LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny"

Transkrypt

1

2 2 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny (umowa nr WKP_1/1.4.5/2/2006/7/10/588) Projekt okładki: Monika Piasecka Skład i łamanie tekstu: Jadwiga Poczyczyńska Redakcja językowa: Oksana Hałatyn-Burda Copyright by: Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi ISBN: Druk i oprawa: Drukarnia GREEN, Plac Komuny Paryskiej 4, Łódź, tel , fax , ,

3 Pozycjonowanie technologii 3 Spis treści Wstęp Metodologia. 9 2 Wyniki pozycjonowania w poszczególnych obszarach technologicznych Technologia ochrony środowiska Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie hipotez Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Technologie ochrony środowiska Usługi dla ochrony zdrowia, przemysł farmaceutyczny, biotechnologia Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie hipotez Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Usługi dla ochrony zdrowia, przemysł farmaceutyczny, biotechnologia Technologie informacyjne i komunikacyjne Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie hipotez Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Technologie informacyjne i komunikacyjne Mechatronika Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie hipotez Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Mechatronika Przemysł rolno-spożywczy Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie hipotez Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Przemysł rolno-spożywczy Włókiennictwo i przemysł tekstylny Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie hipotez Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Włókiennictwo i przemysł tekstylny.. 55

4 4 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka

5 Pozycjonowanie technologii 5 Wstęp W programach technologicznego foresightu istotne znaczenie dla oceny szans konkurencyjnych danej technologii ma wyznaczenie jej pozycji (tzw. pozycjonowanie lub priorytetyzacja) w stosunku do technologii konkurencyjnych/alternatywnych oraz jej potencjalnej pozycji na rynku, co umożliwia długoterminowe planowanie rozwoju. Może to być dokonywane w różnej skali, począwszy od przedsiębiorstwa, poprzez region i kraj, aż do programów ponadnarodowych. Ocena pozycji konkurencyjnej danej technologii daje trojakiego rodzaju korzyści. Po pierwsze, pomaga przedsiębiorstwom w opanowaniu nowych lub spokrewnionych obszarów technologicznych. Po drugie, pozwala na wybór optymalnej metody pozyskiwania nowych technologii (badania własne, współfinansowanie badań w wyspecjalizowanych jednostkach B+R lub zakup licencji). Po trzecie, pozwala na ustalenie krótko- i długoterminowych inwestycji niezbędnych do wdrożenia nowych technologii. Według Ramanathana 1, przydatność technologii nie jest wyłącznie jej wewnętrznym, nieodłącznym atrybutem, lecz zależy także od środowiska, w którym będzie ona wdrażana/stosowana. Określił on trzy szeroko sformułowane kryteria, które powinny być wzięte pod uwagę przy pozycjonowaniu/priorytetyzacji technologii: przystosowanie do warunków techniczno-ekonomicznych przedsiębiorstwa/ przedsiębiorstw, przystosowanie do ich struktury organizacyjnej oraz do otoczenia biznesowego. Proces podejmowania decyzji strategicznych dotyczących inwestycji w rozwój i/lub adaptację nowych technologii składa się z kilku etapów. Są one uwarunkowane potrzebami technologicznymi firmy czy regionu, obecnym poziomem ich rozwoju warunkującym możliwość absorpcji nowych technologii oraz istniejącym zapleczem B+R 2. Decyzja o inwestycji w nowe technologie na poziomie przedsiębiorstwa musi uwzględniać także stopień ich zaawansowania/innowacyjności oraz obecną i przewidywaną chłonność rynku na produkty z ich pomocą wytwarzane. Według Hampsona and Tatum 3, przy określaniu po- 1 Ramanathan K. 1994, Technology choice: an integrated approach for the choice of appropriate technology, Science and Public Policy, 21: Sharif N. 1994, Integrating business and technology strategies in developing countries, Technological Forecasting and Social Change 45: Hampson K., Tatum C. B. 1997, Technology strategy and competitive performance in bridge construction, Journal of Construction Engineering and Management, 123:

6 6 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka zycji konkurencyjnej danej technologii należy uwzględnić ponadto następujące czynniki: rolę technologii w strategii biznesowej; stopień opanowania kluczowych i unikalnych technologii w przemyśle regionu; zdolność do pełnienia roli lidera technologicznego; rozeznanie w technologiach konkurencyjnych/alternatywnych. Zarówno inwestycja w B+R, jak i transfer/nabycie technologii mogą być rozważane jako inwestycje krótko- i długoterminowe. Działalność B+R jest związana z dłuższymi projektami, które mają na celu strategiczne rozwiązania lub z krótszymi projektami nastawionymi na szybki zwrot nakładów. Transfer technologii w długoterminowym sensie zachodzi poprzez strategiczne powiązania z innymi przedsiębiorstwami, podczas gdy w krótkim terminie oznacza to zakup technologii 4. Podjęcie decyzji o rozwoju/adaptacji nowej technologii wymaga analizy zarówno uwarunkowań wewnętrznych jak i zewnętrznych. Według Riecka 5, w pierwszym rzędzie należy dokonać inwentaryzacji istniejących/rozwijanych technologii i określić, w jakim są one stosunku do zaawansowania technologicznego regionu/przedsiębiorstwa. Wymaga to przeprowadzenia audytu technologicznego, który składa się z pięciu etapów: identyfikacja właściwych technologii, określenie przewagi konkurencyjnej wybranych technologii, określenie pozycji technologicznej przedsiębiorstwa, wybór właściwej strategii i uzgodnienie celów technologicznych z celami biznesowymi 6. Zgodnie z UNIDO Technology Foresight Manual 7, pozycjonowanie/ priorytetyzacja technologii wykonywane jest poprzez panele ekspertów składające się z naukowców oraz przedstawicieli przedsiębiorców i władz państwowych/samorządowych. Sposób pracy takiego panelu zależy od przyjętej metodologii. Np. w metodzie kluczowych technologii, stosowanej m.in. w foresightach technologicznych przeprowadzonych w Czechach, Francji czy Holandii, eksperci dokonali priorytetyzacji w oparciu o następujące kryteria oceny: jakie są mocne strony zaplecza badawczo-rozwojowego kraju/regionu; jakie kryteria należy zastosować przy wyborze kluczowych technologii; jakie są technologie kluczowe, które przede wszystkim powinny być rozwijane w oparciu o fundusze przedsiębiorstw lub publiczne; 4 Roussel P., Saad K., Erickson T. 1991, Third generation R&D. Cambridge, MA, Harvard Business School. 5 Rieck R. M., Dickson K. E. 1993, Practitioners forum: a model of technology strategy, Technology Analysis & Strategic Management 5: Ford D. 1988, Develop your technology strategy, Long Range Planning 21: Anonymous UNIDO Technology Foresight Manual. Vol. 1. Organization and Methods. Unites Nations Industrial Development Organization. Vienna

