1. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych"

Transkrypt

1 1. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1118) Tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1227) 1 (zm.: Dz.U. 2010, Nr 40, poz. 224, Nr 134, poz. 903, Nr 205, poz. 1365, Nr 238, poz. 1578, Nr 257, poz. 1726; 2011, Nr 75, poz. 398, Nr 149, poz. 887, Nr 168, poz. 1001, Nr 187, poz. 1112, Nr 205, poz. 1203; 2012, poz. 118, poz. 251, poz. 637, poz. 664, poz. 1548; 2013, poz. 240) Dział I. Przepisy ogólne Rozdział 1. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy Literatura. Prace ogólne: K. Antonów (red.), M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2009; I. Jędrasik-Jankowska, K. Jankowska, Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, Warszawa 2011; J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków 2001; K. Kolasiński, Modele i funkcje ubezpieczeń społecznych, Toruń 1990; W. Szubert, Ubezpieczenie społeczne. Zarys systemu, Warszawa Literatura do art. 1: K. Antonów, Finansowe aspekty ubezpieczeń społecznych, PiZS 2002, Nr 11; K. Antonów, OFE ubezpieczenie versus oszczędzanie, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.) Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; K. Antonów (red.), M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- 1 Tekst jednolity ogłoszono dnia r. Lach 1

2 Przed Art Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu... nych. Komentarz, Warszawa 2009; R. Babińska, Wzruszalność prawomocnych decyzji rentowych, Warszawa 2007; T. Bińczycka-Majewska, Charakterystyka i zakres świadczeń w systemie ubezpieczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, PiZS 2003, Nr 5; E. Borowczyk, Organizacja ubezpieczeń społecznych, w: C. Jackowiak (red.), Rozwój ubezpieczeń społecznych w Polsce, Wrocław 1991; B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska, Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, Warszawa 2011; M. Gersdorf, B. Gudowska (red.), Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz, Warszawa 2012; C. Jackowiak, Ochrona praw nabytych w polskim systemie emerytalno-rentowym, PS 1992, Nr 11 12; C. Jackowiak, Oczekiwania i ekspektatywy w ubezpieczeniach społecznych, w: J. Jończyk (red.), Koncepcje i problemy ubezpieczenia społecznego, materiały IV Kolokwium Ubezpieczenia Społecznego, Wrocław 1987; A. Jabłoński, Charakter prawny środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; I. Jędrasik-Jankowska, Otwarte Fundusze Emerytalne jako element konstrukcyjny systemu emerytalnego, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; I. Jędrasik-Jankowska, Wymiar emerytury w polskim systemie ubezpieczenia społecznego, w: M. Pierzchalska (red.), Reforma systemu emerytalnego. Założenia, realizacja ustawowa, wdrażanie w życie, Radom 1999; I. Jędrasik-Jankowska, K. Jankowska, Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, Warszawa 2011; O. Farhauer, K. Borchardt, Bürgerversicherung eine Reformalternative?, Bonn 2004; J. Jończyk, Nowe prawo emerytalne, PiP 1999, Nr 7; J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków 2001; J. Jończyk, ZUS jako instytucja ubezpieczeń społecznych, w: U. Jackowiak, A. Malaka (red.), Problemy ubezpieczeń społecznych. W 70-lecie istnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Wrocław 2004; U. Kalina-Prasznic, Społeczne zabezpieczenie emerytalne pracowników, Warszawa 2012; U. Kalina-Prasznic, Uwagi o reformowaniu systemu emerytalnego, PiZS 1997, Nr 8; U. Kalina-Prasznic, Uwagi na temat reformy ubezpieczeń społecznych, PiZS 1999, Nr 1; K. Kolasiński, Konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego a nowy system ubezpieczeń społecznych, PiP 1999, Nr 5; K. Kolasiński, Modele i funkcje ubezpieczeń społecznych, Toruń 1990; K. Krzeczkowski, Idee przewodnie ubezpieczeń społecznych, Warszawa 1936; D.E. Lach, Kilka uwag na marginesie reformy ubezpieczenia emerytalnego, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; D.E. Lach, Wszechstronność a specjalizacja kilka uwag o rozdziale ubezpieczenia chorobowego i zdrowotnego, w: B. Wagner, A. Malaka (red.), Ubezpieczenia chorobowe, Iwonicz Zdrój 2010; D.E. Lach, S. Samol, K. Ślebzak, Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Komentarz, Warszawa 2010; E. Modliński, Ubezpieczenie społeczne czy jakaś nowoczesna forma filantropii, NP 1973, Nr 4; J. Orczyk, M. Żukowski, Formuła wymiaru emerytury przesłanki i skutki na tle porównawczym, w: C. Jackowiak (red.), Problemy ubezpiecze- 2 Lach

3 Rozdział 1. Zakres podmiotowy... Przed Art. 1 nia emerytalno-rentowego. I Krajowa Konferencja Polskiego Stowarzyszenia Ubezpieczenia Społecznego, Poznań, maj Warszawa 1987; R. Pacud, Elementy publiczno- i prywatnoprawne OFE. Potrzeba rekonstrukcji, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; R. Pacud, Oczekiwanie prawne na emeryturę dożywotnią (ekspektatywa), Bydgoszcz Katowice 2006; W. Piotrowski, Niektóre aspekty prawne reformowania systemu emerytalnego, RPEiS 1999, Nr 1; M. Rutkowski, Median voter ma głos, Gazeta Bankowa, lutego 2007; W. Sanetra, O założeniach nowego systemu świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, PiZS 2003, Nr 3; W. Szubert, Ubezpieczenie społeczne. Zarys systemu, Warszawa 1987; H. Szurgacz, Zagadnienie przekazywania przez państwo zadań w zakresie zabezpieczenia społecznego podmiotom niepublicznym, w: H. Szurgacz (red.), Konstytucyjne problemy prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Referaty na XV Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Wrocław r., Wrocław 2005; H. Szurgacz, M. Zagrosik, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w administracji socjalnej w Polsce, w: U. Jackowiak, A. Malaka (red.), Problemy ubezpieczeń społecznych. W 70-lecie istnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Wrocław 2004; K. Ślebzak, Konstytucyjne aspekty funkcjonowania drugiego filara ubezpieczenia emerytalnego, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; K. Ślebzak, Ochrona emerytalnych praw nabytych, Warszawa 2009; B. Wagner, Kapitałowy segment zreformowanego systemu emerytalnego, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; J. Wratny, Organizacja ubezpieczeń społecznych, w: C. Jackowiak (red.), Rozwój ubezpieczeń społecznych w Polsce, Wrocław 1991; F. Zacher, Zur Anatomie des Sozialrechtes, Die Sozialgerichtsbarkeit 1982, Heft 9; T. Zieliński, Idea wzajemności w socjalistycznym modelu ubezpieczeń społecznych, PiP 1981, Nr 2; T. Zieliński, Nowe emerytury samoubezpieczenie na starość, w: T. Bińczycka-Majewska (red.), Konstrukcje prawa emerytalnego, Kraków 2004; T. Zieliński, Ochrona praw nabytych zasada państwa prawnego, PiP 1992, Nr 3; T. Zieliński, Ubezpieczenia społeczne pracowników. Zarys systemu prawnego część ogólna, Warszawa Kraków Literatura do art. 2: K. Antonów (red.), M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2009; R. Babińska, Wzruszalność prawomocnych decyzji rentowych, Warszawa 2007; C. Jackowiak, Ochrona praw nabytych w polskim systemie emerytalno-rentowym, PS 1992, Nr 11 12; C. Jackowiak, Oczekiwania i ekspektatywy w ubezpieczeniach społecznych, w: J. Jończyk (red.), Koncepcje i problemy ubezpieczenia społecznego, materiały IV Kolokwium Ubezpieczenia Społecznego, Wrocław 1987; I. Jędrasik-Jankowska, K. Jankowska, Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, Warszawa 2011; E. Modliński, Ubezpieczenie społeczne czy jakaś nowoczesna forma filantropii, NP 1973, Nr 4; R. Pacud, Oczekiwanie prawne na emeryturę dożywotnią (ekspektatywa), Bydgoszcz Katowice 2006; W. Szubert, Ubezpieczenie społeczne. Zarys systemu, Warszawa 1987; K. Ślebzak, Ochrona emerytalnych praw na- Lach 3

4 Przed Art Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu... bytych, Warszawa 2009; T. Zieliński, Idea wzajemności w socjalistycznym modelu ubezpieczeń społecznych, PiP 1981, Nr 2; T. Zieliński, Ochrona praw nabytych zasada państwa prawnego, PiP 1992, Nr 3; T. Zieliński, Ubezpieczenia społeczne pracowników. Zarys systemu prawnego część ogólna, Warszawa Kraków Literatura do art. 3: K. Antonów (red.), M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2009; T. Bińczycka-Majewska, Wybrane zagadnienia prawa do renty rodzinnej, w: J. Stelina, A. Wypych-Żywicka (red.), Człowiek, obywatel, pracownik. Studia z zakresu prawa. Księga Jubileuszowa poświęcona Profesor Urszuli Jackowiak, GSP 2007, t. XVII; D. Ciszewska, Charakter prawny dodatku pielęgnacyjnego, PiZS 2004, Nr 10; E. Grabowski, Ubezpieczenia społeczne w państwach współczesnych, Warszawa 1911; I. Jędrasik-Jankowska, Nierozwiązanie stosunku pracy jako przyczyna zawieszenia prawa do emerytury, PiZS 2011, Nr 9; I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2007; I. Jędrasik-Jankowska, Prawo do emerytury i rent z ubezpieczenia społecznego, Warszawa 1992; I. Jędrasik-Jankowska, Treść ryzyka ubezpieczeniowego, w: T. Bińczycka-Majewska (red.), Konstrukcje prawa emerytalnego, Kraków 2004; I. Jędrasik-Jankowska, Wymiar emerytury w polskim systemie ubezpieczenia społecznego, w: M. Pierzchalska (red.), Reforma systemu emerytalnego. Założenia, realizacja ustawowa, wdrażanie w życie, Radom 1999; J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków 2001; D.E. Lach, Kilka uwag na marginesie reformy ubezpieczenia emerytalnego, w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2011; J. Orczyk, M. Żukowski, Formuła wymiaru emerytury przesłanki i skutki na tle porównawczym, w: C. Jackowiak (red.), Problemy ubezpieczenia emerytalno-rentowego. I Krajowa Konferencja Polskiego Stowarzyszenia Ubezpieczenia Społecznego, Poznań, maj 1987, Warszawa 1987; K. Ślebzak, Glosa do wyr. SN z r., II UKN 479/00, OSP 2003, Nr 11, poz. 149; K. Ślebzak, Niektóre uwagi na tle zmian w prawie emerytalnym wprowadzonych ustawą z r., PiZS 2012, Nr 7; A. Wypych-Żywicka, Renta rodzinna z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zagadnienia materialnoprawne, Gdańsk 2006; T. Zieliński, Ubezpieczenia społeczne pracowników. Zarys systemu prawnego część ogólna, Warszawa Kraków 1994; T. Żyliński, Renta rodzinna, w: J. Jończyk (red.), Ubezpieczenie społeczne rodziny. Materiały II Kolokwium Ubezpieczenia Społecznego, Wrocław Literatura do art. 4: K. Antonów (red.), M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2009; I. Jędrasik-Jankowska, Ubezpieczenie społeczne. Część ogólna, Warszawa 2003; J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków Lach

5 Rozdział 1. Zakres podmiotowy... Art. 1 Art. 1. [Zakres przedmiotowy] 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych; 2) zasady ustalania wysokości świadczeń; 3) zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń (uchylone) 4. Warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych przysługujących z ubezpieczenia z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej oraz wysokość tych świadczeń określają odrębne przepisy. Spis treści Nb I. Uwagi wprowadzające A. Historyczny rozwój ubezpieczeń: emerytalnego i rentowego B. Trzy filary zabezpieczenia społecznego na starość a metoda finansowania i ustalania wysokości świadczeń emerytalnych C. Powszechność systemu emerytalnego II. Przedmiot ustawy A. Warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowego Problematyka nabywania i nabycia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowego B. Ustawowa regulacja dotycząca warunków nabywania prawa do świadczeń Zasady ustalania wysokości świadczeń Zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń III. Odesłanie do ustawy wypadkowej I. Uwagi wprowadzające A. Historyczny rozwój ubezpieczeń: emerytalnego i rentowego 1. Omawiając problematykę ubezpieczeń emerytalnego i rentowego, 1 należy tytułem wprowadzenia zwrócić pokrótce uwagę na kilka zagadnień ogólnych dotyczących historii tej formy zabezpieczenia społecznego (co, mimo znaczących różnic, wiąże się z ich łącznym traktowaniem, jak choćby w EmRentyFUSU), kwestii ryzyka socjalnego objętego ochroną aktualizującego obowiązek ubezpieczyciela (ZUS) i ewentualnie Lach 5

6 Art Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu... innych podmiotów (zakłady emerytalne) spełnienia (wypłaty) świadczeń objętych ustawową gwarancją oraz aktualnych rozwiązań organizacyjno- -finansowych (dotyczących przede wszystkim filarów ubezpieczenia emerytalnego) Odnosząc się do rozwoju historycznego ubezpieczeń emerytalnego i rentowego, trzeba zauważyć, że przypadki chorób, inwalidztwa, starości czy śmierci żywiciela rodziny występowały zawsze i powodowały potrzeby wymagające zaspokojenia, a pierwsze rozwiązania prawne dotyczące tych kwestii powstawały już w starożytności i w średniowieczu. T. Zieliński wskazywał w tym kontekście, że ochrona ubezpieczeniowa w dzisiejszym rozumieniu tego słowa nie miała w owych czasach społeczno-gospodarczego uzasadnienia. Zróżnicowane struktury feudalne wiejskie i cechowe a także rodzinne, w których ludzie starzy, niedołężni i chorzy znajdowali naturalną pomoc i oparcie, okazały się jednak niewystarczające w obliczu przemian gospodarczo-społecznych będących pokłosiem rewolucji przemysłowej i jej skutków industrializacji, urbanizacji i wyodrębniania się licznej grupy robotników pracowników najemnych narażonych we wzmożonym stopniu na ryzyko utraty zdrowia i sprawności do pracy, a równocześnie opierających swój byt na możności wynajmowania pracy w zamian za płacę roboczą (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s ; także W. Szubert, Ubezpieczenie, s. 9) W świecie nowożytnym poszukiwanie rozwiązań zabezpieczających byt jednostki w sytuacji wystąpienia niekorzystnych zdarzeń losowych wpływających na zdolność do zarobkowania rozpoczęło tzw. okres utopijny, nawiązujący do koncepcji solidarności społecznej i samopomocy zbiorowej (w opozycji do samopomocy indywidualnej). Jako główne idee przewodnie wskazywano przymus ubezpieczenia, samorządność i samowystarczalność kas (D. Defoe). Ważnym uzupełnieniem tych założeń była teza J.Ch. Simonde de Sismondiego, zgodnie z którą praca musi zabezpieczać pracującego człowieka przed ryzykiem niedostatku w przyszłości, gdy z powodu zdarzeń losowych nie będzie mógł wykonywać pracy zarobkowej, a ciężar troszczenia się o pracowników, których zarobki nie wystarczają na zgromadzenie oszczędności na czas nieuchronnej bezczynności zawodowej, powinni ponosić przedsiębiorcy, ponieważ to im przypadają korzyści z nieopłaconej częściowo pracy robotników idea gwarancji zawodowej (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s ; także K. Krzeczkowski, Idee, s. 32 i n. oraz s. 62 i n.) Idea gwarancji zawodowej miała zasadnicze znaczenie, gdyż główną wadą XIX-wiecznych instytucji prawnych, takich jak cywilnoprawna umowa ubezpieczenia, kasy pomocy prowadzone na zasadzie wzajemności (tzw. friendly societies), kasy pozostające w gestii związków zawodowych, a także tzw. ubezpieczenie ludowe, była dobrowolność udziału, na skutek 6 Lach

7 Rozdział 1. Zakres podmiotowy... Art. 1 czego skupiały one jedynie zamożniejsze kręgi pracowników, których stać było na to, żeby do nich przystąpić i opłacać regularnie należne składki. Nie sięgały natomiast do osób najbardziej potrzebujących zorganizowanej pomocy oraz nie stwarzały powszechnych gwarancji na wypadek niemożności zarobkowania (por. W. Szubert, Ubezpieczenie, s ). 5. Na tym tle należy oceniać wprowadzenie w Niemczech pod koniec 5 XIX w. wieloma aktami prawnymi instytucji ubezpieczenia społecznego, w tym także ubezpieczenia emerytalnego (1889 r.). Ubezpieczenie to od początku obejmowało zarówno ryzyko inwalidztwa pozawypadkowego, jak i starości oraz śmierci, było zatem używając aktualnej terminologii ubezpieczeniem emerytalno-rentowym. T. Zieliński stwierdzał, że miało to, w stosunku do wcześniejszych działań (np. koncepcja państwowo- -zaopatrzeniowej ochrony obywateli w krytycznych sytuacjach życiowych przewidziana w pruskim Landrechcie z 1794 r.), znaczenie przełomowe. Wynikało ono z zerwania z ideą niemieszania się państwa w sferę stanowiącą dotąd domenę prawa prywatnego i wzruszeniem zasady kompensowania ryzyka życiowego za pomocą samopomocy indywidualnej (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s ). 6. Odnosząc się do rozwiązań bismarckowskich i podkreślając przy- 6 mus ubezpieczenia i wynikającą z niego jego powszechność, W. Szubert zwracał także uwagę na autonomię finansową poszczególnych rodzajów ubezpieczeń. Zaznaczał, że w odniesieniu do ubezpieczenia emerytalno- -rentowego występowała ścisła zależność uprawnień świadczeniowych od opłacania składek. Jak wskazuje cytowany autor, warunkiem nabycia prawa do renty inwalidzkiej i starczej było bowiem wykazanie się tzw. okresem wyczekiwania wynoszącym określoną liczbę tygodni składkowych (w pierwszym przypadku 200, a w drugim 1200). Wymóg ten, przy ówczesnym systemie ewidencyjnym, polegającym na wklejaniu co tydzień odpowiednich znaczków do tzw. kart kwitowych, był równoznaczny z uzależnieniem prawa do świadczeń od faktycznego uiszczenia należnych składek za danego ubezpieczonego (por. W. Szubert, Ubezpieczenie, s. 17). Rozwiązanie to przyjęto także w odniesieniu do polskiego ubezpieczenia emerytalnego obowiązującego w 20-leciu międzywojennym, w którym uprawnienia do rent inwalidzkich i starczych były uzależnione od przebycia w ubezpieczeniu określonej liczby tygodni czy miesięcy składkowych, z tym że zaliczano do nich okresy, za które składki zostały wymierzone, choćby nie zostały faktycznie ściągnięte, co było równoznaczne z przejęciem przez instytucje ubezpieczeniowe ryzyka niewypłacalności pracodawców obowiązanych do opłacania składek (por. W. Szubert, Ubezpieczenie, s. 18). 7. Technika ubezpieczeniowa, nawiązująca w przyjętych rozwiąza- 7 niach do istniejących ubezpieczeń gospodarczych (pojęcie ryzyka, składki, Lach 7

8 Art Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu... wspólnoty ubezpieczeniowej, odpowiedzialności ubezpieczyciela itd.) z pewnymi oczywistymi korektami wynikającymi z przyjętego określenia tych ubezpieczeń mianem społecznego (zasada solidarności społecznej i wynikające z niej m.in. bezskładkowe współubezpieczenie członków rodziny, abstrahowanie od indywidualnego stopnia ryzyka, przymus ubezpieczeniowy itd.) nawiązywała do epoki liberalnej i określonej roli władzy publicznej. Jak celnie sformułował to K. Kolasiński, państwo ograniczyło się do stworzenia ram prawnych i nałożenia przymusu ubezpieczeniowego na określone podmioty, a następnie zdystansowało się od realizacji ubezpieczeń, zastrzegając sobie jednak kompetencje kontrolne i nadzorcze (K. Kolasiński, Modele, s. 135) Należy jednak wskazać, że model bismarckowski, jakkolwiek upowszechniony wkrótce w większości krajów Europy, nie był jedyną formułą zabezpieczenia ludzi przed ryzykami życiowymi. W Danii w 1891 r. wprowadzono rentę na starość, która stanowiła świadczenie innego typu niż ubezpieczeniowe. Wypłacana była z funduszy publicznych, a prawo do niej nabywał każdy, kto osiągnął określony wiek po okresie użytecznej działalności. T. Zieliński stwierdzał, że było to zatem świadczenie typu zaopatrzeniowego (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s. 38) Wielki kryzys gospodarczy lat 30 XX w. miał dla omawianej problematyki istotne znaczenie. Z jednej strony zaowocował wieloma niekorzystnymi z punktu widzenia pracowników zmianami dotyczącymi istniejących ubezpieczeń społecznych, których koszty postrzegane były jako jedna z przyczyn problemów gospodarczych (tzw. okres rewizjonistyczny). Z drugiej strony natomiast wywołał daleko idące zmiany dotyczące koncepcji zabezpieczenia społecznego. Początków procesu przemian szukać można w założeniach programu New Deal prezydenta F.D. Roosevelta oraz teoriach J.M. Keynesa, które stały się podstawą opracowania przez W.H. Beverdige a Raportu uznawanego za istotny krok w rozwoju ideologii państwa opiekuńczego (dobrobytu, welfare state). Umocnieniu doktryny państwa opiekuńczego sprzyjała niewątpliwie także koncepcja humanizmu integralnego, podkreślająca w reakcji na grozę II wojny światowej godność osoby ludzkiej, z czym wiązało się definiowanie i statuowanie systemu wolności i praw człowieka, także socjalnych (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s ) Także w państwach tzw. realnego socjalizmu po drugiej wojnie światowej sytuacja uległa zmianie. Doszło, jak to ujął H. Szurgacz, do zawłaszczania przez państwo obszarów, na których wcześniej działały podmioty niepaństwowe (H. Szurgacz, Zagadnienie, s. 127). Przemiany społeczno-gospodarcze doprowadziły do upaństwowienia systemu ubezpieczeń społecznych, a w odniesieniu do ryzyka starości, powołania instytucji zaopatrzenia emerytalnego, nawiązującego do kryterium stażu 8 Lach

9 Rozdział 1. Zakres podmiotowy... Art. 1 pracy jako swoistej zasługi (emeritus) obywatela-pracownika wobec państwa-pracodawcy. Technika zaopatrzeniowa stanowiła znaczącą zmianę w stosunku do metody ubezpieczeniowej, przede wszystkim poszerzając zakres podmiotowy systemów świadczeniowych przez ich upowszechnienie i rezygnację ze składek na rzecz budżetowego finansowania świadczeń oraz wprowadzając odpowiedzialność władzy publicznej za spełnienie gwarantowanych świadczeń (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s , 48 50). 11. W powojennej Polsce system ubezpieczeń społecznych, ukształ- 11 towany przede wszystkim UbezpSpołU1933, podlegał daleko idącym zmianom. W pierwszej kolejności zlikwidowano odrębności systemów emerytalnych państwowych funkcjonariuszy cywilnych oraz uprzywilejowanie pracowników umysłowych w stosunku do fizycznych (lata ), a DekrPZE z 1954 r. wprowadzono powszechne zaopatrzenie emerytalne pracowników i ich rodzin. Dekret ten zastąpiły następnie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (z 1968 i 1982 r.). Ubezpieczeniami obejmowano sukcesywnie także pozapracownicze grupy ludności: rzemieślników od 1965 r., członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych od 1972 r., duchownych od 1972 i 1989 r., twórców i ich rodziny od 1974 r., agentów i zleceniobiorców wykonujących prace na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej od 1975 r., rolników indywidualnych od 1977 r. (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia, s ). 12. Z finansowego punktu widzenia najistotniejszą zmianą było zerwanie 12 z autonomią finansową ubezpieczeń i włączenie funduszy ubezpieczeniowych do budżetu państwa. Gdy chodzi o organizację systemu, to w 1950 r. zlikwidowano ubezpieczalnie społeczne, przekazując ich zadania i kompetencje ZUS, który zresztą zlikwidowano już w 1955 r., przekazując wykonawstwo ubezpieczeń związkom zawodowym. W 1960 r. ZUS został reaktywowany. Kolejnym znaczącym wydarzeniem w historii Zakładu, które do dziś kształtuje postrzeganie ZUS nie tylko w opinii publicznej, lecz także przez podmioty stosujące prawo, było nadanie mu w 1986 r. statusu centralnego organu administracji państwowej. Wprawdzie od r. w SysUbSpołU zmieniono ten stan rzeczy, stanowiąc w art. 66 ust. 1, że Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i ma osobowość prawną, nie ma już natomiast przymiotu organu administracji państwowej, nadal jednak dość powszechnie ZUS traktowany jest jak część administracji rządowej realizująca zadania z zakresu tzw. administracji świadczącej. Tymczasem, choć oczywiście z zastrzeżeniem wielu odmienności wynikających z ewolucji modelu ubezpieczeniowego i nowych warunków społeczno-gospodarczych, można raczej zauważyć, że historia zatoczyła koło i po latach burzliwego rozwoju ZUS powrócił do swojej roli określonej już w ustawie scaleniowej instytucji ubezpiecze- Lach 9

10 Art Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu... niowej, zarządcy systemu ubezpieczeń społecznych. Zakład wykonuje swe własne zadania, określone w SysUbSpołU i innych aktach prawnych, które nie są zadaniami władzy publicznej. Z tego powodu źródłem uprawnień świadczeniobiorców mogą być wyłącznie przepisy prawa zabezpieczenia społecznego (interpretowane ściśle, z wyłączeniem uznaniowości), a prawo do zabezpieczenia społecznego statuowane w art. 67 Konstytucji RP ma jedynie charakter normy programowej, w szczególności zaś nie stanowi podstawy dla konstruowania przez obywateli/rezydentów publicznego prawa podmiotowego i występowania z żądaniem udzielenia świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych w stosunku do organów państwa lub samorządu (szerzej na ten temat por. J. Jończyk, ZUS; J. Jończyk, H. Szurgacz, M. Zagrosik, Zakład; J. Jończyk, E. Borowczyk, Organizacja; por. także T. Zieliński, Ubezpieczenia, s oraz D.E. Lach, w: B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska, Ustawa, art. 66, Nb 1 2) Reformą w 1999 r. wprowadzono nowy kształt prawny systemu ubezpieczeń społecznych, w tym w szczególności ubezpieczenia emerytalnego, przy czym w literaturze zgłaszano wiele krytycznych uwag dotyczących kontrowersyjnych rozwiązań finansowych i założeń nowego modelu ubezpieczenia emerytalnego (por. T. Zieliński, Nowe, s. 15 i n.; J. Jończyk, Nowe, s. 35; U. Kalina-Prasznic, Uwagi; W. Piotrowski, Niektóre; K. Kolasiński, Konstytucyjne). B. Trzy filary zabezpieczenia społecznego na starość a metoda finansowania i ustalania wysokości świadczeń emerytalnych Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów reformy ubezpieczenia emerytalnego z 1999 r. było wprowadzenie trójfilarowości zabezpieczenia społecznego na starość. W największym skrócie rzecz ujmując, oznaczało to, że poza tradycyjnym, organizowanym przez ZUS systemem repartycyjnym, ubezpieczeni objęci zostali (urodzeni po r. obligatoryjnie, a po r., lecz przed r. dobrowolnie) organizowanym przez Otwarte Fundusze Emerytalne (pozostające w zarządzie Powszechnych Towarzystw Emerytalnych) filarem kapitałowym. Uzupełniająco przewidziano jako trzeci filar możliwość uczestnictwa w programach emerytalnych oferowanych przez pracodawców lub rozmaite inne formy zapobiegliwości własnej Szersze omówienie tej problematyki, także na tle ewolucji systemów emerytalnych na świecie i w Polsce por. U. Kalina-Prasznic, Społeczne oraz: I. Jędrasik-Jankowska, Otwarte; B. Wagner, Kapitałowy; K. Ślebzak, Konstytucyjne; R. Pacud, Elementy; K. Antonów, OFE; A. Jabłoński, Charakter [wszystkie te opracowania w: L. Florek, Ł. Pisarczyk (red.), Współczesne]; por także I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia, s. 203 i n.; K. Ślebzak, Próba; K. Antonów, Otwarte; K. Antonów, Finansowe; jak rów- 10 Lach

11 Rozdział 1. Zakres podmiotowy... Art. 1 nież: T. Zieliński, Nowe; T. Bińczycka-Majewska, Konstrukcja; K. Ślebzak, Prawo; M. Szczepańska-Bębenek, Świadczenia [wszystkie te opracowania w: T. Bińczycka-Majewska (red.), Konstrukcje]. 3. Jedynie na marginesie należy zaznaczyć, że kapitałowo finansowane 16 ubezpieczenie emerytalne zostało wprowadzone w Polsce już w 20-leciu międzywojennym. Stosowne regulacje dla pracowników umysłowych pojawiły się w czasie pomyślnej koniunktury i gospodarczego wzrostu (1927 r.), przy czym gromadzenie znacznego w owym czasie i w polskich warunkach kapitału składkowego służyło przez inwestowanie składek wsparciu etatystycznej polityki gospodarczej rządu. Ten sam cel przyświecał ustawodawcy, gdy UbezpSpołU1933 ustanowił również oparte na kapitałowym finansowaniu świadczeń emerytalne ubezpieczenie robotników (por. J. Jończyk, Prawo, s ). 4. Przyjęcie u progu XXI w. kapitałowego systemu pokrycia części 17 przyszłych świadczeń miało służyć przede wszystkim uodpornieniu systemu na niekorzystne, a prognozowane przemiany demograficzne. Warto jednak pamiętać, że twórcom reformy 1999 r. przyświecały podobnie jak ustawodawcy międzywojennemu także inne, makroekonomiczne cele. Środki gromadzone w ramach OFE, a inwestowane w obligacje Skarbu Państwa oraz akcje, miały m.in. ożywić rynek kapitałowy i stymulować wzrost gospodarczy (por. K. Antonów, Finansowe, s. 3; T. Zieliński, Nowe, s. 26; S. Golinowska, O reformie; D.E. Lach, Kilka, s. 396). Z drugiej strony podkreślano, że nie bez znaczenia jest także przechowywanie tak pozyskiwanych środków w sposób uniemożliwiający ich wypożyczenie przez władzę publiczną, co ma znaczenie zwłaszcza w dobie kryzysu gospodarczego i deficytu finansów publicznych (por. T. Bińczycka-Majewska, Konstrukcja, s. 37; K. Ślebzak, Prawo, s. 130). 5. W tym kontekście należy pokrótce wskazać na zalety i wady roz- 18 wiązań przyjętych w ramach pierwszego i drugiego filara. Finansowanie repartycyjne, najkrócej rzecz ujmując, polega na finansowaniu emerytur z bieżących wpływów ze składek (w ramach tzw. umowy międzypokoleniowej), natomiast w ramach filaru kapitałowego ubezpieczeni gromadzą środki na indywidualnych kontach, a wysokość przyszłych świadczeń uzależniona jest od zebranych składek (oraz skuteczności zarządzania nimi przez OFE) tzw. transfer intertemporalny (por. K. Antonów, Finansowe, s. 2 i n.; K. Ślebzak, Prawo, s. 130). 6. Podstawą systemu repartycyjnego jest funkcjonowanie w ramach 19 gospodarki narodowej wystarczającej liczby osób w wieku produkcyjnym, które opłacając składki, pokrywają bieżące koszty funkcjonowania systemu, w tym przede wszystkim aktualnie wypłacanych świadczeń. Środki finansowe otrzymywane w takim systemie są pochodną wynagrodzeń, nie tyle aktualnych emerytów, ile przede wszystkim aktualnych zatrudnionych, Lach 11

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i innych ustaw.

- o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i innych ustaw. Warszawa, dnia 4 września 2013 r. Szanowna Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

CHRONOLOGICZNY WYKAZ PUBLIKACJI. 1. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, Warszawa 2011, ss. 397.

CHRONOLOGICZNY WYKAZ PUBLIKACJI. 1. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej, Warszawa 2011, ss. 397. dr hab. Daniel Eryk Lach LL.M. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Katedra Prawa Pracy i Prawa Socjalnego CHRONOLOGICZNY WYKAZ PUBLIKACJI I. Monografie 1. Zasada równego dostępu do świadczeń opieki

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i innych ustaw.

- o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i innych ustaw. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Druk nr 1882 Warszawa, 4 września 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO Nazwa Przedmiotu Polityka społeczna i system ubezpieczeń społecznych; OBSZAR KSZTAŁCENIA W ZAKRESIE NAUK SPOŁECZNYCH Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna

UCHWAŁA. Protokolant Ewa Wolna Sygn. akt II UZP 4/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 lipca 2013 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Protokolant Ewa Wolna w

Bardziej szczegółowo

Projekt. 1) Zmiany tekstu jednolitego ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264 i Nr 191, poz. 1954,

Projekt. 1) Zmiany tekstu jednolitego ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1264 i Nr 191, poz. 1954, Projekt USTAWA z dnia o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn Sygn. akt I UK 27/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 września 2014 r. SSN Maciej Pacuda (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp do I wydania... 19. Wprowadzenie... 21

Spis treści. Wykaz skrótów... 17. Wstęp do I wydania... 19. Wprowadzenie... 21 Wykaz skrótów.................................. 17 Wstęp do I wydania............................... 19 Wprowadzenie.................................. 21 Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Projekt w wersji na RM

Projekt w wersji na RM Projekt w wersji na RM USTAWA z dnia. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 maja 2001 r. III ZP 8/01

Uchwała z dnia 29 maja 2001 r. III ZP 8/01 Uchwała z dnia 29 maja 2001 r. III ZP 8/01 Przewodniczący SSN Maria Tyszel, (przewodnicząca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Wydział Zdrowia Publicznego Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Wydział Zdrowia Publicznego Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Nazwa modułu Ubezpieczenia Społeczne i Zdrowotne Kod modułu Zakład Polityki Zdrowotnej Wydział Zdrowia Publicznego

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do drugiego wydania

Wprowadzenie do drugiego wydania Przedmowa Prawo do ubezpieczenia społecznego jest jednym z praw zagwarantowanych konstytucyjnie. Z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP wynika bowiem, iż obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA Spis treści Wykaz skrótów Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA ROZDZIAŁ I. Geneza i rozwój idei zabezpieczenia społecznego 1. Preindustrialne formy zabezpieczenia społecznego 2. Idea zabezpieczenia społecznego

Bardziej szczegółowo

I n f o r m a c j a p r a w n a

I n f o r m a c j a p r a w n a Warszawa, 25.02.2010 r. I n f o r m a c j a p r a w n a Przedmiot informacji: Emerytury pomostowe i rekompensaty na gruncie ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237 poz.1656),

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-20-09 Druk nr 1743 Warszawa, 20 lutego 2009 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE

ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej ( Dz. U. Z 2007 r. nr 65, poz. 437 z pózn. zm.) określa zadania i kompetencje właściwych ministrów, m.in.

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 i 6 w brzmieniu:

b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 i 6 w brzmieniu: PROJEKT 31.08.2006. AUTOPOPRAWKA do projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw W rządowym projekcie

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 1 grudnia 2014 r. Poz. 1682 USTAWA z dnia 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 21 maja 1997 r. II UKN 101/97

Wyrok z dnia 21 maja 1997 r. II UKN 101/97 Wyrok z dnia 21 maja 1997 r. II UKN 101/97 Rolniczka, pobierająca zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zakończoną podczas tej choroby, nie podlega

Bardziej szczegółowo

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie ORGANIZACJA POLSKIEGO SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA Spis treści Wykaz skrótów Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA ROZDZIAŁ I. Geneza i rozwój idei zabezpieczenia społecznego 1. Preindustrialne formy zabezpieczenia społecznego 2. Idea zabezpieczenia społecznego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. Projekt USTAWA z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

Zasady potwierdzania uprawnień do świadczeń w ramach ubezpieczenia zdrowotnego od 1 stycznia 2013 r.

Zasady potwierdzania uprawnień do świadczeń w ramach ubezpieczenia zdrowotnego od 1 stycznia 2013 r. Urząd Pracy opłaca składkę zdrowotną za osobę zarejestrowaną jako bezrobotna tylko w przypadku braku innej podstawy do objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia*. KOMUNIKAT Zasady potwierdzania uprawnień do

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Nazwisko... Imię... Data urodzenia...pesel... NIP..., seria i nr dok.tożsamości: dowód -paszport*/... Miejsce zamieszkania...

Nazwisko... Imię... Data urodzenia...pesel... NIP..., seria i nr dok.tożsamości: dowód -paszport*/... Miejsce zamieszkania... Załącznik 1 OŚWIADCZENIE dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych osoby przebywającej na urlopie wychowawczym*/ osoby pobierającej zasiłek macierzyński*/ osoby pobierającej zasiłek w wysokości

Bardziej szczegółowo

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r.

BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. BL-112-173-TK/14 Warszawa, 27 czerwca 2014 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z DNIA 8 KWIETNIA 2014 R. (SYGN. AKT K 21/13) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 10 GRUDNIA 1993 R. O ZAOPATRZENIU

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

EMERYTURA Obowiązkowy Dobrowolny Dobrowolny

EMERYTURA Obowiązkowy Dobrowolny Dobrowolny ZUS OFE Zabezpieczenie indywidualne 2015-01-12 Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła społeczeństwo na trzy grupy Grupa 1 Grupa 2 Grupa 3 Ubezpieczenia społeczne I Filar czyli zreformowany ZUS Urodzeni

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.)

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Dz.U.2014.567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE. dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych

OŚWIADCZENIE. dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych Załączniki Załącznik 1 OŚWIADCZENIE dla celów ustalenia obowiązku ubezpieczeń społecznych osoby przebywającej na urlopie wychowawczym*/ (wypełnia ubezpieczony na podstawie art. 36 ust. 2a ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637

Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 Warszawa, dnia 6 czerwca 2012 r. Poz. 637 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 10 października 2014 r. Poz. 1373 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 4 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 8 grudnia 1998 r. II UKN 353/98. Kombatancki ryczałt energetyczny może być przekazywany osobom uprawnionym zamieszkałym za granicą.

Wyrok z dnia 8 grudnia 1998 r. II UKN 353/98. Kombatancki ryczałt energetyczny może być przekazywany osobom uprawnionym zamieszkałym za granicą. Wyrok z dnia 8 grudnia 1998 r. II UKN 353/98 Kombatancki ryczałt energetyczny może być przekazywany osobom uprawnionym zamieszkałym za granicą. Przewodniczący: SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Zbigniew

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 1623

Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 1623 Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 1623 USTAWA z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr DKO- 01611-27/09 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 17.08.2009 r.

Zarządzenie Nr DKO- 01611-27/09 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 17.08.2009 r. Zarządzenie Nr DKO- 01611-27/09 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 17.08.2009 r. w sprawie: wprowadzenia nowego Regulaminu Wynagradzania Pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. I Obowiązek opłacania składki

Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. I Obowiązek opłacania składki Zasady rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych I Obowiązek opłacania składki Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych 1 (zwanej danej ustawą), składka na Fundusz

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 25 marca 1992 r. Sygn. akt (K. 11/91) Kazimierz Działocha - sprawozdawca Wojciech Łączkowski Janina Zakrzewska

Postanowienie z dnia 25 marca 1992 r. Sygn. akt (K. 11/91) Kazimierz Działocha - sprawozdawca Wojciech Łączkowski Janina Zakrzewska 14 Postanowienie z dnia 25 marca 1992 r. Sygn. akt (K. 11/91) Trybunał Konstytucyjny w składzie: Przewodniczący: Sędziowie TK: sędzia TK Henryk Groszyk Czesław Bakalarski Kazimierz Działocha - sprawozdawca

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Od 1 stycznia 2010 r. wchodzą w życie przepisy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Od 1 stycznia 2010 r. wchodzą w życie przepisy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Od 1 stycznia 2010 r. wchodzą w życie przepisy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. 1. Obowiązek opłacania składek Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 664 USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r.

Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 664 USTAWA. z dnia 11 maja 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 czerwca 2012 r. Poz. 664 USTAWA z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567 Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2013 r.

USTAWA z dnia.. 2013 r. Projekt USTAWA z dnia.. 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Za kogo składki na Fundusz Pracy

Za kogo składki na Fundusz Pracy Za kogo składki na Fundusz Pracy Autor: Bożena Wiktorowska Firmy nie muszą płacić składek za starszych pracowników, którzy ukończyli, kobiety 55 lat, a mężczyźni 60 lat. Składka na Fundusz Pracy wynosi

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) Sygn. akt I UK 345/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 marca 2014 r. SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r.

Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy:

SPIS TREŚCI Adres redakcji: Redaktor naczelny Gazety Prawnej: Dyrektor artystyczny Gazety Prawnej: Redakcja: DTP: Biuro Reklamy: SPIS TREŚCI Zasady ustalania wysokości starej emerytury z ZUS...strona 3 Uwzględnienie wynagrodzenia minimalnego zamiast zerowego...strona 10 Doliczenie okresów składkowych lub nieskładkowych...strona

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 sierpnia 2015 r. Poz. 1217 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/30 USTAWA z dnia 28 maja 2013 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2013 r. poz. 675. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca

Bardziej szczegółowo

Patrz na art. 13 - on jest odpowiednikiem bubla prawnego, jakim jest art. 32 na 2015 r. Projekt U S T A W A. z dnia

Patrz na art. 13 - on jest odpowiednikiem bubla prawnego, jakim jest art. 32 na 2015 r. Projekt U S T A W A. z dnia Patrz na art. 13 - on jest odpowiednikiem bubla prawnego, jakim jest art. 32 na 2015 r. U S T A W A Projekt z dnia o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2016 1) Art.

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 12 listopada 2013 r. Druk nr 492

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 12 listopada 2013 r. Druk nr 492 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 12 listopada 2013 r. Druk nr 492 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Projekt USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Celem projektu ustawy jest uwzględnienie wytycznych zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt P 9/06, ogłoszonego w Dzienniku Ustaw Nr 66,

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 396 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH

Informacja. Nr 396 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Wstępna ocena wykonania budżetu państwa w 1995 r. w zakresie wydatków na finansowanie bezrobocia i ubezpieczeń społecznych na tle

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 r. Poz. 675 U S T A W A z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa Rodzaje świadczeń oraz osoby do nich uprawnione Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy Zasiłek chorobowy,

Bardziej szczegółowo

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej Źródło: http://www.zer.msw.gov.pl/zer/informacj/archiwum/3467,informacja-w-sprawie-zasad-i-trybu-przyznawania-oraz-wypla ty-renty-socjalnej.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego 2016, 11:48 Informacja w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW W URZĘDZIE. Rozdział 1. Przepisy ogólne

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW W URZĘDZIE. Rozdział 1. Przepisy ogólne REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW W URZĘDZIE Rozdział 1 Załącznik do Zarządzenia Nr 145/09 Wójta Gminy Oleśnica z dnia 14 maja 2009r. Przepisy ogólne 1. 1. Regulamin wynagradzania, zwany dalej regulaminem

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA

POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz POLITYKA GOSPODARCZA I SPOŁECZNA (redystrybucja dochodów) Aspekt redystrybucyjny redystrybucja horyzontalna redystrybucja wertykalna Aspekt redystrybucyjny redystrybucja

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2015 2019 WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Prawo pracy. Część B. Indywidualne stosunki pracy. Wykaz skrótów Literatura XIII XV

Spis treści. Część A. Prawo pracy. Część B. Indywidualne stosunki pracy. Wykaz skrótów Literatura XIII XV Wykaz skrótów Literatura XIII XV Część A. Prawo pracy Rozdział I. Wstęp do prawa pracy 1 1. Pojęcie prawa pracy 1 2. Przedmiot regulacji prawa pracy 1 I. Indywidualne stosunki pracy 2 II. Zbiorowe stosunki

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

Spis treści CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE Spis treści Wykaz skrótów......................................................... 8 Wstęp................................................................. 9 CZĘŚĆ I. UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE 1. RYZYKO

Bardziej szczegółowo

Komunikat Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (RPO-571564-07/III/LN)

Komunikat Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (RPO-571564-07/III/LN) Komunikat Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie wniosku do Trybunału Konstytucyjnego (RPO-571564-07/III/LN) 1. Przedmiot wniosku Skierowany do Trybunału Konstytucyjnego dotyczy stwierdzenia niezgodności

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw

U S T A W A. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw Projekt z dnia 28 sierpnia 2014 r. U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 28 listopada 2002 r. II UK 68/02

Wyrok z dnia 28 listopada 2002 r. II UK 68/02 Wyrok z dnia 28 listopada 2002 r. II UK 68/02 Rolnik lub domownik rolnika mający obywatelstwo Republiki Czeskiej, dobrowolnie kontynuujący ubezpieczenie społeczne po wejściu w życie ustawy z dnia 20 grudnia

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 391)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 391) Warszawa, 4 lipca 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 391) I. Cel i przedmiot ustawy Przyjęta przez Sejm w dniu 21 czerwca

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne źródła (2)

Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: î uregulowania międzynarodowe î uregulowania krajowe Uregulowania krajowe: î Konstytucja î ustawy î rozporządzenia î akty

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo