Outsourcing elementem zarządzania ryzykiem w banku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Outsourcing elementem zarządzania ryzykiem w banku"

Transkrypt

1 Outsourcing elementem zarządzania ryzykiem w banku Marek Piwko Praca napisana pod kierunkiem dr. Remigiusza Kaszubskiego Warszawa, maj 2007

2 Streszczenie Niniejsza praca prezentuje zagadnienie wykorzystywania outsourcingu w bankowości. Dotyczy ryzyk wiążących się z tą metodologią prowadzenia działalności oraz instrumentów efektywnego nimi zarządzania. Wprowadzenie dotyczy ogólnych kwestii związanych z outsourcingiem jego istoty, jak i korzyści i zagrożeń, które ze sobą niesie. Przedstawia również specyfikę wykorzystywania tej koncepcji biznesowej w działalności bankowej. Kolejny rozdział odnosi się do ryzyka w działalności bankowej. Omówiona jest w nim istota tego ryzyka, jego rodzaje, a także zaprezentowany proces zarządzania nim. Stanowi to punkt wyjścia dla przedstawienia outsourcingu jako źródła szczególnych ryzyk. Zasadnicza część pracy poświęcona jest opisowi instrumentów efektywnego zarządzania ryzykiem związanym z wykorzystaniem zasobów podmiotów zewnętrznych przez banki. Następuje to z podziałem na kolejne etapy realizacji przedsięwzięcia w odniesieniu do standardów wypracowanych w praktyce, jak i przepisów prawa. 2

3 Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie Istota outsourcingu Motywy dla outsourcingu. Korzyści i zagrożenia Ujęcie prawne Outsourcing w działalności bankowej 11 Rozdział 2. Ryzyka w działalności bankowej Istota ryzyka bankowego Rodzaje ryzyka Ryzyko kredytowe Ryzyko kraju i transferu Ryzyko rynkowe Ryzyko stopy procentowej Ryzyko płynności Ryzyko operacyjne Ryzyko prawne Ryzyko utraty reputacji Zarządzanie ryzykiem bankowym Outsourcing jako źródło szczególnych ryzyk dla banku Ryzyko operacyjne Ryzyko strategiczne Ryzyko prawne Ryzyko utraty reputacji Inne ryzyka 29 Rozdział 3. Instrumenty efektywnego zarządzania ryzykiem związanym z wykorzystaniem outsourcingu w działalności bankowej Etap przedkontraktowy Praca koncepcyjna i planowanie Wewnętrzna analiza przedsięwzięcia 32 3

4 Zakres przedmiotowy outsourcingu według ustawy Prawo bankowe Plan przedsięwzięcia Wybór usługodawcy Zakres podmiotowy outsourcingu według ustawy Prawo bankowe Specyfikacja usługi Lista potencjalnych usługodawców Due dilligence Zapytanie ofertowe Negocjacje i zawarcie umowy Protokół porozumienia Obowiązek uczciwego negocjowania Ochrona informacji poufnych Tryb powierzania czynności bankowych podmiotom zewnętrznym Zagadnienie umowy outsourcingowej Znaczenie umowy Podstawa prawna umowy Forma umowy Struktura umowy Poziom świadczonych usług Realizacja umowy outsourcingowej Wdrożenie umowy outsourcingowej Zarządzanie zasobami ludzkimi Zarządzanie i monitoring przedsięwzięcia Rola zarządu Program zarządzania procesem outsourcingowym Rola audytu Tajemnica bankowa Plany awaryjne Odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy outsourcingowej Zakaz ograniczania odpowiedzialności Możliwość rozszerzenia odpowiedzialności insourcera 63 4

5 Kary umowne Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej insourcera Bezpieczeństwo tajemnicy przedsiębiorstwa Kontrola i nadzór nad realizacją umowy outsourcingowej Środki kontroli Środki nadzorcze Zakończenie relacji outsourcingowej. Strategia wyjścia 71 Rozdział 4. Podsumowanie 74 Załącznik 1. Usługi w zakresie zapewnienia ciągłości działania i planów awaryjnych na przykładzie oferty Hewlett-Packard 76 Bibliografia 79 Literatura 79 Źródła 82 Akty prawne 83 5

6 Rozdział 1. Wprowadzenie Outsourcing, rozważany z perspektywy strategicznej, uważany jest obecnie za jedną z najważniejszych i przynoszących największe korzyści metodologii biznesowych. O jego doniosłości świadczy dobitnie fakt, iż został on uznany przez Harvard Business Review za jedną z najważniejszych koncepcji w dziedzinie zarządzania ostatniego 75-lecia. 1 Potwierdzeniem tego jest również jego powszechne zastosowanie w działalności przedsiębiorstw. Z outsourcingu korzystają przedstawiciele niemal wszystkich branż, by wymienić choćby farmaceutyczną, usług finansowych, hotelarską czy transportową. Zauważalna jest też mnogość funkcji przekazywanych podmiotom trzecim do wykonywania, jak np.: zarządzanie zasobami ludzkimi, technologie informacyjne, obsługa klientów, marketing, księgowość, administracja. Ta różnorodność odnosi się również do relacji łączących strony stosunków outsourcingowych. I tak, zlecenia mogą przybierać postać nieformalnych porozumień o świadczeniu usług w razie potrzeby, jak też i formalnych umów dokładnie wyznaczających zasady współpracy Istota outsourcingu Przechodząc do wyjaśnienia istoty outsourcingu, zauważyć należy, iż termin ten jest neologizmem utworzonym poprzez połączenie trzech słów: outside resource using, oznaczających wykorzystywanie zasobów zewnętrznych. Szerzej, sens tego procesu wyraża się w wykorzystywaniu zasobów podmiotu zewnętrznego 2 do realizacji czynności, które wcześniej były wykonywane przez przedsiębiorstwo lub które w ramach tej struktury mogłyby być wykonywane. Efekty tych czynności, przy tym, nie trafiają do obrotu jako samodzielny produkt, ale służą zlecającemu 3 w wykonywaniu jego czynności. 4 1 Ch.L. Gay, J. Essinger, Outsourcing strategiczny. Koncepcja, modele i wdrażanie, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2002, s Podmiot zewnętrzny bywa tez określany mianem usługodawcy, insourcera, zleceniobiorcy, dostawcy itp. 3 Podmiot zlecający bywa również określany mianem usługobiorcy, outsourcera, zleceniodawcy, nabywcy itp. 4 R. Juchno, R.W. Kaszubski, Outsourcing w działalności bankowej, Glosa 6/2001, s. 8. 6

7 Podkreślenia wymaga w tym miejscu, iż nie została dotąd wypracowana jednolita, powszechnie akceptowana definicja outsourcingu. Autorzy posługują się różniącymi się między sobą określeniami, często akcentującymi różne aspekty tego zjawiska. Dla przykładu wskazać można za Ianem Tho 5, iż chodzi tu o działalność polegającą na dostarczeniu przez jedną stronę dóbr lub usług, które pierwotnie były wykonywane własnymi siłami w ramach przedsiębiorstwa nabywcy. Cytowany autor podkreśla przy tym formalny jedynie, ramowy charakter proponowanej przez siebie definicji. D. Zielińska 6, z kolei, za outsourcing uważa długoterminowe zlecenie na wyłączność realizacji pewnych funkcji lub procesów wykonywanych przez pracowników danego przedsiębiorstwa firmie zewnętrznej specjalizującej się w danej dziedzinie. Na potrzeby opracowywanych przez siebie dokumentów, własne definicje przyjmują również międzynarodowe organizacje czy gremia. Wskazać tu należy w szczególności Komitet Bazylejski Nadzoru Bankowego 7 (KBNB) i Komitet Europejskich Nadzorców Bankowych 8. Rozumienie outsourcingu przez te ciała jest zbieżne z tym zaproponowanym przez R. Juchno i R. Kaszubskiego. Podkreślenia wymaga jednak, iż proponowane definicje nie obejmują swoim zakresem tzw. purchasing contracts. Umowy te mają za przedmiot świadczenie usług, dóbr lub funkcji bez przekazywania dostawcy przez ich odbiorcę informacji czy danych dotyczących klientów odbiorcy. Mogą również dotyczyć dostarczania pewnych standardowych produktów Motywy dla outsourcingu. Korzyści i zagrożenia Omawiając ogólne aspekty outsourcingu, w dalszej kolejności uwagę należy zwrócić na motywację, która prowadzi przedsiębiorców do wchodzenia w tego rodzaju relacje, jak również związane z nimi korzyści i zagrożenia. Wśród najważniejszych przyczyn stosowania outsourcingu przez firmy wymieniane są 9 : 5 I. Tho, Managing the Risks of IT Outsourcing, Elsevier Butterworth-Heinemann, Oxford 2005, s D. Zielińska, Kupowanie mocy obliczeniowej, Bank 1/ The Joint Forum, Outsourcing in Financial Services, Basel Committee on Banking Supervision, February 2005, s Committee of European Banking Supervisors, Guidelines on Outsourcing, December 2006, s Survey of Current and Potencial Outsourcing End-Users, The Outsourcing Institute Membership, 1998, za: Ch.L. Gay, J. Essinger, Outsourcing..., s ; The Joint Forum, Outsourcing..., s. 6. 7

8 redukcja i kontrola kosztów operacyjnych, zwiększenie koncentracji firmy na podstawowej działalności, uzyskanie dostępu do mocy produkcyjnych najlepszej jakości, zwolnienie własnych zasobów do innych celów, uzyskanie zasobów, którymi organizacja nie dysponuje, przyspieszenie pojawienia się korzyści wynikających z restrukturyzacji, uporanie się z funkcją trudną do wykonywania lub niemożliwą do kontrolowania, pozyskanie kapitału, podział ryzyka, dopływ gotówki. Motywacja do wchodzenia w relacje outsourcingowe jest silnie zdeterminowana korzyściami związanymi z tą koncepcją zarządzania. Chodzi tu przede wszystkim o umożliwienie przedsiębiorstwu skoncentrowania się na jego podstawowej działalności (core business). Sferę core business wyznaczają zadania krytyczne z punktu widzenia możliwości osiągnięcia przez przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej nad innymi. 10 Ich znaczenie potęguje fakt, że stanowią one kluczowy czynnik wzrostu i rozwoju przedsiębiorstwa. Podkreśla się ponadto ich ścisły związek z dziedziną relacji przedsiębiorstwo klient 11. Wśród korzyści płynących z outsourcingu uwagi wymaga również założenie, iż podmiot zewnętrzny może wykonać daną czynność taniej, lepiej i szybciej, niż gdyby wykonywać je w ramach przedsiębiorstwa. 12 Rozważania dotyczące zagrożeń związanych z outsourcingiem jak można w pewnym uproszczeniu wskazać koncentrują się wokół dwóch głównych zagadnień kwestii właściwego do niego podejścia oraz ryzyk związanych z praktykowaniem tej metody prowadzenia biznesu. I tak, podkreśla się konieczność dogłębnego zrozumienia tego, co dla firmy oznacza w rzeczywistości podjęcie inicjatywy outsourcingowej. Niezbędne jest zrozumienie przez przedsiębiorstwo jego celów działania, jak również wypracowanie spójnej strategicznej wizji i planu funkcjonowania. Tak przygotowana organizacja powinna dopiero podejmować 10 I. Tho, Managing..., s R. McIvor, Strategic Outsourcing: Lessons from a Systems Integrator, Business Strategy Review, 2000, Vol. 11, Iss. 3, s. 44; Ch.L. Gay, J. Essinger, Outsourcing strategiczny..., s R. Juchno, R.W. Kaszubski, Outsourcing w działalności..., s. 6. 8

9 decyzję w kwestii outsourcingu. Należy ponadto gruntownie i szczegółowo zaplanować cały proces współpracy z podmiotem zewnętrznym począwszy od fazy wstępnej, przygotowawczej, a skończywszy na kwestiach rozwiązania relacji. Posiadanie klarownej, wewnętrznie niesprzecznej wizji oraz planu w tym zakresie stanowi swoiste sine qua non prawidłowego i efektywnego zarządzania projektem outsourcingowym na każdym etapie jego realizacji. W tym kontekście zwraca się uwagę na fakt, iż tylko postrzeganie outsourcingu w kategoriach strategicznych pozwala, z jednej strony, na czerpanie zeń jak największych korzyści, z drugiej zaś na unikanie podejmowania decyzji lub działań, które mogłyby skutkować niepowodzeniem całego projektu. Problem ryzyk wiążących się z outsourcingiem w tym miejscu jedynie wskazuję. Zostanie on szerzej przedstawiony w dalszej części pracy Ujęcie prawne Rozważania ogólne dotyczące outsourcingu winny być dopełnione jego ujęciem w kategoriach prawnych. Jak wynika z powyższych wywodów, outsourcing został ukształtowany i funkcjonuje jako pewna strategia zarządzania organizacją. Jest to kategoria z pogranicza zarządzania i ekonomii. Prawo natomiast nie wykształciło dotąd jednolitej odpowiadającej mu instytucji. Niemniej jednak znaczenia przepisów prawnych w jego funkcjonowaniu nie należy nie doceniać. Rola, jaką pełnią, wiąże się przede wszystkim z traktowaniem ich jako instrumentarium mającego służyć należytemu ukształtowaniu i funkcjonowaniu relacji między stronami stosunków outsourcingowych. W tym właśnie kontekście umowę outsourcingową uważa się za jedno z głównych narzędzi efektywnego zarządzania przedmiotowym projektem. W związku ze wskazanym wyżej charakterem umów outsourcingowych, należy podnieść, że kluczowe znaczenie jako podstawa praw i obowiązków ich stron będzie miała zasada swobody umów (art k.c.). W jej ramach strony mogą kształtować wzajemne relacje wedle własnego uznania. Jedyne ograniczenia mogą w tym zakresie wynikać z natury stosunku prawnego, przepisów ustawy lub zasad współżycia społecznego. Wydaje się, że w omawianej kwestii będą to przede 13 Zob. punkt

10 wszystkim ograniczenia ustawowe i to zarówno o charakterze prywatno, jak i publicznoprawnym. W pierwszej grupie znajdą się zwłaszcza uregulowania kształtujące rodzaj stosunku prawnego, do którego dana umowa została zakwalifikowana. Ograniczenia publicznoprawne z kolei odnosić się będą do warunków, na jakich mogą być podejmowane określone rodzaje działalności gospodarczej, jak również mogą przewidywać ingerencję określonych podmiotów w jej prowadzenie, a zatem i w kwestie związane z zawieraniem umów outsourcingowych. Zauważyć również należy, iż omawiane umowy są zazwyczaj zawierane pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą, co skutkuje koniecznością uwzględnienia przy ocenie tychże kontraktów profesjonalnego charakteru ich stron. Ponadto podkreślenia wymaga, że związanie się relacją outsourcingową łączy się zawsze z ujawnieniem kontrahentowi (zleceniobiorcy) danych poufnych, stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Wiąże się to z potrzebą z jednej strony, odpowiedniego kontraktowego zabezpieczenia interesu zleceniodawcy, z drugiej zaś uwzględnienia przepisów regulujących tą kwestię. Konkludując, strony kontraktów outsourcingowych mogą ukształtować ich treść wedle swojego uznania. Jednakże zawarcie umowy powinno poprzedzić dokładne zbadanie, po pierwsze, czy istnieje prawna możliwość wejścia w taką relację, a po drugie, czy istnieją przepisy z góry określające prawa i obowiązki stron, jak również inne elementy stosunku outsourcingowego Outsourcing w działalności bankowej Przedsiębiorcami wykorzystującymi outsourcing w swojej działalności są również banki. O popularności tej metody zarządzania świadczą wyniki ankiety przeprowadzonej przez Generalnego Inspektora Nadzoru Bankowego w czerwcu 2001 r. Omówione w piśmie Generalnego Inspektora skierowanym do prezesów banków z dnia 15 marca 2002 r. 14, ujawniły, że 84% wszystkich banków wykorzystuje zasoby zewnętrzne do prowadzenia przez siebie działalności. Powołana ankieta pokazała również, jakie czynności banki najczęściej zlecają do wykonywania podmiotom zewnętrznym. Wskazać tu należy w szczególności: 14 Sygn. NB-BPN-I /02, Prawo Bankowe 4/2002, za: M. Olszak, Outsourcing w działalności bankowej, LexisNexis, Warszawa 2006, s

11 sprzedaż produktów bankowych, przetwarzanie danych, administrowanie kredytami, drukowanie, kopertowanie i wysyłanie korespondencji, doradztwo finansowe i prawne, windykację należności, skanowanie, archiwizację dokumentów oraz ich niszczenie. Banki, podejmując decyzje o wyoutsourcowaniu części swojej działalności, kierują się motywami właściwymi innym podmiotom, oczekują też podobnych korzyści. 15 Tym jednak, co wyróżnia je spośród innych podmiotów decydujących się na tę metodę prowadzenia biznesu, jest kwestia związanych z jej implementacją konsekwencji. Nabierają one szczególnej doniosłości, jeśli zważyć na charakter działalności bankowej jako genetycznie obarczonej ryzykiem, a przy tym będącej działalnością gospodarczą, a więc zarobkową. Z tego też względu powszechnie nadaje się bankom przymiot instytucji zaufania publicznego. Specyfika ta wpisana jest już w ustawową definicję, określającą przedmiot ich działalności jako obciążanie ryzykiem środków zgromadzonych pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym 16. Co więcej, działalność ta opiera się głównie na środkach pochodzących od klientów. Środki własne banków stanowią ich nieznaczną część. 17 Z drugiej strony 18, relacja między bankiem a klientem wiąże się z koniecznością ujawnienia przez tego pierwszego szeregu informacji o charakterze konfidencjonalnym, chronionych w ramach prawa do prywatności. Są one niezbędne bankowi do należytego świadczenia usług na rzecz klienta. Wymaga to jednak zapewnienia, że nie zostaną one ujawnione osobom trzecim. Wynika stąd bezpośrednio podstawowy cel publicznoprawnej regulacji działalności bankowej, a mianowicie zapewnienie bezpieczeństwa środków zgromadzonych przez banki od ludności. Polega ona na poddaniu ich szczególnemu reżimowi w zakresie tworzenia, organizacji i działania, a ponadto na ustanowieniu nadzoru, który ma czuwać nad urzeczywistnieniem wskazanego celu. Naturalną zatem konsekwencją uregulowania przez państwo działalności bankowej jest 15 Zostały one omówione wyżej. 16 Artykuł 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665 z późn. zm.), dalej jako: pr. bank. 17 B. Smykla, Prawo bankowe. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, s R.W. Kaszubski, Funkcjonalne źródła prawa bankowego publicznego, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s

12 poddanie regulacji również i przypadków przekazywania przez banki części swojej działalności do wykonywania przez podmioty zewnętrzne. Ratio jej stanowi potrzeba zapewnienia, by czynności należące do działalności bankowej były wykonywane przez insourcerów co najmniej tak bezpiecznie i solidnie, jak w razie wykonywania ich przez banki w ramach ich przedsiębiorstwa 19. Z tak zarysowanej perspektywy należy patrzeć na polską regulację przedmiotowego zagadnienia w obszarze bankowości. Została ona wprowadzona do porządku prawnego ustawą z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 91, poz. 870) oraz ustawę z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz z późn. zm.). Składają się na nią art. 6a-6d, jak również art. 104 ust. 5 i art, 111 ust. 1 pkt 9 pr. bank., a także zmieniony art. 104 ust. 2 pkt 2 pr. bank. Regulacja weszła w życie dnia 1 maja 2004 r., przy czym na banki nałożony został obowiązek dostosowania do jej zasad praktyk outsourcingowych podejmowanych przed tą datą do dnia 1 stycznia 2005 r. Dalsze rozważania zostaną zorganizowane w dwóch zasadniczych częściach. Pierwsza dotyczyć będzie ryzyk w działalności bankowej ich istoty, źródeł i rodzajów. Podjęty tu zostanie problem znaczenia zarządzania tymi ryzykami z uwzględnieniem outsourcingu jako jednej z metod w tym zakresie. Wreszcie omówione zostaną ryzyka wynikające z wykorzystania outsourcingu w działalności bankowej. Kolejna część stanowić będzie prezentację środków minimalizacji tychże ryzyk. Nastąpi to z podziałem na etap przedkontraktowy, zagadnienia umowy outsourcingowej, jej realizacji, a także zakończenia opartych o nią relacji, w odniesieniu do przepisów prawa i standardów wypracowanych w praktyce. 19 M. Olszak, Outsourcing w działalności..., s

13 Rozdział 2. Ryzyka w działalności bankowej Ryzyko, jak to wskazano wyżej, wiąże się nieodłącznie z działalnością prowadzoną przez banki. Wynika to z pełnionej przez nie w gospodarce roli pośredników finansowych pomiędzy podmiotami mającymi nadwyżki i niedobory pieniężne. Banki, przyjmując depozyty i udzielając na ich podstawie kredytów, przejmują wynikające stąd ryzyko, dysponując jednocześnie instrumentami jego dywersyfikacji, zmniejszania, kompensacji lub relokacji. 20 To genetyczne powiązanie działalności bankowej z ryzykiem znajduje wprost odzwierciedlenie w legalnej definicji banku. Można zatem prowadzenie działalności bankowej w pewnym uproszczeniu traktować jako proces zarządzania ryzykiem. Należy nadto mieć na uwadze fakt, że banki są instytucjami zaufania publicznego. Z jednej strony, przymiot ten umożliwia w ogóle prowadzenie przez te podmioty tak określonej działalności gospodarczej, z drugiej zaś, w znaczącym stopniu determinuje warunki jej prowadzenia Istota ryzyka bankowego Zasadniczo ryzyko jest rozumiane jako zagrożenie nieosiągnięcia zakładanych celów. 21 Przy tym, zazwyczaj odnosi się je do zdarzeń mogących negatywnie wpłynąć na działalność przedsiębiorstwa. W przypadku banku mogą one powodować przykładowo: utratę płynności, wiarygodności czy klientów, a w skrajnych sytuacjach prowadzić do upadłości. Z drugiej jednak strony, stopień realizacji celów może przewyższać ten zakładany, a przez to korzystnie wpływać na prowadzenie działalności. Te dodatkowe szanse mogą w przypadku banku wiązać się szczególnie z korzystnym ukształtowaniem stóp procentowych lub kursów walut, a w konsekwencji wpływać odpowiednio na wynik finansowy czy płynność. Niemniej jednak, w rozumieniu ryzyka dominuje pierwsze z wskazanych ujęć. 20 J.H. Górka, Specyfika ryzyka w bankowości elektronicznej, Materiały i Studia Zeszyt 205, NBP, IV 2006, s P. Matkowski, Zarządzanie ryzykiem operacyjnym, Wolters Kluwer, Kraków 2006, s ; R.W. Kaszubski, Funkcjonalne..., s. 188; Z. Zawadzka, [w:] Bankowość. Podręcznik akademicki, pod red. W.L. Jaworskiego i Z. Zawadzkiej, Poltext, Warszawa 2005, s. 627; J.H. Górka, Specyfika..., s

14 Ponadto, w ekonomii i statystyce dokonuje się rozróżnienia ryzyka i niepewności 22. Przez ryzyko rozumie się sytuacje, w których znane są prawdopodobieństwa wystąpienia określonych zdarzeń, a zatem i wartość oczekiwana zmiennej losowej. Niepewność zaś stanowi określenie sytuacji, w których rozkład prawdopodobieństwa nie jest znany. Podkreśla się przy tym obiektywny charakter ryzyka jako kategorii niezależnej od stopnia posiadanej wiedzy. Jego przeciwieństwem jest odznaczająca się subiektywnością niepewność. Może się ona zmniejszać w miarę powiększania naszego zasobu wiedzy o danym obiekcie. 23 Wedle tego ujęcia, w działalności bankowej mamy głównie do czynienia z niepewnością, a nie ryzykiem. Rozmiary ryzyka występującego w działalności bankowej uzależnione są od wielu wzajemnie na siebie oddziałujących czynników. Wyróżnia się wśród nich te o charakterze zewnętrznym (niezależne od banku) oraz te o charakterze wewnętrznym. W obrębie pierwszej grupy wskazać należy czynniki: ogólnospołeczne (polityka gospodarcza państwa, polityka banku centralnego, stopa inflacji i in.), społeczne (zachowania klientów banku, skłonności do oszczędzania), polityczne (tendencje i wydarzenia mające wpływ na sytuację społeczno-gospodarczą), demograficzne (struktura ludności, stopa bezrobocia) oraz techniczne (stan infrastruktury). Druga grupa natomiast obejmuje w szczególności: gwałtowny wzrost aktywów objętych podwyższonym ryzykiem, wysokie koszty ogólne, spadek współczynnika wypłacalności czy agresywną kampanię reklamową Rodzaje ryzyka W literaturze przedmiotu prezentowane są różne klasyfikacje ryzyka. 25 Jak się podkreśla, brak jednoznacznego, powszechnie akceptowanego podziału jest wynikiem, z jednej strony, złożoności roli banków w funkcjonowaniu współczesnych gospodarek, z drugiej zaś, jednoczesnego, wzajemnego oddziaływania poszczególnych rodzajów ryzyka na sytuację banku Ibidem. 23 P. Matkowski, Zarządzanie..., s Z. Zawadzka, [w:] Bankowość..., s Zob. w szczególności: R.W. Kaszubski, Funkcjonalne..., s ; J.H. Górka, Specyfika..., s i powołane tam przykłady klasyfikacji. 26 Z. Zawadzka, [w:] Bankowość..., s

15 Klasyfikacja ryzyka bankowego przyjęta w niniejszej pracy oparta jest na tej zaproponowanej przez KBNB. 27 Obejmuje ona najistotniejsze oraz najczęściej spotykane i wyróżniane jego rodzaje. Ponadto jest wyrazem kreowanych pod auspicjami KBNB międzynarodowych standardów w tym zakresie. I tak, wyróżnia ona następujące rodzaje ryzyka w działalności bankowej: kredytowe, kraju i transferu, rynkowe, stopy procentowej, płynności, operacyjne, prawne oraz utraty reputacji Ryzyko kredytowe W ogólnym ujęciu oznacza ono niebezpieczeństwo, że kredytobiorca nie wypełni zobowiązań i warunków umowy, narażając kredytodawcę na powstanie straty finansowej. 28 Jest ono uznawane za podstawowy rodzaj ryzyka w bankowości, jako że kredytowanie stanowi główny przedmiot działalności bankowej. Obejmuje ono bardzo szeroki zakres tej działalności: udzielone kredyty, przyznane, ale nie pobrane kredyty, gwarancje i akcepty bankowe, akredytywy, lokaty międzybankowe, jak również instrumenty rynku kapitałowego (w tym akcje, obligacje, instrumenty pochodne). Ryzyko to dotyczy zatem bilansowych, jak i pozabilansowych zobowiązań banku. Ryzyko kredytowe nie jest kategorią jednolitą. Wyróżnia się w jego ramach ryzyko kredytowe aktywne i pasywne. 29 Pierwsze stanowi zagrożenie niespłacenia przez kredytobiorcę przypadających rat kapitałowych wraz z odsetkami, prowizjami i innymi opłatami w ustalonych w umowie kredytowej wysokości i terminie. Drugie natomiast oznacza zagrożenie wcześniejszego, niż wynika to z umowy, wycofania przez klienta zdeponowanych środków lub zagrożenie nieuzyskania kredytów refinansowych. W zakresie zarządzania ryzykiem kredytowym podstawowe znaczenie mają regulacje odnoszące się do limitów koncentracji zaangażowań (art. 71 pr. bank.), adekwatności kapitałowej (art. 128 pr. bank.) czy obowiązku tworzenia rezerw celowych (art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. c ustawy o rachunkowości 30 ). 27 Basel Committee on Banking Supervision, Core Principles for Effective Banking Supervision, No. 30, Basel, September 1997; polska wersja językowa na stronie 28 M.S. Wiatr, [w:] Bankowość..., s Ibidem, s Ustawa z dn r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694 z późn. zm.). Na podstawie delegacji zawartej w powołanym przepisie wydane zostało rozporządzenie 15

16 Ryzyko kraju i transferu Ryzyko to dotyka banki w związku z ich działalnością o charakterze transgranicznym. W jego ramach wyodrębnia się dwa aspekty. Pierwszy ryzyko kraju dotyczy zagrożeń związanych ze środowiskiem ekonomicznym, społecznym i politycznym kraju macierzystego kredytobiorcy. Aspekt drugi ryzyko transferu pojawia się wówczas, gdy zobowiązanie kredytobiorcy nie jest denominowane w walucie miejscowej. Waluta zobowiązania może stać się niedostępna dla kredytobiorcy bez względu na jego sytuację finansową. Omawiane ryzyko jest minimalizowane w oparciu o system monitorowania adekwatności kapitałowej i tworzenia rezerw celowych Ryzyko rynkowe Wynika ono ze zmiany cen rynkowych i naraża na straty banki działające na różnych rynkach finansowych. Z drugiej strony, fluktuacje te mogą okazać się dla banków korzystne. Omawiane zagrożenie ma charakter złożony i w ramach transakcji bilansowych i pozabilansowych obejmuje ryzyko: stopy procentowej, walutowe, zmiany kursu akcji czy cen metali szlachetnych. Składają się na nie ryzyka cenowe związane z konstrukcją portfela handlowego banku. 31 Redukcja odbywa się w oparciu o system wyznaczania wymogów kapitałowych z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka i adekwatności kapitału Ryzyko stopy procentowej Ryzyko to oznacza sytuację, gdy zmiany stóp procentowych mogą narazić bank na straty. Wpływa ono zarówno na dochody banku, jak i na wartość ekonomiczną jego aktywów, pasywów i instrumentów finansowych. Jest ono ściśle powiązane z ryzykiem rynkowym i również ma złożony charakter. Ustawowe odniesienie dla minimalizacji tego ryzyka stanowią przepisy art. 133 ust. 2 pkt 2 pr. bank. Na jego mocy organ nadzoru bankowego w ramach wykonywanych przez Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2003 r. w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków (Dz.U. Nr 218, poz. 2147). 31 R.W. Kaszubski, Funkcjonalne..., s

17 siebie czynności bada jakość systemu zarządzania bankiem, w szczególności systemu zarządzania ryzykiem Ryzyko płynności Jest ono określane jako zagrożenie przejściowej lub całkowitej utraty płynności przez bank. Powstaje wskutek niemożności poradzenia sobie przez bank ze spadkiem pasywów lub z finansowaniem wzrostu aktywów. Podkreślenia wymaga, że stanowi ono główny element łączący pozostałe rodzaje ryzyka w działalności banku. Ziszczenie się bowiem któregokolwiek z nich zagraża w rezultacie płynności. Utrata zaś płynności przekłada się w konsekwencji na utratę reputacji przez bank, pamiętać wszak trzeba, że jest on instytucją zaufania publicznego. Ryzyko płynności nie jest kategorią jednolitą wewnętrznie. W ramach jednego z podziałów wyróżnia się ryzyko płynności pierwotne i wtórne. 32 W przypadku pierwszego z nich zagrożenie wyniku finansowego wynika z samego gospodarowania aktywami i pasywami banku. Drugie jest rezultatem niekorzystnych zmian cen i utraty kapitału. Inny podział wiąże się z gospodarowaniem składnikami bilansu. 33 I tak, aktywne ryzyko płynności (ryzyko terminu) to zagrożenie wywołane nieplanowanym wydłużeniem zaangażowania kapitału w operacjach aktywnych. Z kolei pasywne ryzyko uzupełniającego refinansowania wiąże się z niezgodnością okresów, na jakie pozyskano i zainwestowano kapitał. Wreszcie ryzyko zawartych umów oznacza możliwość wystąpienia nieoczekiwanych roszczeń beneficjentów do realizacji przyrzeczonych kredytów i gwarancji (aktywne) lub też niebezpieczeństwo nieoczekiwanego wycofania depozytów (pasywne). Na gruncie polskiego ustawodawstwa banki są zobowiązane do utrzymywania płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju działalności w sposób zapewniający wykonanie wszystkich zobowiązań zgodnie z terminami ich płatności (art. 8 pr. bank.). Ponadto na podstawie delegacji zawartej w przepisie art. 128 ust. 8 pr. bank. Komisja Nadzoru Bankowego ustaliła wiążące banki normy płynności B. Gruszka, [w:] Bankowość..., s Ibidem, s Rekomendacja P dotycząca systemu monitorowania płynności finansowej, z

18 Ryzyko operacyjne Określenie istoty tego rodzaju ryzyka opiera się o dwa podejścia. Z jednej strony jest ono pojmowane w sposób negatywny jako tzw. pozostałe ryzyko, tj. takie, którego nie sposób zakwalifikować jako kredytowe ani rynkowe. Z drugiej zaś strony, podejmowane są próby stworzenia definicji pozytywnych. 35 Za przykładową posłużyć może definicja przyjęta przez KBNB 36. I tak, ryzyko operacyjne jest to ryzyko strat wynikających z niedostosowania lub zawodności wewnętrznych procesów, ludzi i systemów technicznych lub ze zdarzeń zewnętrznych. Obejmuje ono ryzyko prawne, nie uwzględnia natomiast strategicznego i reputacji. Zaprezentowane wyżej ujęcie pokazuje wewnętrzną złożoność ryzyka operacyjnego. W jego ramach można wskazać następujące aspekty: ryzyka o charakterze organizacyjnym wiążące się ze stratami powstałymi w wyniku błędów w przyjętych procedurach albo też braku wymaganych procedur (np. wady funkcjonowania kontroli wewnętrznej i zasad zarządzania bankiem); straty te powodowane są nieumyślnie, mogą być następstwem błędów; ryzyka o charakterze personalnym wiążące się ze stratami spowodowanymi umyślnym przekroczeniem przepisów przez obecnych lub byłych pracowników (w szczególności: oszustwa, przekroczenie uprawnień, zaniedbanie obowiązków); ryzyka o charakterze technicznym wiążące się ze stratami spowodowanymi przez awarie systemów lub technologii (np. programów informatycznych); ryzyka o charakterze vis maior wiążące się ze stratami spowodowanymi przez działanie sił natury lub działanie osoby trzeciej (np. powódź, przedłużające się awarie elektryczne). 37 Konieczność zarządzania ryzykiem operacyjnym wynika bezpośrednio z jego znaczenia dla instytucji. Z analiz przeprowadzonych przez KBNB wynika jego 25% 35 P. Matkowski, Zarządzanie..., s. 24, i prezentowane tam przykłady. 36 Basel Committee on Banking Supervision, International Convergence of Capital Measurement and Capital Standards a Revised Framework, Bank for International Settlements, Basel R.W. Kaszubski, Funkcjonalne..., s. 199; P. Matkowski, Zarządzanie...,

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej 2 Porozmawiajmy o wystąpieniach Wystąpienia na temat: Afera Art B Upadek Banku Staropolskiego SA w Poznaniu Upadek banku Barings Upadek Banku Allfirst Upadek

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 4

Bankowość Zajęcia nr 4 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 4 Bankowe normy ostrożnościowe, sprawozdawczość finansowa banków, wstęp do ryzyka bankowego Regulacje ostrożnościowe banku Podział

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu Załącznik do Uchwały nr 60/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 01 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały nr 20/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 04 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 1 Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 2 Triada celów w wersji tradycyjnej Rentowność Bezpieczeństwo/Ryzyko Płynność Bank nie może osiągać równocześnie więcej niż jednego celu

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 18.12.2014r Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Nadzorczej z dnia 18.12.2014r ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Głogów, 2014r W Banku

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A.

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. Cel i elementy systemu kontroli wewnętrznej 1. System kontroli wewnętrznej umożliwia sprawowanie nadzoru nad działalnością Banku. System kontroli wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU Spis treści I.Postanowienia ogólne... 3 II. Zakres ogłaszanych informacji... 3 III. Częstotliwość, formy i miejsce ogłaszania informacji... 6 IV. Zasady

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji AGENDA 1. Uwarunkowania formalno-prawne 2. Czynności kontrolne w spółdzielczych

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie (będące częścią Polityki zgodności stanowiącej integralną część Polityk w zakresie zarządzania ryzykami w Banku Spółdzielczym w

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych Załącznik do uchwały Zarządu Nr 81 z dnia 16.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 29 z dnia 17.12.2014r. Bank Spółdzielczy w Augustowie Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Suwałkach

Bank Spółdzielczy w Suwałkach Bank Spółdzielczy w Suwałkach POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Suwałkach 1. Postanowienia ogólne 1. 1. Bank prowadzi przejrzystą politykę informacyjną, uwzględniającą potrzeby informacyjne

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Strykowie

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Strykowie Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Strykowie Nr 32/15 z dnia 21.04.2015 r. Załącznik do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Strykowie Nr 133/2015 z dnia 21.04.2015 r. Polityka

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego )

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) I. Preambuła 1. Dom Maklerski wprowadza niniejszą Politykę Informacyjną w celu wypełnienia obowiązków określonych w Rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

Broszura informacyjna mifid. Poradnik dla Klienta

Broszura informacyjna mifid. Poradnik dla Klienta Broszura informacyjna mifid Poradnik dla Klienta Broszura Informacyjna mifid 1. MiFID informacje ogólne Niniejsza Broszura zawiera informacje przeznaczone dla Klientów Banku na temat realizowania przez

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie Załącznik do uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 79/2014 z dnia 12.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 51/2014 z dnia 12.12.2014r. Polityka

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM SECUS ASSET MANAGEMENT S.A. dotyczy art. 110w ust.4 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 roku tekst zmieniony ustawą z 05-08-2015 Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13

Spis treści. Wstęp... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE... 13 Spis treści Wstęp......................................... 9 CZĘŚĆ I. SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE..... 13 Rozdział 1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego.............................

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego Eugeniusz Gostomski Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego 1 Ryzyko kredytowe to niebezpieczeństwo, iŝ kredytobiorca nie zwróci w ustalonym terminie kredytu wraz z odsetkami i bank poniesie stratę.

Bardziej szczegółowo

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu POLITYKA INFORMACYJNA Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.królowej Jadwigi 1 Cel polityki Celem niniejszej polityki jest ustalenie szczególowych reguł dotyczacych : zakresu,częstotliwości,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 26 sierpnia 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2008 r. w sprawie cech transakcji długoterminowych instrumentami finansowymi nabywanymi lub zbywanymi na własny rachunek

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/XLI/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 8/IX/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy Spis treści Pieniądz i polityka pieniężna 1. Istota pieniądza... 15 2. Funkcje pieniądza... 15 3. Współczesne formy pieniądza... 17 4. Istota i cele polityki pieniężnej państwa... 19 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Krzeszowicach dotycząca adekwatności kapitałowej Krzeszowice, 2014. r. Spis treści 1. Postanowienia ogólne... 3 2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych,

Bardziej szczegółowo

Wykład: Ryzyko bankowe

Wykład: Ryzyko bankowe Wykład: Ryzyko bankowe Ryzyko a niepewność Słowo ryzyko pochodzi od włoskiego risicare oznaczającego odważyć się. Ryzyko dotyczy sytuacji, gdzie znane jest prawdopodobieństwo wystąpienia określonego zdarzenia.

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Przewodniczący AndrLej Jakubiak L. dz. DOKIWPR/L'I'J:/.3 /1 /2014/PM Warszawa, dnia,,{ IIID.( /2014 r. Sz. P. Krzysztof Pietraszkicwicz Pre'"Lcs Związku Banków Polskich Ul.

Bardziej szczegółowo

PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A.

PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A. PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A. zatwierdzona uchwałą nr 135/XI/2015 Zarządu PGE Dom Maklerski S.A. z dnia 25 listopada 2015

Bardziej szczegółowo

Ujawnienie informacji związanych z adekwatnością kapitałową Domu Maklerskiego Alfa Zarządzanie Aktywami S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r.

Ujawnienie informacji związanych z adekwatnością kapitałową Domu Maklerskiego Alfa Zarządzanie Aktywami S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. Ujawnienie informacji związanych z adekwatnością kapitałową Domu Maklerskiego Alfa Zarządzanie Aktywami S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. Warszawa, lipiec 2012 r. I. Wstęp 1. Zgodnie z Polityką

Bardziej szczegółowo

DATA: 15 marca 2010 r. DO: Izba Domów Maklerskich OD: Dewey & LeBoeuf DOTYCZY: Standardów regulacji podmiotów prowadzących działalność maklerską

DATA: 15 marca 2010 r. DO: Izba Domów Maklerskich OD: Dewey & LeBoeuf DOTYCZY: Standardów regulacji podmiotów prowadzących działalność maklerską Dewey & LeBoeuf Grzesiak sp.k. Centrum Giełdowe ul. Książęca 4 00-498 Warszawa MEMORANDUM DATA: 15 marca 2010 r. DO: Izba Domów Maklerskich OD: Dewey & LeBoeuf DOTYCZY: Standardów regulacji podmiotów prowadzących

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA

POLITYKA INFORMACYJNA Załącznik do Uchwały nr 17/2013 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Nieliszu z/s w Stawie Noakowskim z dnia 20.06.2013 r. I zmiana uchwała Rady Nadzorczej nr 27/2014 z dnia 30.12.2014r. Bank Spółdzielczy

Bardziej szczegółowo

Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami, udziałowcami i inwestorami Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie

Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami, udziałowcami i inwestorami Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami, udziałowcami i inwestorami Polskiego Banku Spółdzielczego w Ciechanowie 1. Postanowienia ogólne 1 Zasady polityki informacyjnej w kontaktach z klientami,

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM BANKU KOMERCYJNEGO W Tytuł: POLSCE W ŚWIETLE STANDARDÓW ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Autor: Tomasz Cicirko Wstęp

EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM BANKU KOMERCYJNEGO W Tytuł: POLSCE W ŚWIETLE STANDARDÓW ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Autor: Tomasz Cicirko Wstęp EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM BANKU KOMERCYJNEGO W Tytuł: POLSCE W ŚWIETLE STANDARDÓW ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Autor: Tomasz Cicirko Wstęp Praca składa się z pięciu rozdziałów. Całość zaprezentowana

Bardziej szczegółowo

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje Ryzyko kredytowe ryzyko nieoczekiwanego niewykonania zobowiązania lub pogorszenia się zdolności kredytowej zagrażającej wykonaniu zobowiązania. Ryzyko kontrahenta

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 20. Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group. z siedzibą w Warszawie

Uchwała nr 20. Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group. z siedzibą w Warszawie Uchwała nr 20 Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group z siedzibą w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 roku w sprawie stosowania Zasad

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Procedury identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners S.A.

Procedury identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners S.A. Procedury identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners S.A. zatwierdzone przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmienione przez Zarząd dnia 28 października

Bardziej szczegółowo

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe Załącznik do Uchwały Nr 12/IV/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 20 lutego 2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 13/I/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 21 lutego 2014 r.

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ŚWIADCZENIA USŁUG NA RZECZ KLIENTA PROFESJONALNEGO W ERSTE Securities Polska S.A. SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE

PROCEDURA ŚWIADCZENIA USŁUG NA RZECZ KLIENTA PROFESJONALNEGO W ERSTE Securities Polska S.A. SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE PROCEDURA ŚWIADCZENIA USŁUG NA RZECZ KLIENTA PROFESJONALNEGO W ERSTE Securities Polska S.A. SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE 1. Sposób Klasyfikacji Klienta 1. ERSTE Securities Polska S.A.. (Firma

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w MIKOŁAJKACH. Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Mikołajkach dotycząca adekwatności kapitałowej

BANK SPÓŁDZIELCZY w MIKOŁAJKACH. Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Mikołajkach dotycząca adekwatności kapitałowej Załącznik do Uchwały Nr 61/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mikołajkach z dnia 9 lipca 2015r Załącznik do Uchwały Nr 15/2015 Rady Nadzorczej BS w Mikołajkach z dnia 24 lipca 2015r BANK SPÓŁDZIELCZY

Bardziej szczegółowo

Solvency II. Filar II - Wymogi systemu zarządzania. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Jakub Bojanowski. 10 grudnia 2008 roku

Solvency II. Filar II - Wymogi systemu zarządzania. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o. Jakub Bojanowski. 10 grudnia 2008 roku Solvency II Filar II - Wymogi systemu zarządzania. Polska Izba Ubezpieczeń Deloitte Advisory Sp. z o.o Jakub Bojanowski 10 grudnia 2008 roku 1 Filar II System Zarządzania System zarządzania ryzykiem opisany

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik 1 W związku z opublikowaniem przez Komisję Nadzoru Finansowego Zasad ładu korporacyjnego dla instytucji

Bardziej szczegółowo

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015 1/6 Spis treści A. Ustalenia ogólne... 1 B. Zakres ogłaszanych przez Bank informacji... 2 C. Zasady i terminy udzielania odpowiedzi udziałowcom oraz klientom... 5 D. Częstotliwość ogłaszania informacji...

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Gorlicach

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Gorlicach BANK SPÓŁDZIELCZY w GORLICACH ul. Stróżowska 1 Załącznik do Uchwały Nr 122/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Gorlicach z dnia 15.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 24/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Załącznik do Uchwały Nr 45/2014 Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Zarządu Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 08.12.2014r. POLITYKA

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania konfliktami interesów w Deutsche Bank PBC S.A. (poziom 3: Polityki lokalne DB Polityka)

Polityka zarządzania konfliktami interesów w Deutsche Bank PBC S.A. (poziom 3: Polityki lokalne DB Polityka) Polityka zarządzania konfliktami interesów w Deutsche Bank PBC S.A. (poziom 3: Polityki lokalne DB Polityka) 1 / 9 Spis treści 1. CEL... 2. WPROWADZENIE... 3. DEFINICJE... 4. ZAKRES STOSOWANIA... 5. POTENCJALNE

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE Załącznik nr do Uchwały Nr 98/Z/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Barcinie z dnia 29 grudnia 2014 r. Bank Spółdzielczy w Barcinie POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami.

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.214 roku I. Informacje ogólne: 1. Bank Spółdzielczy w Szumowie,

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku.

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku. Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku. 1 W Banku wdraża się zasady ładu korporacyjnego, które obejmują następujące obszary: 1. Organizacja i struktura organizacyjna 2.

Bardziej szczegółowo

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 312.212 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014

Krzysztof Wawrzyniak Quo vadis BS? Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 1 QUO VADIS.. BS? Rekomendacja D dlaczego? Mocne fundamenty to dynamiczny rozwój. Rzeczywistość wdrożeniowa. 2 Determinanty sukcesu w biznesie. strategia, zasoby (ludzie, kompetencje, procedury, technologia)

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe MINISTERSTWO GOSPODARKI Sekretariat Ministra Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo bankowe Warszawa Listopad 2010 r. 1.1. Aktualny stan stosunków społecznych w dziedzinie objętej nowelizacją

Bardziej szczegółowo

Projekty realizowane w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. przy współudziale i na rzecz Zrzeszenia BPS

Projekty realizowane w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. przy współudziale i na rzecz Zrzeszenia BPS Projekty realizowane w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. przy współudziale i na rzecz Zrzeszenia BPS Departament Zarządzania Informatyką i Projektami BPS S.A. IX Spotkanie Liderów Informatyki Zrzeszenia

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 39/2012. Rada Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie. z dnia 3 kwietnia 2012 r.

UCHWAŁA Nr 39/2012. Rada Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie. z dnia 3 kwietnia 2012 r. UCHWAŁA Nr 39/2012 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 3 kwietnia 2012 r. w sprawie uchwalenia planu studiów i ramowych programów przedmiotów na studiach

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna

Polityka informacyjna Załącznik nr 1 do uchwały nr 1 Rady Nadzorczej Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie Koźlu z dnia 18 marca 2015r. Polityka informacyjna Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie - Koźlu

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych 1. Pojęcie i rodzaje benchmarkingu 2. Wady i zalety stosowania outsourcingu 3. Metoda zarządzania KAIZEN 4. Rynek pracy i bezrobocie 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYKONYWANIA KONTROLI W PODMIOTACH, Z KTÓRYMI PLUS BANK S.A. ZAWARŁ UMOWY OUTSOURCINGU

REGULAMIN WYKONYWANIA KONTROLI W PODMIOTACH, Z KTÓRYMI PLUS BANK S.A. ZAWARŁ UMOWY OUTSOURCINGU REGULAMIN WYKONYWANIA KONTROLI W PODMIOTACH, Z KTÓRYMI PLUS BANK S.A. ZAWARŁ UMOWY OUTSOURCINGU SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ I... 3 POSTANOWIENIA OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ II... 6 KONTROLA INSTYTUCJONALNA PROWADZONA

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu nr 1/V/2013 z dnia 10.05.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach I N F O R M A C J A w zakresie adekwatności kapitałowej na dzień 31.12.2012 (Filar III) Łosice, maj 2013

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 6 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok opracowała:

Bardziej szczegółowo