Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej PUM"

Transkrypt

1 Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej PUM

2 Teorie kwasów i zasad Teoria dysocjacji elektrolitycznej Arheniusa: podczas rozpuszczania w wodzie wodzie kwas: dysocjuje z odszczepieniem kationu wodorowego zasada: dysocjuje z odszczepieniem anionu wodorotlenowego Teoria Bronsteda i Lowrego (protonowa teoria kwasów): kwasy: substancje zdolne do oddania protonu zasady: substancje zdolne do przyłączenia protonu Teoria Lewisa: wykładnikiem kwasowości i zasadowości jest specyficzna budowa ostatniej powłoki elektronowej kwasy: substancje zdolna do przyłączenia pary elektronów zasady: substancja zdolna do oddania pary elektronów 2

3 Krytyka pojęcia ph ph = log [H + ] ph [H + ] mmol/l D = 90 mmol/l 2 10 mmol/l D = 9 mmol/l 3 1 mmol/l 3

4 Krytyka pojęcia ph ph krwi tętniczej (włośniczkowej) ph = log [H + ] norma: 7,35 7,45 jedn. Sørensena 44,7 nmol/l 35,5 nmol/l patologia: 6,9 7,7 jedn. Sørensena 126 nmol/l 20 nmol/l ph [H + ] 7,4 7,1 (0,3 jedn.) nmol/l (D = 40nmol/L) 7,7 7,4 (0,3 jedn.) nmol/l (D = 20 nmol/l) 4

5 Roztwory buforowe Mieszaniny: słabego kwasu i soli tego kwasu z mocną zasadą CH 3 COOH + CH 3 COO słabej zasady i jej soli z mocnym kwasem NH 3 + NH 4 + dwóch soli kwasu wieloprotonowego H 2 PO 4 + HPO 4 2 5

6 Równanie Hendersona Hasselbalcha AH A + H + K a = [A ] x [H + ] [AH] log K a = log [A ] x [H + ] [AH] ponieważ log K a = pk a pk a = log [A ] x [H + ] [AH] 6

7 Równanie Hendersona Hasselbalcha określa ph mieszaniny buforowej AH A + H + pk a = log [A ] x [H + ] [AH] pka = log [A ] log [H + ] + log [AH] log [H + ] = pk a + log[a ] log [AH] log [H + ] = ph ph = pk a + log [A ] [AH] 7

8 Równanie Hendersona Hasselbalcha ph = pk a + log [A ] [AH] ph mieszaniny buforowej zależy od: rodzaju kwasu stosunku stężeń składników (soli i kwasu) ph roztworów buforowych nie zmienia się wraz z rozcieńczaniem roztworu! 8

9 Roztwory buforowe działanie bufor octanowy: CH 3 COOH i CH 3 COO w stanie równowagi: CH 3 COOH + H 2 O CH 3 COO + H 3 O + Kwas octowy jest kwasem słabym, jony octanowe pochodzą w całości z dysocjacji soli. CH 3 COOH CH 3 COO + H + dodajemy pewną ilość mocnego kwasu: +H + CH 3 COOH CH 3 COO + H + mocny kwas wypiera słaby kwas z jego soli 9

10 Pojemność buforowa Dc b = DpH b pojemność buforowa Dc ilość mocnego kwasu lub mocnej zasady dodanego do roztworu buforowego (mol/l) DpH obserwowana przy tym zmiana ph Pojemność buforowa zależy od stężeń składników: wzrasta wraz z ich wzrostem i maleje wraz z rozcieńczaniem roztworu buforowego 10

11 Pojemność buforowa Dc b = DpH ph = pk a + log [A ] [AH] Pojemność buforu jest tym większa im wyższe są stężenia obu składników. największa jest wtedy, gdy ph = pk Nadmiar kwasu w buforze lepsze buforowanie zasad Większe stężenie soli lepsze buforowanie kwasów. W miarę dodawania zasady lub kwasu pojemność buforowa zmniejsza się staje się równa zero w momencie, gdy cała zawarta w buforze sól zamieni się w słaby kwas lub cały słaby kwas zostanie przeprowadzony w sól. 11

12 ph wewnątrzkomórkowe cytoplazma 6,0 mitochondria komórkowe, siateczka endoplazmatyczna 7,0 7,4 jądro komórkowe przeciętne ph płynu wewnątrzkomórkowego dla całego ustroju wynosi: 6,95 (112 nmol/l) różnice w ph wewnątrzkomórkowym pomiędzy komórkami poszczególnych narządów: erytrocyty 7,20 nabłonek kanalików nerkowych 7,32 komórki mięśni szkieletowych ok. 6,9 12

13 Mechanizmy regulacji ph w organizmie Regulacja narządowa regulacja nerkowa regulacja płucna regulacja kostna Regulacja buforowa bufor białczanowy Hbiałka białczany bufor fosforanowy H 2 PO 4 HPO 4 2 bufor wodorowęglanowy HCO 3 H 2 CO 3 13

14 Bufor białczanowy w środowisku kwaśnym: grupy karboksylowe i fenolowe aminokwasów nie ulegają dysocjacji grupy zasadowe (aminowe, imidazolowe, guanidynowe) są akceptorami jonów wodorowych w środowisku zasadowym: grupy karboksylowe, tiolowe i fenolowe są donorami jonów wodorowych, zobojętniając grupy hydroksylowe w słabo zasadowym środowisku o ph 7,4 białka są anionami. we krwi stężenie białek wynosi ok. 16 meq/l, pojemność buforowa układu białczanowego wynosi: 5 mmol/ jednostkę ph 14

15 Bufor białczanowy bufor hemoglobinianowy I układ HHbO 2 KHbO 2 II układ HHb KHb Bufor hemoglobinianowy jest najważniejszym buforem białczanowym krwi hemoglobina stanowi ok. ¾ całkowitego białka krwi. hemoglobina ma charakter kwaśny z powodu przewagi grup kwasowych hemu nad zasadowymi globiny kwaśność hemoglobiny ulega znacznej zmianie w zależności od stopnia utlenowania 15

16 Bufor fosforanowy główny układ buforowy wewnątrzkomórkowy W buforze fosforanowym krwi: H 2 PO 4 HPO H + KH 2 PO 4 = 6,2 x 10 8, pk 2 = 6,8 HPO 2 4 / H 2 PO 4 = 4/1 W buforze fosforanowym moczu: HPO 2 4 / H 2 PO 4 = 1/4 HPO H + H 2 PO 4 optymalne ph działania buforu wynosi 6,8. w buforze fosfaronowym moczu (ph ok.6,0) stosunek fosforanu IIrzedowego do fosforanu I rzedowego wynosi 1:4. zmiana stosunków fosforanów w buforze fosforanowym moczu w porównaniu do krwi wynika z zamiany fosforanu IIrzedowego w fosforan Irzędowy w efekcie wiązania jonów wodorowych wydzielanych przez kanaliki dystalne i zbiorcze nerek. 16

17 Bufor wodorowęglanowy Największe znaczenie wśród buforów krwi ma układ HCO 3 /H 2 CO 3 organizm usuwa przez płuca produkt odwodnienia kwasu węglowego dwutlenek węgla. jest to bufor działający w systemie otwartym H 2 CO 3 i CO 2 rozpuszczony w fazie wodnej pozostają w równowadze z CO 2 znajdującym się w fazie gazowej. CO 2 we krwi przepływającej przez płuca pozostaje w stanie równowagi z CO 2 zawartym w powietrzu w pęcherzykach płucnych. działając w układzie otwartym bufor ma kilkakrotnie większą pojemność niż bufor działający w układzie zamkniętym. 17

18 Bufor wodorowęglanowy CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 H + + HCO 3 99% 1% ph = pkh 2 CO 3 + log ph = pkh 2 CO 3 + log [A] [ AH] [ HCO 3 ] [CO 2 ] 18

19 Badanie gazometryczne krwi pkh 2 CO 3 = 6,11 [HCO 3 ] = 24 mmol/l [CO 2 ] = a x p a współczynnik rozpuszczalności CO 2 w osoczu a = 0,225 mmol/l/kpa p ciśnienie parcjalne CO 2 w pęcherzykach płucnych pco 2 = 5,32 kpa 19

20 Bufor wodorowęglanowy CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 H + + HCO 3 99% 1% ph = pkh 2 CO 3 + log [ HCO 3 ] [CO 2 ] pkh 2 CO 3 = 6,11 [HCO 3 ] = 24 mmol/l [CO 2 ] = a x p a = 0,225 mmol/l/kpa pco 2 = 5,32 kpa ph = 6,11 + log = 6,11 + log = 7,4 0,225 x 5,

21 Bufor wodorowęglanowy działanie CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 H + + HCO 3 99% 1% +H + CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 H + + HCO 3 21

22 Bufor wodorowęglanowy najważniejszy element równowagi kwasowo zasadowej działa w systemie otwartym w warunkach prawidłowych stosunek HCO 3 do stężenia CO 2 wynosi 20:1 składowa metaboliczna ph = pkh 2 CO 3 + log [HCO 3 ] pco 2 x a składowa oddechowa 22

23 Zaburzenia równowagi kwasowozasadowej ph = pkh 2 CO 3 + log [HCO 3 ] pco 2 x a składowa metaboliczna składowa oddechowa zaburzenie ph [HCO3] pco2 Kwasica metaboliczna Kwasica odechowa Zasadowica metaboliczna zmiany pierwotne Zasadowica oddechowa zmiany wtórne 23

24 Bufor wodorowęglanowy Do jednego litra normalnego osocza dodano 10 mmol mocnego kwasu. Jak zmieni się jego ph, gdy układ jest otwarty i układ jest zamknięty pkh 2 CO 3 = 6,11; [HCO 3 ] = 24 mmol/l; a = 0,225 mmol/l /kpa pco 2 = 5,32 kpa; ph=7,4 układ jest otwarty 24 HCO H + > 10 CO H 2 O + 14 HCO ph = 6,11 + log = 6,11 + log = 7,17 0,225 x 5,32 1,2 układ jest zamknięty 24 HCO H + > X 10 CO H 2 O + 14 HCO ph = 6,11 + log = 6,11 + log = 6,2 1, ,2 24

25 Rola krwinek czerwonych w regulacji kwasowozasadowej krwi. Reakcja w kapilarach tkanek Erytrocyt O 2 HbO 2 + H + HHb + O 2 do tkanek CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 H + + HCO 3 CO 2 z tkanek anhydraza węglanowa Cl Cl przesunięcie chlorkowe HCO 3 25

26 Rola krwinek czerwonych w regulacji kwasowozasadowej krwi. Reakcja w kapilarach pęcherzyków płucnych O 2 z płuc Erytrocyt HHb + O 2 HbO 2 + H + HCO 3 + H + H 2 CO 3 H 2 O + CO 2 Cl anhydraza węglanowa HCO 3 Cl CO 2 wydychany 26

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny

Równowaga kwasowo-zasadowa. Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Równowaga kwasowozasadowa Zakład Chemii Medycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny Krytyka pojęcia ph ph = log [H + ] ph [H+] 1 100 mmol/l D = 90 mmol/l 2 10 mmol/l D = 9 mmol/l 3 1 mmol/l 2 Krytyka pojęcia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3. Bufory. Repetytorium. Repetytorium. 1. Woda i przestrzenie wodne. Różnica w składzie jonowym płynów ustrojowych

Ćwiczenie nr 3. Bufory. Repetytorium. Repetytorium. 1. Woda i przestrzenie wodne. Różnica w składzie jonowym płynów ustrojowych Repetytorium Ćwiczenie nr dr Bożena Kuran Bufory 1. Woda i przestrzenie wodne. Różnice w składzie jonowym płynów ustrojowych.. Osmoza i ciśnienie osmotyczne.. Bufory, pojemność buforowa, obliczanie p i

Bardziej szczegółowo

Geometria wiązania hemu w oksymioglobinie

Geometria wiązania hemu w oksymioglobinie Białka wiążące tlen Geometria wiązania hemu w oksymioglobinie Hem Hb A tetrametr zbudowany z dwóch identycznych łańcuchów α (141 reszt aminokwasowych, N koniec stanowi walina, a C koniec arginina) i dwóch

Bardziej szczegółowo

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa JS Skala ph Skala ph ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w

Bardziej szczegółowo

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM

Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Równowagi w roztworach wodnych (I) Zakład Chemii Medycznej PUM Dysocjacja elektorolityczna Elektrolity rozpuszczając się w wodzie lub innych rozpuszczalnikach polarnych rozpadają się na jony dodatnie i

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE

Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE Stanisław Poprzęcki, Adam Zając PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE WODOROWĘGLANU SODU W SPORCIE [H + ] M 10 0 Silnie kwaśne 10-1 10-2 10-3 10-4 10-5 10-6 10-7 10-8 ph Większość żywych komórek ma wąską tolerancję

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo - zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo - zasadowej Zaburzenia równowagi kwasowo zasadowej lek. Grzegorz Szewczyk Katedra i Zakład Patologii Ogólnej i Doświadczalnej Akademia Medyczna w Warszawie Fizjologia ph 7.5 7.45 (log [ ]) [ ] 5 45 nmol/l Kluczowe

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl

Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii ul. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel./fax: 12 663 22 58 www.zmnch.pl ul. Ingardena 3, 30060 Kraków Temat lekcji : Teorie kwasów i zasad Program nauczania: DKOS 5002 12/07 (lekcja 91) Liceum poziom rozszerzony Lekcja bieżąca 45 minut Uwaga: Komentarz zapisany kursywą (kolorem

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH

RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH RÓWNOWAGI KWASOWO-ZASADOWE W ROZTWORACH WODNYCH Większość reakcji chemicznych (w tym również procesy zachodzące w środowisku naturalnym) przebiegają w roztworach wodnych. Jednym z ważnych typów reakcji

Bardziej szczegółowo

Równowagi jonowe - ph roztworu

Równowagi jonowe - ph roztworu Równowagi jonowe - ph roztworu Kwasy, zasady i sole nazywa się elektrolitami, ponieważ przewodzą prąd elektryczny, zarówno w wodnych roztworach, jak i w stanie stopionym (sole). Nie wszystkie wodne roztwory

Bardziej szczegółowo

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą:

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą: 221 Reakcje w roztworach Wiele reakcji chemicznych przebiega w roztworach. Jeżeli są to wodne roztwory elektrolitów wtedy faktycznie reagują między sobą jony. Wśród wielu reakcji chemicznych zachodzących

Bardziej szczegółowo

http://www.dami.pl/~chemia/wyzsza/rozdzial_viii/elektrolity5.htm Miareczkowanie Tutaj kliknij Alkacymetria - pojęcia ogólne Zobojętnianie mocny kwas - mocna zasada słaby kwas - mocna zasada mocny kwas

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej 17 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej Tabela 17.1. Ocena stopnia zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej ph krwi tętniczej Równowaga kwasowo-zasadowa Stężenie jonu wodorowego (nmol/l) < 7,2 Ciężka kwasica

Bardziej szczegółowo

Marcin Skrok, Alicja Nowicka. Kwasica i zasadowica oddechowa (równowaga kwasowo-zasadowa podstawy, kwasica oddechowa, zasadowica oddechowa)

Marcin Skrok, Alicja Nowicka. Kwasica i zasadowica oddechowa (równowaga kwasowo-zasadowa podstawy, kwasica oddechowa, zasadowica oddechowa) Marcin Skrok, Alicja Nowicka Kwasica i zasadowica oddechowa (równowaga kwasowo-zasadowa podstawy, kwasica oddechowa, zasadowica oddechowa) Równowaga kwasowo-zasadowa Podstawy Równowaga kwasowo-zasadowa

Bardziej szczegółowo

Układ oddechowy. Wymiana gazowa = respiracja wymiana tlenu i dwutlenku węgla między środowiskiem zewnętrznym a organizmem.

Układ oddechowy. Wymiana gazowa = respiracja wymiana tlenu i dwutlenku węgla między środowiskiem zewnętrznym a organizmem. Układ oddechowy Wymiana gazowa = respiracja wymiana tlenu i dwutlenku węgla między środowiskiem zewnętrznym a organizmem. 1 oddychanie zewnętrzne między środowiskiem zewnętrznym a narządem (układem) oddechowym,

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Anna Wasilewska Zaburzenia gospodarki kwasowozasadowej i ich znaczenie w nefrologii. Do oceny równowagi kwasowo zasadowej potrzebujemy: Gazometria (ph, CO 2 ) Biochemia surowicy krwi

Bardziej szczegółowo

Chemia - B udownictwo WS TiP

Chemia - B udownictwo WS TiP Chemia - B udownictwo WS TiP dysocjacja elektrolityczna, reakcje w roztworach wodnych, ph wykład nr 2b Teoria dys ocjacji jonowej Elektrolity i nieelektrolity Wpływ polarnej budowy cząsteczki wody na proces

Bardziej szczegółowo

ROZTWORY część I ROZPUSZCZALNOŚĆ

ROZTWORY część I ROZPUSZCZALNOŚĆ ROZTWORY część I ROZPUSZCZALNOŚĆ Mieszanina dwóch lub większej liczby substancji może być: a) niejednorodna (heterogeniczna) tzn., że składniki tej mieszaniny zachowują indywidualne cechy makroskopowe

Bardziej szczegółowo

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem

Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Hospitacja diagnozująca Źródła informacji chemicznej Cel główny: Uczeń posiada umiejętność czytania tekstów kultury ze zrozumieniem Opracowała: mgr Lilla Zmuda Matyja Arkusz Hospitacji Diagnozującej nr

Bardziej szczegółowo

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi.

Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. Wiadomości dotyczące reakcji i równań jonowych strona 1 z 6 Zakres problemów związanych z reakcjami jonowymi. 1. Zjawisko dysocjacji jonowej co to jest dysocjacja i na czym polega rozpad substancji na

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli.

ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA. Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. ĆWICZENIE NR 4 PEHAMETRIA Cel ćwiczenia Poznanie metod pomiaru odczynu roztworów wodnych kwasów, zasad i soli. Zakres wymaganych wiadomości 1. Dysocjacja elektrolityczna.. Iloczyn jonowy wody.. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie):

Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić dane osoby piszącej sprawozdanie): Wydział Chemii Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej pracownia studencka prowadzący: ĆWICZENIE 3 RÓWNOWAGI W ROZTWORACH ELEKTROLITÓW Data wykonania ćwiczenia: Skład zespołu (imię i nazwisko): (podkreślić

Bardziej szczegółowo

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M)

Wodorotlenki. n to liczba grup wodorotlenowych w cząsteczce wodorotlenku (równa wartościowości M) Wodorotlenki Definicja - Wodorotlenkami nazywamy związki chemiczne, zbudowane z kationu metalu (zazwyczaj) (M) i anionu wodorotlenowego (OH - ) Ogólny wzór wodorotlenków: M(OH) n M oznacza symbol metalu.

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I

EGZAMIN DIAGNOZUJĄCY Z CHEMII TEORIE KWASÓW I ZASAD DLA UCZNIÓW KLASY I Miejsce na naklejkę z kodem szkoły iejsce na naklejkę z kodem szkoły dysleksja Liczba pkt: Wynik %: Ocena: Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II Sióstr Prezentek ul. ks. J. Jałowego 1 35 010 Rzeszów

Bardziej szczegółowo

Kompartmenty wodne ustroju

Kompartmenty wodne ustroju Kompartmenty wodne ustroju Tomasz Irzyniec Oddział Nefrologii, Szpital MSWiA Katowice Zawartość wody w ustroju jest funkcją wieku, masy ciała i zawartości tłuszczu u dzieci zawartość wody wynosi około

Bardziej szczegółowo

Kwasica nieoddechowa u chorych z PCHN

Kwasica nieoddechowa u chorych z PCHN Kwasica nieoddechowa u chorych z PCHN F. Kokot Katedra i Klinika Nefrologii, Endokrynologii i Chorób Przemiany Materii ŚUM Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej: główne ogniwa gospodarki kwasowozasadowej

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Przestrzenie wodne organizmu

Przestrzenie wodne organizmu ROZDZIAŁ 3 Przestrzenie wodne organizmu Agnieszka Kosowska Agnieszka Kłych Dorota Polańska Jolanta Czerniak Woda jest głównym składnikiem organizmu. Stanowi 60% masy ciała dorosłego człowieka, a jej zawartość

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo-zasadowa i gospodarka wodno-elektrolitowa

Równowaga kwasowo-zasadowa i gospodarka wodno-elektrolitowa Równowaga kwasowo-zasadowa i gospodarka wodno-elektrolitowa H + HCO 3 - HCO 3 - Konieczne Na + lub K + Nerki Zakwaszenie moczu ph = pk + log [HCO 3- ] 0,03 x pco 2 Alkalizacja moczu ph = -log[h + ] CO

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

Fizjologia. Zaburzenia równowagi kwasowo - zasadowej. Fizjologia. Fizjologia. Fizjologia. Fizjologia. lek. Grzegorz Szewczyk

Fizjologia. Zaburzenia równowagi kwasowo - zasadowej. Fizjologia. Fizjologia. Fizjologia. Fizjologia. lek. Grzegorz Szewczyk Zaburzenia równowagi kwasowo zasadowej lek. Grzegorz Szewczyk Katedra i Zakład Patologii Ogólnej i Doświadczalnej Akademia Medyczna w Warszawie ph 7.5 7.5 (log [ ]) [ ] 5 5 nmol/l Kluczowe dla prawidłowej

Bardziej szczegółowo

DYSOCJACJA ELEKTROLITYCZNA, ph ROZTWORU

DYSOCJACJA ELEKTROLITYCZNA, ph ROZTWORU DYSOCJACJA ELEKTROLITYCZNA, ph ROZTWORU WSTĘP TEORETYCZNY Dysocjacja elektrolityczna Substancje, które rozpuszczając się w wodzie lub innym rozpuszczalniku polarnym rozpadają się na jony dodatnie i ujemne,

Bardziej szczegółowo

Kwas jedno pojęcie, wiele znaczeo, czyli otoczenie ma wpływ. dr Paweł Urbaniak Radomsko 19-02-2011

Kwas jedno pojęcie, wiele znaczeo, czyli otoczenie ma wpływ. dr Paweł Urbaniak Radomsko 19-02-2011 Kwas jedno pojęcie, wiele znaczeo, czyli otoczenie ma wpływ dr Paweł Urbaniak Radomsko 19-02-2011 Czym są kwasy i zasady? Arrhenius (lata 80-te XIX w.): kwas to substancja, która dysocjuje z odszczepieniem

Bardziej szczegółowo

RJC. 1 Kwasy i Zasady. Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35

RJC. 1 Kwasy i Zasady. Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35 1 Kwasy i Zasady Kwasy i zasady Brønsteda Stabilizacja Rezonansowa Kwasy i Zasady Lewisa HA + B: A - + BH + Slides 1 to 35 2 Kwas : Definicja Brønsteda Kwasem jest taki związek zek chemiczny, który moŝe

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO.

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO. ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu. 2. Funkcje nerek. 3. Mechanizm wytwarzania moczu. 4. Skład moczu fizjologicznego.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM. Chemia. Poziom rozszerzony. Listopad 2014 Vademecum Chemia KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI Próbna Matura z OPERONEM nowa vademecum MATURA 205 CHEMIA zakres rozszerzony Chemia Poziom rozszerzony KOD WEWNĄTRZ Zacznij przygotowania do matury już dziś

Bardziej szczegółowo

PROGRAM CWICZEŃ Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW STUDIÓW NIESTACJONARNYCH

PROGRAM CWICZEŃ Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW STUDIÓW NIESTACJONARNYCH PROGRAM CWICZEŃ Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW STUDIÓW NIESTACJONARNYCH Cwicz.1 Reakcje charakterystyczne białek i aminokwasów. Enzymy badanie własności wybranych enzymów. Jony obojnacze aminokwasów. Punkt

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW CHEMIA III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Uczeń pozyskuje i przetwarza informacje

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników.

Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników. Przeliczanie zadań, jednostek, rozcieńczanie roztworów, zaokrąglanie wyników. Stężenie procentowe wyrażone w jednostkach wagowych określa liczbę gramów substancji rozpuszczonej znajdującej się w 0 gramach

Bardziej szczegółowo

KLUCZ ODPOWIEDZI- etap rejonowy gimnazjum temat przewodni: Człowiek Równowaga Zdrowie rok szkolny 2012/2013

KLUCZ ODPOWIEDZI- etap rejonowy gimnazjum temat przewodni: Człowiek Równowaga Zdrowie rok szkolny 2012/2013 Nr zadania 1. jon/atom KLUCZ ODPOWIEDZI- etap rejonowy gimnazjum temat przewodni: Człowiek Równowaga Zdrowie rok szkolny 2012/2013 Odpowiedź Punktacja za czynności Suma punktów liczba protonów liczba neutronów

Bardziej szczegółowo

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych

Widma UV charakterystyczne cechy ułatwiające określanie struktury pirydyny i pochodnych Pirydyna i pochodne 1 Pirydyna Tw 115 o C ; temperatura topnienia -41,6 0 C Miesza się w każdym stosunku z wodą tworząc mieszaninę azeotropowa o Tw 92,6 o C; Energia delokalizacji 133 kj/mol ( benzen 150.5

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu

Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV. Treść wykładu Elektrochemia Wydział SiMR, kierunek IPEiH II rok I stopnia studiów, semestr IV dr inż. Leszek Niedzicki Sprawy organizacyjne 30 godzin wykładu Zaliczenie na ostatnim wykładzie Poprawa (jeśli będzie potrzebna)

Bardziej szczegółowo

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ

ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ ODCZYN WODY BADANIE ph METODĄ POTENCJOMETRYCZNĄ Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wprowadzenie 1.1. Odczyn wody Odczyn roztworu określa stężenie,

Bardziej szczegółowo

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA

MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 0 MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA Poziom rozszerzony Zadanie Odpowiedzi Uwagi. za poprawne uzupełnienie wiersza tabeli: Wartości

Bardziej szczegółowo

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić?

Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co może zniszczyć nerki? Jak żyć, aby je chronić? Co zawdzięczamy nerkom? Działanie nerki można sprowadzić do działania jej podstawowego elementu funkcjonalnego, czyli nefronu. Pod wpływem ciśnienia hydrostatycznego

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA WODNO - ELEKTROLITOWE ROZKŁAD WODY USTROJOWEJ DZIENNA WYMIANA WODY SKŁONNOŚCI DO ODWODNIENIA SPRZYJA:

ZABURZENIA WODNO - ELEKTROLITOWE ROZKŁAD WODY USTROJOWEJ DZIENNA WYMIANA WODY SKŁONNOŚCI DO ODWODNIENIA SPRZYJA: ZAWARTOŚĆ WODY W ORGANIŹMIE ZABURZENIA WODNO - ELEKTROLITOWE % masy ciała Niemowlę 65-85 Dziecko 60-70 Dorosły K 45-55 M 55-65 % masy ciała Płód 90 Noworodek 80 Niemowlę 75 Dziecko 70 Dorosły 60 ROZKŁAD

Bardziej szczegółowo

ELEKTROLITÓW PŁYNÓW USTROJOWYCH

ELEKTROLITÓW PŁYNÓW USTROJOWYCH 3. AALIZA JAKOŚCIOWA ELEKTROLITÓW PŁYÓW USTROJOWYCH 1. Wykrywanie nieorganicznych anionów w moczu 1.1. Wykrywanie anionów chlorkowych Aniony chlorkowe są podstawowymi elektrolitami w płynach ustrojowych.

Bardziej szczegółowo

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin Program zajęć: Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok Wykładowca: dr Jolanta Piekut, mgr Marta Matusiewicz Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin 1.

Bardziej szczegółowo

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od:

KONDUKTOMETRIA. Konduktometria. Przewodnictwo elektrolityczne. Przewodnictwo elektrolityczne zaleŝy od: KONDUKTOMETRIA Konduktometria Metoda elektroanalityczna oparta na pomiarze przewodnictwa elektrolitycznego, którego wartość ulega zmianie wraz ze zmianą stęŝenia jonów zawartych w roztworze. Przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Reakcje chemiczne, związki kompleksowe

Reakcje chemiczne, związki kompleksowe 201-11-15, związki kompleksowe Literatura: L. Jones, P. Atkins Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Lesław Huppenthal, Alicja Kościelecka, Zbigniew Wojtczak Chemia ogólna i analityczna dla studentów

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli

Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Oznaczanie kwasu fosforowego w Coca-Coli Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. Miareczkowanie jest jedną z podstawowych czynności laboratoryjnych. Polega

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWO WIELKOPOLSKIE Etap rejonowy rok szkolny 2011/2012 wylosowany numer uczestnika konkursu Dane dotyczące ucznia (wypełnia Komisja Konkursowa po rozkodowaniu

Bardziej szczegółowo

2 Woda i ph. Peter J. Kennelly, PhD; Victor W. Rodwell, PhD WODA STANOWI DOSKONAŁY ROZPUSZCZALNIK ZNACZENIE BIOMEDYCZNE. Cząsteczki wody tworzą dipole

2 Woda i ph. Peter J. Kennelly, PhD; Victor W. Rodwell, PhD WODA STANOWI DOSKONAŁY ROZPUSZCZALNIK ZNACZENIE BIOMEDYCZNE. Cząsteczki wody tworzą dipole 6 2. WDA I p 2 Woda i p Peter J. Kennelly, PhD; Victor W. Rodwell, PhD ZNACZENIE BIMEDYCZNE Woda stanowi główny składnik chemiczny organizmów żywych. Jej niezwykłe właściwości fizyczne i chemiczne, do

Bardziej szczegółowo

23 zadania z chemii. Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym:

23 zadania z chemii. Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym: 23 zadania z chemii Zadanie 1 (0-1) Podstawowymi składnikami substancji zapachowych wielu roślin są estry. Można je przedstawić wzorem ogólnym: Estrem jest związek o wzorze: Zadanie 2 (0-1) Elementy kolejki

Bardziej szczegółowo

Chemia - laboratorium

Chemia - laboratorium Chemia - laboratorium Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Studia stacjonarne, Rok I, Semestr zimowy 2013/14 Dr hab. inż. Tomasz Brylewski e-mail: brylew@agh.edu.pl tel. 1617-5229 Katedra Fizykochemii

Bardziej szczegółowo

09/11/2015 RÓWNOWAGA CHEMICZNA

09/11/2015 RÓWNOWAGA CHEMICZNA 09/11/015 RÓWNOWAGA CHEMICZNA Gdy układ jest w równowadze, reakcje zachodzące zarówno w kierunku tworzenia produktów, jak też i te w kierunku tworzenia substratów biegną z taką samą prędkością. W zapisie

Bardziej szczegółowo

β oksydacją a biosyntezą (lokalizacja, enzymy, koenzymy). Ciała ketonowe.

β oksydacją a biosyntezą (lokalizacja, enzymy, koenzymy). Ciała ketonowe. PROGRAM CWICZEŃ Z BIOCHEMII DLA STUDENTÓW STUDIÓW ZAOCZNYCH Cwicz.1. Repetytorium z zakresu podstawowych wiadomości z chemii nieorganicznej Badanie kwasowości wskazanych roztworów. Bufory krwi. Dysocjacja

Bardziej szczegółowo

CHEMIA kl. I. Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk. Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne):

CHEMIA kl. I. Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk. Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne): CHEMIA kl. I Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne): Dział I Substancje i ich przemiany. UCZEŃ: zna regulamin szkolnej pracowni chemicznej i konsekwencje nieprzestrzegania

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów

2.1. Charakterystyka badanego sorbentu oraz ekstrahentów BADANIA PROCESU SORPCJI JONÓW ZŁOTA(III), PLATYNY(IV) I PALLADU(II) Z ROZTWORÓW CHLORKOWYCH ORAZ MIESZANINY JONÓW NA SORBENCIE DOWEX OPTIPORE L493 IMPREGNOWANYM CYANEXEM 31 Grzegorz Wójcik, Zbigniew Hubicki,

Bardziej szczegółowo

Created by Neevia Document Converter trial version

Created by Neevia Document Converter trial version TEST 2 WERSJA A 1. WskaŜ prawidłowe stwierdzenie dotyczące hipokaliemii: a) nasila je kwasica b) rozpoznaje się ją przy stęŝeniu potasu w surowicy < 5,5 mmol/l c) powoduje przede wszytkim bradyarytmie

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2)

PRACOWNIA CHEMII. Równowaga chemiczna (Fiz2) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Równowaga chemiczna (Fiz2)

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

Równowaga kwasowo - zasadowa. Weronika Zahorska

Równowaga kwasowo - zasadowa. Weronika Zahorska Równowaga kwasowo - zasadowa Weronika Zahorska Równowaga kwasowo-zasadowa Na skutek ciągłej przemiany materii nasz organizm ma tendencję do zakwaszania lub alkalizowania ustroju. Do składników zakwaszających

Bardziej szczegółowo

3. Równowagi w roztworach elektrolitów

3. Równowagi w roztworach elektrolitów Do doświadczeń stosować suche szkło i sprzęt laboratoryjny. Po użyciu szkło i sprzęt laboratoryjny należy wstępnie opłukać, a po zakończonych eksperymentach dokładnie umyć (przy użyciu detergentów) i pozostawić

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczenia WŁAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ANIONÓW.

Instrukcja do ćwiczenia WŁAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ANIONÓW. Instrukcja do ćwiczenia WŁAŚCIWOŚCI WYBRANYCH ANIONÓW. CHEMIA ANIONÓW W ROZTWORACH WODNYCH Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami chemicznymi wybranych anionów pierwiastków I oraz II okresu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA

ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA Grażyna Gryglewicz ANALIZA MIARECZKOWA. ALKACYMERIA l. Wiadomości ogólne Analiza miareczkowa jest jedną z ważniejszych metod analizy ilościowej. Metody analizy miareczkowej polegają na oznaczeniu ilości

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA CHEMII. Kinetyka reakcji chemicznych (Fiz1)

PRACOWNIA CHEMII. Kinetyka reakcji chemicznych (Fiz1) PRACOWNIA CHEMII Ćwiczenia laboratoryjne dla studentów II roku kierunku Zastosowania fizyki w biologii i medycynie Biofizyka molekularna Projektowanie molekularne i bioinformatyka Kinetyka reakcji chemicznych

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium chemii technicznej. Ćwiczenie laboratoryjne ph roztworów. Reakcje soli z wodą

Akademia Morska w Szczecinie. Laboratorium chemii technicznej. Ćwiczenie laboratoryjne ph roztworów. Reakcje soli z wodą Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny atedra Fizyki i Chemii Laboratorium chemii technicznej Ćwiczenie laboratoryjne ph roztworów. Reakcje soli z wodą Opracował: dr inż. Andrzej ozłowski Szczecin

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

Chemia. Cele kształcenia wymagania ogólne

Chemia. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego (str. 150 152 i 252)

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO NATRIUM CHLORATUM 0,9 % FRESENIUS, 9 mg/ml, roztwór do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml roztworu zawiera 9,0 mg sodu chlorku

Bardziej szczegółowo

III Podkarpacki Konkurs Chemiczny 2010/11

III Podkarpacki Konkurs Chemiczny 2010/11 III Podkarpacki Konkurs Chemiczny 2/ ETAP II 28.2.2 r. Godz..-2. Zadanie ( pkt.) Wskaż poprawne odpowiedzi (poprawną odpowiedź) w poniższych pytaniach.. Masa dm gazowego węglowodoru w warunkach normalnych

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii.

Ogólne zasady oceniania są takie same jak dla wszystkich prac maturalnych z chemii. Egzamin maturalny z chemii. Poziom rozszerzony Copyright by Studium Oświatowe Tutor dr inż. Zdzisław Głowacki, Toruń 2013 MODEL OCENIANIA ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ZAKOŃCZENIA EGZAMINU!

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA

Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA Kalendarz trzecioklasisty CHEMIA POWTARZAJ RAZEM Z NAMI Miesiąc Wrzesieo Październik Listopad Grudzieo Styczeo Luty Marzec Kwiecieo Zagadnienie do powtórzenia Substancje chemiczne i ich przemiany Atom

Bardziej szczegółowo

PRACOWNIA FIZYKI MORZA

PRACOWNIA FIZYKI MORZA PRACOWNIA FIZYKI MORZA INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA NR 9 TEMAT: POMIAR WARTOŚCI ph RÓŻNYCH ZBIORNIKÓW WODNYCH Teoria ph wskazuje na to, że w roztworze zawarte są jony wodorowe (H + ). Wpływa także na rozpuszczalność

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i gospodarki wodno-elektrolitowej. Diagnostyka chorób nerek. Wykład 10

Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i gospodarki wodno-elektrolitowej. Diagnostyka chorób nerek. Wykład 10 Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i gospodarki wodno-elektrolitowej. Diagnostyka chorób nerek. Wykład 10 Dr Agnieszka Jaźwa agnieszka.jazwa@uj.edu.pl Bilans kwasów w organizmie Prawidłowe ph krwi:

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE

MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE WPROWADZENIE MIARECZKOWANIE ALKACYMETRYCZNE Miareczkowanie jest to kontrolowana reakcja nieznanej ilości (o nieznanym stężeniu) danej substancji w postaci stałej lub zawartej w roztworze o określonej objętości

Bardziej szczegółowo

pobrano z www.sqlmedia.pl

pobrano z www.sqlmedia.pl ODPOWIEDZI Zadanie 1. (2 pkt) 1. masy atomowej, ładunku jądra atomowego 2. elektroujemności, masy atomowej, ładunku jądra atomowego Zadanie 2. (1 pkt) 1. Pierwiastek I jest aktywnym metalem. Reaguje z

Bardziej szczegółowo

etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy

etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy Temat: Białka Aminy Pochodne węglowodorów zawierające grupę NH 2 Wzór ogólny amin: R NH 2 Przykład: CH 3 -CH 2 -NH 2 etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy

Bardziej szczegółowo

TEORIE KWASÓW I ZASAD.

TEORIE KWASÓW I ZASAD. TERIE KWASÓW I ZASAD. Teoria Arrheniusa (nagroda Nobla 1903 r). Kwas kaŝda substancja, która dostarcza jony + do roztworu. A + + A Zasada kaŝda substancja, która dostarcza jony do roztworu. M M + + Reakcja

Bardziej szczegółowo

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem ( nie na temat) są traktowane jako brak odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich przeznaczenie -opisuje właściwości substancji używanych na co dzień

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:...

Zn + S ZnS Utleniacz:... Reduktor:... Zadanie: 1 Spaliny wydostające się z rur wydechowych samochodów zawierają znaczne ilości tlenku węgla(ii) i tlenku azotu(ii). Gazy te są bardzo toksyczne i dlatego w aktualnie produkowanych samochodach

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzna budowa materii

Wewnętrzna budowa materii Atom i układ okresowy Wewnętrzna budowa materii Atom jest zbudowany z jądra atomowego oraz krążących wokół niego elektronów. Na jądro atomowe składają się protony oraz neutrony, zwane wspólnie nukleonami.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo