Metody wykrywania zafałszowań miodu

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Metody wykrywania zafałszowań miodu"

Transkrypt

1 Metody wykrywania zafałszowań miodu Pszczelarstwo to bardzo dobrze rozwinięta działalność, która dostarcza wielu cennych produktów pszczelich, takich jak m.in. miód, propolis, mleczko pszczele czy wosk pszczeli. Jednakże, to miód jest najpopularniejszym produktem pszczelarskim. Ta wonna substancja o słodkawym smaku, występująca w postaci krystalicznej i płynnej ma bardzo bogaty skład chemiczny, który wpływa na jego wyjątkowe właściwości odżywcze i lecznicze. Jest on więc wykorzystywany w profilaktyce wielu schorzeń, a także zajmuje szczególne miejsce w żywieniu człowieka. Niestety obecnie powszechnym zjawiskiem jest fałszowanie miodu i nieuczciwe praktyki producentów, które polegają przede wszystkim na nieprawidłowym oznakowaniu produktu oraz na zabiegach zmieniających ich skład. Praktyki te spowodowane są m.in. zmianami klimatycznymi mającymi bezpośredni wpływ na bazę pożytkową pszczół oraz rozwój chorób bakteryjnych i pasożytniczych, co z kolei wpływa negatywnie na funkcjonowanie pszczelich rodzin oraz na ich produkcyjność. Wysokie i niestabilne ceny produktów pszczelarskich, łatwa dostępność syropów skrobiowych (inwertyków), których skład podstawowych cukrów zbliżony jest do składu występującego w miodzie, znacznie ułatwia fałszowanie tych produktów. Ze względu na dużą zawartość cukrów początki fałszowania miodu były związane z syropem z sacharozy, a później także z syropami glukozowo-fruktozowymi ze sztucznie inwertowanej sacharozy. Na świecie proceder fałszowania tego produktu nasilił się dopiero po wprowadzeniu do żywienia pszczół tanich syropów produkowanych ze skrobii kukurydzianej, pszenicznej lub ryżowej, czyli w 1959 r. kiedy Japończycy opracowali sposób na przerobienie glukozy na fruktozę. Obecnie w Polsce również pojawia się ten problem, chociaż jest on ograniczony ze względu na dość wysoką cenę tych syropów w porównaniu do ceny cukru. Ponadto w większości przypadków są one raczej spowodowane nieprawidłowym oszacowaniem przez pszczelarza zapotrzebowania pszczół na pokarm węglowodanowy w okresach bezpożytkowych lub nadmiernym karmieniem tym pokarmem w czasie uzupełniania zapasów zimowych. Do najczęstszych oszustw należą zafałszowania miodu sacharozą, którą skarmia się pszczoły lub która dodawana jest bezpośrednio do gotowego wyrobu, a także dodawanie do niego melasy, syropu ziemniaczanego i syropu cukrowego. Bardzo często spotyka się też mieszanie różnych odmian miodów i podawanie nieprawdziwych

2 informacji o pochodzeniu produktu. Substancje dodawane do miodu są tanie i z reguły niemożliwe do wykrycia metodą organoleptyczną, dlatego wciąż udoskonala się i opracowuje nowe metody laboratoryjne mające na celu wykrywanie zafałszowań tych produktów. Omawiane zjawisko fałszowania miodu jest dużym wyzwaniem dla laboratoriów badających usługowo jego jakość. Jeszcze nie tak dawno dodatek cukru, syropów HFCS i podobnych im wykrywano i oznaczano posługując się analizą składu obecnych w nim pyłków, analizą sensoryczną oraz analizą składu cukrów i aminokwasów, a także aktywności enzymów zwłaszcza inwertazy oraz diastazy, a także badaniem stężenia hydroksymetylofurfurolu (HMF) i proliny. Jednak z uwagi na niedoskonałość metod analitycznych zafałszowania miodu syropami były przez wiele lat bardzo trudne do wykrycia. Dopiero w 1977 r. odkrycie przez Donera i Whitea, że stosunek izotopów węgla 13C do 12C w syropie kukurydzianym różni się od tego z miodzie naturalnym, dało początek pracom badawczym, które skupiły się na opracowywaniu skutecznym metod wykrywania oszust. Wśród parametrów cechujących miód najważniejszym jest liczba diastazowa, będąca wskaźnikiem jego enzymatycznej aktywności. Enzymy są bardzo istotnym składnikiem tego produktu. Pochodzą one głównie z gruczołów robotnic, a w niewielkim stopniu także z nektaru i pyłku. Alfa-amylaza jest podstawą liczby diastazowej. Obniżenie tej liczby świadczy o celowym dodaniu do miodu syropów cukrowych lub podkarmianiu nimi pszczół. Krótko mówiąc, w każdym przypadku obniżenie liczby diastazowej produktu traktowane jest jako jego zafałszowanie, ponieważ zgodnie z przepisami powinna być ona wyższa od 8. Miody dobrej jakości w zależności od odmiany posiadają wysoką aktywność enzymatyczną, a ich liczba diastazowa jest często wyższa od 20. Kolejnym istotnym parametrem jest określenie zawartości sacharozy w miodzie. Co prawda występuje ona w nim naturalnie, ale zbyt duża jej zawartość może świadczyć o dokarmianiu pszczół syropem z cukru i wody. Przepisy dopuszczają więc zawartość sacharozy w miodzie na poziomie do 5g/100g, przy czym w miodzie akacjowym do 10g/100g. Bardzo istotnym parametrem jest również hydroksymetylofurfural (HMF). Jego dopuszczalna zawartość w miodzie wynosi do 40mg/kg, a w przypadku wyrobów z regionów o klimacie tropikalnym do 80mg/kg. Przekroczenie HMF wskazuje na przegrzanie miodu oraz jego zafałszowanie. Przewodność właściwa jest parametrem pomocnym przy ocenie zafałszowania produktów syropami i inwertem. Jego wartość zależy przede wszystkim od pochodzenia nektaru roślinnego. Poza tym nie ulega ona zmianie w czasie przechowywania. Zafałszowane miody posiadają niższe wartości przewodności właściwej. Dodatkowym wskaźnikiem zafałszowań jest występowanie oligosacharydów. Ich

