Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, Kraków tel./fax:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl"

Transkrypt

1 ul. Ingardena 3, Kraków Temat lekcji : Teorie kwasów i zasad Program nauczania: DKOS /07 (lekcja 91) Liceum poziom rozszerzony Lekcja bieżąca 45 minut Uwaga: Komentarz zapisany kursywą (kolorem niebieskim) nie musi znajdowad się w standardowym konspekcie studenckim Cele dydaktycznowychowawcze: przypomnienie uczniom teorii kwasów i zasad według Arrheniusa, utrwalenie zapisu równao reakcji dysocjacji kwasów i zasad oraz nazewnictwa jonów; zapoznanie uczniów z teorią kwasów i zasad Brönsteda i Lowry ego oraz z teorią kwasów i zasad Lewisa. Cele operacyjne: Uczeo potrafi zapisad równania procesu dysocjacji kwasów i zasad oraz podad nazwy jonów powstających w wyniku tego procesu rozróżnid trzy teorie kwasowozasadowe (według Arrheniusa, Brönsteda i Lowry ego oraz Lewisa), wymienid podstawowe założenia każdej z omawianych na teorii, na podstawie odpowiednich zapisów wskazad kwasy i zasady według poznanych teorii (teorie kwasowozasadowe: Arrheniusa, Brönsteda i Lowry ego). Metody nauczania: Wiodąca słowna: pogadanka, rozwiązywanie zadao Wspomagająca oglądowa: pokaz foliogramów Środki dydaktyczne: foliogramy (foliogram nr 1 (teoria kwasów i zasad Brönsteda i Lowry ego), foliogram nr 2 (podział kwasów i zasad według teorii BrönstedaLowry ego), foliogram nr 3 (treśd zadania do rozwiązania na lekcji), kserokopie zadao na rekapitulację i zadania domowego dla każdego ucznia. Uwaga kolorem zielonym wyodrębniono notatkę do zeszytu ucznia.

2 ul. Ingardena 3, Kraków Częśd nawiązująca Kontrola wiadomości (odpytanie dwóch uczniów), mająca na celu przypomnienie uczniom znanej im teorii kwasów i zasad według Arrheniusa. 1. Podaj definicję procesu dysocjacji: 2. Zapisz równania dysocjacji kwasu chlorowodorowego i wodorotlenku strontu oraz podaj nazwy jonów powstających w wyniku tych procesów. 3. Podaj definicję kwasów według teorii Arrheniusa: 4. Zapisz równania stopniowej dysocjacji kwasu fosforowego(v) oraz podaj nazwy jonów powstających w wyniku tych procesów. W trackie odpytywania pozostali uczniowie zapisują definicje kwasów i zasad według teorii Arrheniusa. Zapisują także równania dysocjacji jonowej dla kwasu chlorowodorowego, fosforowego(v) i wodorotlenku strontu oraz piszą nazwy powstających w wyniku tych procesów jonów. Kwasy to substancje, które w roztworze wodnym dysocjują na kationy wodoru i aniony reszty kwasowej, a zasady dysocjują na kationy metalu i jednoujemne aniony wodorotlenkowe. HCl H + + Cl kwas chlorowodorowy kation wodoru anion chlorkowy Sr(OH) 2 Sr OH wodorotlenek strontu kation strontu anion wodorotlenkowy H 3 PO 4 H + + H 2 PO 4 kwas fosforowy(v) kation wodoru anion diwodorofosforanowy(v) H 2 PO 4 H HPO 4 anion diwodorofosforanowy(v) kation wodoru anion wodorofosforanowy(v)

3 ul. Ingardena 3, Kraków HPO 4 2 H + + PO 4 3 anion wodorofosforanowy(v) kation wodoru anion fosforanowy(v) Częśd postępująca: W ramach wprowadzenia do tematu i zaciekawienia uczniów nauczyciel wyjaśnia, że teoria Arrheniusa nie tłumaczy dlaczego np. NH 3 jest zasadą. Z konieczności Arrhenius zaproponował wzór NH 4 OH dla roztworu amoniaku w wodzie (potrzebny był jon OH ). W rezultacie doprowadziło to do nieporozumienia, gdyż rzeczywistą zasadą nie jest NH 4 OH, a NH 3! Już w 1896 r. stwierdzono, że właściwości zasadowe ujawniają się także w takich rozpuszczalnikach jak anilina, gdzie nie mogą występować jony OH. Po tym zagajeniu wskazany uczeo zapisuje na tablicy równanie reakcji amoniaku z wodą: + NH 3 + H 2 O = NH 4 + OH amoniak kation amonowy anion wodorotlenkowy Nauczyciel wyjaśnia że nie wszystkie doświadczalnie poznane właściwości kwasowozasadowe da się wyjaśnić teorią Arrheniusa i na tle foliogramu wyjaśnia istotę teorii Brönsteda Lowry ego Prezentacja foliogramu nr 1. Teoria kwasów i zasad Brönsteda Lowry ego.

4 ul. Ingardena 3, Kraków Teoria kwasów i zasad BrönstedaLowry ego: Reakcja kwas zasada polega na przeniesieniu (transferze) protonu od kwasu do zasady (reakcja protolityczna). Kwasami są indywidua chemiczne zdolne do oddania protonu, a zasadami te, które mogą przyłączyć proton. Te ogólne stwierdzenia dotyczące teorii kwasów i zasad BrönstedaLowry ego nauczyciel rozwija na przykładzie zapisanego wcześniej równania reakcji amoniaku z wodą. Amoniak ma zdolność przyłączania protonu jest więc zasadą; woda oddaje proton, pełni więc w tej reakcji funkcję kwasu; jon amonowy może oddać proton, przechodząc w NH 3, pełni więc funkcję kwasu; jon wodorotlenkowy może przyłączyć jeden proton, tworząc cząsteczkę wody jest więc zasadą. H 2 O + NH 3 = NH OH kwas1 zasada2 kwas2 zasada1 Zasada NH 3 jest sprzężona z kwasem NH + 4. Zasada OH jest sprzężona z kwasem H 2 O. H 2 O jest kwasem, ponieważ ma proton zdolny do przeniesienia. NH 3 jest zasadą ponieważ wiąże proton tracony przez kwas. Ale także: NH + 4 jest kwasem, ponieważ może oddać proton, OH jest zasadą, ponieważ może ten proton przyłączyć. Ten problem szczegółowy zostaje uogólniony, a uczniowie zapisują to uogólnienie w formie notatki: Zapis ogólny: Równowaga kwasowozasadowa: kwas1 + zasada2 = kwas2 + zasada1 kwas + zasada = kwas sprzężony + zasada sprzężona

5 ul. Ingardena 3, Kraków Po tym uogólnieniu uczniowie wskazują sprzężone pary kwasów i zasad w kolejnych przykładach zapisanych na tablicy, a nauczyciel w odpowiednim momencie wyjaśnia, że: kwasem i zasadą według teorii BrönstedaLowry ego mogą być też jony oraz, że woda może występować zarówno w roli kwasu jak i zasady (ulega procesowi autodysocjacji) podobnie jest w przypadku amoniaku. HNO 3 + H 2 O = H 3 O + + NO 3 kwas1 zasada2 kwas2 zasada1 Kwas HNO 3 jest sprzężony z zasadą NO 3, a zasada H 2 O jest sprzężona z kwasem H 3 O +. HSO 4 + H 2 O = SO H 3 O + kwas1 zasada2 zasada1 kwas2 Kwas HSO 4 jest sprzężony z zasadą SO 2 4, a zasada H 2 O jest sprzężona z kwasem H 3 O +. SO H 2 O = HSO 4 + OH zasada1 kwas2 kwas1 zasada2 Zasada SO 4 2 jest sprzężona z kwasem HSO 4, a kwas H 2 O jest sprzężony z zasadą OH. Woda i amoniak ulegają procesowi autodysocjacji: H 2 O + H 2 O = H 3 O + + OH kwas1 zasada2 kwas2 zasada1 NH 3 + NH 3 = NH NH 2 kwas1 zasada2 kwas2 zasada1 W kolejnej fazie lekcji nauczyciel prezentuje foliogram nr 2 (podział kwasów i zasad według teorii BrönstedaLowry ego) i podsumowuje, że kwasami i zasadami mogą być zarówno cząsteczki obojętne jak również jony.

6 ul. Ingardena 3, Kraków Foliogram nr 2 Kwasami (zasadami) mogą być zarówno cząsteczki obojętne jak również jony. W zależności od warunków ta sama substancja może pełnić rolę kwasu lub zasady. Kolejny etap ma za zadanie sprawdzenie stopnia przyswojenia wiedzy i ma charakter rekapitulacji śródlekcyjnej. Na foliogramie zostaje przedstawiona treść zadania które uczniowie rozwiązują przy tablicy. Foliogram nr 3 Podane jony lub cząsteczki podziel na kwasy i zasady według teorii BrönstedaLowry ego: S 2, CH 3 COO, H +, H 2 SO 4, CO 2 3, NH + 4, H 3 O +. Swój wybór uzasadnij odpowiednimi równaniami reakcji z wodą. Wskaż sprzężone ze sobą pary kwas zasada. 1. Kwasy: H 2 SO 4, NH + 4, H 3 O + Równania reakcji: H 2 SO 4 + H 2 O = HSO 4 + H 3 O + H 2 SO 4 (kwas) HSO 4 (sprzężona zasada)

7 ul. Ingardena 3, Kraków H 2 O + NH 4 + = NH 3 + H 3 O + NH 4 + (kwas) NH 3 (sprzężona zasada) H 3 O + + H 2 O = H 2 O + H 3 O + H 3 O + (kwas) H 2 O (sprzężona zasada) 2. Zasady: S 2, CH 3 COO 2, CO 3 Równania reakcji: S 2 + H 2 O = HS + OH S 2 (zasada) HS (sprzężony kwas) H 2 O (kwas) OH (sprzężona zasada) CH 3 COO + H 2 O = CH 3 COOH + OH CH 3 COO (zasada) CH 3 COOH (sprzężony kwas) H 2 O (kwas) OH (sprzężona zasada) CO H 2 O = HCO 3 + OH CO 3 2 (zasada) HCO 3 (sprzężony kwas) H 2 O (kwas) OH (sprzężona zasada) Ostatnim punktem części postępującej jest pogadanka nauczyciela wprowadzająca teorię kwasów i zasad Lewisa. Kwasem jest każdy akceptor pary elektronowej, a zasadą donor pary elektronowej. Każdy kwas według teorii Lowry egobrönsteda jest zarazem kwasem Lewisa, to samo dotyczy zasad. Teoria Lewisa rozszerza jednak pojęcie kwasu i zasady na związki, których poprzednie teorie nie uwzględniały, np. cząsteczki nie zawierające protonów: BF 3, SO 3,

8 ul. Ingardena 3, Kraków AlCl 3. Mogą one tworzyć połączenia z donorami par elektronowych: H 2 O, NH 3, anionami reszt kwasowych. Reakcja kwasowozasadowa polega na dołączeniu określonego indywiduum chemicznego wraz z parą elektronową, w wyniku czego tworzy się nowe wiązanie. Atom, cząsteczka lub jon dostarczający parę elektronową (donor pary elektronowej) to zasada, a atom, cząsteczka lub jon przyjmujący parę elektronową (akceptor) to kwas. H + + :OH = HOH kwas zasada F 3 B + :NH 3 = F 3 B NH 3 kwas H 2 zasada : + HCl *H 2 O HCl+ zasada kwas Rekapitulacja: Uczniowie otrzymują na kartkach zadania. Uczeń, który poprawnie rozwiąże je jako pierwszy, zapisuje odpowiednie równania reakcji na tablicy i otrzymuje plus (ocenę za aktywność). 1. Dla poniższych zasad według BrönstedaLowry ego podaj wzory kwasów z nimi sprzężonych: a) ClO b) HS c) CN d) CH 3 COO e) OH Rozwiązanie: a) HClO, b) H 2 S, c) HCN, d) CH 3 COOH, e) H 2 O 2. Na podstawie podanych niżej równań reakcji, określ, które z substancji są kwasami, a które zasadami według teorii BrönstedaLowry ego. Równanie reakcji kwas zasada HCl + H 2 O = H 3 O + + Cl HCl H 3 O + H 2 O Cl

9 ul. Ingardena 3, Kraków NH OH + = NH 3 + H 2 O NH 4 H 2 O OH NH 3 2 SO 4 + H 3 O + = H 2 O + HSO 4 H 3 O + HSO 4 SO 4 2 H 2 O H 3 O + + OH = H 2 O + H 2 O H 3 O + H 2 O OH H 2 O NH NH 2 = NH 3 + NH 3 + NH 4 NH 3 NH 2 NH 3 HBr + H 2 O = H 3 O + + Br HBr H 3 O + H 2 O Br Zadanie domowe: Celem zadania jest wyćwiczenie umiejętności wskazywania i rozróżniania kwasów i zasad według nowo poznanych teorii (teorie kwasowozasadowe: Brönsteda i Lowry ego oraz Lewisa). 1. Jaką rolę według teorii BrönstedaLowry ego pełni jon H 2 PO 4 w reakcji: H 2 PO 4 + H 2 O HPO H 3 O + Odpowiedź uzasadnij. Rozwiązanie: Jon H 2 PO 4 pełni w tym równaniu reakcji rolę kwasu, ponieważ ma proton zdolny do oddania. 2. Wypisz, które spośród substancji wymienionych poniżej mogą występować zarówno jako kwas i jako zasada BrönstedaLowry ego. Swój wybór uzasadnij odpowiednimi równaniami reakcji oraz podaj odpowiednio sprzężony kwas lub zasadę. NaOH, HCO 3, NH + 4, NH 3, HS, HI, CN, [Cu(NH 3 ) 4 ] 2+ 2, HBO 3 Rozwiązanie: HCO 3, NH 3, HS, HBO 2 3, HCO 3 + H 2 O = H 2 CO 3 + OH HCO 3 (zasada) H 2 CO 3 (sprzężony kwas) H 2 O (kwas) OH (sprzężona zasada) HCO 3 + H 2 O = CO H 3 O + HCO 3 (kwas) CO 2 3 (sprzężona zasada)

10 ul. Ingardena 3, Kraków NH 3 + NH 3 = NH NH 2 NH 3 (kwas) NH 2 (sprzężona zasada) NH 3 (zasada) NH + 4 (sprzężony kwas) HS + H 2 O = H 2 S + OH HS (zasada) H 2 S (sprzężony kwas) H 2 O (kwas) OH (sprzężona zasada) HS + H 2 O = S 2 + H 3 O + HS (kwas) S 2 (sprzężona zasada) 2 HBO 3 + H 2 O = H 2 BO 3 + OH 2 HBO 3 (zasada) H 2 BO 3 (sprzężony kwas) H 2 O (kwas) OH (sprzężona zasada) 2 HBO 3 + H 2 O = BO H 3 O + HBO (kwas) BO 3 (sprzężona zasada) 3. W podanych równaniach reakcji zaznacz kwas i zasadę Lewisa: a) Ag + + 2NH 3 = [Ag(NH 3 ) 2 ] + b) BF 3 + F = BF 4 c) H 2 O + H + = H 3 O + Rozwiązanie: a) Ag + + 2NH 3 = [Ag(NH 3 ) 2 ] + kwas zasada b) BF 3 + F = BF 4 kwas zasada c) H 2 O + H + = H 3 O + zasada kwas

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I Miejsce na naklejkę z kodem szkoły iejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja Liczba pkt: Wynik %: Ocena: Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II Sióstr Prezentek ul. ks. J. Jałowego 1 35 010 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Dysocjacja elektrolitów W drugiej połowie XIX wieku szwedzki chemik S.A. Arrhenius doświadczalnie udowodnił, że substancje

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

Reakcje chemiczne, związki kompleksowe

Reakcje chemiczne, związki kompleksowe 201-11-15, związki kompleksowe Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna dla studentów

Bardziej szczegółowo

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum

Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum 1 Propozycja planu wynikowego Chemia Nowej Ery - klasa 2 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Dział III. Woda i roztwory wodne Treści nauczania 7. Poznajemy związek chemiczny wodoru i tlenu

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

Chemia - B udownictwo WS TiP

Chemia - B udownictwo WS TiP Chemia - B udownictwo WS TiP dysocjacja elektrolityczna, reakcje w roztworach wodnych, ph wykład nr 2b Teoria dys ocjacji jonowej Elektrolity i nieelektrolity Wpływ polarnej budowy cząsteczki wody na proces

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny?

Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny? Autor: ANNA TOMICKA Scenariusz lekcji chemii Klasa II gimnazjum Temat: Czy wodne roztwory zasad przewodzą prąd elektryczny? Wg cyklu WSiP: CHEMIA gimnazjum Etap edukacyjny: gimnazjum (III etap edukacyjny)

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI. METODY DYDAKTYCZNE: - słowna pogadanka naprowadzająca; - praktyczna ćwiczenia uczniowskie, praca w grupach;

KONSPEKT LEKCJI. METODY DYDAKTYCZNE: - słowna pogadanka naprowadzająca; - praktyczna ćwiczenia uczniowskie, praca w grupach; KLASA: III gimnazjum PRZEDMIOT: Chemia DZIAŁ: POCHODNE WĘGLOWODORÓW KONSPEKT LEKCJI TEMAT: Podsumowanie wiadomości o pochodnych węglowodorów. CELE OPERACYJNE LEKCJI: Cele operacyjne: Uczeń wie: - co to

Bardziej szczegółowo

pobrano z

pobrano z ODPOWIEDZI Zadanie 1. (2 pkt) 1. promienia atomowego, promienia jonowego 2. najwyższego stopnia utlenienia Zadanie 2. (1 pkt) 1. Pierwiastek I jest aktywnym metalem. Tworzy wodorek, w którym wodór przyjmuje

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z chemii dla klasy II gimnazjum oparte na programie nauczania Chemia Nowa Era

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z chemii dla klasy II gimnazjum oparte na programie nauczania Chemia Nowa Era Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z chemii dla klasy II gimnazjum oparte na programie nauczania Chemia Nowa Era IV. Kwasy Opracowała mgr Agnieszka Para Ocena dopuszczająca [1] wymienia zasady

Bardziej szczegółowo

Kwasy 1. Poznajemy elektrolity i nieelektrolity. Wymagania edukacyjne. Temat lekcji Treści nauczania. Tytuł rozdziału w podręczniku

Kwasy 1. Poznajemy elektrolity i nieelektrolity. Wymagania edukacyjne. Temat lekcji Treści nauczania. Tytuł rozdziału w podręczniku 1 Roczny plan wynikowy nauczania chemii w II klasie gimnazjum Materiał opracowany na podstawie Programu nauczania chemii w gimnazjum autorstwa Teresy Kulawik i Marii Litwin oraz Wymagań programowych na

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. Roztwory elektrolitów

Spis treści. Wstęp. Roztwory elektrolitów Spis treści 1 Wstęp 1.1 Roztwory elektrolitów 1.2 Aktywność elektrolitów 1.3 Teorie kwasów i zasad 1.3.1 Teoria Arrheniusa 1.3.2 Teoria Lowry ego-brönsteda 1.3.3 Teoria Lewisa 1.4 Roztwory buforowe 1.5

Bardziej szczegółowo

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy II: III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących

Bardziej szczegółowo

TEST PRZYROSTU KOMPETENCJI Z CHEMII DLA KLAS II

TEST PRZYROSTU KOMPETENCJI Z CHEMII DLA KLAS II TEST PRZYROSTU KOMPETENCJI Z CHEMII DLA KLAS II Czas trwania testu 120 minut Informacje 1. Proszę sprawdzić czy arkusz zawiera 10 stron. Ewentualny brak należy zgłosić nauczycielowi. 2. Proszę rozwiązać

Bardziej szczegółowo

Kwas jedno pojęcie, wiele znaczeo, czyli otoczenie ma wpływ. dr Paweł Urbaniak Radomsko 19-02-2011

Kwas jedno pojęcie, wiele znaczeo, czyli otoczenie ma wpływ. dr Paweł Urbaniak Radomsko 19-02-2011 Kwas jedno pojęcie, wiele znaczeo, czyli otoczenie ma wpływ dr Paweł Urbaniak Radomsko 19-02-2011 Czym są kwasy i zasady? Arrhenius (lata 80-te XIX w.): kwas to substancja, która dysocjuje z odszczepieniem

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa JS Skala ph Skala ph ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w

Bardziej szczegółowo

TEORIE KWASÓW I ZASAD.

TEORIE KWASÓW I ZASAD. TERIE KWASÓW I ZASAD. Teoria Arrheniusa (nagroda Nobla 1903 r). Kwas kaŝda substancja, która dostarcza jony + do roztworu. A + + A Zasada kaŝda substancja, która dostarcza jony do roztworu. M M + + Reakcja

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej PUM Teorie kwasów i zasad Teoria dysocjacji elektrolitycznej Arheniusa: podczas rozpuszczania w wodzie wodzie kwas: dysocjuje z odszczepieniem kationu

Bardziej szczegółowo

MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II

MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II MARATON WIEDZY CHEMIA CZ. II 1. Podaj liczbę elektronów, nukleonów, protonów i neuronów zawartych w następujących atomach: a), b) 2. Podaj liczbę elektronów, nukleonów, protonów i neutronów zawartych w

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach wodnych. Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowagi w roztworach wodnych. Zakład Chemii Medycznej PUM Równowagi w roztworach wodnych Zakład Chemii Medycznej PUM Dysocjacja elektrolityczna Elektrolity rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach polarnych rozpadają się na jony dodatnie i ujemne

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Dysocjacja elektorolityczna Elektrolity rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach polarnych rozpadają się na jony dodatnie i

Bardziej szczegółowo

Równowagi jonowe - ph roztworu

Równowagi jonowe - ph roztworu Równowagi jonowe - ph roztworu Kwasy, zasady i sole nazywa się elektrolitami, ponieważ przewodzą prąd elektryczny, zarówno w wodnych roztworach, jak i w stanie stopionym (sole). Nie wszystkie wodne roztwory

Bardziej szczegółowo

a) Sole kwasu chlorowodorowego (solnego) to... b) Sole kwasu siarkowego (VI) to... c) Sole kwasu azotowego (V) to... d) Sole kwasu węglowego to...

a) Sole kwasu chlorowodorowego (solnego) to... b) Sole kwasu siarkowego (VI) to... c) Sole kwasu azotowego (V) to... d) Sole kwasu węglowego to... Karta pracy nr 73 Budowa i nazwy soli. 1. Porównaj wzory sumaryczne soli. FeCl 2 Al(NO 3 ) 3 K 2 CO 3 Cu 3 (PO 4 ) 2 K 2 SO 4 Ca(NO 3 ) 2 CaCO 3 KNO 3 PbSO 4 AlCl 3 Fe 2 (CO 3 ) 3 Fe 2 (SO 4 ) 3 AlPO 4

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI prowadzonej pod kątem hospitacji diagnozującej w klasie pierwszej gimnazjum

SCENARIUSZ LEKCJI prowadzonej pod kątem hospitacji diagnozującej w klasie pierwszej gimnazjum Literka.pl Atom i cząsteczka Data dodania: 2010-05-31 11:51:50 Autor: Anna Piwowarczyk Podsumowanie wiadomości o wewnętrznej budowie materii. SCENARIUSZ LEKCJI prowadzonej pod kątem hospitacji diagnozującej

Bardziej szczegółowo

USTALANIE WZORÓW I NAZW SOLI

USTALANIE WZORÓW I NAZW SOLI USTALANIE WZORÓW I NAZW SOLI Spis treści Pojęcia podstawowe Wzór ogólny soli Znane kwasy, wartościowość reszt, nazewnictwo pochodzących od nich soli Wartościowość znanych metali Ustalanie wzorów sumarycznych

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

RJC. 1 Kwasy i Zasady. Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35

RJC. 1 Kwasy i Zasady. Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35 1 Kwasy i Zasady Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35 2 Kwas : Definicja Brønsteda Kwasem jest taki związek zek chemiczny, który moŝe

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

ZWIĄZKI KOMPLEKSOWE SOLE PODWÓJNE

ZWIĄZKI KOMPLEKSOWE SOLE PODWÓJNE ZWIĄZKI KOMPLEKSOWE SOLE PODWÓJNE Sole podwójne - to sole zawierające więcej niż jeden rodzaj kationów lub więcej niż jeden rodzaj anionów. Należą do nich m. in. ałuny, np. ałun glinowo-potasowy K 2 Al

Bardziej szczegółowo

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą:

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą: 221 Reakcje w roztworach Wiele reakcji chemicznych przebiega w roztworach. Jeżeli są to wodne roztwory elektrolitów wtedy faktycznie reagują między sobą jony. Wśród wielu reakcji chemicznych zachodzących

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr.

Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr. Zadanie 1. (2 pkt) Określ, na podstawie różnicy elektroujemności pierwiastków, typ wiązania w związkach: KBr i HBr. Typ wiązania w KBr... Typ wiązania w HBr... Zadanie 2. (2 pkt) Oceń poprawność poniższych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie II k gimnazjum

Scenariusz lekcji chemii w klasie II k gimnazjum Scenariusz lekcji chemii w klasie II k gimnazjum Termin realizacji: 14. 12. 2006r. Czas realizacji: 45 minut Opracowała: Marzena Bień Temat: Poznajemy właściwości wodorotlenku sodu i potasu. Cel ogólny:

Bardziej szczegółowo

Część I. TEST WYBORU 18 punktów

Część I. TEST WYBORU 18 punktów Część I TEST WYBORU 18 punktów Test zawiera zadania, w których podano propozycje czterech odpowiedzi: A), B), C), D). Tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Prawidłową odpowiedź zaznacz znakiem X. W razie

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Chemia - laboratorium

Chemia - laboratorium Chemia - laboratorium Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Studia stacjonarne, Rok I, Semestr zimowy 2013/14 Dr hab. inż. Tomasz Brylewski e-mail: brylew@agh.edu.pl tel. 12-617-5229 Katedra

Bardziej szczegółowo

http://www.dami.pl/~chemia/wyzsza/rozdzial_viii/elektrolity5.htm Miareczkowanie Tutaj kliknij Alkacymetria - pojęcia ogólne Zobojętnianie mocny kwas - mocna zasada słaby kwas - mocna zasada mocny kwas

Bardziej szczegółowo

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Kod ucznia Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów Etap I (szkolny) Wypełnia Komisja Konkursowa Zadanie Liczba punktów Podpis oceniającego Liczba punktów po weryfikacji 1. 2. 3. 4. Suma 7 15 13

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

Reakcje hydrolizy soli

Reakcje hydrolizy soli Literka.pl Reakcje hydrolizy soli Data dodania: 2006-05-18 12:40:00 Scenariusz leckji chemi dla uczniów klasy 1 liceum ogólnokształcącego przeprowadzonej w ramach zewnętrznego mierzenia jakości pracy szkoły.

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z CHEMII W KLASIE II

ROZKŁAD MATERIAŁU Z CHEMII W KLASIE II ROZKŁAD MATERIAŁU Z CHEMII W KLASIE II Temat i numer kolejny lekcji Zagadnienia programowe Wymagania: podstawowe (P) ponadpodstawowe (PP) Przykłady metod i form pracy 1. Organizacja pracy na lekcjach chemii.

Bardziej szczegółowo

DAWNO, DAWNO TEMU KWASY I ZASADY DWA POJĘCIA, WIELE ZNACZEŃ JUŻ ALCHEMICY CO Z ZASADMI?

DAWNO, DAWNO TEMU KWASY I ZASADY DWA POJĘCIA, WIELE ZNACZEŃ JUŻ ALCHEMICY CO Z ZASADMI? DAWNO, DAWNO TEMU KWASY I ZASADY DWA POJĘCIA, WIELE ZNACZEŃ Paweł Urbaniak Akademia Ciekawej Chemii, Łódź, 14.03.2012 Od tysięcy lat znamy smak octu czy soku cytrynowego jest kwaśny. Słowo acere po łacinie

Bardziej szczegółowo

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie):

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie): Wydział Chemii Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej pracownia studencka prowadzący: ĆWICZENIE 3 RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Data wykonania ćwiczenia: Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić

Bardziej szczegółowo

Wiązania jonowe występują w układach złożonych z atomów skrajnie różniących się elektroujemnością.

Wiązania jonowe występują w układach złożonych z atomów skrajnie różniących się elektroujemnością. 105 Elektronowa teoria wiązania chemicznego Cząsteczki powstają w wyniku połączenia się dwóch lub więcej atomów. Już w początkowym okresie rozwoju chemii podejmowano wysiłki zmierzające do wyjaśnienia

Bardziej szczegółowo

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1

1 Hydroliza soli. Hydroliza soli 1 Hydroliza soli 1 1 Hydroliza soli Niektóre sole, rozpuszczone w wodzie, reagują z cząsteczkami rozpuszczalnika. Reakcja ta nosi miano hydrolizy. Reakcję hydrolizy soli o wzorze BA, można schematycznie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII (klasy 2c, 2g, 2h)

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII (klasy 2c, 2g, 2h) P R Z E D M I O T O W Y S Y S T E M O C E N I A N I A ( P S O ) Z C H E M I I G i m n a z j u m w W i e l i c z c e O p r a c o w a n i e I l o n a D z i u b a PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII (klasy

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje szkolne I stopień POUFNE Pieczątka szkoły 9 listopada 2015 r. Imię Czas pracy 60 minut Nazwisko KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 Eliminacje szkolne I stopień Informacje: 1. Przeczytaj uważnie

Bardziej szczegółowo

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity.

Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych. - elektrolity i nieelektrolity. 1 Przewodnictwo elektryczne roztworów wodnych - elektrolity i nieelektrolity. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - elektrolit, - nieelektrolit, - dysocjacja elektrolityczna, - prąd, - jony.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA

ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA Miejsce na naklejkę z kodem ARKUSZ PRÓBNEJ MATURY Z OPERONEM CHEMIA POZIOM ROZSZERZONY LISTOPAD ROK 2009 Instrukcja dla zdającego Czas pracy 150 minut 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 10 stron

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 KOD UCZNIA ETAP OKRĘGOWY Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia WŁAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ANIONÓW.

Instrukcja do ćwiczenia WŁAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ANIONÓW. Instrukcja do ćwiczenia WŁAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ANIONÓW. CHEMIA ANIONÓW W ROZTWORACH WODNYCH Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami chemicznymi wybranych anionów pierwiastków I oraz II okresu

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY. Dział 6: WODOROTLENKI A ZASADY. Wymagania: Przykłady metod i form pracy. W jaki sposób woda działa na tlenki metali?

PLAN WYNIKOWY. Dział 6: WODOROTLENKI A ZASADY. Wymagania: Przykłady metod i form pracy. W jaki sposób woda działa na tlenki metali? PLAN WYNIKOWY Dział 6: WODOROTLENKI A ZASADY Temat lekcji Zagadnienia programowe podstawowe (P) Wymagania: ponadpodstawowe (PP) Przykłady metod i form pracy W jaki sposób woda działa na tlenki metali?

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Hospitacja diagnozująca Źródła informacji chemicznej Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Opracowała: mgr Lilla Zmuda Matyja Arkusz Hospitacji Diagnozującej nr

Bardziej szczegółowo

CHEMIA. karty pracy klasa 3 gimnazjum

CHEMIA. karty pracy klasa 3 gimnazjum CHEMIA karty pracy klasa 3 gimnazjum Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2012 Numer zadania Test Karty pracy Zadania wyrównujące Zadania utrwalające Zadania rozwijające

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

CHEMIA Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II I SEMESTR

CHEMIA Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II I SEMESTR CHEMIA Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II I SEMESTR III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących podaje, na czym polega obieg wody wymienia stany skupienia wody

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z chemii dla klasy 2 gimnazjum

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z chemii dla klasy 2 gimnazjum Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z chemii dla klasy 2 gimnazjum I. SUBSTANCJE I ICH PRZEMIANY I SEMESTR Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH

WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH WŁAŚCIWOŚCI NIEKTÓRYCH PIERWIASTKÓW I ICH ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH PODZIAŁ ZWIĄZKÓW NIEORGANICZNYCH Tlenki (kwasowe, zasadowe, amfoteryczne, obojętne) Związki niemetali Kwasy (tlenowe, beztlenowe) Wodorotlenki

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY Z CHEMII

TEST SPRAWDZAJĄCY Z CHEMII TEST SPRAWDZAJĄCY Z CHEMII Test przeznaczony jest dla uczniów szkół średnich. Zadania zawarte w teście obejmują obszerny zakres wiadomości z chemii, które ujęte są w podstawach programowych. Większa część

Bardziej szczegółowo

ROZTWORY część I ROZPUSZCZALNOŚĆ

ROZTWORY część I ROZPUSZCZALNOŚĆ ROZTWORY część I ROZPUSZCZALNOŚĆ Mieszanina dwóch lub większej liczby substancji może być: a) niejednorodna (heterogeniczna) tzn., że składniki tej mieszaniny zachowują indywidualne cechy makroskopowe

Bardziej szczegółowo

MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych

MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych Jolanta Baldy Wrocław, 21 listopada 2014 r. Plan wystąpienia Matura 2015- istota zmian Realizacja podstawy programowej w zadaniach Zasady oceniania

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW CHEMIA III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Uczeń pozyskuje i przetwarza informacje

Bardziej szczegółowo

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3.

Zad: 5 Oblicz stężenie niezdysocjowanego kwasu octowego w wodnym roztworze o stężeniu 0,1 mol/dm 3, jeśli ph tego roztworu wynosi 3. Zad: 1 Oblicz wartość ph dla 0,001 molowego roztworu HCl Zad: 2 Oblicz stężenie jonów wodorowych jeżeli wartość ph wynosi 5 Zad: 3 Oblicz stężenie jonów wodorotlenkowych w 0,05 molowym roztworze H 2 SO

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY ODPOWIEDZI I SCEMAT PUNKTOWANIA POZIOM ROZSZERZONY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od:

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od: KONDUKTOMETRIA Konduktometria Metoda elektroanalityczna oparta na pomiarze przewodnictwa elektrolitycznego, którego wartość ulega zmianie wraz ze zmianą stęŝenia jonów zawartych w roztworze. Przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie materiału do sprawdzianu - reakcje w roztworach wodnych elektrolitów

Powtórzenie materiału do sprawdzianu - reakcje w roztworach wodnych elektrolitów Powtórzenie materiału do sprawdzianu - reakcje w roztworach wodnych elektrolitów I. Dysocjacja elektrolityczna jonowa 1. Definicje Dysocjacja jonowa (elektrolityczna) - rozpad elektrolitów na jony (kationy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii Klasa II WODOROTLENKI A ZASADY

Wymagania edukacyjne z chemii Klasa II WODOROTLENKI A ZASADY Wymagania edukacyjne z chemii Klasa II WODOROTLENKI A ZASADY Wymagania na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą wymienia rodzaje wskaźników; sprawdza doświadczalnie działanie podaje przykłady

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Zadanie 1. (2 pkt) Źródło: KE 2010 (PR), zad. 29. Pewien dwufunkcyjny związek organiczny ma masę molową równą 90 g/mol. W jego cząsteczce stosunek liczby

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania zadań II-go etapu V-go Konkursu Chemicznego dla Szkół Średnich

Rozwiązania zadań II-go etapu V-go Konkursu Chemicznego dla Szkół Średnich Rozwiązania zadań II-go etapu V-go Konkursu Chemicznego dla Szkół Średnich ZADANIE 1: (4 punkty) Masa początkowa saletry: 340 g - m 0 (KNO 3 ) Masa początkowa rozpuszczalnika: 220 g - m 0 (H 2 O) Masa

Bardziej szczegółowo

1. OBSERWACJE WSTĘPNE

1. OBSERWACJE WSTĘPNE SPRAWOZDANIE 8 Imię i nazwisko:.. Data:... Kierunek studiów i nr grupy: Nr próby...... PRÓBKA 1 1. OBSERWACJE WSTĘPNE Właściwość fizyczna substancji Barwa Rodzaj mieszaniny (jednorodna, niejednorodna)

Bardziej szczegółowo

V Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

V Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów strona 1/5 V Małopolski Konkurs hemiczny dla Gimnazjalistów Etap III (wojewódzki) Poniżej podano treść sześciu zadań problemowych, za rozwiązanie których możesz uzyskać 74 punkty. Rozwiazując zadania rachunkowe,

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap szkolny rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2014/2015 PRZYKŁADOWE ROZWIĄZANIA WRAZ Z PUNKTACJĄ Maksymalna liczba punktów możliwa do uzyskania po

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 4 Analiza kationów i anionów

Ćwiczenie nr 4 Analiza kationów i anionów Ćwiczenie nr 4 Analiza kationów i anionów Część teoretyczna Chemiczna analiza jakościowa zajmują badaniem składu związków chemicznych i ich mieszanin. Wykorzystuje w niej róŝna metody badań: chemiczne,

Bardziej szczegółowo

Chemia - laboratorium

Chemia - laboratorium Chemia - laboratorium Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Studia stacjonarne, Rok I, Semestr zimowy 01/14 Dr hab. inż. Tomasz Brylewski e-mail: brylew@agh.edu.pl tel. 1-617-59 Katedra Fizykochemii

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia.

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Cele dydaktyczno- wychowawcze: Wyjaśnienie mechanizmu reakcji estryfikacji Poznanie

Bardziej szczegółowo

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych

Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych Anna Grych Test z budowy atomu i wiązań chemicznych 1. Uzupełnij tabelkę wpisując odpowiednie dane: Nazwa atomu Liczba nukleonów protonów neutronów elektronów X -... 4 2 Y -... 88 138 Z -... 238 92 W -...

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7 Tlenki, wodorotlenki, kwasy, sole

Rozdział 7 Tlenki, wodorotlenki, kwasy, sole Rozdział 7 Tlenki, wodorotlenki, kwasy, sole Wyjątek: NH3(aq) zasada amonowa M symbol metalu m wartościowość metalu R reszta kwasowa n wartościowość reszty kwasowej MnRm R reszta kwasowa n wartościowość

Bardziej szczegółowo

Pochodne węglowodorów

Pochodne węglowodorów Literka.pl Pochodne węglowodorów Data dodania: 2010-01-12 15:53:16 Autor: Janina Tofel-Bykowa Sprawdzian wiadomości i umiejętności z chemii organicznej w kl. III gimnazjum. I Dokończ zdanie: 1. Nazwa grupy

Bardziej szczegółowo

Skały wapienne i ich właściwości

Skały wapienne i ich właściwości Skały wapienne i ich właściwości Małgorzata Lech Cele ogólne lekcji: zapoznanie uczniów z rodzajami skał wapiennych, ich pochodzeniem, występowaniem, składem, właściwościami i zastosowaniem, doskonalenie

Bardziej szczegółowo

1. OBSERWACJE WSTĘPNE

1. OBSERWACJE WSTĘPNE SPRAWOZDANIE 8 Imię i nazwisko:.. Data:... Kierunek studiów i nr grupy: Nr próby...... PRÓBKA 1 1. OBSERWACJE WSTĘPNE Właściwość fizyczna substancji Barwa Rodzaj mieszaniny (jednorodna, niejednorodna)

Bardziej szczegółowo

BUDOWA ATOMU 1. Wymień 3 korzyści płynące z zastosowania pierwiastków promieniotwórczych. 2. Dokończ reakcję i nazwij powstałe pierwiastki:

BUDOWA ATOMU 1. Wymień 3 korzyści płynące z zastosowania pierwiastków promieniotwórczych. 2. Dokończ reakcję i nazwij powstałe pierwiastki: BUDOWA ATOMU 1. Wymień 3 korzyści płynące z zastosowania pierwiastków promieniotwórczych. 2. Dokończ reakcję i nazwij powstałe pierwiastki: 235 4 92 U + 2 He 198. 79 Au + ß - 3. Spośród atomów wybierz

Bardziej szczegółowo

Program nauczania chemii w gimnazjum

Program nauczania chemii w gimnazjum Program nauczania chemii w gimnazjum Przeznaczony do realizacji w trzyletnim procesie kształcenia. Nauczyciele: Izabella Pawlikowska Marzena Mikołajczyk 1 Program nauczania chemii w gimnazjum został przygotowany

Bardziej szczegółowo

Model odpowiedzi (w nawiasach podano elementy poprawne, ale niewymagane)

Model odpowiedzi (w nawiasach podano elementy poprawne, ale niewymagane) MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ARKUSZA EGZAMINACYJNEGO I Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Gdy do jednego polecenia

Bardziej szczegółowo

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie (4)

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie (4) Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie I Uczeń: I. Substancje i ich właściwości stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej (2) zalicza chemię do nauk przyrodniczych (2)

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w kl.1. I. Substancje i ich przemiany

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w kl.1. I. Substancje i ich przemiany Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w kl.1 I. Substancje i ich przemiany Ocena dopuszczająca [1] Ocena dostateczna [1 + 2] zalicza chemię do nauk przyrodniczych wyjaśnia, dlaczego chemia

Bardziej szczegółowo

DYSOCJACJA ELEKTROLITYCZNA, ph ROZTWORU

DYSOCJACJA ELEKTROLITYCZNA, ph ROZTWORU DYSOCJACJA ELEKTROLITYCZNA, ph ROZTWORU WSTĘP TEORETYCZNY Dysocjacja elektrolityczna Substancje, które rozpuszczając się w wodzie lub innym rozpuszczalniku polarnym rozpadają się na jony dodatnie i ujemne,

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo