Ocena jakości usług publicznych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ocena jakości usług publicznych"

Transkrypt

1 KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Ocena jakości usług publicznych zbiór prac analitycznych i studiów przypadku opracowanych przez słuchaczy KSAP w oparciu o badania własne pogłębione wywiadami w trakcie wizyt studyjnych zorganizowanych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Redakcja naukowa dr Anna Jaroń Warszawa

2 Opracowanie graficzne i skład: Bogusław Spurgjasz 2015 by KSAP ISBN Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Publikacja jest dystrybuowana bezpłatnie 2

3 Spis treści dr Anna Jaroń WSTĘP... 5 Marta Majewska, Marta Michna, Marta Ostojska, Aleksandra Ostojska-Inglot, Agnieszka Żygas, Jacek Gogała, Mariusz Jesionowski, Piotr Więch CZĘŚĆ I POLITYKA ZDROWIA PUBLICZNEGO... System opieki długoterminowej nad osobami starszymi w UE na przykładzie Belgii... System opieki długoterminowej nad osobami starszymi w Wielkiej Brytanii.. System opieki długoterminowej nad osobami starszymi w Niemczech i we Francji... Polityka senioralna w Polsce w kontekście zmian demograficznych. Analiza problemu Judyta Bożym, Karol Bronicki, Marek Janas, Anna Komorowska, Magdalena Markowska, Małgorzata Romanowicz, Marek Waszczewski CZĘŚĆ II POLITYKA OŚWIATY... Działania Unii Europejskiej w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego System kształcenia zawodowego w Anglii... System kształcenia zawodowego w Niemczech... Kształcenie zawodowe w wybranych krajach europejskich

4 Karol Gabryel, Daniel Kamiński, Stanisław Janikowski, Piotr Piontkowski, Piotr Raźny, Alicja Szastko, Sebastian Szyszczyński, Katarzyna Zaworska-Furgała CZĘŚĆ III POLITYKA OCHRONY ŚRODOWISKA... Poprawa jakości powietrza jako realizacja usługi publicznej w Unii Europejskiej Bruksela... Poprawa jakości powietrza jako realizacja usługi publicznej w Wielkiej Brytanii Poprawa jakości powietrza jako realizacja usługi publicznej w Niemczech i we Francji... Poprawa jakości powietrza jako realizacja usługi publicznej Marta Arendt, Magdalena Dudkiewicz, Rafał Jewdokimow, Marta Kaniasta, Anna Klimaszewska, Cezary Maliszewski, Michał Sadowski, Grzegorz Wieczorkiewicz CZĘŚĆ IV POLITYKA ROZWOJU... Zarys analizy dostępności i jakości funkcjonowania ponadlokalnego transportu zbiorowego w Polsce oraz jego wpływu na rozwój miast i obszarów otaczających... Organizacja transportu publicznego w Londynie... Analiza porównawcza i ocena funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w aglomeracjach Berlina i Paryża... Analiza jakości i dostępności usług ponadlokalnego transportu zbiorowego w Polsce Krzysztof Chmieliński, Katarzyna Król, Justyna Kulpa, Anna Maleta, Joanna Pilaszek, Krzysztof Szpakowski, Joanna Witelus CZĘŚĆ V POLITYKA SPOŁECZNA... Rola Unii Europejskiej w obszarze polityki emerytalnej... System emerytalny w Wielkiej Brytanii... System emerytalny w Niemczech i we Francji... Zagadnienie jakości usług publicznych w kontekście zabezpieczenia emerytalnego

5 Wstęp Anna Jaroń* Warsztaty problemowe stanowią tradycyjną część kształcenia przyszłych urzędników służby cywilnej, realizowanego w ramach kształcenia stacjonarnego w Krajowej Szkole Administracji Publicznej (KSAP). Ich aplikacyjny charakter oznacza aktywny udział słuchaczy Szkoły w myśl zasady learning by doing (uczenia się przez pracę). Oznacza to, że słuchacze nie tylko sami wybierają konkretne zagadnienie, nad którym pracują, lecz także, pod kierunkiem opiekuna grupy, opracowują strategię kolejnych działań i spotkań z ekspertami, a następnie sporządzają opracowania będące zbiorem ciekawych rozwiązań systemowych czy też instytucjonalnych przydatnych dla pracy administracji. Od 2008 r. warsztaty prowadzone są w ramach projektu Zagraniczne szkolenia praktyczne dla słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, w trakcie którego słuchacze odbywają kilka wizyt studyjnych w wybranych państwach Unii Europejskiej. Wartością dodaną studiów przypadku i prac analitycznych pisanych przez słuchaczy jest analiza porównawcza wybranego przez nich zagadnienia i przedstawienie go w kontekście polskiej administracji. Na przestrzeni lat, od początku istnienia warsztatów, tematy podejmowane przez słuchaczy dotyczyły takich spraw jak formy współpracy administracji z podmiotami społecznymi, współdziałanie administracji rządowej i samorządowej czy analiza i ocena potencjału różnych aktorów społecznych do uczestnictwa w procesie tworzenia i wykonywania polityk z podmiotami społecznymi. Warto w tym miejscu wspomnieć, że wielokrot- * Anna Jaroń jest koordynatorem warsztatów problemowych dla XXV Promocji słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej oraz adiunktem w Katedrze Stosunków Międzynarodowych i Studiów Europejskich Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. 5

6 WSTĘP nie poruszany w ostatnich latach temat dotyczył ważnych i bieżących zagadnień z zakresu polityki publicznej. Niewątpliwie pozytywnym wynikiem pracy słuchaczy jest nauka pracy zespołowej w grupach warsztatowych. Praca w licznej, bo najczęściej sześcio- czy nawet ośmioosobowej grupie wymaga dużego nakładu pracy zarówno pod względem koordynacji działań, jak i redagowania ostatecznych wersji prac pisemnych. Oprócz poszerzenia wiedzy praktycznej słuchacze doskonalili zatem umiejętności współpracy w licznym zespole, co należy traktować w kategoriach dobrego ich przygotowania do przyszłej pracy w urzędach służby cywilnej. Tematem głównym tegorocznych warsztatów problemowych była ocena jakości usług publicznych w wybranych politykach publicznych. Słuchacze pracowali w pięciu grupach zajmujących się kolejno: polityką społeczną, polityką zdrowia publicznego, polityką oświaty, polityką rozwoju i polityką ochrony środowiska. Ich celem było wypracowanie rekomendacji w zakresie podnoszenia poziomu świadczeń konkretnej usługi publicznej w ramach wybranej polityki oraz wskazanie potencjalnych obszarów polepszania jakości pracy w jednostkach administracji publicznej odpowiedzialnych za realizację tejże usługi. Słuchacze pracujący w grupie polityki społecznej zajęli się usługami publicznymi w obszarze zatrudnienia emerytalnego; słuchacze z grupy polityki zdrowia publicznego pracowali nad zagadnieniem polityki senioralnej w kontekście zmian demograficznych, a w szczególności nad kwestią opieki nad osobami starszymi i rozwiązaniami systemowymi zapewniającymi leczenie osób w podeszłym wieku; dalej, słuchacze z grupy polityki oświaty sporządzili analizę dotyczącą systemów kształcenia zawodowego; słuchacze z grupy polityki rozwoju pochylili się nad specyfiką świadczeń usług ponadlokalnego transportu zbiorowego; słuchacze z grupy polityki ochrony środowiska podjęli zaś temat poprawy jakości powietrza jako realizacji usługi publicznej. Słuchacze odbyli szereg spotkań z krajowymi i zagranicznymi ekspertami oraz urzędnikami pracującymi w obszarze interesującego ich tematu. Warsztaty otworzył wykład inauguracyjny wprowadzający temat główny, jakim jest ocena jakości usług publicznych, a w szczególności dobór kryteriów i mierników, za pomocą których przeprowadzać można ocenę tychże usług. Wdrożenie mierników oceny funkcjonowania czy skuteczności wybranej usługi wymaga precyzyjnie określonych, następujących po sobie działań, zbieżnych z cyklem realizacji usługi, a więc począwszy od określenia jasno sprecyzowanych celów usługi publicznej, poprzez dobór odpowiednich mierników, zorganizowanie systemu pomiaru, skończywszy na ewaluacji osiągniętych wyników i planowaniu kolejnych zamierzeń. Przy czym sam dobór mierników wydaje się jednym z kluczowych instru- 6

7 WSTĘP mentów, mających wpływ na samo rozumienie usługi publicznej i jej umiejscowienie w systemie polityki publicznej. Pytania takie, jak: co oceniać, jak oceniać, jakie instrumenty oceny dobierać, jakimi kryteriami się kierować, czy następnie: kto ocenia i jakie są oczekiwania oceniającego (czy też: na jakie pytania chcemy odpowiedzieć, dokonując oceny, biorąc pod uwagę oczekiwania adresatów usługi), należy pogłębić o pytanie o adresatów samej usługi: czy są to wszyscy obywatele, mieszkańcy, ubezpieczeni, przedsiębiorcy, dzieci w wieku szkolnym, seniorzy itp. W tym kontekście sprawność i skuteczność działania administracji w dostarczaniu usług publicznych są najczęściej pojawiającymi się pojęciami. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że pojęcia te, po pierwsze, nie są tożsame, a po drugie, nie są od siebie zależne. Najkrócej rzecz ujmując, podejście oparte na pomiarze skuteczności polega na określeniu stopnia, w jakim planowane działania zostały zrealizowane, a planowane wyniki osiągnięte. Efektywność natomiast określana jest jako relacja między osiągniętymi wynikami a wykorzystanymi zasobami. Skuteczność dostarczania usługi publicznej wydaje się zatem optyką bardziej skoncentrowaną na oczekiwaniach wobec realizacji usługi, natomiast jej efektywność oceniać można pod kątem nakładów (pracy, zasobów) na rozwiązanie problemów w stosunku do kosztu (straty), jaki dana usługa generuje, a więc jest to optyka bliższa ocenie działań systemu. Zgodnie z koncepcją New Public Management, według której jednostki administracji publicznej traktuje się jako dostawców wybranych usług, a nie jako sformalizowane urzędy realizujące przypisane im działania biurokratyczne, pojęcie klienta jako odbiorcy usługi staje się fundamentalne dla rozumienia działań administracji. Przedstawione w niniejszej publikacji prace pisemne słuchaczy XXV rocznika KSAP Amor Patrie Nostra Lex napisane zostały w ramach warsztatów problemowych realizowanych w okresie od października 2013 r. do grudnia 2014 r. Opracowania pisemne są wynikiem pracy słuchaczy w pięciu grupach warsztatowych i podsumowaniem studiów krajowych oraz wizyt studyjnych w Brukseli, Londynie, Paryżu i Berlinie zrealizowanych w ramach projektu Zagraniczne szkolenia praktyczne dla słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Każda z grup opracowała trzy analizy przypadków (case studies) będące opisem doświadczeń oceny jakości wybranej usługi publicznej z trzech wizyt studyjnych, a także pracę analityczną, która zawiera podsumowanie zagranicznych doświadczeń w kontekście polskich praktyk dostarczania i oceny omawianej usługi. W części pierwszej zaprezentowano prace grupy polityki zdrowia publicznego, która polską politykę senioralną w kontekście zmian demo- 7

8 WSTĘP graficznych przedstawia jako usługę integrującą działania władz publicznych w obszarze systemu opieki zdrowotnej i systemu opieki społecznej, skutkiem czego opieka długoterminowa nad osobami starszymi nie jest ani kompleksowa, ani zintegrowana. To z kolei prowadzi do braku przejrzystości w dostępie do bardzo zróżnicowanego katalogu świadczeń, które każde z osobna obciążone jest odrębną procedurą kwalifikacyjną. Jest to również przyczyną rozmycia odpowiedzialności pomiędzy podmiotami administracji realizującymi tę politykę w Polsce. Autorzy omawiają w swoich pracach rozwiązania instytucjonalne i systemowe w czterech wizytowanych państwach Unii Europejskiej, porównując je do rozwiązań polskich. Zasadniczą różnicą ukazaną przez autorów raportu jest przypisanie opieki długoterminowej nad osobami starszymi do jednego systemu opieki, głównie do systemu opieki socjalnej. W każdym z wizytowanych państw występują różnice o charakterze instytucjonalno-organizacyjnym, jednak odejście od przypisywania tej usługi do obszaru opieki zdrowotnej wydaje się najbardziej przystosowane do współczesnych wyzwań demograficznych i możliwości sprawnego funkcjonowania administracji w tym obszarze. Innym ciekawym wątkiem podejmowanym przez autorów zawartych tutaj opracowań jest analiza porównawcza systemów teleopieki. W każdym z opisywanych państw obejmowane są tym systemem różne grupy. Generalnie, wprowadzanie tych systemów wpisuje się w ogólnounijny trend koordynowania systemów opieki społecznej, czy też opieki zdrowotnej. Przy czym należy pamiętać, że polityka społeczna należy do kompetencji dzielonych, a polityka zdrowotna do kompetencji państw członkowskich Unii Europejskiej. W obu przypadkach procesy koordynacji, które obserwujemy, są wynikiem narastającej integracji wewnątrzrynkowej obejmującej coraz więcej sfer życia Europejczyków. W części drugiej opracowania zawarto prace grupy polityki oświaty, w których mowa o efektywności kształcenia zawodowego. W tym ujęciu autorzy przedstawiają kształcenie zawodowe jako usługę publiczną, którą należy definiować w kontekście jej powiązań z rynkiem pracy i oddziaływania na ów rynek oraz roli, jaką odgrywa ona w działaniach na rzecz zapobiegania bezrobociu i wykluczeniu społecznemu. Autorzy prezentowanych tu prac opisują systemy kształcenia zawodowego rozumiane jako system zintegrowanej nauki teoretycznej (w szkole) połączonej z praktyką na stanowisku pracy. W związku z tym wyróżnili trzy modele kształcenia zawodowego charakterystyczne dla państw europejskich. Są to: model szkolny, w którym państwo określa programy i finansuje oświatę, model dualny oraz model rynkowy nakierowany na praktykę zawodową będącą podstawą kształcenia umiejętności. Omawiając poszczególne wizytowane państwa Unii Europejskiej oraz uzupełniając swoją analizę o charakterys- 8

9 WSTĘP tykę szwajcarskiego systemu edukacji zawodowej, autorzy wskazują, że system szkolny w dużej mierze uzupełniany jest przez elementy systemu rynkowego albo dualnego podając przykład belgijski, zwracają uwagę na istotną rolę edukacji przez pracę (la formation en alternance). Trzecia część niniejszej publikacji zawiera prace słuchaczy z grupy polityki ochrony środowiska. Jako punkt wyjścia autorzy raportów przyjęli, że polityka jakości powietrza jako jeden z kluczowych elementów polityki ochrony środowiska jest ściśle zintegrowana z polityką zdrowia publicznego. Od jakości powietrza zależy ludzkie zdrowie, a jego pogorszenie wpływa na postępujący rozwój chorób cywilizacyjnych. Wskazując na obszary wrażliwe w funkcjonowaniu największych europejskich aglomeracji miejskich, w pracach zostały opisane metody dbania o środowisko, a w tym o jakość powietrza, takie jak wydzielanie stref ograniczenia ruchu pojazdów czy rozwój transportu nisko- bądź nieemisyjnego, w tym rozbudowa infrastruktury rowerowej. Wprowadzanie stosunkowo niskokosztowych systemowo, jak i społecznie rozwiązań w przekonaniu autorów jest uzasadnionym działaniem współczesnej administracji i powinno być traktowane jako przykład dobrych praktyk. Jako rekomendacje dla Polski autorzy przedstawionych tu raportów postulują także wprowadzenie wymogów prośrodowiskowych dla węgla czy systemów grzewczych dla użytkowników indywidualnych, zwracając uwagę na specyfikę tych rozwiązań dla systemu krajowego. Ponadto stawiają jako przykład belgijską zasadę wzorowości władz publicznych, według której narzuca się sektorowi publicznemu ostrzejsze normy w dziedzinie środowiska, co stanowi dobry przykład szczególnie wobec często występujących kontrowersji społecznych towarzyszących regulacjom środowiskowym. Także nieregulacyjne formy aktywności i działania bezpośrednie stanowią ciekawy przykład postępowania władz publicznych, które należy rozważać w kategorii dobrych praktyk. Mianowicie działania władz Londynu, których celem jest uświadomienie społeczności negatywnych skutków zanieczyszczenia powietrza, i zmiana zachowań londyńczyków na bardziej przyjazne środowisku stanowią ciekawy zbiór praktyk i doświadczeń, które autorzy rekomendują polskim władzom. W czwartej części publikacji znajdują się opracowania przygotowane przez słuchaczy pracujących w grupie polityki rozwoju. Analizując jakość i dostępność usług ponadlokalnego transportu zbiorowego w Polsce, autorzy zwracają uwagę na fakt, że współczesne miasta postrzegane są jako centra rozwoju gospodarczego i odgrywają istotną rolę w stymulowaniu procesów rozwojowych. Przy czym niezwykle istotna jest potrzeba zwiększania wewnętrznej integralności kształtujących się miejskich obszarów funkcjonalnych. W tym kontekście autorzy zwracają uwagę na wpływ 9

10 WSTĘP ponadlokalnego transportu zbiorowego na społeczno-gospodarczy rozwój regionów, co ich zdaniem prowadzi do konstatacji, że takie pojęcia jak komunikacja miejska czy podmiejska stały się niewystarczające do opisu specyfiki usługi publicznej, jaką jest transport zbiorowy. Organizowanie i świadczenie usługi transportu zbiorowego nie ogranicza się już do samego miasta, lecz wychodzi poza jego granice czy też granice administracyjne danych jednostek terytorialnych. Bazując na rozwiązaniach stosowanych w wizytowanych miastach europejskich, autorzy zwracają uwagę na szereg instrumentów ułatwiających rozwój komunikacji ponadlokalnej. Ciekawe rozwiązania infrastrukturalne, takie jak np. organizacja węzłów przesiadkowych w Londynie, czy rozwiązania administracyjne, gdzie kompetencje władz miejskich obejmują organizację transportu w mieście oraz w gminach je otaczających, warte są rozważenia na gruncie polskim. Także niemiecki system redystrybucji środków federalnych przeznaczonych na wsparcie usług transportowych w oparciu o związki komunikacyjne stawia organizację transportu ponadlokalnego w ciekawym świetle. Autorzy, bardzo roztropnie, sugerują jednak rozwagę dla przyjmowania zagranicznych rozwiązań oraz integrację odgórnej regulacji i oddolnego działania w przypadku Polski, gdzie organizacja transportu zbiorowego leży w kompetencji gmin i gdzie współpraca między samorządami jest niska. W ostatniej części publikacji odnajdujemy zbiór prac grupy zajmującej się polityką społeczną, a dokładnie zagadnieniem jakości usług publicznych w kontekście zabezpieczenia emerytalnego. Omawiając tę kwestię, autorzy przyjęli perspektywę funkcjonowania państwa jako rzecznika interesu publicznego, skupiając się przy tym na rozumieniu zabezpieczenia emerytalnego w perspektywie funkcjonowania rynku. W swojej analizie stawiają trzy hipotezy. Pierwsza z nich mówi, że organizując system emerytalny, państwo uzyskuje korzyść w postaci stabilności społeczno-ekonomicznej. Druga głosi, że organizując powszechny system emerytalny, państwo przeciwdziała załamaniom koniunkturalnym i wspiera wzrost gospodarczy. Trzecia hipoteza natomiast mówi o tym, że organizując powszechny system emerytalny, państwo uzyskuje korzyści pośrednie w obszarze innych polityk, tj. polityki społecznej, polityki rynku pracy czy prewencji patologii. Podejmując wątek starzejącego się społeczeństwa w Europie, autorzy wskazują na tendencje podnoszenia wieku emerytalnego, a także zrównywania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. Ponadto odnoszą się do powiązań polityki wobec starszych pracowników z polityką wobec osób młodych, dopiero wkraczających na rynek pracy, jako koncepcji integrującej różne grupy społeczne w budowaniu systemu zabezpieczenia emerytalnego. 10

11 WSTĘP We wszystkich pracach widać uznanie przez autorów przenikania się różnych systemów polityki publicznej, co może być wyrazem zauważenia potrzeby dostrzegania przez decydentów, ale również przez administrację, działań i usług publicznych będących częścią składową jednej, zintegrowanej polityki publicznej. Implikuje to konieczność doboru odpowiednich kryteriów i mierników opisujących wybraną usługę, co może stanowić ciekawą analizę, wartą podjęcia w innych publikacjach odnoszących się do oceny jakości usług publicznych. 11

12 WSTĘP 12

13 Część I Polityka zdrowia publicznego Marta Majewska, Marta Michna, Marta Ostojska, Aleksandra Ostojska-Inglot, Agnieszka Żygas, Jacek Gogała, Mariusz Jesionowski, Piotr Więch Opiekun grupy: Wojciech Kutyła 13

14 14

15 STUDIUM PRZYPADKU System opieki długoterminowej nad osobami starszymi w UE na przykładzie Belgii Wstęp Starzenie się społeczeństw jest jednym z największych wyzwań społecznych i ekonomicznych XXI w. Zjawisko to będzie miało wpływ na wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej oraz większość ich polityk. W świetle prognoz w 2025 r. ponad 20% Europejczyków będzie mieć 65 lat lub więcej. Systemy opieki zdrowotnej w państwach członkowskich będą musiały dostosować się do nowych okoliczności tak, aby zapewnić odpowiednią opiekę i jednocześnie zachować stabilność finansową 1. W kontekście starzenia się społeczeństw i kryzysów finansowych długoterminowa opieka nad osobami starszymi (ang. long-term care, dalej: LTC) zyskała ważne miejsce zarówno w politykach publicznych poszczególnych państw członkowskich, jak i w instytucjach Unii Europejskiej. Większość podmiotów odpowiedzialnych za opiekę zdrowotną i społeczną nad osobami starszymi dopiero rozwija odpowiednie systemy opieki długoterminowej. W konsekwencji istnieje wiele wyzwań i problemów, 1 Zob. oficjalna strona internetowa Komisji Europejskiej, [dostęp: r.]. 15

16 SYSTEM OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ NAD OSOBAMI STARSZYMI W UE NA PRZYKŁADZIE BELGII które wciąż pozostają do rozwiązania. W obrębie UE jedynie kilka państw, w tym Belgia, Wielka Brytania, Francja i Niemcy, zapewnia kompleksową ochronę socjalną w zakresie pokrycia kosztów przeznaczanych na opiekę nad osobami starszymi. Unia Europejska promuje współpracę między państwami członkowskimi w tej dziedzinie. 1. Regulacje prawne i programy UE w zakresie usług LTC Zgodnie z art. 168 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) Unia poprzez swoje polityki i działania dąży do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia 2. Polityka UE w dziedzinie zdrowia uzupełnia polityki krajowe i ma na celu poprawę zdrowia publicznego, zapobieganie chorobom i dolegliwościom ludzi oraz usuwanie źródeł zagrożeń dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Unia zachęca do współpracy w dziedzinie zdrowia publicznego między państwami członkowskimi oraz, jeśli to konieczne, wspiera ich działania. Państwa członkowskie razem z Komisją Europejską realizują własne polityki i programy. KE może podejmować wszelkie inicjatywy mające na celu określenie wytycznych i wskaźników w tej sferze, jak również organizować wymianę najlepszych praktyk oraz dokonywać ich oceny. UE i państwa członkowskie mogą również współpracować z państwami trzecimi i właściwymi organizacjami międzynarodowymi. Należy podkreślić, że określenie krajowych polityk zdrowotnych pozostaje wyłączną kompetencją państw członkowskich. W związku z tym działania UE nie obejmują ustalenia polityk zdrowotnych państw ani organizacji oraz świadczenia usług zdrowotnych i opieki medycznej. Europejska polityka zdrowotna obejmuje zatem rozwój kompetencji wspólnych z państwami członkowskimi oraz uzupełnianie polityk krajowych 3. W 2007 r. przyjęto unijną strategię zdrowia, której jednym z głównych celów jest promowanie zdrowia wśród starzejącego się społeczeństwa Europy 4. Wydziałem Komisji Europejskiej właściwym do spraw zdrowia publicznego jest DG SANCO Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Konsumentów. Jednym z głównych celów działania Dyrekcji jest ochrona zdrowia publicznego. Zadanie to jest wykonywane poprzez monitorowanie i kontrolę przyjętych przepisów prawnych, wysłuchiwanie opinii zainteresowa- 2 Zob. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE nr C 115 z r., s. 47 i n.). 3 Zob. oficjalna strona internetowa Unii Europejskiej, index_en.htm [dostęp: r.]. 4 Zrozumieć politykę Unii Europejskiej, Zdrowie Publiczne, 2013, Komisja Europejska, flipbook/pl/public_health_pl.pdf [dostęp: r.]. 16

17 SYSTEM OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ NAD OSOBAMI STARSZYMI W UE NA PRZYKŁADZIE BELGII nych stron (konsultacje) oraz podejmowanie niezbędnych działań, gdy wymagana jest interwencja Unii Europejskiej 5. Unia Europejska, współpracując z Europejskim Obserwatorium Polityki i Systemów Opieki Zdrowotnej 6, podejmuje poszukiwania i analizę takich rozwiązań, które umożliwiłyby europejskim systemom opieki zdrowotnej sprawne i skuteczne reagowanie na wyzwanie, jakim jest starzenie się społeczeństwa. Zgodnie z zasadą pomocniczości UE wspiera państwa członkowskie w dziedzinach, w których skoordynowane działania mogą przynieść więcej korzyści niż działanie indywidualne 7. Jak już wspomniano, organizacja i finansowanie systemów opieki zdrowotnej pozostaje w kompetencji państw członkowskich. Jednakże należy zaznaczyć, że niektóre polityki UE mają wpływ na krajowe systemy zabezpieczenia społecznego, polityki zdrowia publicznego i opieki długoterminowej: polityki krajowe muszą być zgodne z zasadami rynku wewnętrznego, w tym z przepisami dotyczącymi konkurencji i zasad swobodnego przepływu osób, towarów i usług. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznaje odpowiedzialność państw członkowskich w zakresie organizacji ich systemów ochrony socjalnej, ale wszelkie ograniczenia swobód na rynku wewnętrznym muszą być należycie uzasadnione; zgodnie z art. 168 TFUE, UE dąży do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia. W komunikacie Komisji w sprawie strategii zdrowotnej Wspólnoty Europejskiej podkreślono, że służba zdrowia musi zaspokajać potrzeby ludzi w obliczu wyzwań, którymi są: starzenie się społeczeństw, rozwój nowych technik medycznych oraz międzynarodowy wymiar opieki zdrowotnej 8 ; UE monitoruje również długoterminową stabilność finansów publicznych. Jako że wydatki na opiekę zdrowotną stanowią 5 Zob. oficjalna strona internetowa Komisji Europejskiej, consumer/about_us/ who_we_are_pl.htm, informacja z r. 6 Obserwatorium jest partnerstwem rządów niektórych państw europejskich oraz KE, WHO i innych organizacji międzynarodowych. Jego głównym zadaniem jest kompleksowa i rygorystyczna analiza dynamiki systemów opieki zdrowotnej w Europie (zob. oficjalna strona internetowa Europejskiego Obserwatorium Polityki i Systemów Opieki Zdrowotnej, [dostęp: r.]. 7 Zob. oficjalna strona internetowa Komisji Europejskiej, healthcare/health_ systems_organisation/index_pl.htm [dostęp: r.]. 8 Zob. Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie strategii zdrowotnej Wspólnoty Europejskiej, COM(2000) 285 final, 2000:0285:FIN:EN:PDF [dostęp: r.]. 17

18 SYSTEM OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ NAD OSOBAMI STARSZYMI W UE NA PRZYKŁADZIE BELGII znaczną część wydatków publicznych, sektor ten ma kluczowe znaczenie dla realizacji zaleceń określonych w Ogólnych Wytycznych Polityki Gospodarczej oraz Programach Stabilności i Konwergencji 9. Fundamenty strategii dotyczącej wyzwań gospodarczych i budżetowych związanych ze starzeniem się społeczeństwa ustanowione zostały podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Sztokholmie w 2001 r. 10 Celem UE było m.in. zachęcenie państw członkowskich do reformy zarówno opieki zdrowotnej, jak i długoterminowych systemów opieki 11. Aktywne starzenie się zostało również określone w jednej ze sztandarowych polityk UE w ramach Strategii na rzecz inteligentnego, zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu Europa W opublikowanym 3 marca 2010 r. komunikacie podkreślono konieczność wspólnego działania państw członkowskich dla wychodzenia z kryzysu oraz wprowadzania zmian w celu sprostania wyzwaniom, które stawia przed Europą globalizacja i starzenie się społeczeństw. Wskazano również na rolę Unii Europejskiej w promowaniu zdrowego starzenia się osób starszych lutego 2012 r. Komisja Europejska przyjęła komunikat w sprawie Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu 14. Projekt skupia się na profilaktyce i promocji zdrowia, zintegrowanej opiece długoterminowej oraz aktywnym życiu osób starszych. Jego nadrzędnym celem jest zwiększenie do roku 2020 o dwa lata średniej liczby lat przeżytych przez Europejczyków w dobrym zdrowiu. Poprzez realizację tego projektu zarówno UE, jak i państwa członkowskie mogą umocnić swoje pozycje światowych liderów w dziedzinie stosowania innowacyjnych rozwiązań problemu aktywnego starzenia się społeczeństw Zob. Joint Report by the Comission and the Council, dz. cyt. 10 Zob. oficjalna strona internetowa Rady Unii Europejskiej, docs/pressdata/en/ec/00100-r1.%20ann-r1.en1.html [dostęp: r.]. 11 Zob. Active Ageing and Solidarity between Generations: A Statistical Portrait of the European Union 2012, EUROSTAT Statistical Books, PUB/KS-EP /EN/KS-EP EN.PDF [dostęp: r.]. 12 Zob. tamże. 13 Zob. oficjalna strona internetowa Ministerstwa Gospodarki, [dostęp: r.]. 14 Zob. Komunikat Komisji Europejskiej w sprawie Europejskiego partnerstwa na rzecz innowacji sprzyjającej aktywnemu starzeniu się w dobrym zdrowiu, health/ageing/docs/com_2012_83_en.pdf [dostęp: r.]. 15 Partnerstwo jest oparte na współpracy między KE, państwami członkowskimi, regionami, przedstawicielami sektora gospodarki, opieki zdrowotnej i społecznej oraz organizacja- 18

19 SYSTEM OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ NAD OSOBAMI STARSZYMI W UE NA PRZYKŁADZIE BELGII Decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej (z 14 września 2011 r.) 2012 r. został ogłoszony Europejskim Rokiem Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 16. Celem tego przedsięwzięcia była pomoc w tworzeniu kultury aktywności osób starszych w Europie przy uwzględnieniu zasady społeczeństwa otwartego na wszystkie grupy wiekowe 17. Starano się zwrócić uwagę opinii publicznej na wkład, jaki do społeczeństwa wnoszą osoby starsze. Ponadto zachęcano decydentów politycznych do podejmowania konkretnych działań z myślą o tworzeniu warunków sprzyjających aktywności osób starszych i wzmacnianiu solidarności międzypokoleniowej. Program aktywnego starzenia się tworzą różne założenia, wśród których najważniejsze to: starzenie się w dobrym zdrowiu, aktywny udział w życiu społecznym i zawodowym oraz samodzielność w życiu codziennym. Zgodnie z fundamentalnymi założeniami programu osoby starsze powinny odgrywać ważną rolę w społeczeństwie i cieszyć się długim życiem. W 2012 r. Unia Europejska wspierała aktywność osób starszych poprzez działania w sferach: zatrudnienia, udziału w życiu społecznym oraz samodzielnego życia 18. Ciekawą inicjatywą unijną był również projekt WeDO Wellbeing and Dignity of Older People Zdrowie i Godność dla Seniorów. Projekt został zrealizowany w latach przez grupę osiemnastu partnerów pochodzących z państw członkowskich, zainteresowanych współpracą w zakresie poprawy jakości życia osób starszych potrzebujących opieki. Celem ogólnym projektu było stworzenie trwałego i otwartego partnerstwa europejskiego, jednoczącego kraje członkowskie UE, władze narodowe, jednostki regionalne oraz wszelkie instytucje zaangażowane w opiekę nad osobami starszymi i w zapobieganie przemocy stosowanej wobec tych osób 19. Efektem tej współpracy była publikacja Europejskich Ram Odniesienia na rzecz Zapewnienia Jakości Opieki Długoterminowej w grudniu 2012 r. 20 Sukces tego przedsięwzięcia spowodował ogłoszenie kolejnej jego edycji. Na lata przygotowano projekt WeDO2, który ma na celu wymianę doświadczeń i dobrych praktyk pomiędzy pod- mi, które reprezentują pacjentów i osoby starsze; zob. oficjalna strona internetowa Komisji Europejskiej, index_pl.htm [dostęp: r.]. 16 Zob. strona internetowa Eur-lex, uri=oj:l:2011:246:0005 :0010:PL:PDF [dostęp: r.]. 17 Zob. strona internetowa Grundtvig, -aktywnosci-osob-starszych-i-solidarnosci-miedzypokoleniowej-201 [dostęp: r.]. 18 Zob. oficjalna strona internetowa Unii Europejskiej, main.jsp?catid=971&langid=pl [dostęp: r.]. 19 Zob. European Quality Framework for Long-Term Care Services, files/ 24171_WeDo_brochure_A4_48p_EN_WEB.pdf [dostęp: r.]. 20 Zob. strona internetowa Forum 50+, [dostęp: r.]. 19

20 SYSTEM OPIEKI DŁUGOTERMINOWEJ NAD OSOBAMI STARSZYMI W UE NA PRZYKŁADZIE BELGII miotami realizującymi opiekę długoterminową. Docelowo ogół działań w dziedzinie opieki długoterminowej ma sprzyjać poprawie jakości życia osób starszych, głównie poprzez zapewnienie im profesjonalnej opieki i pomocy 21. Podsumowując: Unia Europejska, dostrzegając problem starzenia się społeczeństw i konieczność zapewnienia długoterminowej opieki nad osobami starszymi, opracowała polityki w kilku dziedzinach. Należy podkreślić, że w tych obszarach UE podejmuje jedynie kroki mające na celu inicjowanie i wspieranie działań, stymulowanie i zachęcanie do rozwoju polityk, koordynowanie prac, a także zbieranie informacji od państw członkowskich i umożliwianie im wymiany dobrych praktyk. 2. System usług LTC w Belgii System opieki długoterminowej w Belgii można scharakteryzować jako system mieszany, składający się ze zinstytucjonalizowanej i publicznie finansowanej opieki społecznej, która jest wspomagana przez opiekę niezinstytucjonalizowaną, gwarantowaną przede wszystkim przez członków rodziny osoby starszej 22. Sytuacja demograficzna społeczeństwa belgijskiego Tendencję demograficzną, która jest wspólna dla wszystkich uprzemysłowionych krajów na świecie, stanowi starzenie się społeczeństwa. Jest to zatem główna przyczyna wzrostu popytu na usługi opieki długoterminowej. W ogólnej populacji Belgii liczącej 11,7 mln osób w 2012 r. 1,9 mln (17%) było w wieku ponad 65 lat, w tym ok. pół mln osób (5%) miało 80 lub więcej lat 23. W 2007 r. było ok. 566 tys. osób z umiarkowanymi lub poważnymi ograniczeniami utrudniającymi normalne funkcjonowanie w życiu codziennym. Z analiz obecnych prognoz demograficznych wynika, że liczba ta może wzrosnąć do 1,2 mln osób w 2060 r Zob. oficjalna strona internetowa projektu WeDO, [dostęp: r.]. 22 Residential Care for Older Persons in Belgium: Projections , https://kce.fgov.be/- sites/default/files/page_documents/kce_167c_residential_care_in_belgium_synthesis.pdf, s. 3 [dostęp: r.]. 23 Zob. oficjalna strona internetowa OECD, [dostęp: r.]. 24 Zob. The Long-Term Care System for the Elderly in Belgium, s. 7 [dostęp: r.]. 20

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Michał Szczerba Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Spotkanie inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Polska polityka senioralna. Jakie rozwiązania warto promować na forum Unii Europejskiej?

Polska polityka senioralna. Jakie rozwiązania warto promować na forum Unii Europejskiej? Polska polityka senioralna. Jakie rozwiązania warto promować na forum Unii Europejskiej? Debata w Brzesku Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Europa się starzeje Komisja Europejska:

Bardziej szczegółowo

Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej

Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej Wczesne Wspomaganie Rozwoju w krajach Unii Europejskiej Krajowy Koordynator Europejskiej Agencji Rozwoju Edukacji Uczniów ze Specjalnymi Potrzebami. Małgorzata Dońska-Olszko www.european-agency.org Opracowano

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2012 rok WPROWADZENIE System rachunków zdrowia 1 jest międzynarodowym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Spotkanie robocze dotyczące deinstytucjonalizacji i opieki środowiskowej Ministerstwo Zdrowia 16 marca 2015 r.

Spotkanie robocze dotyczące deinstytucjonalizacji i opieki środowiskowej Ministerstwo Zdrowia 16 marca 2015 r. Spotkanie robocze dotyczące deinstytucjonalizacji i opieki środowiskowej Ministerstwo Zdrowia 16 marca 2015 r. Fundusze europejskie mogą wesprzeć rozwój wysokiej jakości rodzinnych i środowiskowych form

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Stanisława Golinowska Ewa Kocot Agnieszka Sowa długoterminowej: Finanse Kadry medyczne i socjalne Finansowanie Outline 1.

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 457/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 23 kwietnia 2015 roku

Uchwała Nr 457/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 23 kwietnia 2015 roku Uchwała Nr 457/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 23 kwietnia 2015 roku w sprawie podjęcia przez Województwo Wielkopolskie działań zmierzających Na podstawie art. 41 ust. 1 i art. 56 ust.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok Załącznik do uchwały nr XLVI/282/13 Rady Miejskiej w Niemodlinie z dnia 26 września 2013 r. Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok CZĘŚĆ OGÓLNA Starzenie się jest naturalnym

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ, ZAŁĄCZNIK Projekt konkluzji Rady Wczesne wykrywanie i leczenie zaburzeń komunikacyjnych u dzieci, z uwzględnieniem zastosowania narzędzi e-zdrowia i innowacyjnych rozwiązań RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. PRZYPOMINA,

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM OPIEKI DOMOWEJ DLA PACJENTÓW DŁUGOTERMINOWO CHORYCH. mgr Konopa Monika

ZINTEGROWANY SYSTEM OPIEKI DOMOWEJ DLA PACJENTÓW DŁUGOTERMINOWO CHORYCH. mgr Konopa Monika ZINTEGROWANY SYSTEM OPIEKI DOMOWEJ DLA PACJENTÓW DŁUGOTERMINOWO CHORYCH mgr Konopa Monika STATYSTYKA Polska należy do krajów o średnim poziomie starości demograficznej. U progu 1999 roku odsetek ludzi

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

PL 1 PL. Konkluzja pokonferencyjna. Uczestnicy Konferencji z zadowoleniem przyjmują:

PL 1 PL. Konkluzja pokonferencyjna. Uczestnicy Konferencji z zadowoleniem przyjmują: 1st European Day of the Brain. Ageing, Stroke, and Alzheimer s Disease - Finding Innovative Solutions - Experts Conference during Polish Presidency of the European Union Council (18 November 2011, Learning

Bardziej szczegółowo

efektywności instytucji publicznych

efektywności instytucji publicznych Działania KPRM zorientowane na zwiększenie efektywności instytucji publicznych W oczach obywatela nie jest tak źle! Osobiste doświadczenia Polaków związane z załatwianiem różnego rodzaju spraw urzędowych

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty polityki senioralnej Samorządu Województwa Wielkopolskiego. Poznań, 12 października 2012 roku

Wybrane aspekty polityki senioralnej Samorządu Województwa Wielkopolskiego. Poznań, 12 października 2012 roku Wybrane aspekty polityki senioralnej Samorządu Województwa Wielkopolskiego Poznań, 12 października 2012 roku Strategia Polityki Społecznej dla Województwa Wielkopolskiego do 2020 roku Strategia Polityki

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Modernizacja systemu pomocy społecznej w Polsce

Modernizacja systemu pomocy społecznej w Polsce Dr Krzysztof Chaczko Instytut Pracy Socjalnej Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Modernizacja systemu pomocy społecznej w Polsce Obecny system pomocy społecznej czerpie doświadczenia z następujących

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Pakt na rzecz Seniorów. Rok 2012 Rokiem UTW

Pakt na rzecz Seniorów. Rok 2012 Rokiem UTW Pakt na rzecz Seniorów Rok 2012 Rokiem UTW Liczba UTW z podziałem na województwa 20 21 20 21 9 20 38 71 24 41 11 44 40 6 17 21 UTW w województwie małopolskim Liczba UTW w latach 1975-2012 424 248 187 125

Bardziej szczegółowo

Działania na rzecz aktywnego starzenia się w zdrowiu podejmowane w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Działania na rzecz aktywnego starzenia się w zdrowiu podejmowane w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Działania na rzecz aktywnego starzenia się w zdrowiu podejmowane w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej dr Marzena Breza, Dyrektor Departamentu Polityki Senioralnej, Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW Konferencja skierowana do członków i ich zastępców polskiej delegacji w Komitecie Regionów WARSZAWA, 27-28 WRZEŚNIA 2012 Kompleksowa współzależność

Bardziej szczegółowo

Systemowe działania na rzecz osób starszych. Współpraca z samorządem terytorialnym SOCJALNYCH WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

Systemowe działania na rzecz osób starszych. Współpraca z samorządem terytorialnym SOCJALNYCH WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Systemowe działania na rzecz osób starszych. Współpraca z samorządem terytorialnym FEDERACJA ORGANIZACJI SOCJALNYCH WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO FOSA Federacja FOSa Związek stowarzyszeń działających

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści 1 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Badania medyczne zrobiły tak niebywały postęp, że dziś praktycznie nie ma już ani jednego zdrowego

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 15.02.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie sprawozdania z własnej inicjatywy dotyczącego niektórych aspektów ubezpieczeń komunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dr Katarzyna HEBEL Prof. dr hab. Olgierd WYSZOMIRSKI Conference Baltic Sea Region advancing towards Sustainable Urban Mobility Planning Gdynia 22-24th of October 2014 Przejście od planów transportowych

Bardziej szczegółowo

Środowisko dla Rozwoju

Środowisko dla Rozwoju ENEA Krajowa sieć partnerstwa Środowisko dla Rozwoju na rzecz promowania zasad zrównowaŝonego rozwoju i jej rola we wdraŝaniu POIiŚ 27 maja 2010 r. Zamość Spis treści 1. Europejska Sieć Organów Środowiskowych

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim.

Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim. Współpraca międzyinstytucjonalna w środowisku lokalnym dobre praktyki w woj. lubelskim. Debata regionalna Organizacje pozarządowe w profilaktyce uzależnień Lublin 06.04.2016 Program Zintegrowane Systemy

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku

Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku Uchwała Nr 28/VII/2015 Rady Miasta Józefowa z dnia 23 stycznia 2015 roku w sprawie uchwalenia programu polityki zdrowotnej pn. Zwiększenie dostępności do świadczeń kardiologicznych osobom powyżej 50 roku

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 Szymon Puczyński Centrum Unijnych Projektów Transportowych październik 2014 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji. Izabela Banaś Magdalena Zając

Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji. Izabela Banaś Magdalena Zając Koordynowana opieka zdrowotna cele i zasady organizacji Izabela Banaś Magdalena Zając Koordynowana opieka zdrowotna (KOZ) z angielskiego ManagedHealth Care plan KOZ ( program KOZ )-konkretna organizacja,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła nowe zasady i przepisy dotyczące

Bardziej szczegółowo

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Joanna Felczak, Justyna Gać, Benedykt Opałka, Sylwia Timoszuk, Szkoła

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 22.1.2010 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0402/2008, którą złożyła Pavlina Radkova (Bułgaria) w sprawie godnego życia dla jej niepełnosprawnego dziecka

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie François Cancalon Specjalista ds. transportu JASPERS Plac Piłsudskiego 1 00-078 WARSZAWA, POLSKA f.cancalon@eib.org

Bardziej szczegółowo

W KIERUNKU EUROPEJSKIEGO SPOłECZEŃSTWA LUDZI W RÓZNYM WIEKU

W KIERUNKU EUROPEJSKIEGO SPOłECZEŃSTWA LUDZI W RÓZNYM WIEKU PL W KIERUNKU EUROPEJSKIEGO SPOłECZEŃSTWA LUDZI W RÓZNYM WIEKU AGE O EUROPEJSKIM ROKU RÓWNYCH SZANS DLA WSZYSTKICH 2007 The European Older People s Platform La Plate-forme européenne des Personnes âgées

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Anna Dąbrowska Fundacja Centrum Analiz Transportowych i Infrastrukturalnych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Nazwa projektu projekt rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla

Bardziej szczegółowo

III. (Akty przygotowawcze) KOMITET REGIONÓW 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R.

III. (Akty przygotowawcze) KOMITET REGIONÓW 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R. C 175/40 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 1.7.2010 III (Akty przygotowawcze) 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R. Opinia Komitetu Regionów Europejski Rok (2011 r.) (2010/C 175/10) Przyjmuje z

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia. Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik

Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia. Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik Warszawa 2014 W dniach 7 9 października 2013 r. w Odense w Danii odbyła się Czwarta Europejska

Bardziej szczegółowo

Ekspertyza Efektywne kierunki rozwoju Turystyki Medycznej w regionie stan prac nad dokumentem. Pracownia Badań i Ewaluacji Sp. z o.o.

Ekspertyza Efektywne kierunki rozwoju Turystyki Medycznej w regionie stan prac nad dokumentem. Pracownia Badań i Ewaluacji Sp. z o.o. Ekspertyza Efektywne kierunki rozwoju Turystyki Medycznej w regionie stan prac nad dokumentem Pracownia Badań i Ewaluacji Sp. z o.o. Podstawowe tezy dokumentu Turystyka medyczna w Europie jest rynkiem

Bardziej szczegółowo

Zasady udziału w projektach Trzeciego Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia 2014-2020. partnerstwo"

Zasady udziału w projektach Trzeciego Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia 2014-2020. partnerstwo 1 Zasady udziału w projektach Trzeciego Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia 2014-2020 partnerstwo" Trzeci Program działań Unii w dziedzinie zdrowia (2014-2020) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowego środowiska. z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work)

Promocja zdrowego środowiska. z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work) Promocja zdrowego środowiska pracy dla pracowników z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work) Dane techniczne o projekcie Realizacja w latach 2011-2013 Finansowanie z Programu Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

GDYŃSKI DIALOG Z SENIORAMI

GDYŃSKI DIALOG Z SENIORAMI GDYŃSKI DIALOG Z SENIORAMI GDYNIA moje miasto GDYNIA k Centrum SAktywnościf Seniora [ ^ PPNT Gdynia " Pomorski Park fz n v * ila Naukowo-Technologiczny innowacjespołeczne.gdynia 1. Nazwa i adres instytucji

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

R A D Y M I N I S T R Ó W. z dnia 19 marca 2015 r.

R A D Y M I N I S T R Ó W. z dnia 19 marca 2015 r. RM-110-18-15 R O Z P O R ZĄDZENIE R A D Y M I N I S T R Ó W z dnia 19 marca 2015 r. w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Rządu do spraw Wspierania Reform na Ukrainie Na podstawie art. 10 ust. 1 i 4 ustawy

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Komitet Sterujący ds. koordynacji interwencji EFSI w sektorze zdrowia II posiedzenie 28 września 2015 r., Warszawa

Komitet Sterujący ds. koordynacji interwencji EFSI w sektorze zdrowia II posiedzenie 28 września 2015 r., Warszawa Komitet Sterujący ds. koordynacji interwencji EFSI w sektorze zdrowia II posiedzenie 28 września 2015 r., Warszawa Michał Kępowicz Ministerstwo Zdrowia Warszawa, 28 września 2015 r. Agenda spotkania 1.

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNA I SPRAWNA ADMINISTRACJA ŹRÓDŁEM SUKCESU W GOSPODARCE OPARTEJ NA WIEDZY

INNOWACYJNA I SPRAWNA ADMINISTRACJA ŹRÓDŁEM SUKCESU W GOSPODARCE OPARTEJ NA WIEDZY INNOWACYJNA I SPRAWNA ADMINISTRACJA ŹRÓDŁEM SUKCESU W GOSPODARCE OPARTEJ NA WIEDZY Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2/POKL/5.2.1/2010 Innowacyjna i sprawna administracja jest dynamicznym projektem opartym

Bardziej szczegółowo

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku

Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w zakresie instrumentów zarządzania ryzykiem: propozycje na okres po 2013 roku 05 listopada 2012 r. Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisja

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

ODNOWA MIAST A STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO EUROPEJSKIE

ODNOWA MIAST A STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO EUROPEJSKIE ODNOWA MIAST A STARZEJĄCE SIĘ SPOŁECZEŃSTWO EUROPEJSKIE MGR INŻ. ARCH. AGNIESZKA LABUS Wydział Architektury, Katedra Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, Politechnika Śląska w Gliwicach II KONGRES

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Continuum Care. Kompleksowa Opieka dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych. TABITA Projekt rozwoju ośrodka

Continuum Care. Kompleksowa Opieka dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych. TABITA Projekt rozwoju ośrodka + Continuum Care Kompleksowa Opieka dla Osób Starszych i Niepełnosprawnych TABITA Projekt rozwoju ośrodka www.continuumcare.pl Warszawa, 20 września 2011r + Opieka nad osobą starszą w rodzinie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek Statystyka społeczna Redakcja naukowa Podręcznik obejmuje wiedzę o badaniach zjawisk społecznych jako źródło wiedzy dla różnych instytucji publicznych. Zostały w nim przedstawione metody analizy ilościowej

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych 1 Konsument jako podmiot strategii: Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki Sprawne Państwo Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo