łączącą punkty dookoła anteny, w których wartość natężenia pola elektromagnetycznego jest stała. 11

13 Rys. 8. Charakterystyki kierunkowe: a) w płaszczyźnie pionowej anteny ćwierć- i półfalowej pionowej, b) w płaszczyźnie poziomej dipola o różnych stosunkach długości l do długości fali λ, c) charakterystyka anteny kierunkowej w płaszczyźnie poziomej [2, s. 30] Moc dostarczana do anteny jest częściowo wypromieniowana i częściowo zamieniana na ciepło. Część mocy, która jest zamieniana na ciepło nosi nazwę strat. Antena powinna charakteryzować się możliwie małymi stratami, tzn. możliwie jak najwięcej mocy dostarczonej do anteny powinno być wypromieniowane. Sprawność anteny można opisać wzorem: Pp η = Pp + Pstr gdzie: η sprawność anteny, Pp moc promieniowania, Pstr moc strat. Innym rodzajem anten stosowanych w odbiornikach radiowych są anteny ferrytowe (zakresy fal długich i średnich). Antena ferrytowa jest wykonana w postaci cewki nawiniętej na wydłużonym rdzeniu ferrytowym. Jest ona zwykle bardzo silnie sprzężona z obwodem rezonansowym lub nawet stanowić jego część. Zazwyczaj na wspólnym rdzeniu ferrytowym nawija się cewki obwodu wejściowego fal długich i średnich. Antena ferrytowa ma charakterystykę kierunkową. Nie odbiera sygnałów przychodzących z kierunku wyznaczonego przez oś anteny. Przez odpowiednie ustawienie anteny (odbiornika) można osłabić sygnały zakłócające dochodzące do odbiornika. W zakresie fal ultrakrótkich (UKF) stosuje się półfalowe anteny dipolowe. Na rys. 9a przedstawiono półfalowy dipol prosty z jednoczesnym zaznaczeniem rozkładu napięcia u i prądu i wzdłuż dipola. Na rys. 9b przedstawiono charakterystykę promieniowania wyznaczoną w płaszczyźnie dipola. 12

14 Rys. 9. Półfalowy dipol prosty: a) antena dipolowa, b) charakterystyka promieniowania [1, s. 68] W praktyce bardzo często stosuje się półfalowe dipole pętlowe (rys. 10). Mają one sztywniejsza konstrukcję niż dipole proste. Charakterystyki promieniowania obu dipoli są takie same, natomiast różnią się impedancją. Impedancja półfalowego dipola prostego wynosi Ω a półfalowego dipola pętlowego Ω. Rys. 10. Półfalowy dipol pętlowy [1, s. 69] Dla promieniowania przez antenę mocy w.cz. w określonym kierunku lub odbioru sygnałów z określonego kierunku stosuje się anteny kierunkowe, tzn. anteny, które promieniują tylko w pożądanym kierunku. Są to anteny wieloelementowe. Na rys. 11 przedstawiono pięcioelementową antenę kierunkową typu Yagi. Rys.11. Antena pięcioelementowa typu Yagi: 1, 2 reflektory, 3 dipol promieniujący 4,5 direktory [1, s. 69] Nadawanie i odbiór radiowy. Przemiana częstotliwości w radiofonii Sygnałem o częstotliwości akustycznej, np. z mikrofonu, jest modulowany elektryczny sygnał w.cz. Zmodulowany sygnał w.cz. jest doprowadzony do anteny nadawczej. Z anteny nadawczej sygnał ten jest wypromieniowywany do otaczającej przestrzeni. W otaczającej przestrzeni sygnał w.cz. rozchodzi się w postaci fali elektromagnetycznej. Fala elektromagnetyczna po dotarciu do anteny odbiornika radiowego indukuje w niej napięcie 13

15 w.cz. Napięcie w.cz. w odbiorniku radiowym jest przetwarzane do postaci odbieranej przez zmysły człowieka czyli dźwięk. Obecnie w odbiornikach radiowych prawie wyłącznie stosuje się zasadę odbioru z przemianą częstotliwości (rys. 12). Polega ona na przekształcaniu wszystkich sygnałów w.cz. pochodzących z różnych nadajników na jeden sygnał o stałej częstotliwości zwanej częstotliwością pośrednią f p. Częstotliwość pośrednią otrzymuje się w stopniu przemiany odbiornika radiowego w wyniku wzajemnego oddziaływania (mieszania) napięcia odbieranego sygnału w.cz. i napięcia w.cz. z generatora lokalnego zwanego heterodyną (stąd nazwa odbiornika z przemianą częstotliwości odbiornik superheterodynowy). Rys. 12. Przekształcenie różnych odbieranych częstotliwości na jedną stałą częstotliwość pośrednią w odbiorniku superheterodynowym [5, s. 218] W wyniku procesu przemiany częstotliwości powstaje wiele składowych o różnych częstotliwościach będących sumą lub różnicą częstotliwości odbieranego sygnału i częstotliwości heterodyny. W radiofonii przyjęto częstotliwość pośrednią: F p = F F gdzie: F p częstotliwość pośrednia, F s częstotliwość odbieranego sygnału w.cz., Fh częstotliwość heterodyny. Przyjęto następujące wartości częstotliwości pośredniej: odbiorniki AM 465 khz odbiorniki FM 10,7 MHz W torze odbiornika radiowego umieszczone są filtry pośredniej częstotliwości (obwody 1 4 na rys. 12) dostrojone do częstotliwości pośredniej. Wadą odbioru superheterodynowego jest możliwość powstawania zakłóceń wywołanych obecnością t.zw. sygnału lustrzanego. Jeżeli do anteny odbiornika radiowego dochodzi oprócz sygnału właściwego o częstotliwości F s również sygnał o częstotliwości F l (większej od częstotliwości heterodyny F h o wartość F p ) zwany sygnałem lustrzanym i gdy F l nie jest wytłumiony przez obwody wejściowe, to w wyniku mieszania otrzymamy dwa sygnały o częstotliwości pośredniej. Jeden będzie pochodził od właściwego sygnału w.cz. a drugi od zakłócającego sygnału w.cz (sygnał lustrzany). Wynika to z tego, że składowa o częstotliwości określonej wzorem poniżej będzie miała tą samą wartość liczbową. F = F F gdzie: F pl - częstotliwość pośrednia pochodząca od sygnału lustrzanego, F l częstotliwość sygnału lustrzanego, F h częstotliwość heterodyny. pl h l s h 14

16 Dla skutecznego stłumienia sygnałów lustrzanych (szczególnie na zakresach fal krótkich) stosuje się konstrukcję odbiornika z podwójną przemianą częstotliwości, gdzie pierwsza częstotliwość pośrednia wynosi 2 MHz, natomiast druga częstotliwość pośrednia wynosi 465 khz. Tor nadawczy w radiofonii Na rys. 13a przedstawiono schemat blokowy nadajnika radiowego, w którym modulacja amplitudy odbywa się w stopniu małej mocy. Sygnał akustyczny mowy lub muzyki jest przetwarzany przez mikrofon na sygnał elektryczny i następnie wzmacniany. W stopniu małej mocy moduluje się sygnałem m.cz. (akustycznym) amplitudę sygnału w.cz. Zmodulowany sygnał w.cz. jest wzmacniany przez wzmacniacz mocy w.cz. Wzmacniacze w.cz. mogą pracować jako wzmacniacze selektywne lub jako wzmacniacze aperiodyczne. Selektywne wzmacniacze mocy w.cz. o liniowej charakterystyce amplitudowej mogą pracować w klasie B, AB lub A. Wzmacniacze aperiodyczne o liniowej charakterystyce muszą pracować w klasie A. Rys. 13. Schemat blokowy nadajnika z modulacją amplitudy: a) modulacja w stopniu małej mocy, b) modulacja w stopniu dużej mocy [1, s. 50] W rozwiązaniach praktycznych nadajników radiowych najczęściej stosuje się modulację amplitudy sygnału w.cz. w stopniu mocy w.cz. (rys. 13b). Wzmacniacz mocy w.cz. może pracować w klasie B lub C. Między anteną a wzmacniaczem mocy znajduje się obwód sprzęgający. Pozwala on na dopasowanie impedancji anteny do impedancji wyjściowej wzmacniacza mocy w.cz. Na rys. 14 przedstawiono schemat nadajnika radiowego z modulacją częstotliwości FM. Sygnał akustyczny mowy lub muzyki jest przetwarzany przez mikrofon na sygnał elektryczny. Sygnał elektryczny m.cz. jest wzmacniany. Następnie tym sygnałem jest modulowana częstotliwość generatora w.cz. Przy modulacji częstotliwości generatorów kwarcowych uzyskuje się stosunkowo niewielką dewiację częstotliwości. Wielokrotne powielenie częstotliwości daje powiększenie dewiacji częstotliwości do wymaganej wartości. Jednocześnie uzyskuje się wymaganą częstotliwość fali nośnej. Rys. 14. Nadajnik z modulacją częstotliwości [1, s. 51] 15

17 Schemat blokowy i zasada działania odbiornika radiowego AM/FM Na rys. 15 przedstawiono schemat stereofonicznego odbiornika AM/FM, w którym istnieją oddzielne tory dla sygnałów AM i sygnałów FM. Ma on tylko wspólny tor m.cz. dla obu rodzajów odbieranych sygnałów. Rys. 15. Schemat odbiornika AM/FM stereofonicznego. Zwarte styki przełącznika: 1 2 odbiór AM, 2 3 odbiór FM [1, s. 78] Obecnie omówimy tor przeznaczony do odbioru sygnałów AM. W obwodzie wejściowym wydzielany jest sygnał o tej częstotliwości, do której jest dostrojony obwód wejściowy. W skład obwodu wejściowego wchodzi eliminator p.cz. Zadaniem jego jest tłumienie sygnałów o częstotliwości pośredniej, jakie mogą dostać się z anteny do wejścia odbiornika radiowego. Jeśli sygnał p.cz. przychodzący z anteny nie będzie skutecznie 16

18 tłumiony, to będziemy mieć odbiór zakłócony tym sygnałem przy odbiorze każdego innego sygnału w.cz. Wydzielony w obwodzie wejściowym sygnał w.cz. jest doprowadzony do wzmacniacza w.cz. Zastosowanie wzmacniacza w.cz. poprawia stosunek sygnału do szumu dla odbieranych sygnałów w.cz. Pozwala to jednocześnie na zwiększenie czułości odbiornika radiowego. Tak wzmocniony sygnał w.cz. jest dalej doprowadzony do mieszacza. W mieszaczu zachodzi proces mieszania odbieranego sygnału w.cz. z sygnałem heterodyny. W wyniku mieszania otrzymujemy napięcie o częstotliwości pośredniej. Sygnał ten jest wzmacniany we wzmacniaczu selektywnym, zwanym wzmacniaczem p.cz. We wzmacniaczu p.cz. umieszczono regulator selektywności, którym reguluje się szerokość pasma przenoszenia odbiornika radiowego. Przy odbiorze bardzo słabych sygnałów zwężenie pasma przenoszenia zmniejsza zakłócający wpływ silnych sygnałów o częstotliwościach bliskich częstotliwości sygnału odbieranego. Przy odbiorze stacji lokalnej sygnał odbierany jest tak duży, że sygnały pochodzące od innych stacji praktycznie nie zakłócają odbioru. W tym przypadku pasmo przenoszenia odbiornika radiowego może być znacznie szersze, co znacznie poprawia jakość odbieranych sygnałów. W odbiorniku zastosowano automatyczną regulację wzmocnienia (ARW). Zastosowanie ARW zmniejsza wpływ amplitudy odbieranego sygnału w.cz. na wartość mocy sygnału akustycznego na wyjściu odbiornika. Przy odbiorze silnych stacji nadawczych, ARW zabezpiecza stopnie końcowe wzmacniacza p.cz. i detektor przed przesterowaniem. Do automatycznej regulacji wzmocnienia wykorzystuje się napięcie stałe pobierane z detektora. Napięcie to jest proporcjonalne do amplitudy odbieranego sygnału. Działanie ARW w przedstawionym układzie jest objęty wzmacniacz w.cz., mieszacz i wzmacniacz p.cz. W celu zapewnienia mniejszych zniekształceń demodulowanego sygnału napięcie do układu ARW, do wysterowania wskaźnika strojenia i do sterowania wzmacniaczy m.cz. jest pobierane z oddzielnych układów detektorów. Ze wzmacniacza p.cz. sygnał p.cz jest doprowadzony do układu detektora. W wyniku demodulacji otrzymuje się sygnał m.cz, który jest wzmacniany przez wzmacniacz mocy m.cz. W głośniku sygnał elektryczny jest przetwarzany na sygnał akustyczny. Tor FM odbiornika radiowego składa się z następujących układów: obwodu wejściowego, wzmacniacza w.cz., wzmacniacza p.cz., detektora częstotliwości i dekodera sygnału stereofonicznego. Początkowe układy toru FM, takie jak wzmacniacz w.cz, mieszacz oraz heterodyna, spełniają podobną rolę jak w torze AM. We wzmacniaczu p.cz. jednocześnie z wzmocnieniem odbieranego sygnału jest ograniczona jego amplituda. Do detektora częstotliwości jest doprowadzony sygnał o stałej amplitudzie, co zapewnia wyższą jakość zdemodulowanego sygnału. Zdemodulowany sygnał jest doprowadzony do dekodera stereofonicznego. Na wyjściu dekodera otrzymuje się rozdzielony sygnał prawego i lewego kanału. Praca dekodera sygnalizowana jest świeceniem diody elektroluminescencyjnej LED. Przy odbiorze sygnału monofonicznego dekoder nie działa, ale na jego wyjściach pojawia się sygnał o amplitudzie takiej samej dla lewego i prawego kanału. Jest to sygnalizowane wyłączeniem diody LED. W torze FM stosuje się układ automatycznej regulacji częstotliwości (ARCz), który zapewnia automatyczne dostrojenie się heterodyny do częstotliwości odbieranego sygnału. W niektórych rozwiązaniach technicznych jest też stosowana automatyczna regulacja wzmocnienia. Sygnał stereofoniczny po zdekodowaniu jest wzmacniany przez dwa niezależne wzmacniacze m.cz. (kanału: lewego i prawego). W każdym wzmacniaczu m.cz. można wyróżnić następujące układy funkcjonalne: regulator wzmocnienia, wzmacniacz napięcia m.cz., regulator barwy dźwięku i wzmacniacz mocy. Układ regulacji barwy dźwięku umożliwia niezależną regulacje niskich i wysokich tonów. 17

19 Przy odbiorze sygnałów AM lub FM monofonicznych oba wzmacniacze m.cz. są sterowane tym samym sygnałem. Rodzaje modulacji. Budowa modulatorów Do przesyłania sygnałów akustycznych (mowy, muzyki) drogą radiową używa się innego sygnału elektrycznego (fali nośnej) o znacznie większej częstotliwości, na który nakłada się elektryczny sygnał akustyczny. Proces nakładania sygnału akustycznego na sygnał o znacznie większej częstotliwości nazywamy modulacją. Sygnał elektryczny charakteryzuje się następującymi parametrami: amplitudą, częstotliwością, fazą. Sygnałem akustycznym można oddziaływać na każdy z wymienionych parametrów sygnału wielkiej częstotliwości (w.cz.). W zależności od tego na jaki parametr sygnału elektrycznego w.cz. oddziałuje sygnał akustyczny rozróżnia się rodzaje modulacji. Jeśli sygnał akustyczny oddziałuje na wartość amplitudy sygnału w.cz., to mamy do czynienia z modulacją amplitudy (AM). Jeśli sygnał akustyczny oddziałuje na wartość częstotliwości sygnału w.cz., to mamy do czynienia z modulacją częstotliwości (FM). Przy oddziaływaniu sygnałem akustycznym na fazę sygnału w.cz. mamy do czynienia z modulacją fazy (PM). Modulacja amplitudy AM Na rys. 16a przedstawiono przebieg sygnału w.cz., którego amplituda jest stała w czasie. Można go opisać wzorem u( t) = U W cos ( 2πFt + Φo ) gdzie: u(t) wartość sygnału w.cz. w danej chwili czasu t, U w amplituda sygnału w.cz., F częstotliwość sygnału w.cz., Φ o faza początkowa sygnału w.cz.. Rys. 16. Sygnał zmodulowany w amplitudzie: a) przebieg sygnału bez modulacji; b) przebieg sygnału modulującego; c) przebieg sygnału zmodulowanego [1, s. 8] 18

20 Na rys. 16b przedstawiono przebieg sygnału m.cz., którym zmodulowano amplitudę sygnału w.cz.. Wskutek modulacji, amplituda zmienia się w takt zmian sygnału modulującego (rys. 16c). Przebieg sygnału zmodulowanego w amplitudzie można opisać wzorem u( t) = UW [ 1 + mcos( 2πft + ϕo ) cos( 2πFt + Φo )] gdzie: f częstotliwość sygnału modulującego, φ o faza początkowa sygnału modulującego, m współczynnik głębokości modulacji. Współczynnik głębokości modulacji określony jest wzorem Um m = Uw gdzie: m współczynnik głębokości modulacji, U m amplituda sygnału modulującego, U W amplituda sygnału modulowanego. Głębokość modulacji jest najczęściej określana w procentach. Jeśli głębokość modulacji przekracza 100%, to występują zniekształcenia sygnału. W wyniku modulacji amplitudy powstaje wiele dodatkowych przebiegów o częstotliwościach położonych wokół częstotliwości fali nośnej. Na rys. 17 przedstawiono częstotliwościowe widmo sygnału zmodulowanego w amplitudzie. Przyjęto częstotliwość fali nośnej F = 100 khz natomiast częstotliwość sygnału modulującego f = 1 khz. Rys. 17. Widmo sygnału zmodulowanego w amplitudzie [1, s. 8] W rzeczywistości sygnał akustyczny, którym jest modulowana fala nośna zawiera wiele składowych o różnych częstotliwościach. Zajmuje on określone pasmo częstotliwości (rys. 18). Modulując falę nośną tym sygnałem powstaje sygnał o widmie przedstawionym na rys. 19. Zmodulowany sygnał składa się z fali nośnej i dwóch wstęg bocznych. Rys. 18. Widmo sygnału modulującego [1, s. 9] 19

21 Rys. 19. Widmo sygnału zmodulowanego w amplitudzie [1, s. 9] Pasmo częstotliwości ΔF, jakie zajmuje zmodulowany sygnał można wyliczyć ze wzoru 2 F = 2 f g gdzie: f g maksymalna częstotliwość sygnału modulującego. W radiofonii dla zakresów fal AM przyjęto f g = 10 khz, co nie zapewnia wysokiej jakości przesyłanego dźwięku. Inną wadą modulacji AM (istotną dla odbiorcy) to duża wrażliwość sygnału na zakłócenia amplitudowe (atmosferyczne i przemysłowe). Pewną odmianą modulacji amplitudowej jest tzw. modulacja jednowstęgowa (SSB), w której sygnał zmodulowany w amplitudzie składa się tylko z jednej wstęgi bocznej. Druga wstęga boczna oraz fala nośna jest wytłumiona. Sygnał SSB zajmuje dwa razy węższe pasmo częstotliwości niż sygnał z dwiema wstęgami bocznymi. Sygnał SSB nie może być odbierany przez odbiorniki radiowe powszechnego użytku. Do odbioru tego sygnału stosuje się specjalne typy odbiorników posiadające generator fali nośnej. Modulacja częstotliwości FM Sygnał o zmodulowanej częstotliwości ma stałą amplitudę, natomiast zmienia się wartość jego częstotliwości. Wartość chwilowa częstotliwości zmienia się w takt zmian napięcia modulującego. Można ją opisać wzorem F ( t) = F + F cos ( 2π ft + ϕ ) o gdzie: F(t) wartość chwilowa częstotliwości, F o częstotliwość fali nośnej, ΔF dewiacja częstotliwości (wartość maksymalnego odchylenia chwilowego częstotliwości fali nośnej od częstotliwości F o. Dewiacja jest proporcjonalna do amplitudy sygnału modulującego. F = ku m gdzie: k współczynnik, U m amplituda sygnału modulującego. Widmo sygnału o modulowanej częstotliwości składa się ze znacznie większej liczby składowych niż widmo sygnału o modulowanej amplitudzie. Na rys. 20 przedstawiono widmo częstotliwości sygnału o modulowanej częstotliwości. Sygnał modulujący zawiera jedną składową o częstotliwości f. Liczba składowych zawarta w widmie częstotliwości sygnału o modulowanej częstotliwości zależy od indeksu modulacji. o 20

22 Rys. 20. Widmo częstotliwości sygnału o modulowanej częstotliwości [1, s. 11] Indeks modulacji określa stosunek wartości dewiacji do wartości częstotliwości sygnału modulującego F β = f gdzie: β indeks modulacji, ΔF dewiacja, f częstotliwość sygnału modulującego. Szerokość pasma częstotliwości (2Δf) zajmowanego przez sygnał o modulowanej częstotliwości można obliczyć ze wzoru 2 f = 2 f m max + 2 F n gdzie: f m max wartość maksymalna częstotliwości modulującej, ΔF n dewiacja fali nośnej. Dla sygnału radiofonicznego została przyjęta wartość dewiacji ΔF n = 50 khz oraz wartość maksymalna częstotliwości modulującej f m max = 15 khz. Modulacja częstotliwości FM ma szereg zalet w stosunku do modulacji amplitudowej AM: znacznie szersze pasmo akustyczne przenoszone przez falę nośną, system odbioru FM wolny jest od zakłóceń amplitudowych, możliwość przekazywania programów stereofonicznych. Modulatory Sygnałem elektrycznym mowy lub muzyki moduluje się falę nośną w.cz. W zależności od rodzaju modulacji fali nośnej wyróżnia się modulatory: amplitudy, częstotliwości, fazy. W tranzystorowych wzmacniaczach mocy w.cz. sygnał modulujący może być doprowadzony do obwodu bazy, emitera lub obwodu kolektora. Na rys. 21 przedstawiono schemat przykładowy tranzystorowego wzmacniacza mocy z modulacją w obwodzie emitera. Sygnał w.cz. jest doprowadzony do bazy tranzystora, natomiast sygnał modulujący jest doprowadzony do emitera tranzystora. Napięcie modulujące wywołuje zmianę amplitudy prądu w.cz. płynącego w obwodzie kolektora tranzystora. Amplituda prądu w.cz. w obwodzie kolektora zmienia się współbieżnie z wartością sygnału modulującego. Modulacja w obwodzie emitera jest bardziej liniowa niż w obwodzie bazy. Liniowy zakres modulacji osiąga się przy współczynniku głębokości modulacji dochodzącym do m = 90%. 21

23 Rys. 21. Wzmacniacz w.cz. z modulacja w obwodzie emitera [1, s. 59] Modulacja częstotliwości może być realizowana przez przestrajanie generatora napięciem modulującym. Na rys. 22 Przedstawiono przykładowy układ generatora z rezonatorem kwarcowym z modulacją częstotliwości. W układzie tym rezonator kwarcowy X jest połączony szeregowo z pojemnością wypadkową C w. Pojemność wypadkowa C w określa pojemność diody pojemnościowej D i pojemności kondensatora C. Napięcie modulujące doprowadzone do diody pojemnościowej będzie wywoływać zmianę jej pojemności. Pojemność wypadkowa C w, z jaką jest połączony rezonator kwarcowy, będzie również zmieniać się w takt napięcia modulującego. Wywołane zmiany pojemności wypadkowej będą powodować przestrajanie generatora kwarcowego. Zakres przestrajania generatora jest niewielki (mniejszy niż 0,5%). Chcąc uzyskać wymaganą wartość dewiacji częstotliwości stosuje się wielokrotne powielanie częstotliwości. Rys. 22. Układ generatora kwarcowego z modulacją częstotliwości [1, s. 60] Stereofonia Zadaniem kodowania stereofonicznego jest umożliwienie przesłania informacji nie tylko o treści obrazu dźwiękowego, ale także o jego cechach przestrzennych. Stereofonia wykorzystuje dwa kanały, oznaczane jako L (lewy) i P (prawy). Sygnały m.cz. w tych kanałach pochodzą z dwóch mikrofonów ustawionych w studiu. Po stronie odbiorczej słuchacz powinien uzyskać w głośnikach (słuchawkach) sygnały wiernie odtwarzające dźwięki docierające do mikrofonów. Mając do dyspozycji dwa kanały przesyłowe, jak np. w magnetofonie stereofonicznym, można każdy z tych sygnałów przesłać oddzielnie. W radiofonii staje temu na przeszkodzie zasada kompatybilności (odpowiedniości). Zasada ta mówi, że sygnał stereofoniczny powinien być możliwy do odtworzenia przez odbiornik monofoniczny oczywiście bez wrażeń przestrzennych. Narzuciło to konieczność zawarcia całej informacji o obrazie dźwiękowym w paśmie częstotliwości normalnie przetwarzanym przez odbiornik monofoniczny (do 15 khz). Informacje o walorach przestrzennych dźwięku są przesyłane inną metodą w paśmie ponadakustycznym. Obie informacje (o treści i o przestrzeni dźwięku) 22

24 są przekazywane jednym kanałem. Aby spełnić opisane wyżej wymagania zastępuje się sygnały L i P sygnałami ich sumy S i różnicy R tzn. L + P L P S = ; R = 2 2 Sygnał sumy jest przekazywany w zakresie częstotliwości akustycznych. Sygnał różnicy jest wykorzystywany do modulacji AM podnośnej o częstotliwości 38 khz. W wyniku powstają dwie wstęgi boczne modulacji, zawarte między (38 15) khz a (38+15) khz oraz prążek 38 khz. Ze względów energetycznych niekorzystne jest przesyłanie tego prążka, dlatego też wytłumia się go. W celu odtworzenia sygnału różnicy w odbiorniku, do widma jest dodawany prążek 19 khz tzw. pilot. Zabiegi te prowadzą do utworzenia złożonego sygnału stereofonicznego (MPX). Rys. 23. Widmo złożonego sygnału stereofonicznego MPX [2, s. 65] Widmo tego sygnału (rys. 23) zawiera prążki z zakresu akustycznego do 15 khz, prążek 19 khz (pilot) oraz dwie wstęgi modulacyjne między 23 a 53 khz. Dopiero taki zakodowany sygnał, zawierający pełną informację o obu kanałach, jest przesyłany do modulatora FM w nadajniku. Sumaryczna szerokość pasma zajmowanego przez sygnał MPX jest blisko czterokrotnie większa niż sygnału stereofonicznego. Sposoby transmisji informacji użytkowych w kanale radiowym Pomysł na umieszczenie na dodatkowej podnośnej informacji użytkowych może być realizowany na różne sposoby. Jednym z nich jest wprowadzony przed kilku laty RDS, czyli Radio Data System, za pomocą którego przesyłane są dane wraz z sygnałem audio. System ten powstał w wyniku trudności identyfikacji odbieranej radiostacji. Podczas przestrajania odbiornika w paśmie UKF FM, napotyka się wiele stacji, ale jednym ze sposobów ich identyfikacji jest słuchanie, aż do odebrania wiadomości pozwalających na rozpoznanie nadawcy. Szczególne kłopoty napotykają słuchacze w samochodach, przemieszczających się z obszaru odbioru jednej stacji do następnej. Dane przesyłane są powyżej pasma słyszalnego, podobnie jak w przypadku sygnału stereofonicznego (rys. 24). W tym przypadku częstotliwość podnośna RDS wynosi 57 khz, trzykrotnie więcej od częstotliwości tonu pilotującego 19 khz. Do przesyłania danych jest używana modulacja fazowa. Znajdując się powyżej zmultipleksowanych sygnałów mono i stereofonicznych, składowa RDS zupełnie z nimi nie koliduje. W ten sposób system ten zachowuje pełna kompatybilność z istniejącymi odbiornikami i transmisjami. 23

25 Rys. 24. Widmo sygnału FM-STEREO, RDS [opracowanie własne] Do odtworzenia danych, w procesie demodulacji w odbiorniku jest używany ton pilotujący 19 khz. Dane po odebraniu muszą zostać przetworzone, do czego jest używany mikroprocesor, co jest naturalne wobec liczby funkcji stosowanych w większości współczesnych odbiorników. RDS udostępnia wiele bardzo pożytecznych funkcji. Odbiornik przechowuje w pamięci kod identyfikacyjny radiostacji wraz z jej częstotliwością. Oprócz tego kodu odbiornik może zapamiętać informację, że dana radiostacja mieści się na liście wybranych przez słuchacza nadajników, wyświetlając jej nazwę. Inną użyteczną możliwością RDS jest ułatwianie odbioru komunikatów drogowych. Radiostacje regularnie nadające komunikaty o warunkach jazdy informują o tym w swoim kodzie. Kod ten jest oprócz tego wysyłany w momencie nadawania komunikatu. Może to być wykorzystywane do automatycznego zwiększania głośności, jeżeli została ona nastawiona na niską lub zatrzymać odtwarzanie kasety (płyty CD), umożliwiając wysłuchanie komunikatu. Odbiorniki oznaczone EON (Enhanced Other Networks) mogą automatycznie przestrajać się do właśnie nadającej komunikat drogowy radiostacji. Po zakończeniu nadawania komunikatu odbiornik może powrócić do przerwanego odbioru swojej stacji. Podobny system identyfikacyjny jak RDS został zaproponowany dla zakresów AM odbiornika. Nazwano go AMDS (system danych AM). Wśród proponowanych udogodnień na pierwszych miejscach znajduje się wiele zawartych w RDS. W szczególności użyteczne są częstotliwości wraz z nazwami programów lub radiostacji. Komunikaty o ruchu drogowym zostały także włączone do tego systemu, jednak raczej na falach średnich, będących z natury pasmem raczej lokalnym. Inaczej niż w transmisjach UKF FM, w których jest możliwe skorzystanie z umieszczonej powyżej pasma audio podnośnej, w transmisjach AM trzeba było znaleźć inną metodę przesyłania dodatkowych informacji. Wykorzystano do tego modulację fazową częstotliwości nośnej z maksymalną szybkością przenoszenia 200 bitów na sekundę. Detektor sygnału audio odbiera tylko zmiany amplitudy, modulacja fazy nie powinna, więc być słyszalna. W ten sposób można równolegle przesyłać sygnały audio i danych. Treść dokumentacji techniczno-serwisowej sprzętu radiowego Do prawidłowego wykonania podstawowych pomiarów, konserwacji i napraw odbiorników radiowych konieczna jest kompletna instrukcja serwisowa. Instrukcja serwisowa odbiornika radiowego zwykle zawiera: charakterystykę odbiornika, podstawowe parametry techniczne, schematy ideowe i montażowe, opis działania odbiornika, wykaz podzespołów, opis czynności przy demontażu i montażu niektórych podzespołów (np. głowica UKF), 24

26 wykaz elementów półprzewodnikowych w odbiorniku oraz ich zamienniki, wykaz aparatury kontrolno-pomiarowej, opis regulacji i strojenia (w tym tzw. tabela strojenia dla poszczególnych zakresów fal AM/FM), oscylogramy napięć, napięcia na wyprowadzeniach układów scalonych i tranzystorów, spis elementów odbiornika. Strojenie i pomiary w odbiornikach radiowych Strojenie i pomiary odbiorników radiowych są niezwykle ważne przy naprawie sprzętu. Od nich zależy czy odbiornik radiowy zachowuje podstawowe parametry techniczne. Każda ingerencja w sprzęt podczas naprawy może naruszyć zestrojenie odbiornika. Dlatego też integralną częścią naprawy musi być kontrola podstawowych parametrów i ewentualna korekta warunków pracy poszczególnych obwodów. Podstawą czynności strojeniowych i kontrolnych jest instrukcja serwisowa, opracowana indywidualnie dla każdego typu produkowanego odbiornika. Niezależnie od rodzaju odbiornika, przed przystąpieniem do procesu strojenia i pomiarów, należy upewnić się, czy jest on sprawny. Najprostszą metoda jest kontrola punktów pracy wszystkich elementów czynnych toru. Rozpoczynamy zawsze od pomiarów napięć zasilania, po uprzednim sprawdzeniu stanu i wartości bezpieczników w obwodach zasilania. Napięcia stałe na wyprowadzeniach elementów czynnych są podawane na schematach ideowych (lub w tabelach w instrukcji serwisowej) przy braku sygnału zmiennego w torze. Ponadto należy uwzględnić wszystkie pozycje przełączników funkcyjnych (poszczególne zakresy fal radiowych), gdyż ich położenie zmienia na ogół wartości napięć stałych w niektórych punktach toru. Drugim krokiem jest kontrola i ewentualne ustawienie regulowanych punktów pracy elementów układu. Dotyczy to np. zakresu napięć przestrajania diod pojemnościowych, punktu pracy tranzystorów końcowych stopnia mocy lub napięcia niezrównoważenia wzmacniacza mocy m.cz. Trzecim krokiem powinna być słuchowa kontrola poprawności działania odbiornika, bądź w normalnych warunkach eksploatacji, bądź za pomocą przyrządów pomiarowych. Chodzi, w uproszczeniu, o to, czy sygnały zmienne przedostają się w miarę normalnie przez tory odbiornika. Dopiero po stwierdzeniu jego sprawności można przystąpić do ostatecznego strojenia i kontroli parametrów. Uruchomienie, zestrojenie i kontrola parametrów odbiornika radiowego wymaga zastosowania wielu przyrządów pomiarowo-kontrolnych. Należą do nich: miliwoltomierz w.cz. (selektywny i szerokopasmowy), miliwoltomierz m.cz., generator m.cz., oscyloskop, miernik mocy wyjściowej, miernik zniekształceń nieliniowych, generator sygnałowy AM/FM, koder stereofoniczny. Ogólne zasady napraw odbiorników radiowych Naprawa odbiorników radiowych powinna polegać na usunięciu uszkodzenia oraz na doprowadzeniu urządzenia do takiego stanu technicznego, aby spełniał podstawowe parametry techniczne podane przez producenta. 25

27 Przed przystąpieniem do naprawy odbiornika radiowego należy zapoznać się z jego budową oraz zasadą działania poszczególnych układów. Należy również zapoznać się z kolejnością demontażu odbiornika. Informacje te są zawarte zwykle w instrukcji serwisowej. Instrukcja serwisowa zawiera schemat ideowy odbiornika oraz schematy montażowe, które są bardzo przydatne przy lokalizacji poszczególnych elementów. W instrukcji podany jest również opis sposobu regulacji odbiornika oraz kolejność jego strojenia. Instrukcja serwisowa zawiera charakterystyki przenoszenia częstotliwości (oscylogramy) właściwie zestrojonych układów Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jak można wyjaśnić pojęcie fali elektromagnetycznej? 2. Jaka jest różnica w rozchodzeniu się fal długich, średnich, krótkich i UKF? 3. Jakie zadania spełnia antena nadawcza i odbiorcza? 4. Jakimi parametrami charakteryzuje się antena radiowa? 5. Na czym polega nadawanie i odbiór radiowy? 6. Jakimi cechami charakteryzuje się odbiór z przemianą częstotliwości? 7. Jak można wyjaśnić powstawanie w odbiorniku superheterodynowym zakłóceń wywołanych sygnałem lustrzanym? 8. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełniają obwody wejściowe? 9. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełnia wzmacniacz w.cz.? 10. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełnia mieszacz i heterodyna? 11. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełnia wzmacniacz p.cz.? 12. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełniają demodulatory? 13. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełnia automatyczna regulacja wzmocnienia? 14. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełnia automatyczna regulacja częstotliwości? 15. Jakie zadanie w odbiorniku radiowym spełnia stereodekoder? 16. Jaka jest różnica między modulacją amplitudową a modulacją częstotliwościową? 17. Na czym polega zasada przesyłania sygnałów stereofonicznych? 18. Na czy polega transmisja dodatkowych informacji użytkowych w systemie RDS? 19. Jakie przyrządy kontrolno-pomiarowe należy stosować przy strojeniu i pomiarach w odbiornikach radiowych? 20. Jakie są ogólne zasady napraw odbiorników radiowych? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Sklasyfikuj zakresy fal radiowych przyjęte w radiofonii. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) odszukać w materiałach dydaktycznych kryteria klasyfikacji, 2) dokonać analizy podziału, 3) odszukać wzór na długość fali λ, 4) zapisać przy zakresach fal radiowych obliczone długości fal λ. 26

28 Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. Ćwiczenie 2 Porównaj sposób rozchodzenia się fal radiowych na zakresach fal długich, średnich, krótkich i UKF. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) rozpoznać zjawisko, 2) dokonać analizy wpływu właściwości atmosfery na rozchodzenie się fal radiowych, 3) zapisać jakimi drogami rozchodzą się fale radiowe dla poszczególnych zakresów. Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. Ćwiczenie 3 Oblicz częstotliwość odbieranego sygnału w.cz. do której dostrojony jest odbiornik radiowy AM. Częstotliwość heterodyny wynosi f h = 685 khz. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) rozpoznać proces, 2) odszukać wzór, 3) zapisać zależność na wyliczenie częstotliwości f s, 4) wykonać obliczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. Ćwiczenie 4 Oblicz częstotliwość sygnału lustrzanego f l dla odbiornika radiowego AM. Częstotliwość odbieranego sygnału w.cz. wynosi f s = 625 khz. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) rozpoznać zjawisko, 2) odszukać wzory, 3) zapisać zależność na wyliczenie częstotliwości f l, 4) wykonać obliczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. 27

29 Ćwiczenie 5 Oblicz głębokość modulacji m na podstawie przedstawionego oscylogramu. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) rozpoznać proces, 2) odszukać wzory, 3) wykonać obliczenia. Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, literatura z rozdziału 6 poradnika. Y = 0,2 V/dz Rysunek do ćwiczenia 5 Ćwiczenie 6 Zlokalizuj i scharakteryzuj bloki funkcjonalne odbiornika radiowego AM zaznaczone na rysunku liczbami. Sposób wykonania ćwiczenia Rysunek do ćwiczenia 6 Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) rozpoznać poszczególne bloki funkcjonalne, 2) zapisać nazwy bloków, 3) dokonać analizy działania zaznaczonych bloków, 4) uzasadnić trafność określenia zaznaczonych bloków. 28

30 Wyposażenie stanowiska pracy: papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. Ćwiczenie 7 Wykonaj pomiar tłumienia sygnałów lustrzanych w odbiorniku radiowym AM. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) odszukać w materiałach dydaktycznych określenia sygnałów lustrzanych, 2) zapoznać się z metodą tekstu przewodniego, 3) połączyć układ pomiarowy zgodnie ze schematem blokowym zamieszczonym w instrukcji, 4) wykonać pomiary, 5) wyliczyć i zapisać tłumienie sygnałów lustrzanych dla poszczególnych zakresów fal radiowych odbiornika, 6) dokonać analizy uzyskanych wyników i je zapisać. Wyposażenie stanowiska pracy: odbiornik radiowy przystosowany do wykonywania pomiarów, tekst przewodni, instrukcja do wykonania ćwiczenia, stanowisko do badania, zestaw przyrządów kontrolno-pomiarowych, papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. Ćwiczenie 8 Wykonaj przegląd i regulację stereofonicznego odbiornika radiowego. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) podłączyć odbiornik radiowy do instalacji antenowej, 2) wykonać przegląd pod kątem jakości odbioru na wszystkich zakresach fal radiowych odbiornika, 3) wykonać regulacje dostępne z zewnątrz odbiornika: siła głosu, barwa dźwięku i równoważenie kanałów (balans), 4) wykonać programowanie stacji radiowych na zakresie UKF, 5) sprawdzić jakość odbioru programów stereofonicznych, 6) zapisać spostrzeżenia. Wyposażenie stanowiska pracy: stereofoniczny odbiornik radiowy, instrukcja obsługi odbiornika, stanowisko do badania, papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika. 29

31 Ćwiczenie 9 Zlokalizuj uszkodzenie i usuń usterkę w zasilaczu odbiornika radiowego. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) odszukać w materiałach dydaktycznych ogólne zasady napraw odbiorników radiowych, 2) zdemontować odbiornik w kolejności w/g instrukcji serwisowej, 3) wykonać pomiary napięć w wybranych punktach, 4) dokonać analizy uzyskanych wyników i zapisać spostrzeżenia, 5) zlokalizować i wymienić uszkodzony element, 6) zmontować odbiornik, 7) sprawdzić poprawność działania odbiornika po dokonanej naprawie. Wyposażenie stanowiska pracy: odbiornik radiowy, schemat ideowy i instrukcja serwisowa odbiornika, stanowisko do badania, multimetr cyfrowy, papier formatu A4, ołówek, literatura z rozdziału 6 poradnika Sprawdzian postępów Czy potrafisz: Tak Nie 1) wyjaśnić pojęcie fali elektromagnetycznej? 2) określić różnice w rozchodzeniu się fal radiowych? 3) określić zadania anteny nadawczej i odbiorczej? 4) określić parametry anteny radiowej? 5) wyjaśnić pojęcie nadawanie i odbiór radiowy? 6) scharakteryzować odbiór z przemianą częstotliwości? 7) wyjaśnić pojęcie sygnału lustrzanego? 8) określić zadania poszczególnych bloków odbiornika radiowego? 9) wyjaśnić pojęcie automatycznej regulacji wzmocnienia? 10) wyjaśnić pojęcie automatycznej regulacji częstotliwości? 11) rozróżnić pojęcia: modulacja amplitudy, modulacja częstotliwości, modulacja fazy? 12) wyjaśnić pojęcie kompleksowy sygnał stereofoniczny MPx? 13) wyjaśnić zasadę transmisji informacji użytkowych RDS? 14) wyliczyć przyrządy kontrolno-pomiarowe stosowane przy strojeniu i pomiarach w odbiornikach radiowych? 15) określić ogólne zasady napraw odbiorników radiowych? 30

06 Tor pośredniej częstotliwości, demodulatory AM i FM Pytania sprawdzające Wiadomości podstawowe Budowa wzmacniaczy pośredniej częstotliwości

06 Tor pośredniej częstotliwości, demodulatory AM i FM Pytania sprawdzające Wiadomości podstawowe Budowa wzmacniaczy pośredniej częstotliwości 06 Tor pośredniej częstotliwości, demodulatory AM i FM Pytania sprawdzające 1. Jakie są wymagania stawiane wzmacniaczom p.cz.? 2. Jaka jest szerokość pasma sygnału AM i FM? 3. Ile wynosi częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.03 Podstawowe zasady modulacji amlitudy na przykładzie modulacji DSB 1. Podstawowe zasady modulacji amplitudy

Bardziej szczegółowo

Lekcja 20. Temat: Detektory.

Lekcja 20. Temat: Detektory. Lekcja 20 Temat: Detektory. Modulacja amplitudy. (AM z ang. Amplitude Modulation) jeden z trzech podstawowych rodzajów modulacji, polegający na kodowaniu sygnału informacyjnego (szerokopasmowego o małej

Bardziej szczegółowo

Odbiorniki superheterodynowe

Odbiorniki superheterodynowe Odbiorniki superheterodynowe Odbiornik superheterodynowy (z przemianą częstotliwości) został wynaleziony w 1918r przez E. H. Armstronga. Jego cechą charakterystyczną jest zastosowanie przemiany częstotliwości

Bardziej szczegółowo

08 Stereodekoder, korekcja barwy dźwięku.

08 Stereodekoder, korekcja barwy dźwięku. 08 Stereodekoder, korekcja barwy dźwięku. Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie zadanie spełnia stereodekoder w odbiorniku radiowym? 2. Jaki sygnał

Bardziej szczegółowo

07 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM. Pytania sprawdzające 1. Jakie rozróżnia się zakresy częstotliwości dla sygnałów radiowych? 2.

07 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM. Pytania sprawdzające 1. Jakie rozróżnia się zakresy częstotliwości dla sygnałów radiowych? 2. 07 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM. Pytania sprawdzające 1. Jakie rozróżnia się zakresy częstotliwości dla sygnałów radiowych? 2. Na jakich zakresach radiowych stosowana jest modulacja AM? 3.

Bardziej szczegółowo

1. Rozchodzenie się i podział fal radiowych

1. Rozchodzenie się i podział fal radiowych 1. Rozchodzenie się i podział fal radiowych Cechą każdego systemu radiowego jest przekazywanie informacji (dźwięku) przez środowisko propagacji fal radiowych. Przetwarzanie wiadomości, nadawanie i odbiór

Bardziej szczegółowo

f = 2 śr MODULACJE

f = 2 śr MODULACJE 5. MODULACJE 5.1. Wstęp Modulacja polega na odzwierciedleniu przebiegu sygnału oryginalnego przez zmianę jednego z parametrów fali nośnej. Przyczyny stosowania modulacji: 1. Umożliwienie wydajnego wypromieniowania

Bardziej szczegółowo

4. Zasady odbioru sygnału radiofonicznego

4. Zasady odbioru sygnału radiofonicznego 4. Zasady odbioru sygnału radiofonicznego 4.1. Schemat blokowy odbiornika radiofonicznego AM/FM proszczony schemat blokowy superheterodynowego odbiornika radiofonicznego do odbioru audycji monofonicznych

Bardziej szczegółowo

10 Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji.

10 Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji. 10 Międzynarodowa Organizacja Radia i Telewizji. Odbiór sygnału telewizyjnego. Pytania sprawdzające 1. Jaką modulację stosuje się dla sygnałów telewizyjnych? 2. Jaka jest szerokość kanału telewizyjnego?

Bardziej szczegółowo

(1.1) gdzie: - f = f 2 f 1 - bezwzględna szerokość pasma, f śr = (f 2 + f 1 )/2 częstotliwość środkowa.

(1.1) gdzie: - f = f 2 f 1 - bezwzględna szerokość pasma, f śr = (f 2 + f 1 )/2 częstotliwość środkowa. MODULACJE ANALOGOWE 1. Wstęp Do przesyłania sygnału drogą radiową stosuje się modulację. Modulacja polega na odzwierciedleniu przebiegu sygnału oryginalnego przez zmianę jednego z parametrów fali nośnej.

Bardziej szczegółowo

Systemy i Sieci Radiowe

Systemy i Sieci Radiowe Systemy i Sieci Radiowe Wykład 4 Media transmisyjne część Program wykładu Widmo sygnałów w. cz. Modele i tryby propagacji Anteny Charakterystyka kanału radiowego zjawiska propagacyjne 1 Transmisja radiowa

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.10 Odbiór sygnałów AM odpowiedź częstotliwościowa stopnia 1. Odbiór sygnałów AM odpowiedź częstotliwościowa stopnia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Sygnałów, Modulacji i Systemów ĆWICZENIE 2: Modulacje analogowe

LABORATORIUM Sygnałów, Modulacji i Systemów ĆWICZENIE 2: Modulacje analogowe Protokół ćwiczenia 2 LABORATORIUM Sygnałów, Modulacji i Systemów Zespół data: ĆWICZENIE 2: Modulacje analogowe Imię i Nazwisko: 1.... 2.... ocena: Modulacja AM 1. Zestawić układ pomiarowy do badań modulacji

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE STYCZEŃ 2014

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE STYCZEŃ 2014 Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[07] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 311[07]-01-141 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

2. STRUKTURA RADIOFONICZNYCH SYGNAŁÓW CYFROWYCH

2. STRUKTURA RADIOFONICZNYCH SYGNAŁÓW CYFROWYCH 1. WSTĘP Radiofonię cyfrową cechują strumienie danych o dużych przepływnościach danych. Do przesyłania strumienia danych o dużych przepływnościach stosuje się transmisję z wykorzystaniem wielu sygnałów

Bardziej szczegółowo

Wykonawcy: Data Wydział Elektryczny Studia dzienne Nr grupy:

Wykonawcy: Data Wydział Elektryczny Studia dzienne Nr grupy: POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 3 Temat: Pomiar charakterystyki

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki

Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Katedra Elektroniki Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki Na podstawie instrukcji Wtórniki Napięcia,, Laboratorium układów Elektronicznych Opis badanych układów Spis Treści 1. CEL ĆWICZENIA... 2 2.

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska

Politechnika Warszawska Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.08 Zasady wytwarzania sygnałów zmodulowanych za pomocą modulacji AM 1. Zasady wytwarzania sygnałów zmodulowanych

Bardziej szczegółowo

Polaryzacja anteny. Polaryzacja pionowa V - linie sił pola. pionowe czyli prostopadłe do powierzchni ziemi.

Polaryzacja anteny. Polaryzacja pionowa V - linie sił pola. pionowe czyli prostopadłe do powierzchni ziemi. Parametry anten Polaryzacja anteny W polu dalekim jest przyjęte, że fala ma charakter fali płaskiej. Podstawową właściwością tego rodzaju fali jest to, że wektory natężenia pola elektrycznego i magnetycznego

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki

Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.09 Określenie procentu modulacji sygnału zmodulowanego AM 1. Określenie procentu modulacji sygnału zmodulowanego

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie sygnałów SSB metodę filtracyjną

Wytwarzanie sygnałów SSB metodę filtracyjną Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.13 Wytwarzanie sygnałów SSB metodę filtracyjną 1. Wytwarzanie sygnałów SSB metodę filtracyjną Ćwiczenie to ma

Bardziej szczegółowo

1. Nadajnik światłowodowy

1. Nadajnik światłowodowy 1. Nadajnik światłowodowy Nadajnik światłowodowy jest jednym z bloków światłowodowego systemu transmisyjnego. Przetwarza sygnał elektryczny na sygnał optyczny. Jakość transmisji w dużej mierze zależy od

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne

Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Promieniowanie stacji bazowych telefonii komórkowej na tle pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez duże ośrodki radiowo-telewizyjne Fryderyk Lewicki Telekomunikacja Polska, Departament Centrum Badawczo-Rozwojowe,

Bardziej szczegółowo

Propagacja fal radiowych

Propagacja fal radiowych Propagacja fal radiowych Parametry fali radiowej Podstawowym parametrem fali jest jej częstotliwość czyli liczba pełnych cykli w ciągu 1 sekundy, wyrażany jest w Hz Widmo (spektrum) fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

1. Modulacja analogowa, 2. Modulacja cyfrowa

1. Modulacja analogowa, 2. Modulacja cyfrowa MODULACJA W16 SMK 2005-05-30 Jest operacja mnożenia. Jest procesem nakładania informacji w postaci sygnału informacyjnego m.(t) na inny przebieg o wyższej częstotliwości, nazywany falą nośną. Przyczyna

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora

Badanie transformatora Ćwiczenie 14 Badanie transformatora 14.1. Zasada ćwiczenia Transformator składa się z dwóch uzwojeń, umieszczonych na wspólnym metalowym rdzeniu. Do jednego uzwojenia (pierwotnego) przykłada się zmienne

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy

Ćwiczenie nr 65. Badanie wzmacniacza mocy Ćwiczenie nr 65 Badanie wzmacniacza mocy 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych parametrów wzmacniaczy oraz wyznaczenie charakterystyk opisujących ich właściwości na przykładzie wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

MODULACJA. Definicje podstawowe, cel i przyczyny stosowania modulacji, rodzaje modulacji. dr inż. Janusz Dudczyk

MODULACJA. Definicje podstawowe, cel i przyczyny stosowania modulacji, rodzaje modulacji. dr inż. Janusz Dudczyk Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej i Zarządzania MODULACJA Definicje podstawowe, cel i przyczyny stosowania modulacji, rodzaje modulacji dr inż. Janusz Dudczyk Cel wykładu Przedstawienie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Demodulowanie sygnału AM demodulator obwiedni

Demodulowanie sygnału AM demodulator obwiedni Politechnika Warszawska Wydział Elektryczny Laboratorium Teletechniki Skrypt do ćwiczenia T.12 Demodulowanie sygnału AM demodulator obwiedni 1. Demodulowanie sygnału AM demodulator obwiedni Ćwiczenie to

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora

Badanie transformatora Ćwiczenie 14 Badanie transformatora 14.1. Zasada ćwiczenia Transformator składa się z dwóch uzwojeń, umieszczonych na wspólnym metalowym rdzeniu. Do jednego uzwojenia (pierwotnego) przykłada się zmienne

Bardziej szczegółowo

Miernictwo I INF Wykład 13 dr Adam Polak

Miernictwo I INF Wykład 13 dr Adam Polak Miernictwo I INF Wykład 13 dr Adam Polak ~ 1 ~ I. Właściwości elementów biernych A. Charakterystyki elementów biernych 1. Rezystor idealny (brak przesunięcia fazowego między napięciem a prądem) brak części

Bardziej szczegółowo

Lekcja 1. Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej.

Lekcja 1. Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej. Lekcja 1 Temat: Organizacja i bezpieczeństwo pracy w pracowni elektronicznej. 1. Zasady bezpieczeństwa na lekcji. 2. Zapoznanie z programem nauczania. 3. Omówienie kryteriów oceniania. 4. Prowadzenie zeszytu.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne: Elektrotechnika i elektronika. Klasa: 1Tc TECHNIK MECHATRONIK. Ilość godzin: 4. Wykonała: Beata Sedivy

Wymagania edukacyjne: Elektrotechnika i elektronika. Klasa: 1Tc TECHNIK MECHATRONIK. Ilość godzin: 4. Wykonała: Beata Sedivy Wymagania edukacyjne: Elektrotechnika i elektronika Klasa: 1Tc TECHNIK MECHATRONIK Ilość godzin: 4 Wykonała: Beata Sedivy Ocena Ocenę niedostateczną uczeń który Ocenę dopuszczającą Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC

WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC WZMACNIACZ NAPIĘCIOWY RC 1. WSTĘP Tematem ćwiczenia są podstawowe właściwości jednostopniowego wzmacniacza pasmowego z tranzystorem bipolarnym. Zadaniem ćwiczących jest dokonanie pomiaru częstotliwości

Bardziej szczegółowo

Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7

Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7 Statyczne badanie wzmacniacza operacyjnego - ćwiczenie 7 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi zastosowaniami wzmacniacza operacyjnego, poznanie jego charakterystyki przejściowej

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Temat: Efekt magnetooptyczny 5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą modulowania zmiany polaryzacji światła oraz

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Łączności w Krakowie. Badanie parametrów wzmacniacza mocy. Nr w dzienniku. Imię i nazwisko

Zespół Szkół Łączności w Krakowie. Badanie parametrów wzmacniacza mocy. Nr w dzienniku. Imię i nazwisko Klasa Imię i nazwisko Nr w dzienniku espół Szkół Łączności w Krakowie Pracownia elektroniczna Nr ćw. Temat ćwiczenia Data Ocena Podpis Badanie parametrów wzmacniacza mocy 1. apoznać się ze schematem aplikacyjnym

Bardziej szczegółowo

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO

BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO Temat ćwiczenia: BEZDOTYKOWY CZUJNIK ULTRADŹWIĘKOWY POŁOŻENIA LINIOWEGO 1. Wprowadzenie Ultradźwiękowy bezdotykowy czujnik położenia liniowego działa na zasadzie pomiaru czasu powrotu impulsu ultradźwiękowego,

Bardziej szczegółowo

Wzmacniacze operacyjne

Wzmacniacze operacyjne Wzmacniacze operacyjne Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest badanie podstawowych układów pracy wzmacniaczy operacyjnych. Wymagania Wstęp 1. Zasada działania wzmacniacza operacyjnego. 2. Ujemne sprzężenie

Bardziej szczegółowo

POMIARY CHARAKTERYSTYKI CZĘSTOTLIWOŚCIOWEJ IMPEDANCJI ELEMENTÓW R L C

POMIARY CHARAKTERYSTYKI CZĘSTOTLIWOŚCIOWEJ IMPEDANCJI ELEMENTÓW R L C ĆWICZENIE 4EMC POMIARY CHARAKTERYSTYKI CZĘSTOTLIWOŚCIOWEJ IMPEDANCJI ELEMENTÓW R L C Cel ćwiczenia Pomiar parametrów elementów R, L i C stosowanych w urządzeniach elektronicznych w obwodach prądu zmiennego.

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI Ćwiczenie nr 4 Temat ćwiczenia: Badanie wzmacniacza UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTUT TECHNIKI 1. 2. 3. Imię i Nazwisko 1 szerokopasmowego RC 4. Data wykonania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Obwody prądu sinusoidalnego jednofazowego"

Ćwiczenie: Obwody prądu sinusoidalnego jednofazowego Ćwiczenie: "Obwody prądu sinusoidalnego jednofazowego" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

WYMAGANE OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH w klasach III

WYMAGANE OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH w klasach III WYMAGANE OSIĄGNIĘCIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z ZAJĘĆ TECHNICZNYCH w klasach III I. Ochrona środowiska naturalnego Uczeń: Uczeń posiada wiadomości i Uczeń posiada wiadomości i Uczeń posiada wiadomości

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 6 Temat: Sprzęgacz kierunkowy.

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik awionik 314[06]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik awionik 314[06] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik awionik 314[06] 1 2 3 4 5 6 7 8 Ocenie rozwiązania zadania egzaminacyjnego podlegały następujące elementy pracy: I. Tytuł pracy

Bardziej szczegółowo

Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych 312[02].Z2.01

Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych 312[02].Z2.01 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Jarosław Świtalski Badanie urządzeń radiowo-telewizyjnych 312[02].Z2.01 Poradnik dla nauczyciela Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom

Bardziej szczegółowo

Anteny i Propagacja Fal

Anteny i Propagacja Fal Anteny i Propagacja Fal Seminarium Dyplomowe 26.11.2012 Bartosz Nizioł Grzegorz Kapusta 1. Charakterystyka promieniowania anteny określa: P: unormowany do wartości maksymalnej przestrzenny rozkład natężenia

Bardziej szczegółowo

E107. Bezpromieniste sprzężenie obwodów RLC

E107. Bezpromieniste sprzężenie obwodów RLC E7. Bezpromieniste sprzężenie obwodów RLC Cel doświadczenia: Pomiar amplitudy sygnału w rezonatorze w zależności od wzajemnej odległości d cewek generatora i rezonatora. Badanie wpływu oporu na tłumienie

Bardziej szczegółowo

Komplet do nadawania i odbioru obrazu video drogą radiową. Instrukcja obsługi

Komplet do nadawania i odbioru obrazu video drogą radiową. Instrukcja obsługi Komplet do nadawania i odbioru obrazu video drogą radiową. Instrukcja obsługi. 35 03 13 Przed podłączeniem urządzenia zapoznaj się z instrukcją obsługi. Nadajnik Odbiornik I. Zastosowanie. Zestaw do bezprzewodowego

Bardziej szczegółowo

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski Indukcja wzajemna Transformator dr inż. Romuald Kędzierski Do czego służy transformator? Jest to urządzenie (zwane też maszyną elektryczną), które wykorzystując zjawisko indukcji elektromagnetycznej pozwala

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA ELEKTRONIKI

PRACOWNIA ELEKTRONIKI PRACOWNIA ELEKTRONIKI Temat ćwiczenia: BADANIE WZMACNIA- CZA SELEKTYWNEGO Z OBWODEM LC NIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO W BYDGOSZCZY INSTYTT TECHNIKI. 2. 3. Imię i Nazwisko 4. Data wykonania Data oddania

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny. przykłady zastosowań

Tranzystor bipolarny. przykłady zastosowań Tranzystor bipolarny przykłady zastosowań Ryszard J. Barczyński, 2012 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Publikacja współfinansowana

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH I TELEKOMUNIKACYJNYCH Laboratorium Podstaw Telekomunikacji WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ

ZAKŁAD SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH I TELEKOMUNIKACYJNYCH Laboratorium Podstaw Telekomunikacji WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćw. 4 WPŁYW SZUMÓW NA TRANSMISJĘ CYFROWĄ 1. Zapoznać się z zestawem do demonstracji wpływu zakłóceń na transmisję sygnałów cyfrowych. 2. Przy użyciu oscyloskopu cyfrowego

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 05 1 Oscylatory RF Podstawy teoretyczne Aβ(s) 1 Generator w układzie Colpittsa gmr Aβ(S) =1 gmrc1/c2=1 lub gmr=c2/c1 gmr C2/C1

Ćwiczenie nr 05 1 Oscylatory RF Podstawy teoretyczne Aβ(s) 1 Generator w układzie Colpittsa gmr Aβ(S) =1 gmrc1/c2=1 lub gmr=c2/c1 gmr C2/C1 Ćwiczenie nr 05 Oscylatory RF Cel ćwiczenia: Zrozumienie zasady działania i charakterystyka oscylatorów RF. Projektowanie i zastosowanie oscylatorów w obwodach. Czytanie schematów elektronicznych, przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

b) Zastosować powyższe układy RC do wykonania operacji analogowych: różniczkowania, całkowania

b) Zastosować powyższe układy RC do wykonania operacji analogowych: różniczkowania, całkowania Instrukcja do ćwiczenia UKŁADY ANALOGOWE (NKF) 1. Zbadać za pomocą oscyloskopu cyfrowego sygnały z detektorów przedmiotów Det.1 oraz Det.2 (umieszczonych na spadkownicy). W menu MEASURE są dostępne komendy

Bardziej szczegółowo

Wykaz emisji przeznaczonych dla Służby Amatorskiej (poniedziaå ek, 14 sierpieå 2006) - - Ostatnia aktualizacja ()

Wykaz emisji przeznaczonych dla Służby Amatorskiej (poniedziaå ek, 14 sierpieå 2006) - - Ostatnia aktualizacja () Wykaz emisji przeznaczonych dla Służby Amatorskiej (poniedziaå ek, 14 sierpieå 2006) Ostatnia aktualizacja () Telegrafia i telefonia Do przekazywania wiadomości drogą radiową potrzebne są następujące elementy:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 4: Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej częstotliwości REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie : Pomiar parametrów i charakterystyk wzmacniacza mocy małej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1) Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDLNEGO

Bardziej szczegółowo

RADIOMETR MIKROFALOWY. RADIOMETR MIKROFALOWY (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Waldemar Susek dr inż. Adam Konrad Rutkowski

RADIOMETR MIKROFALOWY. RADIOMETR MIKROFALOWY (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Waldemar Susek dr inż. Adam Konrad Rutkowski RADIOMETR MIKROFALOWY RADIOMETR MIKROFALOWY (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Waldemar Susek dr inż. Adam Konrad Rutkowski 1 RADIOMETR MIKROFALOWY Wprowadzenie Wszystkie ciała o temperaturze

Bardziej szczegółowo

Analiza właściwości filtra selektywnego

Analiza właściwości filtra selektywnego Ćwiczenie 2 Analiza właściwości filtra selektywnego Program ćwiczenia. Zapoznanie się z przykładową strukturą filtra selektywnego 2 rzędu i zakresami jego parametrów. 2. Analiza widma sygnału prostokątnego..

Bardziej szczegółowo

BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM)

BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM) Zespół Szkół Technicznych w Suwałkach Pracownia Sieci Teleinformatycznych Ćwiczenie Nr 1 BADANIE MODULATORÓW I DEMODULATORÓW AMPLITUDY (AM) Opracował Sławomir Zieliński Suwałki 2010 Cel ćwiczenia Pomiar

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu

Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Imię i Nazwisko... Wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Opracowanie: Piotr Wróbel 1. Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest wyznaczenie prędkości dźwięku w powietrzu, metodą różnicy czasu przelotu. Drgania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU

Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza napięcia REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU REGIONALNE CENTRUM EDUKACJI ZAWODOWEJ W BIŁGORAJU R C E Z w B I Ł G O R A J U LABORATORIUM pomiarów elektronicznych UKŁADÓW ANALOGOWYCH Ćwiczenie 2: pomiar charakterystyk i częstotliwości granicznych wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU POMIARY W ELEKTRYCE I ELEKTRONICE

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU POMIARY W ELEKTRYCE I ELEKTRONICE WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU POMIARY W ELEKTRYCE I ELEKTRONICE Klasa: 2Tc Technik mechatronik Program: 311410 (KOWEZIU ) Wymiar: 4h tygodniowo Na ocenę dopuszczającą uczeń: Zna

Bardziej szczegółowo

ANTENY I PROPAGACJA FAL RADIOWYCH

ANTENY I PROPAGACJA FAL RADIOWYCH ANTENY I PROPAGACJA FAL RADIOWYCH 1. Charakterystyka promieniowania anteny określa: unormowany do wartości maksymalnej przestrzenny rozkład natężenia pola, Odpowiedź prawidłowa ch-ka promieniowania jest

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 4 Temat: Modulacja światła laserowego: efekt magnetooptyczny 5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PĄDU SINUSOIDLNEGO

Bardziej szczegółowo

st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE

st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Układem

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka

Politechnika Białostocka Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: ELEKTRONIKA EKS1A300024 ZASTOSOWANIE WZMACNIACZY OPERACYJNYCH W UKŁADACH

Bardziej szczegółowo

Finał IV edycji konkursu ELEKTRON zadania ver.0

Finał IV edycji konkursu ELEKTRON zadania ver.0 ul. Janiszewskiego 11/17, 50-372 Wrocław www.wemif.pwr.wroc.pl www.wemif.pwr.wroc.pl/elektron.dhtml Finał IV edycji konkursu ELEKTRON zadania ver.0 1. Połącz w pary: A. Transformator B. Prądnica C. Generator

Bardziej szczegółowo

Najprostszy mieszacz składa się z elementu nieliniowego, do którego doprowadzone są dwa sygnały. Przykładowy taki układ jest pokazany na rysunku 1.

Najprostszy mieszacz składa się z elementu nieliniowego, do którego doprowadzone są dwa sygnały. Przykładowy taki układ jest pokazany na rysunku 1. Mieszacze Najprostszy mieszacz składa się z elementu nieliniowego, do którego doprowadzone są dwa sygnały. Przykładowy taki układ jest pokazany na rysunku 1. Rysunek 1: Najprostszy mieszacz diodowy Elementem

Bardziej szczegółowo

OPIS PATENTOWY PATENTU TYMCZASOWEGO. Patent tymczasowy dodatkowy do patentunr (P ) Zgłoszenie ogłoszono:

OPIS PATENTOWY PATENTU TYMCZASOWEGO. Patent tymczasowy dodatkowy do patentunr (P ) Zgłoszenie ogłoszono: POLSKA RZECZPOSPOLITA LUDOWA OPIS PATENTOWY PATENTU TYMCZASOWEGO 146 397 Patent tymczasowy dodatkowy do patentunr Zgłoszono: 86 06 18 (P. 260126) Int. Cl.4 H03B 19/00 H04H 5/00 H04S 1/00 Pierwszeństwo

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE INDUKCYJNOŚCI WŁASNEJ I WZAJEMNEJ

Ćwiczenie 4 WYZNACZANIE INDUKCYJNOŚCI WŁASNEJ I WZAJEMNEJ Ćwiczenie 4 WYZNCZNE NDUKCYJNOŚC WŁSNEJ WZJEMNEJ Celem ćwiczenia jest poznanie pośrednich metod wyznaczania indukcyjności własnej i wzajemnej na podstawie pomiarów parametrów elektrycznych obwodu. 4..

Bardziej szczegółowo

Rozwinięcie funkcji modulującej m(t) w szereg potęgowy: B PM 2f m

Rozwinięcie funkcji modulującej m(t) w szereg potęgowy: B PM 2f m Wąskopasmowa modulacja fazy (przypadek k p x(t) max 1) Rozwinięcie funkcji modulującej m(t) w szereg potęgowy: m(t) = e jk px(t) = 1 + jk p x(t) +... Sygnały zmodulowane: z PM (t) Y 0 [1 + jk p x(t)]e

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI M-320 #02905 KIESZONKOWY MULTIMETR CYFROWY

INSTRUKCJA OBSŁUGI M-320 #02905 KIESZONKOWY MULTIMETR CYFROWY INSTRUKCJA OBSŁUGI M-320 #02905 KIESZONKOWY MULTIMETR CYFROWY! 1. WSTĘP Instrukcja obsługi dostarcza informacji dotyczących bezpieczeństwa i sposobu użytkowania, parametrów technicznych oraz konserwacji

Bardziej szczegółowo

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych

Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC. na tranzystorach bipolarnych Tranzystorowe wzmacniacze OE OB OC na tranzystorach bipolarnych Wzmacniacz jest to urządzenie elektroniczne, którego zadaniem jest : proporcjonalne zwiększenie amplitudy wszystkich składowych widma sygnału

Bardziej szczegółowo

Układy elektroniczne II. Modulatory i detektory

Układy elektroniczne II. Modulatory i detektory Układy elektroniczne II Modulatory i detektory Jerzy Witkowski Modulacja Przekształcenie sygnału informacyjnego do postaci dogodnej do transmisji w kanale telekomunikacyjnym Polega na zmianie, któregoś

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej

LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE. ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej LABORATORIUM POMIARY W AKUSTYCE ĆWICZENIE NR 4 Pomiar współczynników pochłaniania i odbicia dźwięku oraz impedancji akustycznej metodą fali stojącej 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie metody

Bardziej szczegółowo

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ

ABC TECHNIKI SATELITARNEJ MARIAN POKORSKI MULTIMEDIA ACADEMY ABC TECHNIKI SATELITARNEJ ROZDZIAŁ 7 PODZESPOŁY POMOCNICZE W INSTALACJACH SATELITARNYCH I MULTIMEDIALNYCH www.abc-multimedia.eu MULTIMEDIA ACADEMY *** POLSKI WKŁAD W

Bardziej szczegółowo

POMIARY WYBRANYCH PARAMETRÓW TORU FONICZNEGO W PROCESORACH AUDIO

POMIARY WYBRANYCH PARAMETRÓW TORU FONICZNEGO W PROCESORACH AUDIO Politechnika Rzeszowska Katedra Metrologii i Systemów Diagnostycznych Laboratorium Elektroniczne przyrządy i techniki pomiarowe POMIARY WYBRANYCH PARAMETRÓW TORU FONICZNEGO W PROCESORACH AUDIO Grupa Nr

Bardziej szczegółowo

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1 Odbiór sygnału radiowego, głowica AM i FM 4.1.1 Materiał nauczania Wiadomości ogólne Do podstawowych funkcji odbiornika radiowego zalicza się: wyodrębnienie Ŝądanego sygnału spośród

Bardziej szczegółowo

Układy i Systemy Elektromedyczne

Układy i Systemy Elektromedyczne UiSE - laboratorium Układy i Systemy Elektromedyczne Laboratorium 2 Elektroniczny stetoskop - głowica i przewód akustyczny. Opracował: dr inż. Jakub Żmigrodzki Zakład Inżynierii Biomedycznej, Instytut

Bardziej szczegółowo

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego

Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego POLIECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGEYKI INSYU MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGEYCZNYCH LABORAORIUM ELEKRYCZNE Źródła zasilania i parametry przebiegu zmiennego (E 1) Opracował: Dr inż. Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Modulacja i kodowanie - labolatorium. Modulacje cyfrowe. Kluczowane częstotliwości (FSK)

Modulacja i kodowanie - labolatorium. Modulacje cyfrowe. Kluczowane częstotliwości (FSK) Modulacja i kodowanie - labolatorium Modulacje cyfrowe Kluczowane częstotliwości (FSK) Celem ćwiczenia jest zbudowanie systemu modulacji: modulacji polegającej na kluczowaniu częstotliwości (FSK Frequency

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA

POLITECHNIKA POZNAŃSKA POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I ELEKTRONIKI PRZEMYSŁOWEJ Zakład Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej Laboratorium Podstaw Telekomunikacji Ćwiczenie nr 4 Temat: Modulacje analogowe

Bardziej szczegółowo

POMIAR PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU METODĄ REZONANSU I METODĄ SKŁADANIA DRGAŃ WZAJEMNIE PROSTOPADŁYCH

POMIAR PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU METODĄ REZONANSU I METODĄ SKŁADANIA DRGAŃ WZAJEMNIE PROSTOPADŁYCH Ćwiczenie 5 POMIR PRĘDKOŚCI DŹWIĘKU METODĄ REZONNSU I METODĄ SKŁDNI DRGŃ WZJEMNIE PROSTOPDŁYCH 5.. Wiadomości ogólne 5... Pomiar prędkości dźwięku metodą rezonansu Wyznaczanie prędkości dźwięku metodą

Bardziej szczegółowo

MONITORING PRZESTRZENI ELEKTROMAGNETYCZNEJ

MONITORING PRZESTRZENI ELEKTROMAGNETYCZNEJ MONITORING PRZESTRZENI ELEKTROMAGNETYCZNEJ (wybrane zagadnienia) Opracowanie : dr inż. Adam Konrad Rutkowski 1 Monitorowanie przestrzeni elektromagnetycznej Celem procesu monitorowania przestrzeni elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

2.Rezonans w obwodach elektrycznych

2.Rezonans w obwodach elektrycznych 2.Rezonans w obwodach elektrycznych Celem ćwiczenia jest doświadczalne sprawdzenie podstawowych właściwości szeregowych i równoległych rezonansowych obwodów elektrycznych. 2.1. Wiadomości ogólne 2.1.1

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych PW

Specjalność - Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych PW Kod przedmiotu TEM Nazwa przedmiotu Technika emisji i odbioru Wersja przedmiotu 2 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia I stopnia Forma i tryb prowadzenia studiów Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia

Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia Układy transmisji bezprzewodowej w technice scalonej, wybrane zagadnienia Evatronix S.A. 6 maja 2013 Tematyka wykładów Wprowadzenie Tor odbiorczy i nadawczy, funkcje, spotykane rozwiazania wady i zalety,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH

LABORATORIUM PRZYRZĄDÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Wydział Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki Politechniki Wrocławskiej STDIA DZIENNE e LABOATOIM PZYZĄDÓW PÓŁPZEWODNIKOWYCH Ćwiczenie nr Pomiar częstotliwości granicznej f T tranzystora bipolarnego Wykonując

Bardziej szczegółowo