3 obecność w miodzie powyżej 0,7% wskazuje na jego zafałszowanie syropami cukrowymi z kukurydzy i pszenicy. Natomiast jeśli zostanie wykryta ich obecność poniżej tego poziomu, to świadczy to o możliwym zafałszowaniu syropem ryżowym. Wówczas przeprowadza się dodatkowe badania laboratoryjne. Przykładowymi metodami do wykrywania zafałszowań miodu mogą być: 1. Metoda Lane-Eynona Metoda Lane-Eynona wykorzystywana jest do wykrywania zafałszowań sacharozą. Jest to uproszczony sposób oznaczania jej nadmiaru w miodzie. Polega on na rozpuszczeniu próbki miodu w wodzie, a następnie dodaniu roztworu Fehlinga I i II. Po wstrząśnięciu i 2 minutowym gotowaniu roztwór zmienia barwę na ceglastą. Jeżeli po odstaniu wierzchnia warstwa nie zmieni swojego zabarwienia, to istnieje wówczas prawdopodobieństwo zafałszowania miodu sacharozą i wówczas próbkę przekazuje się do laboratorium na dalsze badania. Natomiast, gdy stanie się ona bezbarwna, to wyrób nie zawiera nadmiaru sacharozy. 2. Metoda Luffa-Schoorla To kolejna uproszczona metoda wykrywania zafałszowań miodu sacharozą. Polega ona na stwierdzeniu, czy zawartość sacharozy mieści się w granicach 5%. Badanie przeprowadza się przez dodanie do sporządzonego z miodu roztworu odczynnik Luffa. Po kilkuminutowym gotowaniu odstawia się go i czeka na wytrącenie osadu. Słomkowożółte lub zielonkawe zabarwienie świadczy o naturalnym miodzie, natomiast niebieskie wskazuje na zafałszowanie produktu. W takim przypadku próbkę przekazuje się do laboratorium na dalsze i bardziej precyzyjne badania. 3. Wykrywanie obecności syropu ziemniaczanego Tego rodzaju badanie polega na zdolności wytrącania dekstryn skrobiowych z kwaśnego roztworu, jaką wykazuje alkohol. Wytrąceniu nie ulegają jednak powstałe wtórnie dekstryny miodowe. W tym przypadku o zafałszowaniu miodu syropem ziemniaczanym świadczy biały osad lub mleczne zmętnienie roztworu. 4. Wykrywanie zafałszowania miodu melasą Melasa jest produktem ubocznym, który otrzymuje się w wyniku ekstrakcji cukru z buraków. Zawiera ona dużo tlenku potasowego i chlorków, które wykrywa się dość łatwo. Dodatek melasy do miodu powoduje zwiększenie w nim zawartości sacharozv. Badanie pierwsze polega na dodaniu do roztworu miodu kwasy azotowego i roztworu azotanu srebra. W miodzie zafałszowanym wytrąci się biały serowaty osad, w przeciwieństwie do miodu naturalnego, w którym może powstać jedynie lekkie zmętnienie. Natomiast badanie drugie (metoda Beckmana) polega na dodaniu do roztworu miodu octanu ołowianego i alkoholu metylowego. Jeżeli w miodzie wytrąci się

4 brunatnożółtawy osad, będzie to oznaczało, że został on zafałszowany. 5. Wykrywanie zafałszowania miodu surogatem Wykrycie zafałszowania surogatem polega na dodaniu do roztworu miodu chloroformu, a po odparowaniu dodaniu do wytrąconego osadu roztworu rezorcyny w stężonym kwasie solnym. Utrzymujące się przez co najmniej 2 godziny czerowonowiśniowe zabarwienie wskazuje na zafałszowanie miodu surogatem. 6. Metoda SCIRA-MS Metoda SCIRA-MS służy do wykrywania zafałszowania miodu dodatkiem cukru trzcinowego i kukurydzianego, a także nieprawdziwej deklaracji pochodzenia botanicznego. 7. Metoda HPAEC-PAD Metoda HPAEC-PAD polega na wykrywaniu w miodzie dodatku cukru buraczanego poprzez analizę oligosacharydów powstających podczas hydrolizy cukru. 8. Metoda HPLC-DAD Metodą HPLC-DAD można stwierdzić prawdziwość deklaracji pochodzenia botanicznego miodu. 9. Metoda HPLC ilościowego oznaczania maltodekstryn Najnowszą metodą jest metoda HPLC ilościowego oznaczania maltodekstryn, czyli związków tworzących się w syropach skrobiowych w procesie ich wytwarzania z wykorzystaniem detektora refraktometrycznego i kolumny chromatograficznej. Polega ona na ustaleniu procentowego udziału tych związków w miodzie. Jeżeli ich obecność przekracza 1% to świadczy to o zafałszowaniu produktu. Opisana metoda jest więc wykorzystywana do oceny stopnia zafałszowania miodu odwirowanym zapasem z syropu skrobiowego lub samym syropem. Jest ona szybka, a po jej wdrożeniu w laboratoriach badających miód, pozwoli na ograniczenie procederu fałszowania miodu 10. Metody elektryczne Okazuje się również, że do wykrywania zafałszowań miodu można wykorzystać przenikalność elektryczną, która pozwala także na rozróżnianie miodów ze względu na grupy: miody spadziowe, wielokwiatowe oraz sztuczne (w tym i pokarmy dla pszczół). Zaletą tej metody jest przede wszystkim dokładność i szybkość jej przeprowadzenia. Fałszowanie żywności jest powszechnym zjawiskiem dotyczącym większości produktów żywnościowych, w tym w dużej mierze i miodu. Skomplikowany sposób jego pozyskiwania, duży wpływ klimatu i innych czynników zewnętrznych oddziałują na jego jakość i żywotność pszczół. Niektórzy producenci próbują go więc fałszować już na

5 etapie jego konfekcjonowania lub produkcji przez pszczoły poprzez sztuczne dokarmianie w trakcie pożytku. Wykrywanie zafałszowań nie jest łatwe z uwagi na coraz bardziej wyrafinowane metody oraz stosowanie coraz bardziej skomplikowanych technik. Należy jednak pamiętać, że miód nadal jest jednym z najbezpieczniejszych pokarmów, ponieważ jest on też najczęściej badanym produktem spożywczym. Dlatego w handlu detalicznym raczej nie spotyka się przypadków zafałszowań miodów syropami cukrowymi. Mimo to, nie powinno się rezygnować z systematycznych akcji i szkoleń uświadamiających pszczelarzy, a także z rygorystycznych przepisów i właściwie zorganizowanej kontroli w skupie miodu. Spis Piśmiennictwa: Departament Inspekcji Handlowej 2010: Informacja o zafałszowanych produktach żywnościowych wykrytych w trakcie kontroli Inspekcji Handlowej w 2010 roku. Koszowska A., Dittfeld A., Nowak J., Ziora K 2013: Pszczoły i ich produkty znaczenie dla zrównoważonego rozwoju roślin, zwierząt i ludzi. Medycyna Środowiskowa - Environmental Medicine, 16 (2), Lipiński Z., Katarzyna C. 2012: Metody nowoczesnego wykrywania zafałszowań miodu syropami cukrowymi ze skrobi. Życie Weterynaryjne, 87(5), Szczęsna T. Oferta Wdrożeniowa. Opracowanie chromatograficznej metody identyfikacji miodu zafałszowanego syropem (inwertem) skrobiowym. Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka. Śmiechowska M. 2013: Autentyczność jako kryterium zapewnienia jakości żywności. Ann. Acad. Med. Gedan., 43, Targoński Z, i Stój A. 2005: Zafałszowania żywności i metody ich wykrywania. ŻWYNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 4 (45) Supl., Łuczycka D., Szewczyk A., Pruski K. 2011: Elektryczne metody wykrywania zafałszowąń miodu. Inżynieria rolnicza, 5 (130),

Wpływ pokarmu na zimowanie i produkcyjność rodzin pszczelich

Wpływ pokarmu na zimowanie i produkcyjność rodzin pszczelich 3 Wpływ pokarmu na zimowanie i produkcyjność rodzin pszczelich Prof. dr hab. Jerzy WILDE Katedra Pszczelnictwa, Wydział Bioinżynierii Zwierząt, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, ul. Słoneczna 8, 10-711 Olsztyn

Bardziej szczegółowo

WYNIKI BADAŃ Z PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH UZYSKANE PRZEZ LABORATORIUM ODDZIAŁU PSZCZELNICTWA ISK W PUŁAWACH W CYKLU ROCZNYM 2008/2009

WYNIKI BADAŃ Z PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH UZYSKANE PRZEZ LABORATORIUM ODDZIAŁU PSZCZELNICTWA ISK W PUŁAWACH W CYKLU ROCZNYM 2008/2009 WYNIKI BADAŃ Z PORÓWNAŃ MIĘDZYLABORATORYJNYCH UZYSKANE PRZEZ LABORATORIUM ODDZIAŁU PSZCZELNICTWA ISK W PUŁAWACH W CYKLU ROCZNYM 2008/2009 Ewa Waś, Helena Rybak-Chmielewska, Teresa Szczęsna, Katarzyna Kachaniuk,

Bardziej szczegółowo

(73) Uprawniony z patentu: (75) Pełnomocnik:

(73) Uprawniony z patentu: (75) Pełnomocnik: RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 187703 (57) Numer zgłoszenia: 323204 (22) Data zgłoszenia: 17.11.1997 (13) B1 (51) IntCl7: A01K 53/00 A23K

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 775

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 775 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 775 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 11 Data wydania: 22 sierpnia 2016 r. AB 775 Nazwa i adres GŁÓWNY

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE MIĘDZYLABORATORYJNE WYNIKÓW BADAŃ DOTYCZĄCYCH JAKOŚCI MIODU CHARAKTERYSTYKA KRAJOWYCH MIODÓW ODMIANOWYCH

PORÓWNANIE MIĘDZYLABORATORYJNE WYNIKÓW BADAŃ DOTYCZĄCYCH JAKOŚCI MIODU CHARAKTERYSTYKA KRAJOWYCH MIODÓW ODMIANOWYCH Rybak-Chmielewska H. 2014. Porównanie międzylaboratoryjne wyników badań dotyczących jakości miodu, charakterystyka krajowych miodów odmianowych INSTYTUT OGRODNICTWA SKIERNIEWICE Zakład Pszczelnictwa w

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOSC NIEKTÓRYCH METALI SLADOWYCH W ODMIANOWYCH MIODACH PSZCZELICH

ZAWARTOSC NIEKTÓRYCH METALI SLADOWYCH W ODMIANOWYCH MIODACH PSZCZELICH PSZCZELNICZE ZESZYTY NAUKOWE Rok XXXI 1987 ZAWARTOSC NIEKTÓRYCH METALI SLADOWYCH W ODMIANOWYCH MIODACH PSZCZELICH A n n a M i ę d z y b r o d z k a, T e r e s a H e ród Zakład Żywienia Człowieka Akademii

Bardziej szczegółowo

Karmienie pszczół miodnych

Karmienie pszczół miodnych A SORTYMENT 1. Podstawowe potrzeby pszczół miodnych 2. Konieczność karmienia 3. Różne rodzaje pokarmu dla pszczół 4. Porównawcze próby karmienia 5. Koszty/korzyści stosowania różnych pokarmów dla pszczół

Bardziej szczegółowo

SACHARYDY MONOSACHARYDY POLISACHARYDY OLIGOSACHARYDY

SACHARYDY MONOSACHARYDY POLISACHARYDY OLIGOSACHARYDY SACHARYDY MONOSACHARYDY POLISACHARYDY OLIGOSACHARYDY C x H 2y O y y = 2-10 Oligosacharydy oligomery węglowodanowe, które zawierają od 2 do 10 monomerów, którymi są cukry proste (monosacharydy), np. glukoza,

Bardziej szczegółowo

3b 2. przedstawione na poniższych schematach. Uzupełnij obserwacje i wnioski z nich wynikające oraz równanie zachodzącej reakcji.

3b 2. przedstawione na poniższych schematach. Uzupełnij obserwacje i wnioski z nich wynikające oraz równanie zachodzącej reakcji. 3b 2 PAWEŁ ZYCH IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUPA A 1. W celu zbadania właściwości sacharozy wykonano dwa doświadczenia, które zostały przedstawione na poniższych schematach. Uzupełnij obserwacje i wnioski

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy ĆWICZENIE 3 Cukry mono i disacharydy Reakcja ogólna na węglowodany (Reakcja Molischa) 1 ml 1% roztworu glukozy 1 ml 1% roztworu fruktozy 1 ml 1% roztworu sacharozy 1 ml 1% roztworu skrobi 1 ml wody destylowanej

Bardziej szczegółowo

EKOGWARANCJA PTRE PL-EKO-01. Wymagania dotyczące pasiek ekologicznych

EKOGWARANCJA PTRE PL-EKO-01. Wymagania dotyczące pasiek ekologicznych Wymagania dotyczące pasiek ekologicznych Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Żywność ekologiczna najlepsza żywność funkcjonalna

Żywność ekologiczna najlepsza żywność funkcjonalna Żywność ekologiczna najlepsza żywność funkcjonalna Prof. Dr hab. Ewa Solarska Pracownia Żywności Ekologicznej Wydział Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Konferencja naukowa

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych

Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych mgr inż. Aneta Antczak Instytut Chemicznej Technologii Żywności Specjalistyczne Laboratorium Analityki Cukrowniczej Instytut Chemicznej Technologii Żywności

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 50: Określanie tożsamości jonów (Farmakopea VII-IX ( )).

Ćwiczenie 50: Określanie tożsamości jonów (Farmakopea VII-IX ( )). Ćwiczenie 50: Określanie tożsamości jonów (Farmakopea VII-IX (2008-2013)). Badanie tożsamości wg Farmakopei Polskiej należy wykonywać w probówkach. Odczynniki bezwzględnie należy dodawać w podawanej kolejności.

Bardziej szczegółowo

a) proces denaturacji białka następuje w probówce: b) proces zachodzący w probówce nr 1 nazywa się:

a) proces denaturacji białka następuje w probówce: b) proces zachodzący w probówce nr 1 nazywa się: Zadanie 1. (4 pkt) Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, za pomocą którego można wykryć siarkę w związkach organicznych. a) opisz przebieg doświadczenia b) zapisz przewidywane spostrzeżenia c) napisz równanie

Bardziej szczegółowo

Zabiegi pielęgnacyjne wpływające na rozwój wiosenny w rodzinach pszczelich

Zabiegi pielęgnacyjne wpływające na rozwój wiosenny w rodzinach pszczelich Zabiegi pielęgnacyjne wpływające na rozwój wiosenny w rodzinach pszczelich 4 luty 2017 konferencja pszczelarska w Gminnym Ośrodku Kultury w Pępowie dla pszczelarzy Rejonowego Związku Pszczelarzy w Lesznie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE PSZCZELARSTWA W POLSCE

WSPARCIE PSZCZELARSTWA W POLSCE WSPARCIE PSZCZELARSTWA W POLSCE Najwyższa Izba Kontroli Warszawa, lipiec 2017 r. 01 Dlaczego podjęliśmy kontrolę? Problemy pszczelarstwa polskiego Rezolucje Parlamentu Europejskiego dotyczące sytuacji

Bardziej szczegółowo

Różnice jakościowe cukrów buraczanych i trzcinowych. dr inż. Maciej Wojtczak

Różnice jakościowe cukrów buraczanych i trzcinowych. dr inż. Maciej Wojtczak Różnice jakościowe cukrów buraczanych i trzcinowych dr inż. Maciej Wojtczak Cukier trzcinowy i cukier buraczany Światowa produkcja cukru Podział cukru ze względu na pochodzenie CUKIER BURACZANY CUKIER

Bardziej szczegółowo

Cukry - czy każdy cukier jest słodki? Wykrywanie skrobi.

Cukry - czy każdy cukier jest słodki? Wykrywanie skrobi. 1 Cukry - czy każdy cukier jest słodki? Wykrywanie skrobi. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - skrobia, - wielocukier, - glukoza, - rośliny Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Istnieją

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ PROLINY JAKO WSKAŹNIK AUTENTYCZNOŚCI MIODÓW

ZAWARTOŚĆ PROLINY JAKO WSKAŹNIK AUTENTYCZNOŚCI MIODÓW Karolina Kursa Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie ZAWARTOŚĆ PROLINY JAKO WSKAŹNIK AUTENTYCZNOŚCI MIODÓW Miód wytwarzany jest praktycznie bez ingerencji człowieka. Głównym czynnikiem mającym wpływ na jego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

SPROSTOWANIA. (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 113 z dnia 29 kwietnia 2017 r.) ZAŁĄCZNIK

SPROSTOWANIA. (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 113 z dnia 29 kwietnia 2017 r.) ZAŁĄCZNIK L 118/30 SPROSTOWANIA Sprostowanie do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/754 z dnia 28 kwietnia 2017 r. otwierającego unijne kontyngenty taryfowe na niektóre produkty rolne i przetworzone produkty

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wybranych kationów i anionów

Identyfikacja wybranych kationów i anionów Identyfikacja wybranych kationów i anionów ZACHOWAĆ SZCZEGÓLNĄ OSTRORZNOŚĆ NIE ZATYKAĆ PROBÓWKI PALCEM Zadanie 1 Celem zadania jest wykrycie jonów Ca 2+ a. Próba z jonami C 2 O 4 ZACHOWAĆ SZCZEGÓLNĄ OSTRORZNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Miód - właściwości lecznicze

Miód - właściwości lecznicze Miód - właściwości lecznicze przyspiesza gojenie się ran leczy wrzody żołądka (szczególnie nadaje się do tego miód manuka pochodzący z Nowej Zelandii) działa przeciwbiegunkowo obniża ciśnienie tętnicze

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) Uzupełnij schemat reakcji estryfikacji. Wybierz spośród podanych wzór kwasu karboksylowego A albo B oraz wzór alkoholu 1 albo 2.

Zadanie 2. (0 1) Uzupełnij schemat reakcji estryfikacji. Wybierz spośród podanych wzór kwasu karboksylowego A albo B oraz wzór alkoholu 1 albo 2. Zadanie 1. (0 1) W celu odróżnienia kwasu oleinowego od stopionego kwasu palmitynowego wykonano doświadczenie, którego przebieg przedstawiono na schemacie. W probówce I wybrany odczynnik zmienił zabarwienie.

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY Zadanie 1216 (2 pkt) Przeczytaj poniższy tekst i zapisz poniżej nazwy cukrów X i Y, o których mowa. Kwasy nukleinowe są długimi łańcuchami poliestrowymi, zbudowanymi z połączonych

Bardziej szczegółowo

ZREALIZOWANO NA PODSTAWIE DECYZJI MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI nr RR-re-401-2-148/09 (2208)

ZREALIZOWANO NA PODSTAWIE DECYZJI MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI nr RR-re-401-2-148/09 (2208) ZREALIZOWANO NA PODSTAWIE DECYZJI MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI nr RR-re-401-2-148/09 (2208) Oddział Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Puławach Opracowanie technologii pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ

POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ INSTRUKCJA POSTĘPOWANIE PRZY ZAKŁADANIU PASIEKI EKOLOGICZNEJ Piotr Skubida, Piotr Semkiw, Krzysztof Jeziorski, Andrzej Pioś Zakład Pszczelnictwa Instytutu Ogrodnictwa w Puławach, Pracownia Technologii

Bardziej szczegółowo

Analiza sektora pszczelarskiego

Analiza sektora pszczelarskiego Analiza sektora pszczelarskiego dla opracowania 3-letniego Programu Wsparcia Pszczelarstwa w Polsce w latach 2007-2010 Oddział Pszczelnictwa Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Puławach Wykonawcy: dr

Bardziej szczegółowo

2001L0110 PL DYREKTYWA RADY 2001/110/WE z dnia 20 grudnia 2001 r. odnosząca się do miodu (Dz.U. L 10 z , s.

2001L0110 PL DYREKTYWA RADY 2001/110/WE z dnia 20 grudnia 2001 r. odnosząca się do miodu (Dz.U. L 10 z , s. 2001L0110 PL 01.02.2002 000.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B DYREKTYWA RADY 2001/110/WE z dnia 20 grudnia

Bardziej szczegółowo

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185

8.2. Wartość odżywcza produktów spożywczych Czynniki kształtujące wartość odżywczą produktów spożywczych...185 SpiS treści 1. Znaczenie nauki o żywieniu człowieka...9 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu...9 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka...9 1.3. Problemy żywieniowe Polski i świata...11 1.4. Organizacje

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 3.7.2015 PL L 174/3 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/1060 z dnia 2 lipca 2015 r. dotyczące na stosowanie bezwodnej betainy i chlorowodorku betainy jako dodatków paszowych dla wszystkich gatunków

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum Program nauczania chemii w gimnazjum autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Informacja w zakresie jakości miodów pitnych - kontrola doraźna II kwartał r.

Informacja w zakresie jakości miodów pitnych - kontrola doraźna II kwartał r. Informacja w zakresie jakości miodów pitnych - kontrola doraźna II kwartał 201 2 r. Zgodnie z programem kontroli doraźnej w zakresie jakości handlowej miodów pitnych (GI- BKJ-403-10/12) kontrolą objęto

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Węgiel i jego związki. określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY

KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY Ćwiczenie nr 2 KINETYKA HYDROLIZY SACHAROZY I. Kinetyka hydrolizy sacharozy reakcja chemiczna Zasada: Sacharoza w środowisku kwaśnym ulega hydrolizie z wytworzeniem -D-glukozy i -D-fruktozy. Jest to reakcja

Bardziej szczegółowo

Pokarm dla pszczół na bazie sacharozy

Pokarm dla pszczół na bazie sacharozy Pokarm dla pszczół na bazie sacharozy A SORTYMENT 1. Gotowy pokarm dla pszczół 2. Pokarmy dla pszczół, oferowane przez firmę Südzucker Apiinvert Apifonda Apipuder 3. Zastosowanie i wartości pokarmu 4.

Bardziej szczegółowo

DECYZJA Nr 13 / KB ŻG / 2016

DECYZJA Nr 13 / KB ŻG / 2016 Łódzki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej z siedzibą w Łodzi ul. Gdańska 38, 90 730 Łódź... Łódź, dnia 25.05.2016 r. (oznaczenie organu Inspekcji Handlowej) Nr akt: ŻG.8361.51.2016 DECYZJA Nr 13

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA KOMISJI 2011/3/UE

DYREKTYWA KOMISJI 2011/3/UE 18.1.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 13/59 DYREKTYWY DYREKTYWA KOMISJI 2011/3/UE z dnia 17 stycznia 2011 r. zmieniająca dyrektywę 2008/128/WE ustanawiającą szczególne kryteria czystości dotyczące

Bardziej szczegółowo

Grupaa. Substancje o znaczeniu biologicznym. I Wpisz znak X przy właêciwoêciach tłuszczu pochodzenia roêlinnego. 1 p.

Grupaa. Substancje o znaczeniu biologicznym. I Wpisz znak X przy właêciwoêciach tłuszczu pochodzenia roêlinnego. 1 p. Grupaa Substancje o znaczeniu biologicznym I Wpisz znak X przy właêciwoêciach tłuszczu pochodzenia roêlinnego. 1 p. nienasycony nasycony nie odbarwia wody bromowej 2 Oceƒ prawdziwoêç poni szych wniosków

Bardziej szczegółowo

I. Węgiel i jego związki z wodorem

I. Węgiel i jego związki z wodorem NaCoBeZU z chemii dla klasy 3 I. Węgiel i jego związki z wodorem 1. Poznajemy naturalne źródła węglowodorów wymieniam kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną wyjaśniam, czym zajmuje się

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 BIAŁKA 1. Wprowadzenie... 7 2. Aminokwasy jednostki strukturalne białek... 7 2.1. Klasyfikacja aminokwasów... 9 2.1.1. Aminokwasy białkowe i niebiałkowe... 9 2.1.2. Zdolność

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) w sprawie wymagań weterynaryjnych dla produktów pszczelich przeznaczonych do spożycia przez ludzi

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) w sprawie wymagań weterynaryjnych dla produktów pszczelich przeznaczonych do spożycia przez ludzi ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia... 2006 r. PROJEKT w sprawie wymagań weterynaryjnych dla produktów pszczelich przeznaczonych do spożycia przez ludzi Na podstawie art. 11 ust.

Bardziej szczegółowo

FIZYKOCHEMICZNE WYRÓŻNIKI JAKOŚCI WYBRANYCH MIODÓW NEKTAROWYCH

FIZYKOCHEMICZNE WYRÓŻNIKI JAKOŚCI WYBRANYCH MIODÓW NEKTAROWYCH BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVIII, 2015, 3, str. 440 444 Ewa Majewska, Beata Drużyńska, Dorota Derewiaka, Marta Ciecierska, Rafał Wołosiak FIZYKOCHEMICZNE WYRÓŻNIKI JAKOŚCI WYBRANYCH MIODÓW NEKTAROWYCH Zakład

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 24 kwietnia 2014 r. Nazwa i adres NUSCANA

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie 13

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie 13 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 13 I. Mąka, kasze, ryż, makarony 15 1. Wstęp 15 2. Mąka 16 2.1. Przemiał ziarna zbożowego 16 2.2. Mąki chlebowe i niechlebowe 17 2.2.1. Mąki chlebowe 17 2.2.2. Mąki niechlebowe

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ĆWICZEŃ Z ANALIZY ŻYWNOŚCI DLA STUDENTÓW II ROKU WNoŻ W ROKU AKAD. 2016/2017 Kierunek Technologia żywności, studia stacjonarne

HARMONOGRAM ĆWICZEŃ Z ANALIZY ŻYWNOŚCI DLA STUDENTÓW II ROKU WNoŻ W ROKU AKAD. 2016/2017 Kierunek Technologia żywności, studia stacjonarne HARMONOGRAM ĆWICZEŃ Z ANALIZY ŻYWNOŚCI DLA STUDENTÓW II ROKU WNoŻ W ROKU AKAD. 2016/2017 Kierunek Technologia żywności, studia stacjonarne Termin Grupy Nr ćwiczenia 28.02,2.03, 3.03.17 Sala Termin Grupy

Bardziej szczegółowo

Znaczenia pszczoły miodnej na świecie - w gospodarce człowieka i dla środowiska.

Znaczenia pszczoły miodnej na świecie - w gospodarce człowieka i dla środowiska. Znaczenia pszczoły miodnej na świecie - w gospodarce człowieka i dla środowiska. Konferencja pn. Ochrona owadów zapylających warunkiem zachowania ekosystemów i produkcji żywności Definicja pszczoły Pszczoły

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce

Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce K P Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce wyniki projektu Nr 520/N-COST/2009/0 Zdrowie pszczół w Europie WARSZAWA 19.02.2013, 8.45 13.00 Zdrowie pszczół w Europie jest projektem, mającym na celu

Bardziej szczegółowo

PSZCZELARSTWO I RYNEK MIODU W POLSCE

PSZCZELARSTWO I RYNEK MIODU W POLSCE KONFERENCJA PRASOWA Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marka Sawickiego z udziałem Prezydenta Polskiego Związku Pszczelarskiego Tadeusza Sabata PSZCZELARSTWO I RYNEK MIODU W POLSCE 14 marca 2012 r., godz.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 4. (1 pkt) Uzupełnij schemat ilustrujący przebieg procesu fotosyntezy.

Zadanie 4. (1 pkt) Uzupełnij schemat ilustrujący przebieg procesu fotosyntezy. Zadanie: 1 (1 pkt) Do probówki zawierającej świeżo wytrącony wodorotlenek miedzi (II) dodano roztwór glukozy, całość ogrzano. Jakie zmiany zaobserwowano w probówce po zakończeniu reakcji chemicznej? a)

Bardziej szczegółowo

Założenia do programu. tworzenia nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich poprzez rozwój branży pszczelarskiej w Polsce

Założenia do programu. tworzenia nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich poprzez rozwój branży pszczelarskiej w Polsce Założenia do programu tworzenia nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich poprzez rozwój branży pszczelarskiej w Polsce Plan prezentacji 1. Zasady tworzenia ogólnopolskiej sieć pasiek produkcyjnych. 2.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny jakości trzcinowego cukru surowego. dr inż. Maciej Wojtczak

Kryteria oceny jakości trzcinowego cukru surowego. dr inż. Maciej Wojtczak Kryteria oceny jakości trzcinowego cukru surowego dr inż. Maciej Wojtczak Reforma unijnego rynku cukru lipiec 2006 Główny cel reformy Zapewnienie długotrwałej, stabilnej produkcji cukru w Europie, wzrost

Bardziej szczegółowo

pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko

pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu ul. Środkowa 11 87-100 Toruń Cykl Szkoleń w Kołach Terenowych zrzeszonych w RZP Toruń pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko 12 stycznia 2013 r. szkolenia :

Bardziej szczegółowo

W podlaskich szkołach ruszyły szkolenia o znaczeniu pszczół dla człowieka i gospodarki

W podlaskich szkołach ruszyły szkolenia o znaczeniu pszczół dla człowieka i gospodarki W podlaskich szkołach ruszyły szkolenia o znaczeniu pszczół dla człowieka i gospodarki Będzie ich osiem, a pierwsze odbyły się w poniedziałek, 13 listopada. Szkolenia obejmujące wykład z prezentacją multimedialną

Bardziej szczegółowo

Barwniki spożywcze. Anna Rychter i Michalina Kolan. II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja

Barwniki spożywcze. Anna Rychter i Michalina Kolan. II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja Barwniki spożywcze Anna Rychter i Michalina Kolan II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja Kopernika w Lesznie Czym są barwniki? To chemiczne związki organiczne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE w klasie III

WYMAGANIA EDUKACYJNE w klasie III WYMAGANIA EDUKACYJNE w klasie III Nr lekcji Temat lekcji Treści nauczania (pismem pogrubionym zostały zaznaczone treści Podstawy Programowej) Węgiel i jego związki z wodorem Wymagania i kryteria ocen Uczeń:

Bardziej szczegółowo

III-B. Chemia w kuchni

III-B. Chemia w kuchni III-B. Chemia w kuchni III-B.1. POKAZ: Właściwości napoju typu coca-cola. III-B.2. Wykrywanie białek: a) POKAZ: reakcja ksantoproteinowa, b) reakcja biuretowa III-B.3 Badanie składu pierwiastkowego białka

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ĆWICZEŃ Z ANALIZY ŻYWNOŚCI DLA STUDENTÓW II ROKU WNoŻ W ROKU AKAD. 2017/2018 Kierunek Technologia żywności, studia stacjonarne

HARMONOGRAM ĆWICZEŃ Z ANALIZY ŻYWNOŚCI DLA STUDENTÓW II ROKU WNoŻ W ROKU AKAD. 2017/2018 Kierunek Technologia żywności, studia stacjonarne HARMONOGRAM ĆWICZEŃ Z ANALIZY ŻYWNOŚCI DLA STUDENTÓW II ROKU WNoŻ W ROKU AKAD. 2017/2018 Kierunek Technologia żywności, studia stacjonarne dzień tyg. data grupa nr ćwicz. sala grupa nr ćwicz. sala czwartek

Bardziej szczegółowo

GOSPODARSTWO PASIECZNE KÓSZKA OFERTA HANDLOWA

GOSPODARSTWO PASIECZNE KÓSZKA OFERTA HANDLOWA GOSPODARSTWO PASIECZNE KÓSZKA OFERTA HANDLOWA Szanowni Państwo, Mamy przyjemność zaproponować Państwu szeroki asortyment Miodów Drahimskich, świec woskowych, oraz pyłku kwiatowego. Pszczelarstwem nasza

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA A WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE I FIZYCZNE PIERWIASTKÓW I ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH

STRUKTURA A WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE I FIZYCZNE PIERWIASTKÓW I ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH 11 STRUKTURA A WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE I FIZYCZNE PIERWIASTKÓW I ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH CEL ĆWICZENIA Zapoznanie z właściwościami chemicznymi i fizycznymi substancji chemicznych w zależności od ich formy krystalicznej

Bardziej szczegółowo

W przypadku produktów takich jak miód wyróżnić można różne rodzaje kwasowości:

W przypadku produktów takich jak miód wyróżnić można różne rodzaje kwasowości: 1) OZNACZANIE KWASOWOŚCI MIODU PRZY UŻYCIU PH-METRU Oznaczenie kwasowości miodu wykonuje się metodą AOAC [AOAC Official Method 962.19 Acidity (Free, Lactone, and Total) of Honey]. Analizę przeprowadzić

Bardziej szczegółowo

3b Do dwóch probówek, w których znajdowały się olej słonecznikowy i stopione masło, dodano. 2. Zaznacz poprawną odpowiedź.

3b Do dwóch probówek, w których znajdowały się olej słonecznikowy i stopione masło, dodano. 2. Zaznacz poprawną odpowiedź. 3b 1 PAWEŁ ZYCH IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUPA A 1. Do dwóch probówek, w których znajdowały się olej słonecznikowy i stopione masło, dodano roztworu manganianu(vii) potasu. Napisz, jakich obserwacji można

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2016/2017 eliminacje rejonowe

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2016/2017 eliminacje rejonowe kod ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Uzyskane punkty.. WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2016/2017 eliminacje rejonowe Zadanie

Bardziej szczegółowo

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ Agata Ołownia-Sarna 1. Chemia organiczna to chemia związków: a) Węgla, b) Tlenu, c) Azotu. 2. Do związków organicznych zaliczamy: a) Metan, b) Kwas węglowy,

Bardziej szczegółowo

Import cukru trzcinowego w kontekście reformy europejskiego rynku cukru. dr inż. Maciej Wojtczak

Import cukru trzcinowego w kontekście reformy europejskiego rynku cukru. dr inż. Maciej Wojtczak Import cukru trzcinowego w kontekście reformy europejskiego rynku cukru dr inż. Maciej Wojtczak Reforma unijnego rynku cukru lipiec 2006 Reforma unijnego rynku cukru Unia Europejska została zmuszona do

Bardziej szczegółowo

1. Właściwości białek

1. Właściwości białek 1. Właściwości białek a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości Uczeń zna: Uczeń: właściwości białek, proces denaturacji białek, reakcje charakterystyczne dla białek. ii. b) Umiejętności rozróżnia reakcje charakterystyczne

Bardziej szczegółowo

GF Microsystems Sp. z o. o. ul. Górki 12, Poznań

GF Microsystems Sp. z o. o. ul. Górki 12, Poznań REFRAKTOMETRY FIRMY REICHERT GF Microsystems Sp. z o. o. ul. Górki 12, 60-204 Poznań Podstawy refraktometrii Refraktometria to dział optyki zajmujący się pomiarami współczynnika załamania i dyspersji światła.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r.

Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 listopada 2013 r. Poz. 1343 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 października 2013 r. w sprawie wykazu substancji, których stosowanie

Bardziej szczegółowo

Jakość środków chemicznych stosowanych w produkcji cukru w aspekcie spełniania wymagań unijnych aktualizacja.

Jakość środków chemicznych stosowanych w produkcji cukru w aspekcie spełniania wymagań unijnych aktualizacja. Jakość środków chemicznych stosowanych w produkcji cukru w aspekcie spełniania wymagań unijnych aktualizacja. 1 Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 ustanawiające

Bardziej szczegółowo

Temat: Składniki odżywcze żywności. Data: Opracowała: Marta Gołębiewska - Szczykowska. Cele sformułowane w języku ucznia: Na dzisiejszej lekcji:

Temat: Składniki odżywcze żywności. Data: Opracowała: Marta Gołębiewska - Szczykowska. Cele sformułowane w języku ucznia: Na dzisiejszej lekcji: Temat: Składniki odżywcze żywności. Opracowała: Marta Gołębiewska - Szczykowska Klasa: Data: Cele sformułowane w języku ucznia: Na dzisiejszej lekcji: - wyjaśnię pojęcia: wartość odżywcza, wartość energetyczna,

Bardziej szczegółowo

Substancje pomocnicze w przetwórstwie w świetle prawa paszowego UE

Substancje pomocnicze w przetwórstwie w świetle prawa paszowego UE Substancje pomocnicze w przetwórstwie w świetle prawa paszowego UE Marta Cieślakiewicz Związek Producentów Cukru w Polsce Plan prezentacji Podstawa prawna Prace przedstawicieli sektorów paszowych Propozycje

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB SPRAWDZANIA ZGODNOŚCI MATERIAŁÓW I WYROBÓW Z TWORZYW SZTUCZNYCH Z USTALONYMI LIMITAMI

SPOSÓB SPRAWDZANIA ZGODNOŚCI MATERIAŁÓW I WYROBÓW Z TWORZYW SZTUCZNYCH Z USTALONYMI LIMITAMI Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 15 października 2013 r. SPOSÓB SPRAWDZANIA ZGODNOŚCI MATERIAŁÓW I WYROBÓW Z TWORZYW SZTUCZNYCH Z USTALONYMI LIMITAMI Ogólne zasady badania migracji globalnej

Bardziej szczegółowo

Zawartość składników pokarmowych w roślinach

Zawartość składników pokarmowych w roślinach Zawartość składników pokarmowych w roślinach Poszczególne rośliny różnią się zawartością składników pokarmowych zarówno w organach wegetatywnych, jak i generatywnych. Wynika to z różnych funkcji, jakie

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CHEMIA

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CHEMIA WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CHEMIA Informacje dla ucznia 1. Na stronie tytułowej arkusza w wyznaczonym miejscu wpisz swój kod ustalony

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

REAKCJE PROBÓWKOWE 3. Aldehydy, ketony, cukry*

REAKCJE PROBÓWKOWE 3. Aldehydy, ketony, cukry* REAKCJE PROBÓWKOWE 3. Aldehydy, ketony, cukry* imię i nazwisko data nr str. Rubryki oznaczone po prawej stronie ciemnym prostokątem należy wypełniać przed zajęciami. W reakcjach obowiązują wzory strukturalne

Bardziej szczegółowo

WĘGLOWODORY. Uczeń: Przykłady wymagań nadobowiązkowych Uczeń:

WĘGLOWODORY. Uczeń: Przykłady wymagań nadobowiązkowych Uczeń: WĘGLOWODORY Wymagania na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech początkowych węglowodorów nasyconych; zna pojęcie: szereg homologiczny; zna ogólny

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

Fałszowanie produktów spożywczych

Fałszowanie produktów spożywczych 7 najczęściej fałszowanych produktów spożywczych Powodem fałszowania żywności są przede wszystkim względy ekonomiczne. Niektórzy producenci szukając oszczędności posuwają się do oszustw, chociaż produkcja

Bardziej szczegółowo

Cz. XXVIII - c Węglowodany - cukry - sacharydy: disacharydy i polisacharydy

Cz. XXVIII - c Węglowodany - cukry - sacharydy: disacharydy i polisacharydy Cz. XXVIII - c Węglowodany - cukry - sacharydy: disacharydy i polisacharydy I. Budowa i właściwości disacharydów Wiązanie między monosacharydami powstaje z udziałem dwóch grup hydroksylowych pochodzących

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE ZASADY PROWADZENIA EKOLOGICZNEJ GOSPODARKI PASIECZNEJ

GŁÓWNE ZASADY PROWADZENIA EKOLOGICZNEJ GOSPODARKI PASIECZNEJ GŁÓWNE ZASADY PROWADZENIA EKOLOGICZNEJ GOSPODARKI PASIECZNEJ Piotr Skubida, Piotr Semkiw, Krzysztof Jeziorski, Andrzej Pioś miodobranie w pasiece ekologicznej Zakład Pszczelnictwa IO w Puławach, Pracownia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Analiza jakościowa związków organicznych zawierających azot, siarkę oraz fluorowcopochodne.

Ćwiczenie 2. Analiza jakościowa związków organicznych zawierających azot, siarkę oraz fluorowcopochodne. Ćwiczenie 2. Analiza jakościowa związków organicznych zawierających azot, siarkę oraz fluorowcopochodne. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z metodami identyfikacji pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Kreacja aromatów. Techniki przygotowania próbek. Identyfikacja składników. Wybór składników. Kreacja aromatu

Kreacja aromatów. Techniki przygotowania próbek. Identyfikacja składników. Wybór składników. Kreacja aromatu Kreacja aromatów Techniki przygotowania próbek Identyfikacja składników Wybór składników Kreacja aromatu Techniki przygotowania próbek Ekstrakcja do fazy ciekłej Ekstrakcja do fazy stałej Desorpcja termiczna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 27.7.2013 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 202/11 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 724/2013 z dnia 26 lipca 2013 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 231/2012 w odniesieniu do specyfikacji kilku polioli

Bardziej szczegółowo

wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 17 maja 2016 r.

wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 17 maja 2016 r. ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 17 maja 2016 r. Nazwa i adres NUSCANA BIOTECHNIKA

Bardziej szczegółowo

Szkolenie informacyjne

Szkolenie informacyjne Szkolenie informacyjne Szkolenie współfinansowane w 75% przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz w 25 % przez BudŜet Państwa w ramach projektu pn. Opracowanie innowacyjnego planu

Bardziej szczegółowo

Masowe ginięcie rodzin pszczelich; Nosema ceranae - nowy groźny patogen pszczoły; Wpływ zmian klimatycznych na pszczoły i gospodarkę pasieczną

Masowe ginięcie rodzin pszczelich; Nosema ceranae - nowy groźny patogen pszczoły; Wpływ zmian klimatycznych na pszczoły i gospodarkę pasieczną Poradnik ten wychodzi naprzeciw oczekiwaniom tych wszystkich, którym nieobojętne jest efektywne wykorzystanie pomocy, ku pożytkowi całego polskiego pszczelarstwa. Pragnęlibyśmy, aby lektura tej książki

Bardziej szczegółowo

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka

Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka Węglowodanowa pułapka 1 / 5 Zdań na temat czy unikać, czy wręcz przeciwnie, postawić na węglowodany w naszej diecie, jest mnóstwo. Kwestie żywienia są zawsze względne i zależne od sytuacji w jakiej się

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy

ĆWICZENIE 1. Aminokwasy ĆWICZENIE 1 Aminokwasy Przygotować 5 (lub więcej) 1% roztworów poszczególnych aminokwasów i białka jaja kurzego i dla każdego z nich wykonać wszystkie reakcje charakterystyczne. Reakcja ksantoproteinowa

Bardziej szczegółowo

Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie:

Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie: Wykaz metod badawczych stosowanych w Pracowni w Szczecinie: L.p. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 11 12 13 14 15 16 Badane obiekty/ grupy obiektów Środki Ŝywienia zwierząt Badane cechy i metody badawcze Zawartość białka

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zafałszowanych produktów żywnościowych z podziałem na grupy towarowe, na podstawie danych Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej

Zestawienie zafałszowanych produktów żywnościowych z podziałem na grupy towarowe, na podstawie danych Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej Zestawienie zafałszowanych produktów żywnościowych z podziałem na grupy towarowe, na podstawie danych Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Łodzi . Podstawą prawną sporządzenia niniejszego zestawienia

Bardziej szczegółowo

I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka

I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka cukrowego D. Wymagania klimatyczne i glebowe buraka cukrowego

Bardziej szczegółowo

G-VII. Substancje o znaczeniu biologicznym

G-VII. Substancje o znaczeniu biologicznym G-VII. Substancje o znaczeniu biologicznym Odczynnik Postać Piktogram GHS Hasło Zwroty H HCl roztwór 5% UWAGA H315, H319, H335 HNO 3 H 2 SO 4 stężony stężony NaOH roztwór 5% H314, EUH071 H314 H314 CuSO

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne:

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych CHEMIA klasa III Oceny śródroczne: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: -określa, co to są

Bardziej szczegółowo

Karpaty Przyjazne Ludziom

Karpaty Przyjazne Ludziom Karpaty Przyjazne Ludziom 2011 2013 Lokalna inicjatywa partnerska na rzecz zrównoważonego użytkowania i ochrony górskich obszarów województwa podkarpackiego Projekt Karpaty Przyjazne Ludziom współfinansowany

Bardziej szczegółowo

ELEKTRYCZNE METODY WYKRYWANIA ZAFAŁSZOWAŃ MIODU

ELEKTRYCZNE METODY WYKRYWANIA ZAFAŁSZOWAŃ MIODU Inżynieria Rolnicza 5(130)/2011 ELEKTRYCZNE METODY WYKRYWANIA ZAFAŁSZOWAŃ MIODU Deta Łuczycka, Antoni Szewczyk, Krzysztof Pruski Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU

RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU Puławy 2012 Zasobność gleb w siarkę Prawie 60% gleb w Polsce jest ubogich w siarkę. Niedobór siarki ogranicza zawartość i jakość białka i tłuszczu, ogranicza gromadzenie się

Bardziej szczegółowo