7 Pozycjonowanie technologii 7 jakie działania powinny być podjęte na poziomie politycznym, aby zapewnić warunki dla wdrożenia wyników 8. Według Klusacka 9, przy pozycjonowaniu/priorytetyzacji technologii należy wziąć pod uwagę dwa podstawowe kryteria: po pierwsze, znaczenie danej technologii dla rozwoju regionu/przedsiębiorstwa (importance), na które składają się korzyści ekonomiczne, społeczne czy środowiskowe oraz postęp naukowy i technologiczny wynikający z jej wdrożenia i po drugie, wykonalność/możliwość jej wdrożenia (feasibility) uwarunkowaną zaawansowaniem technologicznym przedsiębiorstw regionu, istniejącym zapleczem B+R, dostępnością wykwalifikowanej siły roboczej i zasobów naturalnych, infrastrukturą techniczną i biznesową etc. 8 Ibid. 9 Klusacek K. 2007, Organizing technology foresight,

8 8 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka

9 Pozycjonowanie technologii 9 1. Metodologia Przedmiotem analizy były hipotezy technologiczne przygotowane przez zespoły ekspertów w ramach rund delfickich projektu LORIS Wizja. Dla obszaru technologie ochrony środowiska zespół pod kierunkiem prof. Macieja Zalewskiego przygotował 29 różnorodnych hipotez ujętych w pięć grup tematycznych: technologie przyjazne środowisku, zaplecze naukowo-badawcze, zarządzanie środowiskiem, kapitał ludzki i kształcenie, nowe obszary działalności gospodarczej. Dla obszaru usługi dla ochrony zdrowia, przemysł farmaceutyczny, biotechnologia zespół pod kierunkiem prof. Konrada Rydzyńskiego przygotował 38 różnorodnych hipotez podzielonych na następujące grupy tematyczne: prewencja, diagnostyka, leczenie,rehabilitacja, nanotechnologie, zaplecze naukowo-badawcze i kadrowe, zmiany systemowe, biotechnologie, zaplecze naukowo-badawcze i kadrowe, zmiany.

10 10 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka Dla obszaru technologie informacyjno-komunikacyjne zespół pod kierunkiem dr. Stanisława Starzaka przygotował 20 hipotez podzielonych na następujące grupy tematyczne: systemy produkcji, logistyka, nowy model biznesu, usługi oparte na wiedzy, edukacja i szkolnictwo wyższe. Dla obszaru mechatronika zespół pod kierunkiem prof. Bogdana Kruszyńskiego przygotował 33 hipotezy, podzielone na następujące grupy tematyczne: potencjał intelektualny w zakresie projektowania, wytwarzania oraz eksploatacji inteligentnych urządzeń i podzespołów mechatronicznych, potencjał wytwórczy w zakresie projektowania, wytwarzania i eksploatacji inteligentnych urządzeń i podzespołów mechatronicznych; źródła przewag konkurencyjnych w mechatronice; automatyzacja i robotyzacja; kooperacja, sieci współpracy; zmiany w zarządzaniu i organizacji pracy; nowe możliwości biznesowe; nowe obszary zastosowań dla mechatroniki. Dla obszaru przemysł rolno-spożywczy 26 jednorodnych hipotez przygotował zespół pod kierunkiem prof. Lecha Michalczuka. Dla obszaru włókiennictwo i przemysł tekstylny listę 26 hipotez przygotował zespół pod kierunkiem prof. Izabeli Krucińskiej. Priorytetyzacja technologii była przedmiotem prac paneli eksperckich. Rekrutacja ekspertów zaproszonych do pracy w ramach każdego z paneli uwzględniała kryterium fachowości i równowagi reprezentacji sfer: nauki, gospodarki i administracji. Zadaniem każdego z paneli było przygotowanie propozycji kryteriów szczegółowych i kryteriów indywidualnych, w ramach każdego obszaru technologicznego. Zgodnie z Przewodnikiem Metodologicznym 10, wstępnie zaproponowano dwie grupy kryteriów, na które składa się szereg kryteriów szczegółowych: 1. Znaczenie technologii dla regionu (Z): a) wiedzochłonność, b) konkurencyjność, c) innowacyjność. 10 Rogut A., Piasecki B. 2007, LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny. Przewodnik metodologiczny,

11 Pozycjonowanie technologii Wykonalność/możliwość jej wdrożenia (W): a) kompetencje regionalnej sfery B+R, b) potencjał absorpcyjny regionalnych firm, c) profil regionalnej siły roboczej. Uwzględniając specyfikę każdego obszaru technologicznego, eksperci mogli rozszerzyć listę kryteriów szczegółowych. I tak, do grupy kryteriów znaczenie dla regionu eksperci zakresu technologii ochrony środowiska dodali dwa kryteria szczegółowe: wpływ na środowisko i wpływ na sferę socjalną ; eksperci z zakresu włókiennictwa i przemysłu tekstylnego oraz usług dla ochrony zdrowia, przemysłu farmaceutycznego i biotechnologii dodali jedno kryterium szczegółowe: przewidywany popyt, a eksperci z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych dodali dwa kryteria szczegółowe: korzyści społeczne wpływ na rynek pracy i rozwój cywilizacyjny oraz wpływ na środowisko naturalne. Do grupy kryteriów wykonalność eksperci z zakresu mechatroniki dodali trzy kryteria szczegółowe: potencjał wytwórczy, sytuacja ekonomiczna i stan legislacyjny ; eksperci z zakresu technologii informacyjnokomunikacyjnych dodali jedno kryterium szczegółowe istniejące zasoby naturalne, infrastruktura techniczna i biznesowa oraz eksperci z zakresu technologii ochrony środowiska dodali jedno kryterium szczegółowe: infrastruktura techniczna. W ramach przyjętych kryteriów szczegółowych przy ocenie szans konkurencyjnych danej technologii eksperci stosowali szereg kryteriów indywidualnych. Należały do nich m.in.: 1. W ramach kryterium podstawowego znaczenie dla regionu : potrzeby technologiczne regionu; stopień innowacyjności hipotez technologicznych; rozeznanie w technologiach konkurencyjnych/alternatywnych; obecną i przyszłą rolę technologii w strategii biznesowej; poziom wiedzochłonności technologii; wspomaganie opartego na wiedzy rozwoju gospodarki regionu; obecną i przewidywaną chłonność rynku na produkty wytwarzane za pomocą danej technologii; wpływ na sytuację socjalną regionu; sprzyjanie osiągnięciu zrównoważonego rozwoju regionu; zapewnienie efektywności gospodarowania zasobami naturalnymi i ludzkimi; przyczynienie się do poprawy stanu środowiska przyrodniczego.

12 12 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka 2. W ramach kryterium podstawowego wykonalność : obowiązujące i przewidywane regulacje prawne; stopień opanowania kluczowych i unikalnych technologii w przemyśle regionu; zdolność regionu do pełnienia roli lidera technologicznego; techniczna i ekonomiczna możliwość absorpcji nowych technologii; potencjał istniejącego zaplecza B+R oraz perspektywy jego rozwoju; przystosowanie technologii do warunków techniczno-ekonomicznych przedsiębiorstw; przystosowanie technologii do struktury organizacyjnej oraz otoczenia biznesowego przedsiębiorstw regionu; warunki techniczno-ekonomiczne przedsiębiorstw regionu i ich zdolność do długo- i krótkoterminowych inwestycji w B+R; istniejąca i planowana infrastruktura techniczna. Proces priorytetyzacji przedstawiony jest schematycznie na rysunku 1.1. Rysunek 1.1. Schemat procesu priorytetyzacji technologii Kryteria indywidualne Wiedzochłonność Kryteria indywidualne Konkurencyjność Znaczenie dla regionu Kryteria indywidualne Innowacyjność Priorytetyzacja Kryteria indywidualne Kompetencje regionalnej sfery B+R Kryteria indywidualne Potencjał absorpcyjny regionalnych firm Wykonalność Kryteria indywidualne Profil regionalnej siły roboczej

13 Pozycjonowanie technologii 13 Do ilościowej wyceny każdego z kryteriów eksperci stosowali skale i wagi ustalane indywidualnie dla każdego panelu. W celu dokonania priorytetyzacji, uśrednione oceny ekspertów naniesiono na wykres współrzędnych prostokątnych, gdzie położenie każdego punktu oznaczającego hipotezę jest określone dwoma parametrami: znaczenie dla regionu i wykonalność (rys. 1.2). Rysunek 1.2. Graficzne ustalanie pozycji technologii przykład Na podstawie przeprowadzonej analizy eksperci podzielili technologie na trzy grupy: technologie priorytetowe, które warunkują postęp technologiczny i mają decydujący wpływ na konkurencyjność regionu, technologie ważne dla regionu, których wdrożenie stworzy możliwość długookresowego i wielotorowego rozwoju oraz znaki zapytania, czyli technologie o mniejszym znaczeniu dla regionu i/lub niższych możliwościach wdrożenia.

14 14 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka

15 Pozycjonowanie technologii Wyniki pozycjonowania w poszczególnych obszarach technologicznych 2.1. Technologia ochrony środowiska Skład panelu ekspertów Pozycjonowanie technologii środowiskowych zostało dokonane przez zespół w składzie: 1. Dr inż. Andrzej Marcinkowski koordynator prac panelu i autor raportu, Politechnika Łódzka, Wydział Organizacji i Zarządzania, Katedra Podstaw Techniki i Ekologii Przemysłowej, Zakład Ekologii Przemysłowej, Ośrodek Zapobiegania Zanieczyszczeniu Środowiska przy Politechnice Łódzkiej. 2. Prof. dr hab. Czesław Cierniewski Centrum Biologii Medycznej PAN, Zakład Biofizyki Molekularnej i Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. 3. Dr inż. Ewa Liwarska-Bizukojć Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska, Katedra Inżynierii Środowiska, Politechnika Łódzka. 4. Mgr inż. Maciej Owczarek Metalurgia S.A. w Radomsku, doktorant na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej. 5. Dr hab. inż. Marek Zawilski, profesor PŁ Wydział Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska, Katedra Inżynierii Środowiska, Politechnika Łódzka.

16 16 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka Pozycjonowanie hipotez 10 Wykonalność (OW) Znaczenie dla regionu (OZ) Do technologii priorytetowych zakwalifikowano: 1. Zagospodarowanie odpadów. Powszechną praktyką regionalnych firm stanie się wdrażanie nowych technologii umożliwiających wykorzystanie odpadów komunalnych i przemysłowych (optymalizacji procesów rekultywacji środowiska). 2. Biomateriały. W województwie rozwinie się biotechnologia przemysłowa, która dostarczy nowych biomateriałów, w tym nowych biopolimerów i bioplastyków do celów strukturalnych i konstrukcyjnych. 3. Bioprocesy. Biotechnologia oparta na inżynierii genetycznej stanie się ważnym składnikiem regionalnego przemysłu żywnościowego, farmaceutycznego, hodowlanego i medycznego. 4. Biotechnologie w produkcji paliw. Biotechnologia odegra rosnącą rolę w produkcji paliw, ochronie naturalnego środowiska i życia człowieka oraz stworzy nowe obszary rozwoju dla biznesu.

17 Pozycjonowanie technologii Bioenergia i biopaliwa. Konieczność zwiększenia udziału energii odnawialnej spowoduje zwiększenie w województwie łódzkim liczby przedsiębiorstw zajmujących się produkcją bioenergii i biopaliw. 6. Zagospodarowanie surowców wtórnych. Zapotrzebowanie społeczne na nowe, przyjazne środowisku technologie w recyklingu, spowoduje stworzenie i rozwój przemysłu wykorzystania surowców wtórnych; 7. High-tech w produkcji żywności. W województwie łódzkim na szeroką skalę rozwiną się przedsiębiorstwa high-tech specjalizujące się w wytwarzaniu żywności o wysokiej jakości ekologicznej. 8. Fitotechnologie dla rekultywacji gleb. Ze względu na znaczny stopień zanieczyszczenia gleb terenów poprzemysłowych i dolin rzecznych w województwie łódzkim nastąpi rozwój fitotechnologii dla rekultywacji gleb. 9. Biotechnologie w rolnictwie. Bazą dla biogospodarki w województwie łódzkim będzie połączenie uprawy roślin przemysłowych z biotechnologią przemysłową. 10. Biorafinerie. W województwie łódzkim nastąpi intensywny rozwój biorafinerii, gdzie z surowca roślinnego będą ekstrahowane wysokiej jakości chemikalia, a pozostała biomasa będzie zamieniana na bioenergię i inne półprodukty dla przemysłu chemicznego. Pozostałości w tych procesach będą wykorzystywane w produkcji nawozów. 11. Bioremediacja. Bioremediacja pozwoli na doprowadzenie środowiska województwa łódzkiego do bardziej przyjaznego mieszkańcom. Do technologii ważnych zakwalifikowano: 1. Nowy model kształcenia. Kształcenie interdyscyplinarne i transdyscyplinarne będzie czynnikiem kluczowym dla poprawy jakości zasobów ludzkich w regionie. 2. High-tech w produkcji rolnej. W związku ze wzrostem zamożności społeczeństwa i wzrastającym zagrożeniem chorobami nowotworowymi wzrośnie zapotrzebowanie na zdrową żywność i bioaktywne suplementy diety. W województwie łódzkim rozwinie się uprawa roślin zwiększająca biologiczną aktywność mikroelementów i innych suplementów diety (biotransformacja, bio-enforcement ). 3. Ekologiczne usługi wiedzochłonne. Konieczność wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej i Dyrektyw związanych z poprawą stanu środowiska stworzy warunki dla dynamicznego rozwoju firm projektujących i wdrażających nowoczesne, specjalistyczne i systemowe rozwiązania w ochronie środowiska. 4. Systemy informatyczne. Nastąpi rozwój systemów informatycznych optymalizujących użytkowanie i ochronę zasobów środowiska (project management). Zaawansowana transdyscyplinarna wiedza będzie transformowana

18 18 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka przez modele matematyczne w celu wybrania optymalnego scenariusza dla osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. 5. Edukacja transdyscyplinarna. W województwie łódzkim nastąpi rozwój transdyscyplinarnego kształcenia kadr dla ochrony środowiska w ramach międzynarodowych konsorcjów (UE, ONZ). 6. Biosensory i systemy bioindykacyjne. W województwie łódzkim rozwiną się technologie biosensorów dla oceny oddziaływań środowiska na zdrowie człowieka i systemów bioindykacyjnych dla stałej oceny i regulacji stanu środowiska. 7. Zielona architektura. Nastąpi dynamiczny rozwój firm zajmujących się kształtowaniem krajobrazu obszarów rezydencjonalnych i rekreacyjnych, co spowoduje poprawę krajobrazu miasta. 8. Żywność ekologiczna. W województwie łódzkim zostaną stworzone strefy zdrowia promujące warunki ekologiczne o wysokim standardzie, zdrową żywność, czystą i zdrową wodę, możliwości rekreacyjne. 9. Produkcja pasz. W województwie łódzkim rozwinie się nowy przemysł produkcji pasz dla zakładów produkcji mięsa i akwakultury, nastawiony na dostarczanie żywności wysokiej jakości. 10. Monitoring funkcjonowania ekosystemów. Zastosowanie biotechnologii w ochronie środowiska spowoduje konieczność rozwoju w województwie łódzkim badań nowych technologii dla kontroli wpływu wprowadzanych do środowiska organizmów na różnorodność biologiczną i funkcjonowanie ekosystemów. 11. Biotechnologie ekosystemowe. Badania nad podnoszeniem odporności biocenoz na zanieczyszczenia oraz zmiany klimatu spowodują rozwój biotechnologii ekosystemowych. 12. Monitoring mikrozanieczyszczeń i bioakumulacji. W związku ze wzrastającym zagrożeniem chorobami nowotworowymi w województwie łódzkim rozwiną się instytucje zajmujące się monitoringiem i badaniami nad przestrzennym rozmieszczeniem mikrozanieczyszczeń oraz procesami bioakumulacji w żywności i środowisku. 13. Turystyka i rekreacja. Poprawa jakości wody retencjonowanej w zbiornikach zaporowych i podniesienie poziomu dobrobytu wpłyną na rozwój działalności turystyczno-rekreacyjnej w województwie łódzkim.

19 Pozycjonowanie technologii 19 Do grupy znaków zapytania weszły: 1. Ekologia obszarów zurbanizowanych. Dla poprawy jakości życia i zdrowia w miastach rozwijać się będą technologie kształtowania ekologicznych procesów obszarów zurbanizowanych na podstawie zdjęć satelitarnych i remote sensing on-line. 2. Inżynieria genetyczna dla zachowania różnorodności biologicznej. Konieczność tworzenia zabezpieczeń przed degradacją różnorodności biologicznej (np. w postaci banków genów) spowoduje rozwój w województwie łódzkim nowych badań nad zastosowaniem inżynierii genetycznej. 3. Przemysł drzewny. Wzrost cen nośników energii i zmniejszenia zużycia stali i cementu spowoduje wzrost zapotrzebowania na drewno jako materiał budowlany. W efekcie w województwie łódzkim rozwiną się nowe firmy zajmujące się produkcją i przetwarzaniem drewna. 4. Filmy dla ekologii. Targi, festiwale oraz tradycje filmowe, w połączeniu z potencjałem uczelni i PAN umożliwi rozwój nowego działu produkcji audiovideo o tematyce ochrony środowiska. 5. Zbiorniki zaporowe. W obliczu narastających zmian klimatycznych w województwie łódzkim zostaną zbudowane zbiorniki zaporowe dla podniesienia opłacalności produkcji żywności Podsumowanie priorytetyzacji technologii w obszarze Technologie ochrony środowiska Podsumowując, można powiedzieć, że technologie zaliczone do priorytetowych związane są generalnie z dwoma obszarami ekobiznesu: gospodarką odpadami, w tym remediacją terenów skażonych oraz produkcją dóbr z wykorzystaniem biotechnologii. Pierwszy z tych obszarów jest reprezentowany przez zagospodarowanie surowców wtórnych. Wykorzystywanie materiałów odpadowych jako surowców wtórnych jest nieuniknioną perspektywą spowodowaną wyczerpywaniem się zasobów naturalnych. Ponadto działania takie przyczynią się do ograniczenia skażenia środowiska i redukcji kosztów utylizacji odpadów. Poważnym atutem regionu jest doświadczenie zdobyte podczas eksploatacji działającej od 2005 r. w Łodzi największej i najnowocześniejszej w Polsce sortowni odpadów komunalnych. Eksperci zwrócili jednak uwagę, że wiele w tym zakresie zależy od regulacji prawnych, które obecnie bardzo utrudniają swobodną wymianę odpadów między przedsiębiorstwami. Drugi z obszarów priorytetowych jest związany z wykorzystaniem biotechnologii w różnego typu działalności produkcyjnej (biomateriałach, bioprocesach, biotechnologiach w produkcji paliw, bioenergii i biorefinerii). Jednakże coraz bardziej uwidaczniający się negatywny wpływ produkcji biopaliw na gospodarkę, np. na niepożądany wzrost cen artykułów spożywczych, spowodował

20 20 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka ostatnio zmianę stanowiska Komisji Europejskiej w sprawie osiągnięcia przez państwa członkowskie do 2020 roku 10% udziału paliw uzyskiwanych ze źródeł odnawialnych w rynku paliw płynnych. Jest to sygnał do szczegółowego przeanalizowania planów w tym zakresie. Z drugiej strony eksperci zauważyli, że paliwa mogą być produkowane także z biomasy odpadowej. Rozwój biotechnologii służących wykorzystaniu organicznych materiałów odpadowych jest bardzo pożądany i nie wywiera opisanego powyżej ujemnego wpływu na gospodarkę. Należy podkreślić, że region łódzki ma w omawianym obszarze doświadczone zaplecze badawcze. Wykorzystanie biomasy w energetyce przemysłowej, mimo problemów organizacyjno-technicznych, wciąż można traktować jako jeden z najlepszych sposobów na spełnienie wspólnotowych norm związanych z zapewnieniem wymaganej ilości energii ze źródeł odnawialnych. Potencjał województwa łódzkiego w tym zakresie nie wyróżnia się jednak na tle innych regionów. W grupie technologii priorytetowych znalazły się ponadto dwa obszary dotyczące produkcji żywności oraz usuwania zanieczyszczeń ze środowiska przy pomocy żywych organizmów. Obszar pierwszy jest reprezentowany przez hightech w produkcji żywności i biotechnologie w rolnictwie. Obie technologie uzyskały niemalże identyczne oceny średnie, jednak przy dużej rozbieżności ocen poszczególnych ekspertów. Może być to spowodowane wątpliwościami wyrażonymi w komentarzach ekspertów. Jedna z nich dotyczy negatywnego nastawienia społeczeństwa do żywności genetycznie modyfikowanej, co może ograniczyć możliwości zastosowania inżynierii genetycznej w produkcji żywności. Z tego względu eksperci uważają, że bardziej prawdopodobne jest wykorzystanie biotechnologii przemysłowej do produkcji nowych leków i biomateriałów czy biodegradacji odpadów niż do wytwarzania i uprawy modyfikowanych genetycznie roślin uprawnych. Drugi obszar dotyczy usuwania zanieczyszczeń ze środowiska za pomocą żywych organizmów i jest reprezentowany przez dwie technologie: fitotechnologie dla rekultywacji gleb i bioremediację. Eksperci często wskazywali na odpowiedni potencjał sfery badawczo-rozwojowej regionu w tej dziedzinie, który przyczynia się do wysokiej oceny wykonalności. Komentarze ekspertów były również zgodne co do tego, że użycie takich technologii byłoby korzystne dla poprawy stanu środowiska naszego regionu. W grupie technologii ważnych na drugiej pozycji znalazły się high-tech w produkcji rolnej. Eksperci zaproponowali, aby tę technologię rozpatrywać łącznie z high-tech w produkcji żywności lub je połączyć. W przypadku nowego modelu kształcenia i edukacji transdyscyplinarnej eksperci byli zgodni co do tego, że rozwój transdyscyplinarnego modelu kształcenia ma bardzo duże znaczenie. Część ekspertów podkreśla również odpowiednie przygotowanie i potencjał łódzkich uczelni do wprowadzania tego typu edukacji do programów dydaktycznych. Pojawiły się jednak wątpliwości, co do otwarto-

21 Pozycjonowanie technologii 21 ści uczelni na tego typu wyzwania i znajomości języków obcych przez kadrę profesorską, co może mieć istotne znaczenie dla powodzenia prób rozwoju transdyscyplinarnego modelu kształcenia. Wspólną dziedziną technologii związanych z ekologicznymi usługami wiedzochłonnymi i systemami informatycznymi jest rozwój systemowych rozwiązań w zakresie ochrony środowiska. Eksperci zwrócili uwagę na coraz silniejsze zapotrzebowanie rynku na wiedzochłonne usługi ekologiczne. Zauważono także duży potencjał regionu do rozwoju odpowiednich technologii. Eksperci nie mieli wątpliwości co do wysokiej wiedzochłonności i innowacyjności cechujących te hipotezy, natomiast mieli obawy co możliwości ich wdrożenia związane m.in. z niskim poziomem świadomości środowiskowej społeczeństwa regionu. Eksperci wysoko ocenili ważność dla regionu kolejnych czterech powiązanych z sobą technologii: biosensorów i systemów bioindykacyjnych, monitoringu funkcjonowania ekosystemów, biotechnologii ekosystemowych i monitoringu mikrozanieczyszczeń i bioakumulacji, jednakże mieli wątpliwości co do ich wykonalności, głównie z uwagi na niski potencjał absorpcyjny regionalnych firm, profil siły roboczej oraz infrastrukturę techniczną. Obawy ekspertów dotyczyły także źródeł finansowania kapitałochłonnych badań. Cztery kolejne technologie: zielona architektura, żywność ekologiczna, produkcja pasz i turystyka i rekreacja zostały ocenione jako mniej atrakcyjne. W komentarzach wskazywano, że ze względu na warunki naturalne województwo łódzkie nie ma szans na konkurowanie z regionami położonymi w południowej czy północno-wschodniej Polsce w zakresie turystyki czy produkcji żywności ekologicznej. Trochę wyższe oceny uzyskała zielona architektura, której rozwój może być wymuszony przez społeczeństwo i samorządy. Wskazano na wyjątkowy potencjał aglomeracji łódzkiej, która może się poszczycić wykonywanymi projektami służącymi poprawie krajobrazu miasta (w szczególności obiektów na terenach poprzemysłowych) oraz organizowaniem szeregu konferencji związanych z rewitalizacją. Wyrażono jednak wątpliwości związane z brakiem systemowych działań oraz ich ograniczonym zasięgiem. W grupie znaków zapytania najniższe wartości wskaźników priorytetyzacji uzyskały: przemysł drzewny, filmy dla ekologii i zbiorniki zaporowe, jednak w każdym przypadku obserwowano znaczną rozbieżność ocen. W przypadku ekologii obszarów zurbanizowanych i inżynierii genetycznej dla zachowania różnorodności biologicznej eksperci podkreślili ważność podejmowania odpowiednich działań, lecz wyrazili obawy związane z brakiem zainteresowania ze strony decydentów odpowiadających za sprawy środowiska oraz z ograniczonym znaczeniem gospodarczym takich działań. W podsumowaniu można stwierdzić, że w obszarze technologii ochrony środowiska region łódzki ma duży potencjał rozwojowy. Należy dołożyć wszelkich starań, aby potencjał ten nie został zmarnowany. Pozycjonowanie analizowa-

Wydział Zarządzania UŁ, Łódź, 18.01.2008 TECHNOLOGIE. Sektor Ochrony Środowiska prof. dr hab. Maciej ZALEWSKI

Wydział Zarządzania UŁ, Łódź, 18.01.2008 TECHNOLOGIE. Sektor Ochrony Środowiska prof. dr hab. Maciej ZALEWSKI Wydział Zarządzania UŁ, Łódź, 18.01.2008 TECHNOLOGIE PRZYSZŁOŚCI 3 Sektor Ochrony Środowiska prof. dr hab. Maciej ZALEWSKI FORESIGHT JAKO INTEGRACJA WIZJI BOTTOM UP, TOP DOWN TOP-DOWN LONG TERM VISION

Bardziej szczegółowo

Lech Michalczuk. Pozycjonowanie technologii.

Lech Michalczuk. Pozycjonowanie technologii. Lech Michalczuk Pozycjonowanie technologii. Łódź - 2008 2 Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr. hab. L. Michalczuka LORIS Wizja. Regionalny foresight technologiczny (umowa nr WKP_1/1.4.5/2/2006/7/10/588)

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Ramy strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska. Załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego 2011-2020

Ramy strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska. Załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego 2011-2020 Ramy strategiczne na rzecz inteligentnych specjalizacji Dolnego Śląska Załącznik do RSI dla Województwa Dolnośląskiego 2011-2020 Proces identyfikacji inteligentnych specjalizacji Konsultacje ze sferą gospodaczą

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 IDENTYFIKACJA POTENCJAŁU I ZASOBÓW DOLNEGO ŚLĄSKA W OBSZARZE NAUKA I TECHNOLOGIE NA RZECZ POPRAWY JAKOŚCI ŻYCL4 (QUALITY OF LIFE) ORAZ WYTYCZENIE PRZYSZŁYCH

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 O ADM Consulting Group S.A. Dotacje UE Opracowywanie dokumentacji aplikacyjnych Pomoc w doborze

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW W OKRESIE PROGRAMOWANIA 2014 2020

WSPARCIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW W OKRESIE PROGRAMOWANIA 2014 2020 WSPARCIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA PRZEDSIĘBIORSTW W OKRESIE PROGRAMOWANIA 2014 2020 Źródła wsparcia dla firm na lata 2014 2020 Zagadnienia krajowych i regionalnych inteligentnych specjalizacji Opracował:

Bardziej szczegółowo

Priorytetowe kierunki badań (agendy badawcze) w ramach inteligentnej specjalizacji województwa mazowieckiego

Priorytetowe kierunki badań (agendy badawcze) w ramach inteligentnej specjalizacji województwa mazowieckiego Priorytetowe kierunki badań (agendy badawcze) w ramach inteligentnej specjalizacji województwa mazowieckiego Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Wydziały Politechniki Poznańskiej

Wydziały Politechniki Poznańskiej Wydziały Politechniki Poznańskiej Wydział Architektury Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Wydział Elektroniki i Telekomunikacji Wydział Elektryczny Wydział

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

WiComm dla innowacyjnego Pomorza

WiComm dla innowacyjnego Pomorza Centrum Doskonałości WiComm WiComm dla innowacyjnego Pomorza Michał Mrozowski wicomm@wicomm.pl Centrum Doskonałości WiComm Inżynieria Systemów Komunikacji Bezprzewodowej Politechnika Gdańska Ul. Narutowicza

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Inteligentna specjalizacja w Województwie Mazowieckim. Procesy usługowe usługi B2B, w tym usługi finansowe usługi B+R

Inteligentna specjalizacja w Województwie Mazowieckim. Procesy usługowe usługi B2B, w tym usługi finansowe usługi B+R Inteligentna specjalizacja w Województwie Mazowieckim Obszary gospodarcze sektor rolno-spożywczy sektor chemiczny sektor medyczny sektor energetyczny sektor IT Technologie wiodące biotechnologia technologie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych

REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D. Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych REGIONALNE ŚRODKI NA WSPIERANIE DZIAŁÓW R&D Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych Jaka jest Rola MJWPU? Wprowadzanie w świat finansowania innowacji na Mazowszu

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r.

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r. Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu 1 Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza (RSI) horyzontalny dokument strategiczny, uszczegółowienie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Oferta dydaktyczna. INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI

Oferta dydaktyczna. INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI Oferta dydaktyczna INSTYTUTU METROLOGII, ELEKTRONIKI i INFORMATYKI Zielona Góra, 2015 Na Wydziale Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki prowadzone są studia: stacjonarne (dzienne), niestacjonarne (zaoczne).

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Założenia i oferowane możliwości wsparcia Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Płock, 10 marca

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Efekty dla programu : Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Specjalności: Inżynieria produkcji surowcowej, Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Inteligentna specjalizacja Małopolski. dr Marcin Zawicki Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Inteligentna specjalizacja Małopolski. dr Marcin Zawicki Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Inteligentna specjalizacja Małopolski dr Marcin Zawicki Katedra Gospodarki i Administracji Publicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Inteligentna specjalizacja Powstanie i rozwój idei inteligentnej

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r.

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r. Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cieszyn, 7 maj 2015 r. Plan prezentacji Obserwatorium medyczne -zakres i struktura działania. Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauki o Żywności. Chcesz studiować w jednym z najpiękniejszych kampusów w Europie? www.uwm.edu.pl/wnz

Wydział Nauki o Żywności. Chcesz studiować w jednym z najpiękniejszych kampusów w Europie? www.uwm.edu.pl/wnz Wydział Nauki o Żywności Chcesz studiować w jednym z najpiękniejszych kampusów w Europie? www.uwm.edu.pl/wnz Wydział Nauki o Żywności Chcesz studiować na Wydziale z ponad 65 letnią tradycją, aktywnie współpracującym

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczna platforma informacyjno-biznesowa Twój zaufany partner w biznesie

Specjalistyczna platforma informacyjno-biznesowa Twój zaufany partner w biznesie www.biotechnologia.pl Specjalistyczna platforma informacyjno-biznesowa Twój zaufany partner w biznesie O portalu portal rozwija się od 13 lat lider mediów o tematyce innowacyjnego biobiznesu zespół portalu

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego na lata 2013-2020

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego na lata 2013-2020 Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego na lata 2013-2020 RIS komunikuje politykę innowacyjną regionu 1. Promuje podejście procesowe i celowe, by nie powielać instrumentów i instytucji polityki

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja ex ante programu sektorowego INNOMED

Ewaluacja ex ante programu sektorowego INNOMED Ewaluacja ex ante programu sektorowego INNOMED PLAN PREZENTACJI 1. Krótki opis Programu 2. Cele i zakres ewaluacji 3. Kryteria ewaluacji 4. Metodologia badania 5. Wnioski 6.Analiza SWOT 7.Rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ

WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji. Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ WYDZIAŁ MECHANICZNY Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Wydatki strukturalne EWIDENCJONOWANIE I SPRAWOZDAWCZOŚĆ 13 maja 2011 Wydatki strukturalne akty prawne Ustawa o finansach publicznych z dn.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 28 marca 2014 r. System dokumentów strategicznych

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Kierunek: ochrona środowiska

Kierunek: ochrona środowiska rok studiów: I studia stacjonarne pierwszego stopnia rok akademicki 2014/2015 w ćw kon lab EC zal egz w ćw kon lab EC zal egz 1 Bezpieczeństwo pracy i ergonomia 2 Ochrona własności intelektualnej 3 Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020.

kierunkową rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013 oraz perspektywiczną prognozą transformacji społeczeństwa informacyjnego do roku 2020. Z A T W I E R D Z A M P R E Z E S Polskiego Komitetu Normalizacyjnego /-/ dr inż. Tomasz SCHWEITZER Strategia informatyzacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego na lata 2009-2013 1. Wprowadzenie Informatyzacja

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA W ZAKRESIE TECHNOLOGII ŚRODOWISKOWYCH ZUO SP. Z O. O. I GOT PNP SP. Z O.O.

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA W ZAKRESIE TECHNOLOGII ŚRODOWISKOWYCH ZUO SP. Z O. O. I GOT PNP SP. Z O.O. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA W ZAKRESIE TECHNOLOGII ŚRODOWISKOWYCH ZUO SP. Z O. O. I GOT PNP SP. Z O.O. Gorzowski Ośrodek Technologiczny PNP Sp. z o.o. Gorzowski Ośrodek Technologiczny Park Naukowo-Przemysłowy

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań

Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych. Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań Regionalne Centrum Transferu Innowacji Logistycznych Piotr Nowak 28.04.2008, Poznań DZIAŁALNOŚĆ INSTYTUTU Misja: Rozwijamy, promujemy i wdraŝamy w gospodarce innowacyjne rozwiązania w zakresie logistyki

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju WAŻNE DATY Listopad 2011 niektóre firmy

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych Województwa Opolskiego

Wsparcie przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych Województwa Opolskiego Wsparcie przedsiębiorstw w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych Województwa Opolskiego Agnieszka Okupniak Z-ca Dyrektora Departamentu Koordynacji Programów Operacyjnych Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Rys.1 Działania w ramach Strategii rozwoju Województwa Małopolskiego

Rys.1 Działania w ramach Strategii rozwoju Województwa Małopolskiego Rys.1 Działania w ramach Strategii rozwoju Województwa Małopolskiego Rys.1 Działania w ramach Strategii rozwoju Województwa Małopolskiego CEL: Opracowanie modelu podnoszącego skuteczność transferu wiedzy

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

POLSKA PLATFORMA TECHNOLOGICZNA BIOGOSPODARKI PPT BG. intersektorowe zintegrowane działania dla rozwoju biogospodarki w Polsce

POLSKA PLATFORMA TECHNOLOGICZNA BIOGOSPODARKI PPT BG. intersektorowe zintegrowane działania dla rozwoju biogospodarki w Polsce POLSKA PLATFORMA TECHNOLOGICZNA BIOGOSPODARKI PPT BG intersektorowe zintegrowane działania dla rozwoju biogospodarki w Polsce Beata Kolesińska, Politechnika Łódzka Biogospodarka to zrównoważone procesy

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia Załącznik nr 5 Analiza zgodności endogenicznych dokumentów strategicznych ze Strategią Marki Rzeszów. Wizja Cele strategiczne Rdzeń i Submarki Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO

OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO idea - elementy - perspektywy Gorzów Wlkp. 4 marca 2013 1 Gorzów miasto przemysłu 2 Inspiracje Świadomość przemian rynku pracy Zmiana

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Śląski Klaster Ekologiczny

Śląski Klaster Ekologiczny Śląski Klaster Ekologiczny II Śląskie Forum Klastrów Działanie w ramach Projektu Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Poddziałanie 8.2.2. PO KL Zabrze,

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY)

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) Konferencja Końcowa ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) PROJEKT REALIZUJE KONSORCJUM: Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Program wieloletni pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy" etap II / 2011-2013

Program wieloletni pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy etap II / 2011-2013 Koordynator programu: Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Program wieloletni Potrzeba realizacji programu wieloletniego wynikała ze stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo