Automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych"

Transkrypt

1 Automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych Instrukcja laboratoryjna Podstawy robotyki program RoboWorks Opracował: mgr inż. Wojciech Błotnicki

2 Cel ćwiczenia. Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z podstawowymi zagadnieniami robotyki oraz przedstawienie programu do wizualizacji modeli robotów RoboWorks. Wprowadzenie. Podczas ćwiczenia studenci będą pracować z oprogramowaniem RoboWorks. Na stronie autora oprogramowania (Chetana Kapoora znajduję się darmowa werjsa programu RoboWorks Demo Version 3.0, jest to pełna wersja oprogramowania z przykładami oraz ''Helpem'' jednakże nie pozwala ona na zapisanie stworzonych projektów. Roboty przemysłowe jest to wg internetowej encyklopedii: Robot przemysłowy manipulacyjny robot przemysłowy jest automatycznie sterowaną, programowaną, wielozadaniową maszyną manipulacyjną o wielu stopniach swobody, posiadającą właściwości manipulacyjne lub lokomocyjne, stacjonarną lub mobilną, dla ważnych zastosowań przemysłowych. Roboty przemysłowe stosuje się w celu zastąpienia ludzi w pracy na stanowiskach uciążliwych i niebezpiecznych. Najczęściej wykonują one zadania ryzykowne (np. obsługa prasy lub praca w środowisku agresywnym chemicznie), monotonne (np. obsługa taśmy produkcyjnej), czy wymagające dużej siły fizycznej (np. rozładunek, załadunek), bądź wyjątkowej precyzji (np. zaawansowana obróbka materiałowa). Drugim ważnym powodem coraz powszechniejszego stosowania robotów w produkcji jest zyskowność takich inwestycji. Ponieważ po zaprogramowaniu do wykonywania powtarzających się czynności maszyny te mogą je wykonywać bezbłędnie przez całą dobę, pozwala to wypracować oszczędności wynikające z wysokiej jakości produktów i efektywniejszego wykorzystania środków produkcji. Stąd najbardziej opłacalne jest instalowanie robotów w produkcji wielkoseryjnej, gdzie skala produkcji jest duża. Dzięki temu osiąga się szybki zwrot kosztów inwestycji Roboty pracują szybciej, precyzyjnie, wydajniej oraz się nie męczą, jednakże są to ''nie myślące'' maszyny i stąd konieczne jest zapoznanie się z ich budową i sposobem działania. Np. wkroczenie osoby w przestrzeń roboczą manipulatora może spowodować jej śmierć, robot nie ''zauważy'' że ktoś stoi na jego drodze tylko będzie wykonywał zaprogramowaną czynność uderzając w ''przeszkodę'' na swojej drodze. Zasadnicze elementy składowe robota przemysłowego to: mechaniczny zespół wykonawczy (z napędami sterowanymi numerycznie); podręczny programator (Teach Pendant); zintegrowana szafa sterownicza (Controller). Mechaniczny zespół wykonawczy (to będzie przedmiotem laboratorium) Składa się z osi i ramion poruszanych za pomocą serwonapędów. Charakteryzują go następujące parametry:

3 Liczba swobodnych osi ruchu (stopni swobody) - standardowo od 2 do 6. Decyduje ona o możliwościach ruchu, a tym samym o wykonywanych przez robota czynnościach. Każda z osi ruchu ma ograniczenia związane z ruchem obrotowym - ilością stopni (w rozumieniu kąta - np. oś J1 na rys. 2 ma ograniczenie 340). Udźwig - maksymalny ciężar, jaki robot może podnieść i przemieszczać. Obszar roboczy - przestrzeń, w ramach której robot może operować (np. sięgnąć chwytakiem). Powtarzalność - parametr związany z precyzją ruchu - dokładność, z jaką robot powróci do żądanego punktu w przestrzeni. Prędkość ruchu - maksymalna prędkość, z jaką można poruszać poszczególnymi osiami ruchu, podawana w /s lub w mm/s. Przebieg ćwiczenia. Zadania do wykonania: Zadanie 1 zapoznanie z interfejsem programu Zapoznać się z dodatkami (na końcu instrukcji): Podstawy projektowania modelu manipulatora Opis struktury programu RoboWorks Uruchomić program RoboWorks oraz otworzyć przykład Kuka (File -> Open...) Zapoznać się z oknem wizualizacji robota (Kuka:1), sposobem wyświetlania, obrotu, skalowania oraz przesuwania robota. Prawy guzik myszy -> Iteractive mode: Rotation lewy przycisk myszy uaktywnia rotację brył w oknie podglądu wokół osi X i Y układu bazowego, Translation lewy przycisk myszy uaktywnia translację brył w oknie podglądu wzdłuż osi X i Y układu bazowego, Zooming lewy przycisk myszy uaktywnia zmianę wielkości brył w oknie podglądu, Picking pozwala na szybki dostęp do edycji atrybutów wskazanej bryły. Zapoznać się z oknem drzewa robota (Kuka:2) Zapoznać się z sposobem poruszania członami robota Kuka klawisze numeryczne 1-6 uruchamiają poszczególne stopnie swobody (klawisz numeryczny ruch ''do przodu''; shift + klawisz numeryczny ruch ''do tyłu'') Czy zakres ruchów 3-go stopnia swobody jest odpowiednio dobrany? Jeśli nie to ustawić właściwy zakres. W oknie drzewa robota należy znaleźć gałąź odpowiedzialną za 3ci stopień swobody (Link3), a następnie kliknąć w transformację odpowiedzialną za ruch tego ramienia (theta). W zakładce Name widzimy nazwę, oś wokół której odbywa się obrót oraz wartość obrotu aktualną i startową. W zakładce Control natomiast znajdują się: przycisk obsługujący, oraz limity wartości (tu należy wpisać poprawne wartości).

4 Zadanie 2 programowanie prostego ruchu modelu robota Kuka W celu stworzenia prostej animacji ruchu robota należy napisać prosty plik.dat który będzie zawierał koordynaty (wartości obrotów, przesunięć kolejnych transformacji) dla poszczególnych ramion robota. Aby wiedzieć jak nazywają oraz jak się zmieniają poszczególne stopnie swobody należy z menu Animation wybrać Monitor (pojawi się okienko z nazwami oraz wartościami poszczególnych stopni swobody). Następnie z menu Animation wybrać opcję Reset all spowoduje to wyzerowanie wszystkich wartości. Uruchamiać poszczególne elementy robota oraz obserwować w oknie Monitor jak zmieniają się wartości stopni swobody. Za pomocą notatnika utworzyć plik animacji robota Kuka1.DAT Otworzyć notatnik oraz wkleić do niego następującą sekwencje ruchów: KukaTheta-1 KukaTheta-2 KukaTheta-3 KukaTheta-4 KukaTheta-5 KukaTheta Zapisać plika jako Kuka1.dat Wczytać utworzony przez siebie plik (Animation -> From file) Ustawić parametry animacji (Speed rate: 1; Time Delay: 200), a następnie włączyć animację. Zadanie 3 model prostego robota o 2 stopniach swobody Utworzyć nowy projekt (File -> New) Utworzyć poszczególne elementy robota (podstawa, ramie1, ramie2) - w oknie drzewa zaznaczyć Root, - z menu Edit wybrać obcję Insert After, - wybrać zakładkę Other i wybrać grupę, - wpisać nazwę grupy (Podstawa) i kliknąć OK, - w onknie drzewa zaznaczyć Podsawe, kliknąć Insert After (menu Edit) i utworzyć Ramie1, a następnie w ten sam sposób Ramie2.

5 Utworzyć elementy podstawy - w oknie drzewa zaznaczyć Podstawę, następnie z menu Edit wybrać opcję Insert Child, - z zakładki Shape wybieramy Cube i wpisujemy dane do formularza jak na rys: Utworzyć elementy pierwszego ramienia - w oknie drzewa zaznaczyć Ramie1, wybrać Insert Child, a następnie z zakładki Transformation wybrać Translation oraz wypełnić formularz w następujący sposób: - dodać bryłę ramienia pierwszego: podświetlić (w oknie drzewa) TRANSLATION -> z menu Edit Insert Child -> wybrać Cube oraz wypełnić formularz:

6 - w zakładce wybrać rodzaj materiału (kolor np.: Bronze) - dodać transformację obrotu ramienia pierwszego: podświetlić TRANSLATION -> z menu Edit Insert Child -> z zakładki Transformation wybrać Rotation oraz wypełnić formularz w następujący sposób: Przejść do zakładki Control i wypełnić ja następująco:

7 Utworzyć elementy ramienia drugiego - - w oknie drzewa zaznaczyć Ramie2, wybrać Insert Child, a następnie z zakładki Transformation wybrać Translation oraz wypełnić formularz w następujący sposób: - dodać bryłę ramienia drugiego: podświetlić TRANSLATION -> z menu Edit Insert Child -> wybrać Cube oraz wypełnić formularz:

8 - w zakładce wybrać rodzaj materiału (kolor np.: Red) - dodać transformację ruchu ramienia drugiego: podświetlić TRANSLATION (gałąź ramienia2) -> z menu Edit Insert Child -> z zakładki Transformation wybrać Translation oraz wypełnić formularz w następujący sposób: Przejść do zakładki Control i wypełnić ja następująco:

9 Utworzyć prostą animację - z menu Animation wybrać Monitor i sprawdzić nazwy stopni swobody - w notatniku utworzyć plik PRZYKLAD.DAT o treści: Obrot_ramienia1 Ruch_ramienia Uruchomić animację (tak samo jak w zadaniu 2) Zaprojektowany robot powinien wyglądać w następujący sposób:

10 Zadanie 4 model robota Na podstawie doświadczeń z poprzednich zadań, instrukcji od prowadzącego oraz informacji zawartych w materiałach dodatkowych stworzyć model robota o trzech lub więcej stopniach swobody. Następnie utworzyć dla niego prostą animację. Przykład na rysunku poniżej: Zaliczenie ćwiczenia. Ocena dostateczna wykonanie zadań 1-3 Ocena dobra/bardzo dobra wykonanie zadania 4 Bibliografia. materiały dodatkowe pochodzą z: Materiały dodatkowe:

11 Podstawy projektowania modelu manipulatora. Po wybraniu File / New należy utworzyć strukturę drzewiastą typu: opisującą odpowiednio poszczególne elementy sceny roboczej: wykorzystując w tym celu polecenie Edit / Insert After / Other / Group. Każdy z elementów struktury składa się z określonego układu trzech elementów: bryły, materiału i transformacji: Przy czym możliwy jest wybór spośród następujących kształtów:

12 oraz transformacji w postaci: translacji, rotacji i skalowania. Każda z brył ma parametry ustawiane w kolejnym oknie edycyjnym, takie jak: określenie orientacji przez wybór położenia osi symetrii, wymiary geometryczne, rodzaj renderingu, barwa i rodzaj materiału. Translacja i rotacja wymagają natomiast określenia osi, wartości przesunięcia lub obrotu oraz parametrów sterowania. Te dwie transformacje mogą określać wzajemne położenie kilku brył tworzących jedno ogniwo manipulatora (wówczas są statyczne) lub opisywać złącze manipulatora wówczas posiadają atrybut dynamiczne: Pole Key Selector określa przycisk klawiatury przypisany danemu ruchowi (ruch w przeciwnym kierunku z Shift), natomiast pole Tag Name określa etykietę stosowaną w pliku z trajektorią (porównaj plik RWSave.m) dla zadania kolejnych położeń danego złącza. Kolejne pola pozwalają na zadanie zakresów ruchu i opcji zatrzymania złącza na ograniczeniach. Należy zwrócić uwagę aby osią złącza manipulatora zawsze była oś Z (notacja DH), w razie konieczności należy dokonać odpowiedniego obrotu/przesunięcia statycznego przed określaniem ruchu złącza. Kolejne układy współrzędnych związane z bryłami i transformacjami można wyświetlić w oknie ze sceną roboczą ustawiając w Edit opcję Coordinate Frames. Układ bazowy ma orientację jak na poniższym rysunku: Nie jest wskazane obracanie tego układu w oknie ze sceną robotyczną celem dopasowania do potrzeb modelowania. Należy dokonać transformacji tego układu (odpowiedniej translacji i rotacji) dla uzyskania właściwego położenia i orientacji układu bazowego tworzonego modelu robota.

13 Wygodną metodą tworzenia struktury manipulatora jest łączenie brył i transformacji jednego ogniwa w grupę i wyróżnianie ruchu złącza pomiędzy takimi grupami jak na rysunku: Użyteczną opcją pomagającą rozpoznać elementy struktury w scenie jest Highlighting w menu Edit. Należy zwrócić uwagę, że górne menu Edit jest inne dla aktywnego okna ze sceną i inne dla okna ze strukturą, w każdym z nich jest dodatkowo dostępne jako podręczne pod prawym przyciskiem myszy. Funkcje Transformation Start i Stop powodują, że zamknięte między nimi transformacje nie są widziane poza nimi, czyli orientacja układu za Tranformation Stop jest taka jak przed Start. Umożliwia to np. łatwe zdefiniowania dwóch szczęk chwytaka poruszających się synchronicznie jak w przykładzie: Przykłady zaczerpnięto z pliku ARMRobot.scn.

14 Opis struktury programu RoboWorks File umożliwia otwieranie nowych lub gotowych struktur robotów, a także wydrukowanie i zamknięcie programu, View umożliwia dostosowanie obszaru roboczego programu do potrzeb użytkownika. Składa się ono z dwóch poleceń: Toolbar włącza lub wyłącza pasek przycisków, Status Bar włącza lub wyłącza pasek stanu programu umieszczony na dole obszaru roboczego, Tree View włącza lub wyłącza okno umożliwiające edycję sceny. Help umożliwia skorzystanie z pomocy programu RoboWorks. Po otworzeniu nowego lub gotowego modelu robota w głównym menu uaktywniają się kolejne polecenia: Edit dostępne operacje zależą od tego jakie okno jest aktywne, Animation umożliwia obsługę animacji robota, Window umożliwia wzajemne położenie otwartych okien oraz wybranie jednego z nich. Gdy aktywne jest okno z widokiem sceny menu Edit zawiera: Background pozwala zmienić tło w oknie podglądu, Auto Rotation włączenie automatycznego obrotu wokół osi Y układu bazowego, Grid włącza siatkę jednostek, Coordinate Frames włącza układy współrzędnych związane z bryłami, Antialias włącza Iteractive mode: Rotation lewy przycisk myszy uaktywnia rotację brył w oknie podglądu wokół osi X i Y układu bazowego, Translation lewy przycisk myszy uaktywnia translację brył w oknie podglądu wzdłuż osi X i Y układu bazowego, Zooming lewy przycisk myszy uaktywnia zmianę wielkości brył w oknie podglądu, Picking pozwala na szybki dostęp do edycji atrybutów wskazanej bryły. Projection: Perspective projekcja perspektywiczna, Orthographic projekcja płaska, View pozwala na wybór rodzaju widoku: Reset powrót do widoku na płaszczyznę XY, Rendering opcje widoku sceny: Smooth Shaded wygładzanie krawędzi brył, Flat Shaded bez wygładzania, Wireframe siatka krawędzi brył. No Clear wyłącza wymazywanie zarysów brył w trakcie poruszania modelem. Gdy aktywne jest okno z widokiem struktury menu Edit zawiera: Undo cofnij, Redo powtórz, Insert Child wstaw poziom niżej w hierarchii, Insert After wstaw następny element na tym samym poziomie struktury, Cut wytnij, Copy skopiuj, Paste wstaw za danym obiektem na tym samym poziomie struktury, Paste Child wstaw na niższym poziomie w hierarchii, Locate wskaż dany element na podglądzie sceny,

15 Highlighting wskazuj wszystkie elementy na podglądzie sceny, Properties parametry obiektu, Menu Animation From file - wczytanie parametrów animacji z pliku (*.dat) Format pliku: w pierwszej linii nazwy kolejnych transformacji (Tag name) oddzielone znakami tabulacji, w kolejnych liniach: wartości przesunięć (obrotów), Po otworzeniu pliku pokazuje się okno File Player: Nazwapliku.scn. Kolejne przyciski od lewej to: Pole properties: Number of set points = n ilość wczytanych z pliku klatek animacji, Speed rate szybkość odtwarzania (co która klatka będzie pokazywana), From IPC włącza sterowanie modelem przez zewnętrzny program (IPC to InterProcess Communications), Reset all powrót modelu do stanu/położenia zdefiniowanego podczas projektowania, Teach pendant? Monitor pokazuje okno z nazwami transformacji i ich wartościami w czasie animacji Make default? Node selector (wybór obiektu) uaktywniony poleceniem Insert z menu Edit udostępnia obiekty z trzech grup pogrupowanych w zakładkach: Shape bryła, element składowy konstrukcji sceny o określonym kształcie, wymiarach i usytuowaniu w przestrzeni: - Cylinder walec,

16 - Cone stożek, - Disk dysk, - Annular Disk obręcz, - Sphere sfera, - Cube sześcian, - Wedge klin, Transformation przekształcenie układu odniesienia związanego z daną grupą obiektów: - Rotation rotacja, - Translation przesunięcie, - Scaling przeskalowanie, - Transformation start rozpoczęcie transformacji, - Transformation stop zatrzymanie transformacji, Other inne obiekty: - Material wybór materiału w oparciu o dostępną bazę, - Group utworzenie nowej grupy obiektów, - OnOff aktywacja/deaktywacja danego obiektu może odnosić się do wszystkich obiektów opisanych powyżej. Szczegółowe parametry ww. obiektów: Cube sześcian składa się z czterech zakładek : Dimensions wymiarowanie: Pola tekstowe: name nazwa bloku, location położenie bloku w trójwymiarowej przestrzeni; poprzez podanie współrzędnych X, Y, Z (kolejne pola) wpływamy na położenie środka bryły względem bieżącego układu współrzędnych, wymiary bloku: - widht szerokość (oś X) - height wysokość(oś Y) - depth głębokość(oś Z) Rendering pokrycie, wypełnienie: Opcje do wyboru: show bounding box pokaż / ukryj krawędzie bryły, bounding box color wybór koloru krawędzi, face to shade cieniowana ściana: - front - frontowa, - back - tylnia, - both przednia i tylnia, Pole tekstowe: bounding box line grubość krawędzi bloku, Opcje renderowania: smooth shaded cieniowanie wygładzone, flat shaded cieniowanie płaskie, wireframe brak wypełnienia (same krawędzie), możliwy jest także wybór koloru krawędzi i ich grubości (pole tekstowe), Material wybór rodzaju materiału do budowy bloku, Notes notatki, komentarze.

17 Cylinder walec, Cone stożek: Okno pokazane na rysunku zawiera cztery zakładki: Dimensions rozmiary: Name nazwa węzła, Top Radius górny promień, Bottom Radius dolny promień, Height wysokość walca, Start Angle kąt początkowy, Stop Angle kąt końcowy (kąt zawiera się w przedziale [0 ;360 ]), Number of Facets liczba ścian (boków podstawy obiektu), Axis oś wzdłuż ktorej węzeł będzie się obracał, Location położenie elementu. Rendering: Show Bounding Box pokazuje ramkę ograniczającą, Bounding Box Color kolor ramki, Bounding Box Line grubość ramki, Face To Shade pozwala wybrać, która strona ma być cieniowana. Rendering: Smooth Shaded gładko cieniowany, Flat Shaded płasko cieniowany, Wireframe widok ramkowy, Wireframe Color kolor ramki, Wireframe Line Width szerokość ramek. Material materiał, tworzywo:

18 Material Name nazwa materiału wybiera się rodzaj (wygląd) materiału węzła, Use Previous Material użyj poprzedniego materiału. Notes notatki w oknie możemy zapisywać różne informacje, które mogą być przydatne dla przyszłych użytkowników naszego robota. Istotną informacją jest, iż tylko używając tego kształtu (Cylinder) możemy stworzyć stożek ścięty. Przycisk OK. potwierdza zmiany i zamyka okno, Anuluj zamyka okno nie zatwierdzając zmian, Pomoc otwiera pomoc.gdy zamiast Cylinder wybierzemy Cone (stożek), to zmieni się tylko zakładka Dimensions: Rożnice polegają na tym, iż stożek posiada tylko jedną średnicę: Radius średnica podstawy stożka, Height wysokość stożka. Pozostałe opcje są identyczne jak dla walca.

19 Disk Dysk Zakładka Dimensions - Name wpisujemy nazwę dysku - Radius podajemy promień dysku (liczba pomiędzy ) - Start Angle wycięcie dysku w stopniach - Stop Angle max. zakres dysku w stopniach - Number of Facetes kształt dysku liczba boków w wielokącie - Axis, Location położenie dysku w przestrzeni Zakładka Rendering jak poprzednio Zakładka Material jak poprzednio Zakładka Notes jak poprzednio Annular-Disk - Pierścień Zakładka Dimensions - Outer promień wewnętrzny pierścienia (liczba pomiędzy ) - Iner Radius promień zewnętrzny pierścienia (liczba pomiędzy ) Pozostałe zakładki analogicznie jak dla Disk Sphere Sfera Zakładka Dimensions - Vertical Radius pionowy promień sfery - Horizontal Radius poziomy promień sfery Pozostałe zakładki analogicznie jak dla Disk Cube tworzy sześcian o następujących parametrach: Dimensions definiuje położenie i wymiary tworzonego sześcianu Name nazwa części Location położenie środka sześcianu w notacji X, Y, Z Width długość ( kier X) Height wysokość ( kier Y) Depth szerokość ( kier Z) Rendering jak poprzednio Material jak poprzednio Notes jak poprzednio Wedge tworzy prostopadłościan o następujących parametrach Dimensions definiuje położenie i wymiary tworzonej bryły Name nazwa części Location położenie środka sześcianu w notacji X, Y, Z Bottom Width długość ( kier X) Height wysokość ( kier Y) Top Width długość góry (kier X) Depth szerokość ( kier Z) Top Offset przesunięcie w zależności od wybranej osi (Axis ) X, Y, Z Pozostałe zakładki analogicznie jak dla Disk Transformation-Rotation (obrót) Zakładka Name - Name wpisujemy nazwę obrotu - Axis wybieramy oś obrotu

20 - Other możemy wprowadzić własną oś obrotu - Initial Value wartość kąta o jaki chcemy obrócić w stopniach - Current Value zapamiętywanie ostatniej wartości kąta obrotu i możliwość powrotu do niej Zakładka Control - Static- stała wartość kąta obrotu - Dynamic dynamiczna zmiana kąta obrotu (w każdym kroku obraca o zadaną wartość): - Key Selector możliwość definicji, który powoduje obrót - Increment - wartość o jaką obróci się obiekt po naciśnięciu danego klawisza - Tag Name identyfikator (patrz menu Animation FromFile) - Limits określenie maksymalnej i minimalnej wartości - Warnings zatrzymanie przy uzyskaniu limitowanej wartości Zakładka Notes umożliwia umieszczanie własnych komentarzy i adnotacji Transformation-Translation (przesunięcie) Okno dialogowe jest identyczne jak dla Rotation, jedynie zamiast obrotu jest przesunięcie. Transformation-Scaling skalowanie przestrzeni, trzy zakładki: Name nazwa skalowania, skalowanie jest możliwe względem osi X, Y, Z oraz Other (względem dowolnie wybranego wektora). W polu tekstowym Initial value ustawiamy krotność skalowania (natomiast pole current value wskazuje bieżącą krotność). Control wybór rodzaju skalowania: static statyczne, jednokrotne dla danej osi o wartości określonej w polu initial value, dynamic dynamiczne, wielokrotne, wywoływane przez klawisz określony w polu Key selector Opcje do wyboru: Key selector przyporządkowanie klawisza na klawiaturze do skalowania, Increment krotność skalowania dla skalowania dynamicznego, Tag name określa etykietę tekstową stosowaną w pliku ze skalowaniem, Kolejne pola pozwalają na zadanie zakresów ruchu i opcji zatrzymania złącza na ograniczeniach: Tag scaling krotność skalowania dla wybranego znacznika, Ograniczenia Limits: minimum value minimalna wartość skalowania, maximum value maksymalna wartość skalowania, Warnings ostrzeżenia: Stop at limit crossing zatrzymanie transformacji po przekroczeniu limitu skalowania. Notes notatki, komentarze. Funkcje Transformation Start i Transformation Stop powodują, że zamknięte między nimi transformacje nie są widziane poza nimi, czyli orientacja układu za Transformation Stop jest taka jak przed Transformation Start. Other inne obiekty: Material wybór koloru dla wszystkich następnych elementów umieszczanych w dalszej części struktury

21 Group pozwala zgrupować na niższym poziomie struktury poszczególne część robota np. dotyczące podstawy, ramienia, nadgarstka itd. Name pozwala nazwać daną grupę np. ramię, zawiera również spis wszystkich potomków wraz z opisem Notes pozwala na zapisanie własnych uwag dotyczących danej grupy On Off wykorzystuje się w przypadkach gdy chcemy ukryć pewne części robota lub całość zależnie od umiejscowienia w strukturze (okno Tree View) Name nazwa przełącznika Apply to: określa zastosowanie do: Shapes kształtów Transformation przekształceń Material materiału Initial Value wartość początkowa włączony/wyłączony Control wybór wartości Dynamic umożliwia przypisanie klawisza oraz etykiety (patrz menu Animation FromFile) którymi będzie można uaktywniać przełącznik, deaktywacja następuje przy pomocy kombinacji shift + wybrany klawisz. Notes notatki.

Wprowadzenie do rysowania w 3D. Praca w środowisku 3D

Wprowadzenie do rysowania w 3D. Praca w środowisku 3D Wprowadzenie do rysowania w 3D 13 Praca w środowisku 3D Pierwszym krokiem niezbędnym do rozpoczęcia pracy w środowisku 3D programu AutoCad 2010 jest wybór odpowiedniego obszaru roboczego. Można tego dokonać

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę

1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14. 1.2 Ustawienia wprowadzające. Auto CAD 14 1-1. Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę Auto CAD 14 1-1 1. Wprowadzenie. 1.1 Uruchamianie AutoCAD-a 14 Aby uruchomić AutoCada 14 kliknij ikonę AutoCAD-a 14 można uruchomić również z menu Start Start Programy Autodesk Mechanical 3 AutoCAD R14

Bardziej szczegółowo

BRYŁY PODSTAWOWE I OBIEKTY ELEMENTARNE

BRYŁY PODSTAWOWE I OBIEKTY ELEMENTARNE Przemysław KLOC, Krzysztof KUBISTA BRYŁY PODSTAWOWE I OBIEKTY ELEMENTARNE Streszczenie: Niniejszy rozdział dotyczy wykorzystania brył podstawowych i obiektów elementarnych podczas modelowania 3D. Napisany

Bardziej szczegółowo

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl

SolidWorks 2012 odpowiedzi na często zadawane pytania Jerzy Domański, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, jdom@uwm.edu.pl Materiały pomocnicze dla studentów z zakresu zastosowania programu SolidWorks 2012 Autor Jerzy Domański jdom@uwm.edu.pl Wydział Nauk Technicznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Materiały przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07

Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 Compas 2026 Vision Instrukcja obsługi do wersji 1.07 1 2 Spis treści Integracja...5 1.Compas 2026 Lan...5 Logowanie...7 Użytkownicy...8 Raporty...10 Tworzenie wizualizacji Widoki...12 1.Zarządzanie widokami...12

Bardziej szczegółowo

Grafika Komputerowa Materiały Laboratoryjne

Grafika Komputerowa Materiały Laboratoryjne Grafika Komputerowa Materiały Laboratoryjne Laboratorium 10 Blender, podstawy Wstęp Blender jest rozbudowanym narzędziem do tworzenia i edycji obiektów, scen i animacji 3D. Poznanie go na przyzwoitym poziomie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Mechatroniki Instytut Automatyki i Robotyki

Politechnika Warszawska Wydział Mechatroniki Instytut Automatyki i Robotyki Politechnika Warszawska Wydział Mechatroniki Instytut Automatyki i Robotyki Ćwiczenie laboratoryjne 2 Temat: Modelowanie powierzchni swobodnych 3D przy użyciu programu Autodesk Inventor Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Rozpoczynamy rysunek pojedynczej części

Rys. 1. Rozpoczynamy rysunek pojedynczej części Inventor cw1 Otwieramy nowy rysunek typu Inventor Part (ipt) pojedyncza część. Wykonujemy to następującym algorytmem, rys. 1: 1. Na wstędze Rozpocznij klikamy nowy 2. W oknie dialogowym Nowy plik klikamy

Bardziej szczegółowo

Tworzenie nowego rysunku Bezpośrednio po uruchomieniu programu zostanie otwarte okno kreatora Nowego Rysunku.

Tworzenie nowego rysunku Bezpośrednio po uruchomieniu programu zostanie otwarte okno kreatora Nowego Rysunku. 1 Spis treści Ćwiczenie 1...3 Tworzenie nowego rysunku...3 Ustawienia Siatki i Skoku...4 Tworzenie rysunku płaskiego...5 Tworzenie modeli 3D...6 Zmiana Układu Współrzędnych...7 Tworzenie rysunku płaskiego...8

Bardziej szczegółowo

Symulacja działania sterownika dla robota dwuosiowego typu SCARA w środowisku Matlab/Simulink.

Symulacja działania sterownika dla robota dwuosiowego typu SCARA w środowisku Matlab/Simulink. Symulacja działania sterownika dla robota dwuosiowego typu SCARA w środowisku Matlab/Simulink. Celem ćwiczenia jest symulacja działania (w środowisku Matlab/Simulink) sterownika dla dwuosiowego robota

Bardziej szczegółowo

c. Przesuwamy sześcian wzdłuż osi Z o wartość 5

c. Przesuwamy sześcian wzdłuż osi Z o wartość 5 Celem ćwiczenia będzie stworzenie i zaanimowanie kół zębatych. W przykładzie, posłużymy się metodami odejmowania określonych części obiektu, wykorzystamy funkcję Boolean, która działa na zasadzie algebry

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Sendor Słowa kluczowe Meble kuchenne w Intericad. Otwieramy moduł kuchenny korzystając z menu: Moduł kuchenny/pokaż Bibliotekę

Krzysztof Sendor Słowa kluczowe Meble kuchenne w Intericad. Otwieramy moduł kuchenny korzystając z menu: Moduł kuchenny/pokaż Bibliotekę Program Intericad T5 Wersja polska Przygotował: Krzysztof Sendor Słowa kluczowe Meble kuchenne w Intericad Tworzenie zabudowy kuchennej w Intericad T5 Otwieramy moduł kuchenny korzystając z menu: Moduł

Bardziej szczegółowo

1. Dostosowanie paska narzędzi.

1. Dostosowanie paska narzędzi. 1. Dostosowanie paska narzędzi. 1.1. Wyświetlanie paska narzędzi Rysuj. Rys. 1. Pasek narzędzi Rysuj W celu wyświetlenia paska narzędzi Rysuj należy wybrać w menu: Widok Paski narzędzi Dostosuj... lub

Bardziej szczegółowo

Podstawy 3D Studio MAX

Podstawy 3D Studio MAX Podstawy 3D Studio MAX 7 grudnia 2001 roku 1 Charakterystyka programu 3D Studio MAX jest zintegrowanym środowiskiem modelowania i animacji obiektów trójwymiarowych. Doświadczonemu użytkownikowi pozwala

Bardziej szczegółowo

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku.

W tym ćwiczeniu zostanie wykonany prosty profil cienkościenny, jak na powyŝszym rysunku. ĆWICZENIE 1 - Podstawy modelowania 3D Rozdział zawiera podstawowe informacje i przykłady dotyczące tworzenia trójwymiarowych modeli w programie SolidWorks. Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale są podstawą

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy

Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy Edytor tekstu MS Word 2003 - podstawy Cz. 4. Rysunki i tabele w dokumencie Obiekt WordArt Jeżeli chcemy zamieścić w naszym dokumencie jakiś efektowny napis, na przykład hasło reklamowe, możemy wykorzystać

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy OpenOffice to darmowy zaawansowany pakiet biurowy, w skład którego wchodzą następujące programy: edytor tekstu Writer, arkusz kalkulacyjny Calc, program do tworzenia

Bardziej szczegółowo

1 Zasady bezpieczeństwa

1 Zasady bezpieczeństwa 1 Zasady bezpieczeństwa W trakcie trwania zajęć laboratoryjnych ze względów bezpieczeństwa nie należy przebywać w strefie działania robota, która oddzielona jest od pozostałej części laboratorium barierkami.

Bardziej szczegółowo

1.1. Przykład projektowania konstrukcji prętowej z wykorzystaniem ekranów systemu ROBOT Millennium

1.1. Przykład projektowania konstrukcji prętowej z wykorzystaniem ekranów systemu ROBOT Millennium ROBOT Millennium wersja 20.0 - Podręcznik użytkownika (PRZYKŁADY) strona: 3 1. PRZYKŁADY UWAGA: W poniższych przykładach została przyjęta następująca zasada oznaczania definicji początku i końca pręta

Bardziej szczegółowo

DesignCAD 3D Max 24.0 PL

DesignCAD 3D Max 24.0 PL DesignCAD 3D Max 24.0 PL Październik 2014 DesignCAD 3D Max 24.0 PL zawiera następujące ulepszenia i poprawki: Nowe funkcje: Tryb RedSDK jest teraz dostępny w widoku 3D i jest w pełni obsługiwany przez

Bardziej szczegółowo

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.3

Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.3 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Edytor tekstów Word 2010 dla WINDOWS cz.3 Slajd 1 Slajd 2 Numerowanie i punktowanie Automatyczne ponumerowanie lub wypunktowanie zaznaczonych akapitów w

Bardziej szczegółowo

Maskowanie i selekcja

Maskowanie i selekcja Maskowanie i selekcja Maska prostokątna Grafika bitmapowa - Corel PHOTO-PAINT Pozwala definiować prostokątne obszary edytowalne. Kiedy chcemy wykonać operacje nie na całym obrazku, lecz na jego części,

Bardziej szczegółowo

Początek pracy z programem 3D Studio Max

Początek pracy z programem 3D Studio Max Początek pracy z programem 3D Studio Max Program 3D Studio Max jest programem służącym do modelowania i animacji obiektów 3D. W chwili obecnej firma Discreet wypuściła siódmą wersję tego programu.po otworzeniu

Bardziej szczegółowo

Operacje na gotowych projektach.

Operacje na gotowych projektach. 1 Operacje na gotowych projektach. I. Informacje wstępne. -Wiele firm udostępnia swoje produkty w postaci katalogów wykonanych w środowisku projektowania AutoCad. Podstawowym rozszerzeniem projektów stworzonych

Bardziej szczegółowo

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania.

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania. Elementy programu Paint Aby otworzyć program Paint, należy kliknąć przycisk Start i Paint., Wszystkie programy, Akcesoria Po uruchomieniu programu Paint jest wyświetlane okno, które jest w większej części

Bardziej szczegółowo

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej.

Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi funkcjami i pojęciami związanymi ze środowiskiem AutoCAD 2012 w polskiej wersji językowej. W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2012. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska A.: Obsługa programu AutoCAD 14 i 2000.

Bardziej szczegółowo

Katedra Zarządzania i Inżynierii Produkcji 2013r. Materiały pomocnicze do zajęć laboratoryjnych

Katedra Zarządzania i Inżynierii Produkcji 2013r. Materiały pomocnicze do zajęć laboratoryjnych Materiały pomocnicze do zajęć laboratoryjnych 1 Używane w trakcie ćwiczeń moduły programu Autodesk Inventor 2008 Tworzenie złożenia Tworzenie dokumentacji płaskiej Tworzenie części Obserwacja modelu/manipulacja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r.

Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. Instrukcja wprowadzania graficznych harmonogramów pracy w SZOI Wg stanu na 21.06.2010 r. W systemie SZOI została wprowadzona nowa funkcjonalność umożliwiająca tworzenie graficznych harmonogramów pracy.

Bardziej szczegółowo

ROBOTY PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM FANUC S-420F

ROBOTY PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM FANUC S-420F ROBOTY PRZEMYSŁOWE LABORATORIUM FANUC S-420F Wstęp Roboty przemysłowe FANUC Robotics przeznaczone są dla szerokiej gamy zastosowań, takich jak spawanie ( Spawanie to jedno z najczęstszych zastosowań robotów.

Bardziej szczegółowo

Tomography Tracking Instrukcja użytkownika

Tomography Tracking Instrukcja użytkownika Tomography Tracking Instrukcja użytkownika 1 Spis treści 1. Wymagania... 3 2. Pierwsze uruchomienie... 3 3. Główne okno aplikacji... 3 4. Menu podręczne... 4 a. Zakładka File... 4 b. Zakładka Edit... 4

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

Nadają się do automatycznego rysowania powierzchni, ponieważ może ich być dowolna ilość.

Nadają się do automatycznego rysowania powierzchni, ponieważ może ich być dowolna ilość. CAD 3W zajęcia nr 2 Rysowanie prostych powierzchni trójwymiarowych. 1. 3wpow (3dface) powierzchnia trójwymiarowa Rysujemy ją tak, jak pisze się literę S (w przeciwieństwie do powierzchni 2W (solid), którą

Bardziej szczegółowo

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu Spis treści 1. Zgłoszenia serwisowe wstęp... 2 2. Obsługa konta w solidnym serwisie... 2 Rejestracja w serwisie...3 Logowanie się do serwisu...4 Zmiana danych...5 3. Zakładanie i podgląd zgłoszenia...

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 - Podstawy materiałów i tekstur. Renderowanie obrazu i animacji

Ćwiczenie 4 - Podstawy materiałów i tekstur. Renderowanie obrazu i animacji Ćwiczenie 4 - Podstawy materiałów i tekstur. Renderowanie obrazu i animacji Materiał jest zbiorem informacji o właściwościach powierzchni. Składa się na niego kolor, sposób odbijania światła i sposób nakładania

Bardziej szczegółowo

Makra Access 2003 wg WSiP Wyszukiwanie, selekcjonowanie i gromadzenie informacji Ewa Mirecka

Makra Access 2003 wg WSiP Wyszukiwanie, selekcjonowanie i gromadzenie informacji Ewa Mirecka Makra Access 2003 wg WSiP Wyszukiwanie, selekcjonowanie i gromadzenie informacji Ewa Mirecka Makra pozwalają na zautomatyzowanie często powtarzających się czynności. Opierają się na akcjach np.: otwarcie

Bardziej szczegółowo

2 Przygotował: mgr inż. Maciej Lasota

2 Przygotował: mgr inż. Maciej Lasota Laboratorium nr 2 1/6 Grafika Komputerowa 3D Instrukcja laboratoryjna Temat: Manipulowanie przestrzenią 2 Przygotował: mgr inż. Maciej Lasota 1) Manipulowanie przestrzenią Istnieją dwa typy układów współrzędnych:

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury

Słowa kluczowe Sterowanie klawiaturą, klawiatura, klawisze funkcyjne, przesuwanie obiektów ekranowych, wydawanie poleceń za pomocą klawiatury Obsługa za pomocą klawiatury Różnego typu interfejsy wykorzystują różne metody reagowania i wydawania poleceń przez użytkownika. W środowisku graficznym najpopularniejsza jest niewątpliwie mysz i inne

Bardziej szczegółowo

WIZUALIZER 3D APLIKACJA DOBORU KOSTKI BRUKOWEJ. Instrukcja obsługi aplikacji

WIZUALIZER 3D APLIKACJA DOBORU KOSTKI BRUKOWEJ. Instrukcja obsługi aplikacji /30 WIZUALIZER 3D APLIKACJA DOBORU KOSTKI BRUKOWEJ Instrukcja obsługi aplikacji Aby rozpocząć pracę z aplikacją, należy zarejestrować się w celu założenia konta. Wystarczy wpisać imię, nazwisko, adres

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Napędu robotów

Laboratorium Napędu robotów WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT MASZYN, NAPĘDÓW I POMIARÓW ELEKTRYCZNYCH Laboratorium Napędu robotów INS 5 Ploter frezująco grawerujący Lynx 6090F 1. OPIS PRZYCISKÓW NA PANELU STEROWANIA. Rys. 1. Przyciski

Bardziej szczegółowo

True Space 3.2 KURS PODSTAWOWY. program można ściągn ąć za darmo ze strony www.caligari.com. Co to właściwie jest?

True Space 3.2 KURS PODSTAWOWY. program można ściągn ąć za darmo ze strony www.caligari.com. Co to właściwie jest? True Space 3.2 KURS PODSTAWOWY program można ściągn ąć za darmo ze strony www.caligari.com Co to właściwie jest? True Space 3.2 jest programem do tworzenia animacji, realistycznej grafiki i wirtualnych

Bardziej szczegółowo

Przykład 1 wałek MegaCAD 2005 2D przykład 1 Jest to prosty rysunek wałka z wymiarowaniem. Założenia: 1) Rysunek z branży mechanicznej; 2) Opracowanie w odpowiednim systemie warstw i grup; Wykonanie 1)

Bardziej szczegółowo

Access - Aplikacja. Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji

Access - Aplikacja. Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji Tworzenie bazy danych w postaci aplikacji Access - Aplikacja 1. Otwórz plik zawierający bazę danych Wypożyczalni kaset video o nazwie Wypożyczalnia.mdb. 2. Utworzy kwerendę, która wyświetli tytuły i opisy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki

Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki Ćwiczenie 1: Pierwsze kroki z programem AutoCAD 2010 1 Przeznaczone dla: nowych użytkowników programu AutoCAD Wymagania wstępne: brak Czas wymagany do wykonania: 15 minut W tym ćwiczeniu Lekcje zawarte

Bardziej szczegółowo

Tworzenie raportów. Ćwiczenie 1. Utwórz Autoraport przedstawiający tabelę Studenci. - 1 -

Tworzenie raportów. Ćwiczenie 1. Utwórz Autoraport przedstawiający tabelę Studenci. - 1 - - 1 - Tworzenie raportów 1. Wstęp Raporty-zawierają dane z tabel lub kwerend odpowiednio uporządkowane w pożądany przez użytkownika sposób. Raport jest wygodnym sposobem prezentacji danych w postaci wydrukowanej.

Bardziej szczegółowo

Skalowanie i ustawianie arkuszy/układów wydruku w AutoCAD autor: M. Motylewicz, 2012

Skalowanie i ustawianie arkuszy/układów wydruku w AutoCAD autor: M. Motylewicz, 2012 1 z 72 Rysunek rysujemy w skali rzeczywistej tzn. jeżeli pas ruchu ma szerokość 3,5m to wpisujemy w AutoCAD: 3,5 jednostki (mapa oczywiście również musi być wstawiona w skali 1:1). Opisany w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

Dodanie nowej formy do projektu polega na:

Dodanie nowej formy do projektu polega na: 7 Tworzenie formy Forma jest podstawowym elementem dla tworzenia interfejsu użytkownika aplikacji systemu Windows. Umożliwia uruchomienie aplikacji, oraz komunikację z użytkownikiem aplikacji. W trakcie

Bardziej szczegółowo

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów

Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Menu Plik w Edytorze symboli i Edytorze widoku aparatów Informacje ogólne Symbol jest przedstawieniem graficznym aparatu na schemacie. Oto przykład przekaźnika: Widok aparatu jest przedstawieniem graficznym

Bardziej szczegółowo

Bazy danych raporty. 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5BIB.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego.

Bazy danych raporty. 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5BIB.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego. Bazy danych raporty 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5BIB.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego. 2. Otwórz bazę (F:\M5BIB). 3. Utwórz raport wyświetlający wszystkie pola z tabeli KSIAZKI. Pozostaw ustawienia

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNE SYSTEMY STEROWANIA INSTRUKCJA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO

INFORMATYCZNE SYSTEMY STEROWANIA INSTRUKCJA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO INFORMATYCZNE SYSTEMY STEROWANIA INSTRUKCJA ĆWICZENIA LABORATORYJNEGO Ćwiczenie nr 8 Wonderware InTouch wprowadzenie oraz tworzenie okien i obiektów Czas trwania: 4h I. CHARAKTERYSTYKA ĆWICZENIA Cel i

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 2. Wstawianie obiektów do slajdu Do slajdów w naszej prezentacji możemy wstawić różne obiekty (obraz, dźwięk, multimedia, elementy ozdobne),

Bardziej szczegółowo

Główne elementy zestawu komputerowego

Główne elementy zestawu komputerowego Główne elementy zestawu komputerowego Monitor umożliwia oglądanie efektów pracy w programach komputerowych Mysz komputerowa umożliwia wykonywanie różnych operacji w programach komputerowych Klawiatura

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do ćwiczeń laboratoryjnych

Materiały pomocnicze do ćwiczeń laboratoryjnych Materiały pomocnicze do ćwiczeń laboratoryjnych Badanie napędów elektrycznych z luzownikami w robocie Kawasaki FA006E wersja próbna Literatura uzupełniająca do ćwiczenia: 1. Cegielski P. Elementy programowania

Bardziej szczegółowo

O czym należy pamiętać?

O czym należy pamiętać? O czym należy pamiętać? Podczas pracy na płaszczyźnie możliwe jest wprowadzanie współrzędnych punktów w następujących układach: - układ współrzędnych kartezjańskich: x, y służy do rysowania odcinków o

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 10 Bloki Dynamiczne

Ćwiczenie nr 10 Bloki Dynamiczne Ćwiczenie nr 10 Bloki Dynamiczne Bloki dynamiczne zawierają oprócz elementów rysunkowych i/lub atrybutów również operacje na elementach bloku. Aby można było je realizować konieczne są specjalne obiekty

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Cz. 5. Tabulatory i inne funkcje edytora OpenOffice Writer Tabulatory umożliwiają wyrównanie tekstu do lewej, do prawej, do środka, do znaku dziesiętnego lub do

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC

PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC Uniwersytet im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Instytut Techniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Opracował: Marek Jankowski PROGRAMOWANIE OBRABIAREK CNC W JĘZYKU SINUMERIC Cel ćwiczenia: Napisanie

Bardziej szczegółowo

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum Grażyna Koba Grafika komputerowa materiały dodatkowe do podręcznika Informatyka dla gimnazjum Rysunki i animacje w Edytorze postaci 1. Rysunek w Edytorze postaci Edytor postaci (rys. 1.) jest częścią programu

Bardziej szczegółowo

ESSELTE EASY PRINT Pomoc

ESSELTE EASY PRINT Pomoc ESSELTE EASY PRINT Pomoc INDEX 1 Wymagania systemowe 3 1.1 Przeglądarka internetowa 3 1.2 Program Acrobat Reader 3 2 Rejestracja, logowanie i moje konto 4 2.1 Dlaczego należy się zarejestrować? 4 2.2 Jak

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu MS Word 2010 - podstawy

Edytor tekstu MS Word 2010 - podstawy Edytor tekstu MS Word 2010 - podstawy Cz. 4. Rysunki w dokumencie Obiekt WordArt Jeżeli chcemy zamieścid w naszym dokumencie jakiś efektowny napis, na przykład hasło reklamowe, możemy wykorzystad galerię

Bardziej szczegółowo

I. Spis treści I. Spis treści... 2 II. Kreator szablonów... 3 1. Tworzenie szablonu... 3 2. Menu... 4 a. Opis ikon... 5 3. Dodanie nowego elementu...

I. Spis treści I. Spis treści... 2 II. Kreator szablonów... 3 1. Tworzenie szablonu... 3 2. Menu... 4 a. Opis ikon... 5 3. Dodanie nowego elementu... Kreator szablonów I. Spis treści I. Spis treści... 2 II. Kreator szablonów... 3 1. Tworzenie szablonu... 3 2. Menu... 4 a. Opis ikon... 5 3. Dodanie nowego elementu... 7 a. Grafika... 7 b. Tekst... 7 c.

Bardziej szczegółowo

MOSAICO ENGINEERING Instrukcja użytkownika

MOSAICO ENGINEERING Instrukcja użytkownika MOSAICO ENGINEERING Instrukcja użytkownika PL MOSAICO ENGINEERING INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. 1 Bezpieczeństwo... 1 Minimalne wymagania systemu... 1 Konfiguracja przeglądarki Internet Explorer.. 1 Instalowanie

Bardziej szczegółowo

CIĘCIE POJEDYNCZE MARMUR

CIĘCIE POJEDYNCZE MARMUR CIĘCIE POJEDYNCZE MARMUR START KONIEC 1. Parametry początku i końca cięcia (wpisywanie wartości, lub odczyt bieżącej pozycji): a. punkt start i punkt koniec b. punkt start i długość cięcia 2. Parametr:

Bardziej szczegółowo

STEROWNIK TUBY LED STM-64

STEROWNIK TUBY LED STM-64 STEROWNIK TUBY LED STM-64 INSTRUKCJA OBSŁUGI DLA WERSJI OPROGRAMOWANIA 1.1 WWW.SIGMA.NET.PL OPIS OGÓLNY Urządzenie przeznaczone jest do sterowania tubami led. Dzięki rozbudowanym funkcjom wyświetla bardzo

Bardziej szczegółowo

Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP

Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP Jak zrobić klasyczny button na stronę www? (tutorial) w programie GIMP Niniejszy tutorial jest wyłączną własnością Doroty Ciesielskiej Zapraszam na moją stronę http://www.direktorek03.wm studio.pl oraz

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 4. Animacje, przejścia, pokaz slajdów Dzięki animacjom nasza prezentacja może stać się bardziej dynamiczna, a informacje, które chcemy przekazać,

Bardziej szczegółowo

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy

Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Edytor tekstu OpenOffice Writer Podstawy Cz. 3. Rysunki w dokumencie Obiekt Fontwork Jeżeli chcemy zamieścić w naszym dokumencie jakiś efektowny napis, na przykład tytuł czy hasło promocyjne, możemy w

Bardziej szczegółowo

Temat: Modelowanie 3D rdzenia wirnika silnika skokowego

Temat: Modelowanie 3D rdzenia wirnika silnika skokowego Techniki CAD w pracy inŝyniera Aplikacja programu Autodesk Inventor 2010. Studium stacjonarne i niestacjonarne. Kierunek: Elektrotechnika Temat: Modelowanie 3D rdzenia wirnika silnika skokowego Opracował:

Bardziej szczegółowo

Podstawy pracy z edytorem tekstu. na przykładzie Open Office

Podstawy pracy z edytorem tekstu. na przykładzie Open Office Podstawy pracy z edytorem tekstu na przykładzie Open Office inż. Krzysztof Głaz krzysztof.glaz@gmail.com http://krzysztofglaz.eu.org Wprowadzenie Dokument ten został napisany jako pomoc dla osób, które

Bardziej szczegółowo

RYSUNEK TECHNICZNY I GEOMETRIA WYKREŚLNA INSTRUKCJA DOM Z DRABINĄ I KOMINEM W 2D

RYSUNEK TECHNICZNY I GEOMETRIA WYKREŚLNA INSTRUKCJA DOM Z DRABINĄ I KOMINEM W 2D Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska Zakład Informacji Przestrzennej Inżynieria Środowiska INSTRUKCJA KOMPUTEROWA z Rysunku technicznego i geometrii wykreślnej RYSUNEK TECHNICZNY

Bardziej szczegółowo

Zajęcia nr 3. 1. Uruchomienie programu we własnej przestrzeni roboczej (Workspace)

Zajęcia nr 3. 1. Uruchomienie programu we własnej przestrzeni roboczej (Workspace) Zajęcia nr 3 Podstawy podstaw w 3D. Nie będziemy prawie nic rysować, ale zapoznamy się ze środowiskiem pracy w 3D. Osoby, które nie miały styczności z Microstation powinny w miarę możliwości przejść przez

Bardziej szczegółowo

47. Ćwiczenia przejściowe

47. Ćwiczenia przejściowe 47 47. Ćwiczenia przejściowe Poznane techniki operowania więzami geometrycznymi, wymiarowymi oraz parametrami użytkownika wykorzystamy do wykonania projektu konstrukcji opisanej całkowicie tylko jednym

Bardziej szczegółowo

62. Redagowanie rzutów 2D na podstawie modelu 3D

62. Redagowanie rzutów 2D na podstawie modelu 3D 62 62. Redagowanie rzutów 2D na podstawie modelu 3D Możliwość redagowania zespolonych z modelami 3D rzutów klasycznej dokumentacji 2D pojawiła się w wersji 2012 programu AutoCAD. Dopiero jednak w wersji

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

mfaktura Instrukcja instalacji programu Ogólne informacje o programie www.matsol.pl biuro@matsol.pl

mfaktura Instrukcja instalacji programu Ogólne informacje o programie www.matsol.pl biuro@matsol.pl mfaktura Instrukcja instalacji programu Ogólne informacje o programie www.matsol.pl biuro@matsol.pl Instalacja programu 1. Po włożeniu płytki cd do napędu program instalacyjny powinien się uruchomić automatyczne.

Bardziej szczegółowo

Lekcja 5 - PROGRAMOWANIE NOWICJUSZ

Lekcja 5 - PROGRAMOWANIE NOWICJUSZ Lekcja 5 - PROGRAMOWANIE NOWICJUSZ 1 Programowanie i program według Baltiego Najpierw sprawdźmy jak program Baltie definiuje pojęcia programowania i programu: Programowanie jest najwyższym trybem Baltiego.

Bardziej szczegółowo

PLOT - Program do obsługi drukarki

PLOT - Program do obsługi drukarki 1. Wprowadzenie. 1 PLOT - Program do obsługi drukarki W poprzednich rozdziałach dowiedzieliśmy się, jak wykonywać rysunki przy pomocy programu MegaCAD. W tym rozdziale opiszemy, jak wydrukować wykonany

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 - Tworzenie zmiennych i połączeń animacyjnych w InTouch u

Ćwiczenie 3 - Tworzenie zmiennych i połączeń animacyjnych w InTouch u Ćwiczenie 3 - Tworzenie zmiennych i połączeń animacyjnych w InTouch u Cel ćwiczenia: Zapoznanie się ze sposobami tworzenia zmiennych oraz definiowania z ich udziałem połączeń animacyjnych. 1. Poniższy

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz kalkulacyjny

Bardziej szczegółowo

Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia

Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia Utworzenie aplikacji mobilnej Po uruchomieniu Visual Studio pokazuje się ekran powitalny. Po lewej stronie odnośniki do otworzenia lub stworzenia nowego projektu (poniżej są utworzone projekty) Po kliknięciu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Laboratorium nr 14 PODSTAWY OBSŁUGI PROGRAMU WONDERWARE INTOUCH 10.1 Opracował: mgr inż. Marcel Luzar Cel: Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu

Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD. Rozpoczęcie pracy z AutoCAD-em. Uruchomienie programu Laboratorium z Grafiki InŜynierskiej CAD W przygotowaniu ćwiczeń wykorzystano m.in. następujące materiały: 1. Program AutoCAD 2010. 2. Graf J.: AutoCAD 14PL Ćwiczenia. Mikom 1998. 3. Kłosowski P., Grabowska

Bardziej szczegółowo

GIMP Grafika rastrowa (Ćwiczenia cz. 2)

GIMP Grafika rastrowa (Ćwiczenia cz. 2) Zjazd 1 GIMP Grafika rastrowa (Ćwiczenia cz. 2) Zaznaczenia Aby zacząć profesjonalnie rysować w programie GIMP należy opanować tematykę zaznaczeń. Zaznaczenia (inaczej maski) służą do zaznaczania obszarów

Bardziej szczegółowo

Obrabiarki CNC. Nr 10

Obrabiarki CNC. Nr 10 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium Obrabiarki CNC Nr 10 Obróbka na tokarce CNC CT210 ze sterowaniem Sinumerik 840D Opracował: Dr inż. Wojciech Ptaszyński Poznań, 17 maja,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3: Rysowanie obiektów w programie AutoCAD 2010

Ćwiczenie 3: Rysowanie obiektów w programie AutoCAD 2010 Ćwiczenie 3: Rysowanie obiektów w programie AutoCAD 2010 1 Przeznaczone dla: nowych użytkowników programu AutoCAD Wymagania wstępne: brak Czas wymagany do wykonania: 15 minut W tym ćwiczeniu Lekcje zawarte

Bardziej szczegółowo

6.1 Pasek menu. Pasek menu modułu 3Dstudio zawiera następujące przyciski funkcyjne:

6.1 Pasek menu. Pasek menu modułu 3Dstudio zawiera następujące przyciski funkcyjne: 6. Moduł 3Dstudio W module 3Dstudio mogą Państwo indywidualnie projektować wirtualne wnętrza włącznie z oknami i drzwiami. Można je modelować przy użyciu barw, materiałów ulubionych oraz zapamiętywać projekty

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów

Podstawy technologii cyfrowej i komputerów BESKIDZKIE TOWARZYSTWO EDUKACYJNE Podstawy technologii cyfrowej i komputerów Budowa komputerów cz. 2 systemy operacyjne mgr inż. Radosław Wylon 2010 1 Spis treści: Rozdział I 3 1. Systemy operacyjne 3

Bardziej szczegółowo

CADcat. Najważniejsze funkcje programu Wprowadzenie

CADcat. Najważniejsze funkcje programu Wprowadzenie CADcat. Najważniejsze funkcje programu Wprowadzenie Spis treści Spis treści...2 1 Instalacja...3 2 Wybór części (Przykład: DIN 912, M5x30, 8.8, bez powłoki)...5 2.1 Sposób 1: Drzewo części...5 2.2 Sposób

Bardziej szczegółowo

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1

Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Informatyka Arkusz kalkulacyjny Excel 2010 dla WINDOWS cz. 1 Slajd 1 Excel Slajd 2 Ogólne informacje Arkusz kalkulacyjny podstawowe narzędzie pracy menadżera Arkusz

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI

UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI UNIWERSYTET RZESZOWSKI KATEDRA INFORMATYKI LABORATORIUM TECHNOLOGIA SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH W BIOTECHNOLOGII Aplikacja bazodanowa: Cz. II Rzeszów, 2010 Strona 1 z 11 APLIKACJA BAZODANOWA MICROSOFT ACCESS

Bardziej szczegółowo

Narzędzia programu Paint

Narzędzia programu Paint Okno programu Paint Narzędzia programu Paint Na karcie Start znajduje się przybornik z narzędziami. Narzędzia te są bardzo przydatne w pracy z programem. Można nimi rysować i malować, kolorować i pisać,

Bardziej szczegółowo

Cykl lekcji informatyki w klasie IV szkoły podstawowej. Wstęp

Cykl lekcji informatyki w klasie IV szkoły podstawowej. Wstęp Cykl lekcji informatyki w klasie IV szkoły podstawowej Wstęp Poniżej przedstawiam cykl początkowych lekcji informatyki poświęconym programowi Paint. Nie są to scenariusze lekcji, lecz coś w rodzaju kart

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Obsługa grawerki Laser 500 i programu LaserCut 5.3 Dominik Rzepka, dominik.rzepka@agh.edu.pl Celem projektu jest wykonanie grawerunku na pleksi oraz

Bardziej szczegółowo