POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I METALURGII PORÓWNANIE TECHNOLOGII PAKIETOWEGO PRZESYŁANIA DANYCH W SIECIACH TELEFONII KOMÓRKOWEJ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I METALURGII PORÓWNANIE TECHNOLOGII PAKIETOWEGO PRZESYŁANIA DANYCH W SIECIACH TELEFONII KOMÓRKOWEJ"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I METALURGII Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Rodzaj studiów: dzienne praca dyplomowa inżynierska Michał GAS PORÓWNANIE TECHNOLOGII PAKIETOWEGO PRZESYŁANIA DANYCH W SIECIACH TELEFONII KOMÓRKOWEJ Comparison of data transfer rate in the packet switching technologies of mobile telecommunication Kierujący pracą: Dr inż. Marcin Blachnik Katowice, Styczeń, 2010 r.

2 Spis treści Wstęp 1. Pakietowa transmisja danych w systemie GSM 1.1 GPRS Architektura systemu GPRS Schematy kodowania kanałowego Kategorie stacji ruchomych 1.2 EDGE Powstanie EDGE Różnice pomiędzy EDGE a GPRS Główne ulepszenia w warstwie fizycznej 2. Pakietowa transmisja danych w systemie UMTS 2.1 Koncepcja sytemu UMTS 2.2 HSDPA Zmiany w UMTS wprowadzone przez HSDPA Kategorie stacji ruchomych definiowane w HSDPA 2.3 HSUPA Różnice pomiędzy HSDPA a HSUPA Kategorie stacji ruchomych definiowane w HSUPA 3. Część praktyczna 3.1 Przebieg pomiarów 3.2 Wyniki pomiarów Godzina Godzina Analiza wyników Podsumowanie Literatura Spis tabel i rysunków 2

3 Wstęp Systemy telefonii komórkowej pierwszej generacji zyskały popularność w latach 80-tych XX wieku. Oparte były na technice analogowej, która posiadała wiele wad m.in. znikomą odporność na zakłócenia, brak roamingu, możliwość podsłuchu rozmów, a usługa transmisji danych była słabo rozwinięta. Wyżej wymienione wady oraz mała pojemność tych systemów przyczyniły się do powstania na początku lat 90-tych ubiegłego stulecia systemów komórkowych drugiej generacji, w których najpopularniejszy był standard GSM (ang. Global system of mobile communication). Standard ten działający w technologii cyfrowej pozwalał na rozwój nowych usług opartych o transmisję danych. Pojawiła się możliwość przekierowania i blokowania połączeń, usługa SMS, a prędkość transmisji danych i mowy wyniosła 9,6 kb/s. Zmienił się sposób identyfikacji abonenta - rolę identyfikatorów poszczególnych abonentów spełniają karty SIM. Wraz z biegiem czasu i rozwojem systemu GSM wprowadzono takie usługi jak transmisja faksowa, interfejs komputerowy, identyfikacja osoby dzwoniącej czy rozmowy konferencyjne. Dalsze prace nad rozwojem standardu GSM zaowocowały ogłoszeniem w 1997 roku fazy 2+. Faza ta umożliwia wprowadzenie usług opartych na platformie inteligentnej (wirtualne sieci prywatne), a także wielozakresowość systemu czyli powstanie sieci dualnych z nadajnikami pracującymi w dwóch pasmach (900 i 1800 MHZ). Za kolejną fazę rozwoju GSM uznawane jest opracowanie nowych standardów transmisji danych. Jako pierwsza powstała technologia komutacji łączy HSCSD (ang. High Speed Circut Switched Data). Umożliwiła ona zwiększenie prędkości transmisji poprzez przydział kilku szczelin czasowych do jednego połączenia logicznego. Teoretycznie prędkość transmisji mogła dojść nawet do 115,2 kb/s, jednak praktycznie wartość ta nie przekracza 57,6 kb/s. W 1998 opublikowano specyfikację technologii GPRS (ang. General Packet Radio Service) służącej do pakietowej transmisji danych, została ona zdefiniowana jako część fazy 2+ standardu GSM. [1,6] Transmisja pakietowa umożliwia przesłanie danych wielu użytkowników w postaci pakietów poprzez współdzielone kanały podobnie jak w sieciach komputerowych. Wszystkie pakiety danych zawierają adres przeznaczenia, dlatego mogą być przenoszone niezależnie, różnymi trasami, zwykle z pewnym opóźnieniem. Zwiększenie szybkości przesyłania informacji za pomocą tego rodzaju transmisji jest znacznie bardziej ekonomicznym rozwiązaniem. W porównaniu do transmisji z komutacją łączy, gdzie 3

4 opłaty naliczane były na podstawie czasu trwania połączenia, transmisja pakietowa dała możliwość naliczania opłat na podstawie ilości przesłanych danych. Maksymalną, lecz niestety jedynie teoretyczną, prędkością jaką pozwala uzyskać GPRS jest 171,2 kb/s. Następnym i jak się okazało ostatnim etapem rozwoju pakietowej transmisji danych w standardzie GSM było wprowadzenie w 2000 roku technologii EDGE (ang. Enhanced Data rates for GSM Evolution). Technologia ta stosuje 8-mio wartościową metodę modulacji z kluczowaniem fazy, która zwiększa transmisję danych - do 384 kb/s. Kolejnym etapem rozwoju systemów komórkowych było powstanie systemów trzeciej generacji (3G), które w porównaniu z systemami poprzednich generacji znacznie zwiększyły transmisje danych. W 2002 roku została uruchomiona pierwsza sieć UMTS w Europie. Transfer danych miedzy siecią a abonentem został polepszony dzięki powstaniu nowego interfejsu radiowego, co wpłynęło na poprawę jakości oferowanych usług. W przeciwieństwie do systemów starszych generacji UMTS umożliwia realizację usług multimedialnych. Podczas korzystania z serwisów UMTS koszt transmisji głosowej zależny jest od czasu trwania połączenia, natomiast transmisji pakietowej zależy jest od ilości przesłanych informacji oraz jakości usług. Systemy telefonii komórkowej obecnie istniejące na rynku zapewniają abonentom jednakowe warunki pracy. transmisji danych jest taka sama, niezależnie od tego czy plik przesyłany jest w obrębie dwóch miast, czy też transmisja odbywa się na jednym osiedlu mieszkalnym. Kiedy wymiana danych odbywa się za pośrednictwem aparatów UMTS, ważnym aspektem jest to czy podczas transmisji pozostajemy w ruchu, czy też poruszamy się np. jedziemy samochodem. Nowy standard wnosi podział sieci telefonicznej na cztery strefy. Niezależnie od tego w jakiej strefie znajduje się abonent może być on pewny że będzie mógł przeprowadzić połączenie głosowe. Jednakże w dzisiejszych czasach telefon komórkowy często spełnia funkcje modemu, ważnym faktem jest, iż transmisja danych w różnych strefach sieci UMTS odbywać się będzie z różnymi prędkościami. Pomimo zróżnicowania warunków transmisji, przepustowość będzie większa niż w najlepszych systemach GSM.[1,5] Najmniejszym fragmentem sieci UMTS jest tzw. pikokomórka (ang. picocell), która swoim zasięgiem obejmuje obszar kilkuset metrów kwadratowych. W tej strefie wymiana danych odbywa się z maksymalną 2 Mb/s. Abonenci znajdujący się na nieznacznie większej powierzchni (kilka kilometrów kwadratowych), przebywający np. w centrum zaludnionego miasta, będą podlegali strefie mikrokomórki (ang. microcell). 4

5 Teoretyczna przepustowość łącza w tej strefie wyniesie 2 Mb/s, lecz w rzeczywistości może być ona niższa - ok. 384 kb/s. Kolejną strefą pozwalającą na połączenie osób znajdujących się w odległych miastach będzie makrokomórka (ang. macrocells). Natomiast do komunikacji miedzy krajami a nawet kontynentami wykorzystane będą komórki światowe (ang. worldcells), które posłużą jako połączenie abonentów różnych sieci komórkowych, także takich które zbudowane są na bazie innych technologii niż UMTS. Maksymalna przepustowość w makrokomówkach i komórkach światowych będzie na poziomie 384 kb/s.[1] Cel i zakres pracy Celem niniejszej pracy jest porównanie przepustowości łączy oferowanych przez technologie pakietowej transmisji danych w sieci telefonii komórkowej Zakres pracy obejmuje: porównanie rozwiązań stosowanych w technologii pakietowej transmisji danych GPRS, EDGE, HSDPA i HSUPA. Przedstawienie celu wdrożenia technologii GPRS jak i sposobu zwiększenia prędkości transmisji danych. Omówienie architektury systemu GPRS oraz procesu połączenia i odłączenia od domeny pakietowej. Objaśnienie zasady działania schematów kodowania kanałowego oraz podział kategorii stacji ruchomych dostępnych w GPRS. Opis powstania systemu EDGE wraz z ulepszeniami które wprowadza w stosunku do GPRS. Charakterystyka systemu UMTS oraz porównanie innowacji wniesionych przez technologie HSDPA i HSUPA. Przedstawienie kategorii stacji ruchomych definiowanych przez te standardy. W pracy zamieszczono także wyniki opracowanych pomiarów, których celem było zbadanie rzeczywistych parametrów opisanych technologii. 5

6 1. Pakietowa transmisja danych w systemie GSM 1.1 GPRS Wdrożenie technologii GPRS pozwoliło na rozszerzenie zakresu usług GSM o możliwość transmisji danych w trybie pakietowym. W porównaniu do transmisji z komutacją kanałów tryb ten pozwala zwiększyć efektywność wykorzystania zasobów systemowych. Większą wydajność zapewnia przydzielenie łącza radiowego wyłącznie na żądanie, przez co dane łącze pozostaje zajęte tylko na czas transmisji danych. Dzięki takiemu rozwiązaniu pojedynczy kanał fizyczny może być wykorzystywany przez kilku użytkowników, którzy w różnym czasie korzystają z zasobów systemowych tzn. odbierają lub przesyłają dane.[2] Kolejnym ważnym aspektem jest fakt, iż kanały fizyczne do nadawania (transmisja w górę") i odbierania (transmisja w dół") są wykorzystywane jako niezależne zasoby. Podczas gdy jedna ze szczelin czasowych, która wchodzi w skład pary dupleksowej używana jest przez którąś ze stacji ruchomej do odbierania pakietów w łączu w dół, druga szczelina w łączu w górę może zostać wykorzystana przez inną stacje do nadawania pakietów. Wprowadzenie w technologii GPRS transmisji wieloszczelinowej, która polega na przydzieleniu abonentowi kilku szczelin czasowych w ramce TDMA, zaowocowało zwiększeniem szybkości transmisji pakietów w porównaniu do sieci GSM. Ponieważ liczba równocześnie obsługiwanych abonentów rośnie wraz ze wzrostem liczby przydzielonych częstotliwości oraz liczby zdefiniowanych szczelin czasowych, ramki TDMA wykorzystuje się do tworzenia ramek wyższego rzędu tzw. wieloramek. Do ramek wyższego rzędu zaliczamy: wieloramki mowy (czas trwania ramki to 120 ms) wieloramki sterujące (czas trwania ramki to 235 ms). Wieloramki służą do tworzenia superramki, która zawiera 1326 ramek TDMA, czyli 26 ramek mowy lub 51 ramek sterujących. Superramki tworzą następnie hieperramkę. zawierającą 2048 superramek.[7] 6

7 Technologia GPRS rozszerza hierarchię ramek wyższego rzędu o nowy rodzaj wieloramek - wieloramki 52-ramkowe, które nie do końca są odwzorowaniem superramek. Maksymalna liczba wieloramek GPRS wchodzących w skład superramki wynosi 25,5. Jedna wieloramka 52-ramkowa jest podzielona na 12 bloków radiowych, które stanowią podstawową jednostkę przydzielenia zasobów radiowych w sieci GPRS. Każdy z nich jest czterokrotnym powtórzeniem tego samego slotu czasowego w czterech kolejnych ramkach TDMA. W każdej wieloramce GPRS znajdują się również cztery ramki TDMA służące do sygnalizacji.[7] Oznaczenia: B0,, B11 bloki radiowe, S ramka sygnalizacyjna. Rys.1.1 Struktura wieloramki GPRS (źródło: Rozwój standardu GSM w kierunku GPRS wymusza konieczność przeznaczenia niektórych dostępnych zasobów radiowych dla ruchu pakietowego, co zmniejsza ilość kanałów rozmownych. Dlatego ważną strategią w sieciach GSM/GPRS jest podział szczelin czasowych między usługi wykorzystujące transmisje pakietową a pracujące w środowisku z komutacją kanałów. Podczas podziału należy mieć na uwadze zmiany natężenia ruchu pakietowego jak i ilości aktywnych połączeń głosowych. Podczas gdy ilość rozmów w sieci wzrasta, należy utrzymać odpowiednią ilość wolnych zasobów, która pozwoli na przyjmowanie kolejnych połączeń głosowych. Analogicznie należy postąpić gdy wzrasta liczba połączeń z komutacją pakietów. W tej sytuacji bardzo ważna jest optymalizacja przydzielania wolnych kanałów radiowych. Szczeliny czasowe przydzielone do danej stacji ruchomej muszą ze sobą sąsiadować, jak i leżeć w tym samym paśmie częstotliwościowym. Zwiększenie prawdopodobieństwa rezerwacji sąsiednich szczelin czasowych można uzyskać poprzez rezerwację pewnej puli zasobów radiowych dla transmisji z komutacją łączy, kolejnej puli dla transmisji pakietowych oraz trzeciej dla obu rodzajów transmisji. [4] 7

8 Sieć podzielona w ten sposób będzie działała następująco: Nowemu połączeniu głosowemu przyznawany jest kanał fizyczny z puli przeznaczonej dla połączeń z komutacją łączy. Przy czym należy założyć że nie jest to pula pusta. Podczas trwania połączenia dla innych abonentów GPRS możliwe jest przydzielanie zasobów należących do wspólnej puli. W przypadku gdy pula zasobów radiowych dla połączeń z komutacją łączy jest pusta, a ustanowione ma być nowe połączenie, wtedy kanał fizyczny przydzielany jest ze wspólnej puli. Należy unikać przydzielania zasobów w sposób przypadkowy. Aby uniknąć takiej sytuacji wspólne zasoby rezerwowane są w obrębie jednej ramki TDMA dla połączeń z komutacją pakietów od strony prawej do lewej (szczeliny są o coraz niższych numerach), natomiast dla połączeń z komutacją łączy - od strony lewej do prawej (szczeliny są o coraz wyższych numerach). Rys.1.2 Mechanizm alokacji zasobów radiowych w sieciach GSM/GPRS (źródło: W przypadku gdy ma nastąpić nowe połączenie głosowe, a obie pule są puste, połączenie takie jest odrzucane, lub zasoby przydzielane są mu kosztem zwolnienia części zasobów radiowych z puli przeznaczonej dla transmisji pakietowych. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku rezerwacji kanałów fizycznych dla ruchu pakietowego. Dobór rozmiaru poszczególnych pól jest elastyczny, zależy wyłącznie od operatora sieci. 8

9 1.1.1 Architektura systemu GPRS System GPRS bazuje na zasobach systemu GSM, jego główne bloki sieciowe połączone są między sobą osobną siecią szkieletową opartą na protokole IP. System wprowadza również nowe elementy do architektury sieci: Węzeł obsługujący GPRS- SGSN (ang. Serving GPRS Support Node) : odpowiada za dostarczenie i odbiór pakietów do i od stacji ruchomych znajdujących się w obszarze jego obsługi, określa trasę transmitowanych pakietów oraz przesyła je do odpowiednich węzłów, zarządza mobilnością stacji ruchomych, odpowiada za zarządzanie łączami logicznymi, potwierdza autentyczność stacji ruchomych, przechowuje całą informacje o abonentach systemu GPRS zarejestrowanych w rejestrze danego węzła SGSN, zajmuje się konwersją protokołu IP, wykorzystywanego w sieci szkieletowej, na protokoły SNDCP i LLC, które są używane do komunikacji pomiędzy SGSN i stacjami ruchomymi. Węzeł wejściowy GPRS- GGSN (ang. Gateway GPRS Support Node): zapewnia współpracę części sieci GSM wykorzystującej komutację łączy z sieciami opartymi o protokoły IP i X.25, pełni w sieci GPRS funkcję bramy, która przechowuje dane pozwalające na wyznaczanie pakietom tras do węzłów SGSN, a następnie do stacji ruchomych. odbiera dane adresowane do danego użytkownika oraz sprawdza czy jego adres jest aktywny. Jeśli jest, to przekazuje dane do węzła SGSN, który obsługuje stację ruchomą danego użytkownika. Jeśli nie, to dane są odrzucane. Urządzenie Charging Gateway: zbiera informacje dla celów taryfikacyjnych o otwartych sesjach, zlicza przesłane i odebrane dane w czasie ich trwania. 9

10 Rys1.3 Architektura systemu GPRS (źródło: Dołączenie do domeny pakietowej (ang. GPRS attach) inicjowane jest przez stację ruchomą poprzez wysłanie do węzła SGSN komunikatu z żądaniem o dołączeniu (ang. attach request), który zawiera: identyfikator stacji ruchomej oraz obszaru routowania (ang. routing area identification) w obrębie którego stacja ostatnio przebywała, dane określające możliwości terminala. Proces odłączenia od domeny pakietowej jest efektem przesłania do węzła SGSN informacji o rezygnacji stacji ruchomej z usług domeny pakietowej lub też powiadomieniu stacji ruchomej przez SGSN o odebraniu jej możliwości dostępu do tej domeny. Odłączenie abonenta od sieci następuje gdy do stacji ruchomej lub sieci zostanie przesłane żądanie odłączenia lub w drugim przypadku bez powiadomienia stacji ruchomej- w sposób domyślny. W tym przypadku przyczyną odłączenia może być awaria sieci, polecenie z sytemu zarządzania lub zdarzenie zgłoszone przez licznik czasu. W przypadku odłączenia stacji węzeł SGSN przechowuje przez określony czas wszystkie dane o zakończonej transmisji co ułatwia ponowne dołączenie użytkownika do sieci, lub też usuwa wszystkie dane. [8] 10

11 NS* - usługa sieciowa (ang. network service), na przykład ATM czy IP. Rys.1.4 Stos protokołów GPRS (źródło: Na czas transmisji w nagłówku każdego pakietu implementowane są identyfikatory UCF oraz TFI, ma to celu wskazanie stacji mobilnej szczelin czasowych, w których powinna ona wysyłać i odbierać swoje dane. Za przydzielenie danego parametru odpowiedzialna jest jednostka PCU. Parametr TFI rozpoznaje zasoby przyznane stacji ruchomej dla transmisji łączem w dół". Stacja mobilna porównuje zawartość pola TFI w odbieranych pakietach z zawartością przyznanego jej identyfikatora TFI. Stacja mobilna uznaje, że dany pakiet jest adresowany do niej jeżeli zawartości pola TFI jest równa z zawartością przyznanego jej identyfikatora TFI. Identyfikator TFI jest pięciobitowy, co oznacza, że pojedynczy kanał fizyczny służący do transmisji w dół" współdzielony jest przez maksymalnie 32 użytkowników sieci GPRS. Pole USF rozpoznaje zasoby przyznane stacji mobilnej dla transmisji danych w górę". Jeżeli po porównaniu przez stacje ruchomą zwartości pola USF w odbieranych pakietach z wartością przyznanego USF wartości te są takie same, oznacza to, iż dane mogą zostać wysłane przez stacje. USF może zaadresować osiem szczelin czasowych, ponieważ składa się z trzech bitów. Podczas gdy stacja mobilna używa jednej ze szczelin do zgłaszania żądań dostępu do sieci GPRS, wówczas jeden kanał fizyczny służący do transmisji w górę" może być używany przez maksymalnie siedmiu użytkowników. [1] 11

12 1.1.2 Schematy kodowania kanałowego Technologia GPRS wykorzystuje cztery schematy kodowania kanałowego: CS1 o przepustowości 9,05 kb/s CS2 o przepustowości 13,4 kb/s CS3 o przepustowości 15,6 kb/s CS4 o przepustowości 21,4 kb/s Maksymalne szybkości transmisji, są różne w zależności od liczby łączonych kanałów, przyjętego schematu kodowania oraz jakości łącza radiowego. Schemat CS-1 zapewnia najwyższy poziom ochrony przeciwko błędom transmisji, natomiast CS-4 gwarantuje najniższy. Im wyższy poziom ochrony na błędy transmisji tym mniejsza liczba retransmisji podczas przesyłania bloków informacji abonenta. Dzięki temu całkowity czas transmisji ulega skróceniu. Natomiast im wyższy poziom ochrony danego schematu kodowania, tym większa ilość informacji jest dodawana oraz przesyłana wraz z oryginalnymi danymi. Powoduje to zmniejszenie przepustowości przesyłu danych abonenta. Pakiety w sieci GPRS przesyłane są w postaci zaszyfrowanej co ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa. Wszystkie dane są szyfrowane na poziomie protokołu LLC. Zanim ramka zostanie podzielona na bloki radiowe, zostaje zaszyfrowana kluczem symetrycznym. Procedura ta polega na wykonaniu operacji XOR miedzy bitami danej ramki LLC a ciągiem bitów stanowiących klucz, do którego wygenerowania służy algorytm A5. Klucz umieszczony jest w stacji mobilnej oraz w węźle SGSN. W sieci GPRS dane abonenta są zaszyfrowane zarówno w interfejsie radiowym jak i podczas transmisji miedzy stacja bazowa a węzłem SGSN.[1] Kategorie stacji ruchomych W transmisji pakietowej GPRS wyróżnia się 29 kategorii stacji ruchomych, określanych mianem klas wieloszczelinowych. Zadaniem każdej z nich jest ustawienie transmisji wieloszczelinowej, w tym określenie maksymalnej liczby szczelin przeznaczonych do transmisji w dół" oraz w górę". Z pośród wszystkich kategorii można wyodrębnić dwa typy urządzeń typ 1 oraz typ 2. Gdy dana stacja ruchoma nie jest w stanie w tym samym czasie nadawać i odbierać informacje należy do typu 1 (półduplex). Gdy transmisja danych może zachodzić w obu kierunkach należy do typu 2(fullduplex). 12

13 Dodatkowo stacje mobilne podzielone są na trzy różne klasy urządzeń: Klasa A - pozwala na równoczesną prace w sieci GSM oraz GPRS Klasa B pozwala na równoczesne podłączenie do sieci GSM oraz GPRS ale nie zezwala na prace w obu sieciach na raz. Klasa C pozwala na podłączenie w tym samym czasie tylko do jednego rodzaju sieci, którą wybiera abonent. Przy odpowiednich warunkach transmisyjnych, przy wykorzystaniu wszystkich ośmiu szczelin czasowych oraz schematu kodowania CS4 maksymalna teoretyczna przepustowość w sieci GPRS można wyznaczyć jako 8*21,4 kb/s czyli 171,2 kb/s.[1] Tabela 1.1 Kategorie stacji ruchomych zdefiniowane w GPRS (źródło: Typ urządzenia Kategoria stacji ruchomej Maksymalna liczba szczelin czasowych do transmisji w dół" Maksymalna liczba szczelin czasowych do transmisji w górę" Maksymalna liczba równocześnie wykorzystywanych szczelin czasowych nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot nie dot. 13

14 1.2 EDGE EDGE (ang. Enhanced Data rates for Global Evolution- zwiększone szybkości transmisji dla ewolucji globalnej) jest ulepszoną wersja GPRS. Często nazywany jest również EGPRS, czyli Enhanced GPRS (Ulepszony GPRS). Podobnie jak w przypadku usługi GPRS, płaci się rachunek tylko za ilość przesłanych danych, a nie za czas trwania połączenia Powstanie EDGE Celem stworzenia technologii EDGE było sprostanie wymaganiom transmisyjnym wymuszonych koniecznością szybkiego przesyłu dużej ilości danych z w środowisku radiowym. Teoretycznie EDGE powinno zapewnić przesył danych z szybkością do 384 kb/s w rzeczywistości prędkość ta wynosi 230 kb/s. EDGE używa tych samych pasm częstotliwości, co GSM/GPRS. W związku z tym operator podczas wdrażania nowej technologii nie musi ubiegać się o przydzielenie mu nowych częstotliwości, a implementacja ograniczona jest do dodania modułów do obecnych stacji bazowych. W ciągle poszerzającej się sieci komórkowej rutynową procedurą jest dodawanie nowych modułów transmisyjnych. Instalacja modułów nadawczych posiadających funkcjonalność obsługi standardów GSM oraz EDGE niweluje konieczność wstawiana nowych modułów nadawczych GSM. Dodatkowym atutem oprogramowania EGDE jest możliwość jego zdalnej instalacji a co za tym idzie natychmiastową aktywacje nowej technologii.[1] Różnice pomiędzy EDGE a GPRS Technika modulacji i kodowania jest czynnikiem odróżniającym technologie EDGE oraz GPRS. W przypadku EDGE rozróżniamy dziewięć nowych schematów modulacji i kodowania MCS-1 - MCS-9. Cztery spośród nich używają modulacji GMSK stosowanej już w starszych sieciach GSM/GPRS. Pozostałe schematy wykorzystują do modulacji nową technikę nazywaną 8PSK czyli 8-Phase Shift Keying, po polsku nazywana ośmiowarstwowym kluczowaniem fazy. Technika ta w porównaniu do GMSK zapewnia trzykrotnie większą szybkość transmisji danych, czyli w GPRS każdy impuls przenosi 1 bit danych a w EDGE 3 bity. Tak więc transmisja danych jako taka nie jest szybsza, lecz w tym samym czasie można przesłać ich więcej. Kolejna różnicą jest stosowanie przez system EDGE 14

15 przeskoków częstotliwości nośnych. Polega to na zbiorczym odbiorze częstotliwości, co pozwala na zniwelowanie wpływu zaników w kanale oraz ma istotny wpływ na poziom zakłóceń współkanałowych. Sekwencyjna zmiana tych częstotliwości powoduje ze każdy zakodowany blok danych jest transmitowany na czterech różnych częstotliwościach. EDGE wprowadza również nową nieobecną w GPRS technologię, tzw. wzrastającej redundancji (Incremental Redundancy - IR), która zamiast ponownego przesyłania przekłamanych pakietów, wysyła dodatkowe informacje pozwalające na zdekodowanie poprzednio wysłanych danych. Pakiety danych używane w technologii EDGE mają format identyczny jak w standardowym systemie GSM. Jednak po zastosowaniu modulacji 8PSK 8-poziomowe symbole danych zastępują symbole binarne. Pakiet składa się z 26-symbolowej sekwencji treningowej która jest umieszczona w jego środku, zawiera po trzy bity końcowe i początkowe oraz dwa razy po 58 symboli użytkownika. W przypadku modulacji 8-PSK w pojedynczym pakiecie transmituje się 348 bitów a w GSM/GPRS zaledwie 116. Wieloramka zbudowana jest z 52 ramek w których umieszczone jest 12 bloków danych. Do celów pomiarowych lub korekcji zegara ramkowego użyta jest każda trzynasta ramka która nie niesie ze sobą żadnych informacji. Maksymalna szybkość danych na częstotliwość nośną przy zastosowaniu wszystkich szczelin czasowych wynosi 556,8 kb/s dla modulacji 8PSK i 185,6 kb/s dla GMSK.[1,2] Tabela 1.2 Modulacja i schematy kodowania w systemie EGPRS(źródło: 15

16 2. Pakietowa transmisja danych w systemie UMTS 2.1 Koncepcja systemu UMTS Systemu UMTS oparty jest na technologii GPRS. Do transmisji danych, analogicznie do systemu GPRS wykorzystywane są węzły GGSN oraz SGSN, które tworzą sieć szkieletową opartą na protokole IP. W obrębie sieci za tunelowanie danych użytkowników odpowiedzialny jest protokół GTP. Technologia UMTS wprowadza nowy interfejs radiowy, który zapewnia wydajniejsze wykorzystanie zasobów radiowych, zwiększa przepustowość danych oraz poprawia współczynnik Quality of Service. Kolejną zaletą systemu jest możliwość współpracy ze standardem GSM. Funkcja ta zapewnia poruszającemu się użytkownikowi przeniesienie aktywnego połączenia między sieciami pracującymi w obu standardach bez jego zerwania handover. Podczas gdy, użytkownik zaloguje się do sieci GSM, może korzystać z większości usług zdefiniowanych w UMTS, niestety niektóre z nich mogą działać z gorszą jakością. Dobra komunikacja między standardami GSM oraz UMTS sprawiła, iż jest on najpopularniejszym rozwiązaniem wykorzystywanym do budowy sieci trzeciej generacji.[3] Przed rozpoczęciem transmisji pakietowej należy określić następujące parametry: typ protokołu wykorzystywanego podczas transmisji (IP lub PPP- Point-to-Point Protocol), adres stacji ruchomej, który w przypadku protokołu IP przyjmuje postać adresu internetowego IP i może być przydzielony na stałe lub dynamicznie zarówno przez operatora sieci macierzystej jaki i wizytowej. Należy również określić adres punktu dostępu do sieci zewnętrznej, odbiorcę informacji w stacji ruchomej oraz wymagany poziom współczynnika QoS. Przy założeniu idealnych warunków transmisji, gdy stacja ruchoma znajduje się blisko stacji bazowej oraz przemieszcza się z nieznaczną prędkością, teoretyczna szybkość połączenia z komutacją pakietów może dochodzić do 2 Mb/s. Wraz ze wzrostem szybkości przemieszczania się stacji oraz odległości od niej maleje przepustowość. Przy założeniu, że odległość od stacji bazowej jest mniejsza niż 2 km, a prędkość stacji ruchomej nie przekracza 120 km/h rzeczywista szybkość transmisji wynosić może 384 kb/s. Natomiast gdy odległość stacji i prędkość jej przemieszczania jest większa szybkość transmisji spada do 144 kb/s.[1,3] 16

17 2.2 HSDPA HSDPA (ang. High Speed Downlink Packet Access) jest technologią UMTS umożliwiającą przesyłanie danych z sieci w stronę terminala z teoretyczną, maksymalną szybkością 21.6 Mb/s. Zaletą technologii jest możliwość jej wdrożenia w sieć UMTS bez konieczności przebudowy sieci szkieletowej odpowiadającej za komutacje pakietów. Wyjątkiem jest przeskalowanie sieci w przypadku zwiększenia transferu danych. Przebudowie podlega jedynie sieć radiowa.[1] Zmiany w UMTS wprowadzone przez HSDPA Najważniejszą innowacją wprowadzoną przez technologię HSDPA jest kanał transportowy HS-DSCH (ang. High Speed Downlink Shared Channel), który zapewnia bardziej optymalny podział zasobów radiowych. W przeciwieństwie do wcześniejszych systemów, gdzie kody używane do wyodrębnienia poszczególnych transmisji z kanału transmisyjnego przydzielane były terminalom na czas transmisji, są one dynamicznie przyznawane ze wspólnej puli kodów w czasie połączenia. Liczba kodów przydzielana terminalowi nie jest wartością stałą i zależy od zmiennych warunków propagacji, obciążenia w danej komórce oraz priorytetów danych transmisji. Takie podejście podnosi wydajność sieci radiowej. W technologii HSDPA oprócz standardowej technologii modulacji QPSK używana jest modulacja 16QAM, zwiększa się tym samym wrażliwość na warunki propagacji sygnału, ale zwiększa się również transfer danych. Skrócono czas w którym przesyłana jest ramka danych tzw. Transmition Time Interval (TTI), dzięki czemu system może szybciej reagować na zmianę warunków propagacji sygnału. W starszych systemach czas podramki wynosił 10, 20 lub 40 ms. W HSDPA czas ten został skrócony do 2 ms, w których przyznawane są kody ortogonalne do wyodrębnienia transmisji ze wspólnego kanału. [3,7] Rys.2.1 Budowa Ramki TDMA stosowanej w systemie UMTS (źródło: 17

18 W przypadku gdy terminal otrzyma niepełne dane od stacji bazowej, może wysłać żądanie retransmisji. W systemach UMTS żądanie przesyłane jest przez stacje bazową do sterownika, który obsługuje kilkaset stacji. Aby zniwelować opóźnienia retransmisji, w systemie HSDPA żądanie zostało przeniesione bezpośrednio do stacji bazowej Kategorie stacji ruchomych definiowane w HSDPA Stacje ruchome w transmisji pakietowej HSDPA mogą należeć do dwunastu kategorii, które m.in. określają: maksymalną przepływność, rodzaj modulacji maksymalną liczbę kodów użytych w kanale transportowym.[1] Tabela 2.1 Kategorie stacji ruchomych zdefiniowane w HSDPA (źródło: HSUPA Kolejny krok w ewolucji standardu UMTS stanowi HSUPA. Technologia ta pozwala zwiększyć szybkość przesyłania danych w łączu w górę" oraz zmniejsza opóźnienia transmisji. Użytkownicy sieci UMTS dzięki możliwości wspólnego wykorzystania technologii HSDPA i HSUPA mogą korzystać z szybkiego przesyłu pakietów zarówno od jak i do stacji ruchomych. Taka koncepcja określana jest mianem HSPA. 18

19 2.3.1 Różnice między HSDPA a HSUPA Przesył danych w technologii HSUPA jest możliwy przy użyciu zarówno ramek 10ms jak i podramek stosowanych w HSDPA 2ms. Oprócz podstawowej różnicy między technologiami jaką jest kierunek przesyłu danych, różnią się one sposobem przydzielenia kanału fizycznego. W HSUPA stacja ruchoma wykorzystuje jeden oddzielny kanał fizyczny do przesyłania danych jednego użytkownika w kierunku stacji bazowej. Oznacza to, że w czasie trwania jednej ramki czasowej przesyłane mogą być dane tylko jednego abonenta. Natomiast w HSDPA kanał fizyczny dzielony jest pomiędzy kilku użytkowników Kategorie stacji ruchomych definiowane w HSUPA Stacje ruchome w transmisji pakietowej HSUPA mogą należeć do sześciu kategorii,, które określają maksymalną dostępną prędkość transmisji. Przynależność stacji ruchomej do danej kategorii określają: typy ramek wykorzystywanych do transmisji danych, maksymalna liczba kanałów fizycznych przydzielanych pojedynczemu użytkownikowi, minimalna długość wykorzystywanych ciągów rozpraszających.[1,3] Tabela 2.2 Kategorie stacji ruchomych zdefiniowane w HSUPA(źródło: 19

20 3. Część praktyczna 3.1 Przebieg pomiarów Pomiary wykonywane zostały przy użyciu modemu Option icon 225 sieci Era, za pomocą programu napisanego w języku C#. Test stanowiła transmisja w górę i w dół danych za pośrednictwem protokołu TCP. W tym celu wykorzystano serwer FTP: web park.pl na którym na przemiennie dokonywano transmisji pliku o rozmiarze 512kB. Rozmiar pliku tak dobrano był skrócić czas realizacji połączenia oraz by zarówno transmisja w górę jaki w dół odbyła się w miarę podobnych warunkach radiowych. Testy wysyłania i odbioru wykonywano naprzemiennie, aby podobnie jak wcześniej zapewnić podobne warunki radiowe. Testy powtórzono pięciokrotnie, co pozwoliła na podstawową analizę statystyczną uzyskanych wyników. GPRS/EDGE UMTS/HSxPA Proces pomiarowy został podzielony na dwa niezależne etapy. Etap pierwszy stanowił pomiar stacjonarny, polegający na braku zmiany położenia urządzeń podczas realizacji transmisji. Etap drugi stanowiły pomiary dynamiczne, gdzie komunikacja następowała podczas poruszania się komputera z trzema różnymi prędkościami Pomiar statyczny Pomiar statyczny polegał na dokonaniu pomiarów przepustowości łącza zarówno w górę (uplink) jak i w dół (downlink) przy nieruchomej stacji pomiarowej. Pomiar statyczny miał na celu sprawdzenie jakości łącza w możliwie teoretycznie najlepszych warunkach propagacji radiowych, przy zredukowanej interferencji sygnałów. Pomiarów dokonano w 3 różnych miejscach na trasie, na której następnie realizowane były pomiary dynamiczne Pomiar szybkości poszczególnych łączy statycznie, przy nieruchomym odbiorcy usług. Pomiar wykonywany w różnych porach dnia w trzech określonych miejscach 20

21 Rys. 3.1 Przebieg trasy na której zostały wykonane pomiary, z oznaczeniem trzech miejsc wykonania pomiarów statycznych Pomiar dynamiczny Pomiary dynamiczne polegały, podobnie jak wyżej, na analizę przepustowości łącz podczas przemieszczania się odbiorcy usług. Celem w/w testów była analiza wpływu prędkości poruszania się odbiorcy usług na przepustowość łącz. Dlatego też dokonano pomiarów dla trzech różnych prędkości poruszania, odpowiednio: 40km/h, 60km/h oraz 80km/h. Dodatkowo w celu redukcji wpływu możliwego lokalnego przeciążenia systemu pomiarów dokonano o dwóch różnych porach dnia tj. 18:00 i 21:00 pomiar szybkości poszczególnych łączy podczas przemieszczania się odbiorcy usług. pomiary dla trzech różnych prędkości poruszania się w zakresie (40-80 km) pomiary w rożnych porach dnia 21

22 Rys. 3.2 Rozmieszczenie stacji bazowych ERA na trasie pomiarów Ze względu na niekorzystne warunki atmosferyczne pomiary wykonywane zostały w porach dnia, w których występuje stosunkowo małe zagęszczenie ruchu samochodów na autostradzie. 22

23 Wyniki pomiarów Godzina POMIAR STATYCZNY: Zmierzony czas transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HDxPA Miejsce Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] 1 1,6380 1,6224 1,8408 1,6224 1,5600 1,4196 1,8564 1,9812 1,9188 1,7940 1,0920 1,0920 1,1388 1,0764 1,1388 1,2636 1,2012 1,2948 1,2012 1, ,8876 1,6848 1,6848 1,6224 1,5444 1,8564 1,8564 1,8096 1,8654 1,7784 1,1700 1,3416 1,1544 1,0764 1,0920 1,3416 1,2324 1, ,0592 1,6848 1,6068 1,6068 1,6224 1,8096 2,0592 1,9188 1,8096 1,8564 1,0920 1,1544 1,0764 1,1388 1,3572 1,2948 1,3416 1,4820 1,4040 Obliczona prędkość transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HDxPA Miejsce wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] 1 312,6 315,6 278,1 315,6 328,2 360,7 275,8 258,4 266,8 285,4 468,9 468,9 449,6 475,7 449,6 405,2 426,2 395,4 426,2 405, ,2 303,9 303,9 315,6 331,5 275,8 275,8 282,9 274,5 287,9 437,6 381,6 443,5 475,7 468,9 381,6 415,4 420,8 400,3 400, ,6 303,9 318,6 318,6 315,6 282,9 248,6 266,8 282,9 275,8 468,9 400,3 443,5 475,7 449,6 377,2 395,4 381,6 345,5 364,7

24 24 POMIAR DYNAMICZNY: Zmierzony czas transmisji: 1. GRRS/EDGE UMTS/HDxPA Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] 40 km/h 1,9968 1,6692 1,7472 2,0280 1,6692 2,0592 2,4180 2,0436 1,9344 2,1216 1,2012 1,0920 1,0764 1,2168 1,2324 1,2168 1,3572 1,2948 1, km/h 1,5912 1,9968 1,6692 1,9968 1,6848 1,7940 1,7160 1,8408 1,9188 1,9344 1,2324 1,0452 1,1544 1,0920 1,0920 1,4820 1,3572 1,2324 1, km/h 1,5912 1,6224 1,6068 1,6068 1,4820 1,7160 1,7940 1,8594 1,9344 1,6536 1,1076 1,1856 1,3260 1,2168 1,0920 1,2324 1,8252 1,2636 1,2636 Obliczona prędkość transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HDxPA wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] 40 km/h 256,41 306,73 293,04 252,47 306,73 248,64 211,75 250,54 264,68 241,33 426,24 468,86 475,66 420,78 415,45 400,25 420,78 377,25 395,43 426,24 60 km/h 321,77 256,41 306,73 256,41 303,89 285,40 298,37 278,14 266,83 264,68 415,45 489,86 443,52 468,86 468,86 345,48 377,25 415,45 400,25 386,12 80 km/h 321,77 315,59 318,65 318,65 345,48 298,37 285,40 275,36 264,68 309,63 462,26 431,85 386,12 420,78 468,86 415,45 400,25 280,52 405,19 405,19

25 Godzina POMIAR STATYCZNY: Zmierzony czas transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HSxPA Miejsce Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] 1 1,6224 1,7628 1,6068 1,6848 1,5600 1,8096 1,9188 1,7940 1,8560 1,9344 1,2480 1,0764 1,0920 1,1076 1,2762 1,2010 1,3416 1, ,8720 1,6068 1,5444 1,6848 2,9796 1,6536 2,1060 1,7784 1,8096 1,7316 1,3728 1,0764 1,5912 1,1544 1,1388 1,2324 1, ,6224 1,7940 1,6848 1,8720 1,5912 1,8564 1,9656 1,7940 1,8408 1,9032 1,1856 1,2168 1,1388 1,0920 1,1076 1,3260 1,2324 1,3416 1,4664 Obliczona prędkość transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HSxPA Miejsce wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] 1 315,58 290,45 318,65 303,89 328,21 282,94 266,83 285,40 275,86 264,68 410,26 475,66 468,86 400,25 462,26 401,19 400,25 426,31 381,63 420, ,50 318,65 331,52 303,89 171,84 309,63 243,11 287,90 282,94 295,68 372,96 475,66 321,77 443,52 449,60 400,25 400,25 415,45 420,78 400, ,58 285,40 303,89 273,50 321,77 275,80 260,48 285,40 278,14 269,02 431,85 420,78 449,60 468,86 462,26 386,12 415,45 400,25 381,63 349,15

26 26 POMIAR DYNAMICZNY: Zmierzony czas transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HDxPA Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] Czas wysyłania[s] Czas pobierania[s] 40 km/h 1,8564 1,7472 1,8720 1,7940 1,7316 2,0592 1,9500 1,9968 2,4336 3,4320 1,0920 1,0920 1,2168 1,1544 1,0296 1,2168 1,4508 1,3572 1, km/h 1,8720 1,9812 2,0436 1,9812 1,8564 2,6988 1,9968 1,9968 2,4804 2,4180 1,2948 1,0920 1,3416 1,0920 1,2636 1,2636 1, km/h 1,8096 1,7004 1,8720 1,9188 2,8704 1,9344 2,0592 1,8720 2,2308 2,1684 1,6692 1,1388 1,2012 1,3416 1,4196 1,3416 1,3572 Obliczona prędkość transmisji: GRRS/EDGE UMTS/HDxPA wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] wysyłania[kb/s] pobierania[kb/s] 40 km/h 275,80 293,04 273,50 285,40 295,68 248,64 262,56 256,41 210,39 149,18 468,86 468,86 420,78 443,52 497,28 420,78 352,91 377,25 349,15 400,25 60 km/h 273,50 258,43 250,54 258,43 275,80 189,71 256,41 256,41 206,42 211,75 395,43 468,86 381,63 468,86 405,19 400,25 405,19 420,78 400,25 400,25 80 km/h 282,94 301,11 273,50 266,83 178,37 264,68 248,64 273,50 229,51 236,12 306,73 400,25 449,60 426,24 400,25 381,63 360,66 381,63 400,25 377,25

27 Przepustowość łącza [kb/s] 3.3 Analiza wyników Każdy wykres na osi X zawiera informacje o prędkości poruszania się pojazdu oraz wyniki obliczone jako średnia oraz odchylenie standardowe pięciu prób pomiarowych zamieszczonych w tabelach. Oś Y przedstawia przepustowość łącza. PRZESYŁ DANYCH TECHNOLOGIĄ GPRS/EDGE wysyłania danych technologią GPRS/EDGE Godz.18:00 Godz.21: przemieszczania [km/h] Wniosek: Pomiar o godzinie 18:00 wykazuje, że wraz ze wzrostem prędkości przemieszczania rośnie prędkość wysyłania danych technologią GPRS/EDGE. Pomiar statyczny o tej godzinie ma duża rozbieżność wyników co spowodowane jest zróżnicowaniem zabudowania terenu na którym wykonane zostały badania. O godzinie 21:00 wraz ze wzrostem prędkości spada przepustowość łącza a wyniki pomiarów statycznych są bardziej ustabilizowane. Wynika to z mniejszej aktywności użytkowników sieci a co za tym idzie z mniejszego obciążenia stacji bazowych. 27

28 Przepustowość łącza [kb/s] pobierania danych technologią GPRS/EDGE Godz.18:00 Godz.21: przemieszczania [km/h] Wniosek : Wynik pomiaru prędkości pobierania danych technologią GPRS/EDGE o godzinie 18:00 jest wyższy niż o godzinie 21:00. Może być to spowodowane ruchem w sieci jaki generują prywatni użytkownicy pobierający więcej danych w godzinach wieczornych. Przy prędkości przemieszczania się 40km/h nastąpił znaczny spadek przepustowości spowodowany przejazdem w pobliżu dużego osiedla mieszkalnego. 28

29 Przepustowość łącza [kb/s] PRZESYŁ DANYCH TECHNOLOGIĄ UMTS/HSxPA wysyłania danych technologią UMTS/HSxPA Godz.18:00 Godz.21: przemieszczania [km/h] Wniosek: Wynik pomiaru o godzinie 21:00 wykazuję wyższe odchylenia standardowe w porównaniu z wynikami otrzymanymi z godziny 18:00. Można z tego wywnioskować, ze o godzinie wcześniejszej sieć była bardziej stabilna i mniej obciążona a co za tym idzie wysyłanie danych odbywało się na prawie stałym poziomie niezależnie od prędkości przemieszczania. 29

30 Przepustowość łącza [kb/s] pobierania danych technologią UMTS/HSxPA Godz.18:00 Godz.21: przemieszczania [km/h] Wniosek: Analiza wykresu pozwala zauważyć iż w przypadku pomiaru dokonanego o godzinie 18:00 prędkość pobierania danych wzrasta do prędkości 40 km/h by potem stopniowo zmaleć. Natomiast o godzinie 21:00 przepustowość łącza maleje do prędkości 40 km/h, wzrasta przy przyspieszeniu do 60 km/h a następnie gwałtownie maleje. Fakt ten trudno zanalizować ze względu na brak wystarczających informacji od operatora sieci. 30

31 UŻYCIE POLECENIA TRACERT Polecenia tracert użyto w celu wyświetlenia serii routerów IP, które są używane przy dostarczaniu pakietów z danego komputera do miejsca docelowego, a także czasu trwania każdego przeskoku. GPRS/EDGE UMTS/HSxPA 31

32 Analiza wyników badania przepustowości łącza, przy wykorzystaniu technologii oferowanych przez operatora sieci ERA, pozwala na stwierdzenie, iż wyniki rzeczywistych pomiarów prędkości znacznie odbiegają od założeń teoretycznych. wysyłania czy też pobierania danych wraz ze wzrostem prędkości przemieszczania się komórki powinna spadać badanie wykazuje jednak, że wraz ze wzrostem prędkości przemieszczania, szybkość transmisji wzrasta lub tylko w niektórych przypadkach ulega spadkowi. Rozbieżność tą trudno uzasadnić z powodu braku wystarczających informacji posiadanych wyłącznie przez operatora sieci a, znacznie wpływających na parametry transmisji w danym momencie tj. ilość użytkowników korzystających z usługi w danym momencie, jakie w danej chwili stosowane jest kodowanie, na ile jest ono nadmiarowe co ma wpływ na spadek wydajności sieci oraz odległość od stacji bazowej która w danej chwili obsługuje połączenie. Ponieważ podczas rozpędzania się komórki, oraz przy jeździe o określonej prędkości bardzo szybko zmieniała się topologia terenu oraz gęstość zaludnienia co znacznie zaburzyło wyniki pomiarów. Przy wykorzystaniu technologii UMTS/HSxPA transmisja odbywa się średnio o 33% szybciej niż przy użyciu technologii GPRS/EDGE. Użycie polecenia tracert pozwala zauważyć, iż czas przeskoku pakietów pomiędzy poszczególnymi routerami w technologii GPRS/EDGE jest dużo większy niż w przypadku UMTS/HSxPA. Teoretycznie, niezależnie od użytej technologii prędkość wysyłania danych powinna być mniejsza od prędkości pobierania. W przypadku przeprowadzonego badania sytuacja jest odwrotna, ponieważ sieć ta powinna być asymetryczna a uzyskane wyniki mogą być uwarunkowane ilością użytkowników którzy ściągają dane w trakcie dokonywania pomiarów. Kolejnym elementem nie możliwym do poprawnej weryfikacji usług jest możliwość ograniczenia pasma wykorzystywanego serwera FTP. Wyniki badania prędkości wysyłania, wykonane o godz. 18:00 wykazują większą stabilność w zależności od prędkości poruszania się komórki, niż te o godz. 21:00. Zależność tą można zauważyć porównując wynik badania statycznego do wyniku przy prędkości 80km/h, o wcześniejszej porze przy użyciu technologii GPRS/EDGE różnica wynosiła ok.18kb/s, natomiast o godz. 21:00 różnica ta wzrosła do ok.38kb/s. Porównując pod tym samym względem technologie UMTS/HSxPA wyniki te przedstawiają się następująco: 18:00 ok. 16kb/s, 21:00-ok. 37kb/s. Stabilność wyników o godz. 18:00 może być spowodowana równomiernym obciążeniem sieci, przez duże firmy znajdujące się na trasie pomiaru. O godzinie 21:00 większość firm jest już zamknięta a ruch w sieci generują prywatni użytkownicy posiadający słabsze łącza. 32

33 Podsumowanie Celem niniejszej pracy którym było porównanie przepustowości łączy oferowanych przez technologie pakietowej transmisji danych w sieci telefonii komórkowej zrealizowano poprzez opis zasady działania oraz architektury systemu GPRS. W pracy poddano również analizie teoretycznej i omówiono metody zwiększenia szybkości transmisji pakietów poprzez wprowadzanie transmisji wieloszczelinowej, omówienie sposobu dołączenia i odłączenia od domeny pakietowej przy użyciu węzłów SGSN oraz GGSN. Przedstawiono również schematy kodowania kanałowego, oraz podział stacji ruchomych na kategorie, typy i klasy. Dodatkowo w pracy przedstawiono opis powstania systemu EDGE oraz wprowadzenie ulepszeń oraz różnic w stosunku do GPRS. W pracy omówiono również koncepcje systemu UMTS, najważniejsze innowacje wprowadzone przez HSDPA i HSUPA oraz różnice między nimi. Dokonane zostały pomiary, które miały na celu praktyczne porównanie technologii. Wyniki otrzymane w pomiarach statycznych jak i dynamicznych o dwóch różnych porach dnia zostały przedstawione na wykresach. Dla lepszego przedstawienia drogi jaką musi pokonać pakiet danych wysyłany od abonenta zamieszczono wynik polecenia tracert. Wykonano również analizę otrzymanych wyników. Wraz ze wzrostem wymagań stawianych przez abonentów wykorzystujących telefony komórkowe do przesyłania danych można spodziewać się w przyszłości rozwoju technologii 3G a także budowy nowych stacji bazowych rozszerzających zasięg tej technologii. Biorąc pod uwagę powyższy fakt powinno się zrealizować kolejne prace dyplomowe mające na celu zbadanie przepustowości określonych systemów a tym samym śledzenie postępu technologii. Dla uzyskania dokładniejszych, lepiej obrazujących rzeczywiste możliwości technologii zaleca się przeprowadzenie pomiarów przy użyciu dwóch lub więcej modemów oferowanych przez różnych operatorów sieci. 33

34 Literatura 1. Wesołowski K.: Systemy radiokomunikacji ruchomej, WKŁ, Warszawa Praca zbiorowa NetWorld.: Vademecum Teleinformatyka, IDG Poland, Warszawa Kołakowski J. Cichocki J.: UMTS system telefonii komórkowej trzeciej generacji, Warszawa Simon A. Walczyk M.: Sieci komórkowe GSM/GPRS. Usługi i bezpieczeństwo, XYLAB, Warszawa Bednarek Z.: Internet w kieszeni, 6. Autor nieznany: Ewolucja systemów komórkowych i podział na generacje, 7. Autor nieznany: Wielodostęp w sieci komórkowej, 8. Maćkowski M.: Zastosowanie pakietowej transmisji danych GPRS w rozproszonych systemach pomiarowych, 9. Okolewski J.: Współczesne technologie telekomunikacyjne dla transmisji pakietowych GPRS/EDGE/HSDPA, olewskiego.pdf 34

35 Spis tabel i rysunków Rys.1.1 Struktura wieloramki GPRS [9] Rys.1.2 Mechanizm alokacji zasobów radiowych w sieciach GSM/GPRS [9] Rys1.3 Architektura systemu GPRS [7] Rys.1.4 Stos protokołów GPRS [9] Rys.2.1 Budowa Ramki TDMA stosowanej w systemie UMTS [9] Rys. 3.1 Przebieg trasy na której zostały wykonane pomiary, z oznaczeniem trzech miejsc wykonania pomiarów statycznych Rys. 3.2 Rozmieszczenie stacji bazowych ERA na trasie pomiarów Tabela 1.1 Kategorie stacji ruchomych zdefiniowane w GPRS [9] Tabela 1.2 Modulacja i schematy kodowania w systemie EGPRS [9] Tabela 2.1 Kategorie stacji ruchomych zdefiniowane w HSDPA [9] Tabela 2.2 Kategorie stacji ruchomych zdefiniowane w HSUPA [9] 35

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net

Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Czym jest EDGE? Opracowanie: Paweł Rabinek Bydgoszcz, styczeń 2007 http://blog.xradar.net Wstęp. Aby zrozumieć istotę EDGE, niezbędne jest zapoznanie się z technologią GPRS. General Packet Radio Service

Bardziej szczegółowo

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl

Sieci Komórkowe naziemne. Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Sieci Komórkowe naziemne Tomasz Kaszuba 2013 kaszubat@pjwstk.edu.pl Założenia systemu GSM Usługi: Połączenia głosowe, transmisja danych, wiadomości tekstowe I multimedialne Ponowne użycie częstotliwości

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA GSM. Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski.

ARCHITEKTURA GSM. Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski. 1 ARCHITEKTURA GSM Wykonali: Alan Zieliński, Maciej Żulewski, Alex Hoddle- Wojnarowski. SIEĆ KOMÓRKOWA Sieć komórkowa to sieć radiokomunikacyjna składająca się z wielu obszarów (komórek), z których każdy

Bardziej szczegółowo

7.2 Sieci GSM. Podstawy GSM. Budowa sieci GSM. Rozdział II Sieci GSM

7.2 Sieci GSM. Podstawy GSM. Budowa sieci GSM. Rozdział II Sieci GSM 7.2 Sieci GSM W 1982 roku powstał instytut o nazwie Groupe Spécial Mobile (GSM). Jego głównym zadaniem było unowocześnienie dotychczasowej i już technologicznie ograniczonej komunikacji analogowej. Po

Bardziej szczegółowo

co to oznacza dla mobilnych

co to oznacza dla mobilnych Artykuł tematyczny Szerokopasmowa sieć WWAN Szerokopasmowa sieć WWAN: co to oznacza dla mobilnych profesjonalistów? Szybka i bezproblemowa łączność staje się coraz ważniejsza zarówno w celu osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej

Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Akademia Techniczno-Humanistyczna w Bielsku-Białej Wydział Budowy Maszyn i Informatyki Laboratorium z sieci komputerowych Ćwiczenie numer: 7 Temat ćwiczenia: Konfiguracja i badanie połączenia GPRS 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Przesyłania danych przez protokół TCP/IP

Przesyłania danych przez protokół TCP/IP Przesyłania danych przez protokół TCP/IP PAKIETY Protokół TCP/IP transmituje dane przez sieć, dzieląc je na mniejsze porcje, zwane pakietami. Pakiety są często określane różnymi terminami, w zależności

Bardziej szczegółowo

System trankingowy. Stacja wywołująca Kanał wolny Kanał zajęty

System trankingowy. Stacja wywołująca Kanał wolny Kanał zajęty SYSTEMY TRANKINGOWE Systemy trankingowe Tranking - automatyczny i dynamiczny przydział kanałów (spośród wspólnego i ograniczone do zbioru kanałów) do realizacji łączności pomiędzy dużą liczbę użytkowników

Bardziej szczegółowo

Systemy teleinformatyczne w zarządzaniu kryzysowym. (http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Systemy teleinformatyczne w zarządzaniu kryzysowym. (http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Systemy teleinformatyczne w zarządzaniu kryzysowym (http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Sieć komórkowa infrastruktura telekomunikacyjna umożliwiająca łączność bezprzewodową swoim abonentom w zakresie przekazywania

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Wynik działania programu ping: n = 5, adres cyfrowy. Rys. 1a. Wynik działania programu ping: l = 64 Bajty, adres mnemoniczny

Rys. 1. Wynik działania programu ping: n = 5, adres cyfrowy. Rys. 1a. Wynik działania programu ping: l = 64 Bajty, adres mnemoniczny 41 Rodzaje testów i pomiarów aktywnych ZAGADNIENIA - Jak przeprowadzać pomiary aktywne w sieci? - Jak zmierzyć jakość usług sieciowych? - Kto ustanawia standardy dotyczące jakości usług sieciowych? - Jakie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Protokoły sieciowe - TCP/IP

Protokoły sieciowe - TCP/IP Protokoły sieciowe Protokoły sieciowe - TCP/IP TCP/IP TCP/IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) działa na sprzęcie rożnych producentów może współpracować z rożnymi protokołami warstwy

Bardziej szczegółowo

Sieci WAN. Mgr Joanna Baran

Sieci WAN. Mgr Joanna Baran Sieci WAN Mgr Joanna Baran Technologie komunikacji w sieciach Analogowa Cyfrowa Komutacji pakietów Połączenia analogowe Wykorzystanie analogowych linii telefonicznych do łączenia komputerów w sieci. Wady

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe sieci komputerowe

Bezprzewodowe sieci komputerowe Bezprzewodowe sieci komputerowe Dr inż. Bartłomiej Zieliński Różnice między sieciami przewodowymi a bezprzewodowymi w kontekście protokołów dostępu do łącza Zjawiska wpływające na zachowanie rywalizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI

Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Warstwy i funkcje modelu ISO/OSI Organizacja ISO opracowała Model Referencyjny Połączonych Systemów Otwartych (model OSI RM - Open System Interconection Reference Model) w celu ułatwienia realizacji otwartych

Bardziej szczegółowo

zmianie ulegają postanowienia:

zmianie ulegają postanowienia: Informujemy, że w związku z obowiązkami wynikającymi z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2015/2120 z dnia 25 listopada 2015 r. ustanawiającego środki dotyczące dostępu do otwartego

Bardziej szczegółowo

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami

Rywalizacja w sieci cd. Protokoły komunikacyjne. Model ISO. Protokoły komunikacyjne (cd.) Struktura komunikatu. Przesyłanie między warstwami Struktury sieciowe Struktury sieciowe Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne Podstawy Topologia Typy sieci Komunikacja Protokoły komunikacyjne 15.1 15.2 System rozproszony Motywacja

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Jest to zbiór komputerów połączonych między sobą łączami telekomunikacyjnymi, w taki sposób że Możliwa jest wymiana informacji (danych) pomiędzy komputerami

Bardziej szczegółowo

MODEL WARSTWOWY PROTOKOŁY TCP/IP

MODEL WARSTWOWY PROTOKOŁY TCP/IP MODEL WARSTWOWY PROTOKOŁY TCP/IP TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol) protokół kontroli transmisji. Pakiet najbardziej rozpowszechnionych protokołów komunikacyjnych współczesnych

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie zasięgu łącza. Bilans mocy łącza radiowego. Sieci Bezprzewodowe. Bilans mocy łącza radiowego. Bilans mocy łącza radiowego

Wyznaczanie zasięgu łącza. Bilans mocy łącza radiowego. Sieci Bezprzewodowe. Bilans mocy łącza radiowego. Bilans mocy łącza radiowego dr inż. Krzysztof Hodyr Sieci Bezprzewodowe Część 5 Model COST 231 w opracowaniu nr 7/7 Walfish'a-Ikegami: straty rozproszeniowe L dla fal z zakresu 0,8-2GHz wzdłuż swobodnej drogi w atmosferze Podstawowe

Bardziej szczegółowo

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r.

CDMA w sieci Orange. Warszawa, 1 grudnia 2008 r. CDMA w sieci Orange Warszawa, 1 grudnia 2008 r. Dlaczego CDMA? priorytetem Grupy TP jest zapewnienie dostępu do szerokopasmowego internetu jak największej liczbie użytkowników w całym kraju Grupa TP jest

Bardziej szczegółowo

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak

Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access. dr inż. Stanisław Wszelak Szerokopasmowy dostęp do Internetu Broadband Internet Access dr inż. Stanisław Wszelak Rodzaje dostępu szerokopasmowego Technologia xdsl Technologie łączami kablowymi Kablówka Technologia poprzez siec

Bardziej szczegółowo

PORADNIKI. Architektura bezprzewodowego systemu WAN

PORADNIKI. Architektura bezprzewodowego systemu WAN PORADNIKI Architektura bezprzewodowego systemu WAN Bezprzewodowy WAN W tej części podam bliższy opis systemów bezprzewodowych WAN. Tu opiszę architekturę systemu, plany czasowe i charakterystyki. W porównaniu

Bardziej szczegółowo

Zmiany w regulaminach usług transmisji danych i w cenniku usługi Biznesowy VPN

Zmiany w regulaminach usług transmisji danych i w cenniku usługi Biznesowy VPN 1 stycznia 2017r. Orange Polska S.A. wprowadza zmiany w Regulaminach usług: Biznesowy VPN, Miejski Ethernet, Ethernet VPN, IP VPN, Dostęp do Internetu Frame Relay, Transmisji Danych Frame Relay/ATM. Wprowadzane

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo sieci bezprzewodowych

Bezpieczeństwo sieci bezprzewodowych Bezpieczeństwo sieci bezprzewodowych CONFidence 2005 // Kraków // Październik 2005 Agenda Sieci bezprzewodowe LAN 802.11b/g 802.11a Sieci bezprzewodowe PAN Bluetooth UWB Sieci bezprzewodowe PLMN GSM/GPRS/EDGE

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe. A. Kisiel,Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe

Wykład 4: Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe. A. Kisiel,Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe N, Wykład 4: Protokoły TCP/UDP i usługi sieciowe 1 Adres aplikacji: numer portu Protokoły w. łącza danych (np. Ethernet) oraz w. sieciowej (IP) pozwalają tylko na zaadresowanie komputera (interfejsu sieciowego),

Bardziej szczegółowo

Stos protokołów TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol)

Stos protokołów TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol) Stos protokołów TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol) W latach 1973-78 Agencja DARPA i Stanford University opracowały dwa wzajemnie uzupełniające się protokoły: połączeniowy TCP

Bardziej szczegółowo

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 3,4. Marcin Tomana marcin@tomana.net WSIZ 2003

Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 3,4. Marcin Tomana marcin@tomana.net WSIZ 2003 Bezprzewodowe Sieci Komputerowe Wykład 3,4 Marcin Tomana WSIZ 2003 Ogólna Tematyka Wykładu Telefonia cyfrowa Charakterystyka oraz zasada działania współczesnych sieci komórkowych Ogólne zasady przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Protokoły sieciowe model ISO-OSI Opracował: Andrzej Nowak

Protokoły sieciowe model ISO-OSI Opracował: Andrzej Nowak Protokoły sieciowe model ISO-OSI Opracował: Andrzej Nowak OSI (ang. Open System Interconnection) lub Model OSI to standard zdefiniowany przez ISO oraz ITU-T, opisujący strukturę komunikacji sieciowej.

Bardziej szczegółowo

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane

Metody wielodostępu do kanału. dynamiczny statyczny dynamiczny statyczny EDCF ALOHA. token. RALOHA w SALOHA z rezerwacją FDMA (opisane 24 Metody wielodostępu podział, podstawowe własności pozwalające je porównać. Cztery własne przykłady metod wielodostępu w rożnych systemach telekomunikacyjnych Metody wielodostępu do kanału z możliwością

Bardziej szczegółowo

Ewolucja systemu GSM. Szybka transmisja danych z komutacją łączy ( HSCSD) Transmisja pakietowa w łączu radiowym - GPRS Standard EDGE

Ewolucja systemu GSM. Szybka transmisja danych z komutacją łączy ( HSCSD) Transmisja pakietowa w łączu radiowym - GPRS Standard EDGE Ewolucja systemu GSM Szybka transmisja danych z komutacją łączy ( HSCSD) Transmisja pakietowa w łączu radiowym - GPRS Standard EDGE Cyfrowe systemy komórkowe Ewolucja systemu GSM 1 Ewolucja systemu GSM

Bardziej szczegółowo

Jacek Okolewski. praca dyplomowa magisterska. Promotor: dr inż. Michał Morawski. Dyplomant: Jacek Okolewski nr albumu 116748

Jacek Okolewski. praca dyplomowa magisterska. Promotor: dr inż. Michał Morawski. Dyplomant: Jacek Okolewski nr albumu 116748 Jacek Okolewski praca dyplomowa magisterska Promotor: dr inż. Michał Morawski Dyplomant: Jacek Okolewski nr albumu 116748 Łódź, wrwesień 2007 r. Wykaz skrótów..................................................

Bardziej szczegółowo

Referencyjny model OSI. 3 listopada 2014 Mirosław Juszczak 37

Referencyjny model OSI. 3 listopada 2014 Mirosław Juszczak 37 Referencyjny model OSI 3 listopada 2014 Mirosław Juszczak 37 Referencyjny model OSI Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ISO (International Organization for Standarization) opracowała model referencyjny

Bardziej szczegółowo

- na terenach pozbawionych technicznych możliwości tradycyjnego dostępu do Internetu

- na terenach pozbawionych technicznych możliwości tradycyjnego dostępu do Internetu Transmisja danych z wykorzystaniem technologii bezprzewodowych zdobywa coraz większą popularność. Mobilny Internet to dostęp do sieci oferowany przez operatorów komórkowych na terenie Polski. Plus, Era

Bardziej szczegółowo

Wykład 3: Internet i routing globalny. A. Kisiel, Internet i routing globalny

Wykład 3: Internet i routing globalny. A. Kisiel, Internet i routing globalny Wykład 3: Internet i routing globalny 1 Internet sieć sieci Internet jest siecią rozproszoną, globalną, z komutacją pakietową Internet to sieć łącząca wiele sieci Działa na podstawie kombinacji protokołów

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2014/15 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c

Rok szkolny 2014/15 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c Wymagania edukacyjne w technikum SIECI KOMPUTEROWE kl. 2c Wiadomości Umiejętności Lp. Temat konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające Zapamiętanie Rozumienie W sytuacjach typowych W sytuacjach problemowych

Bardziej szczegółowo

ZiMSK. VLAN, trunk, intervlan-routing 1

ZiMSK. VLAN, trunk, intervlan-routing 1 ZiMSK dr inż. Łukasz Sturgulewski, luk@kis.p.lodz.pl, http://luk.kis.p.lodz.pl/ dr inż. Artur Sierszeń, asiersz@kis.p.lodz.pl dr inż. Andrzej Frączyk, a.fraczyk@kis.p.lodz.pl VLAN, trunk, intervlan-routing

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG DOSTĘPU DO SIECI INTERNET W TARYFACH XLTE_5 ORAZ XLTE_12 DOSTĘPNYCH W OFERCIE SFERIA S.A. (zwany dalej Cennikiem XLTE )

CENNIK USŁUG DOSTĘPU DO SIECI INTERNET W TARYFACH XLTE_5 ORAZ XLTE_12 DOSTĘPNYCH W OFERCIE SFERIA S.A. (zwany dalej Cennikiem XLTE ) CENNIK USŁUG DOSTĘPU DO SIECI INTERNET W TARYFACH XLTE_5 ORAZ XLTE_12 DOSTĘPNYCH W OFERCIE SFERIA S.A. (zwany dalej Cennikiem XLTE ) Cennik obowiązuje od dnia 3 grudnia 2015 roku ROZDZIAŁ I - AKTYWACJA

Bardziej szczegółowo

Komunikacja bezprzewodowa w technologiach GSM/GPRS/EDGE/UMTS/HSPA

Komunikacja bezprzewodowa w technologiach GSM/GPRS/EDGE/UMTS/HSPA Komunikacja bezprzewodowa w technologiach GSM/GPRS/EDGE/UMTS/HSPA Piotr Gocłowski 21.05.2013 Agenda Sieć Komórkowa Oferta modemów przemysłowych Moxa Zakres Funkcjonalności Sieć Komórkowa GSM Global system

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie infrastrukturą sieciową Modele funkcjonowania sieci

Zarządzanie infrastrukturą sieciową Modele funkcjonowania sieci W miarę rozwoju sieci komputerowych pojawiały się różne rozwiązania organizujące elementy w sieć komputerową. W celu zapewnienia kompatybilności rozwiązań różnych producentów oraz opartych na różnych platformach

Bardziej szczegółowo

PBS. Wykład Zabezpieczenie przełączników i dostępu do sieci LAN

PBS. Wykład Zabezpieczenie przełączników i dostępu do sieci LAN PBS Wykład 7 1. Zabezpieczenie przełączników i dostępu do sieci LAN mgr inż. Roman Krzeszewski roman@kis.p.lodz.pl mgr inż. Artur Sierszeń asiersz@kis.p.lodz.pl mgr inż. Łukasz Sturgulewski luk@kis.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

Transmisja danych w systemach TETRA dziś i jutro

Transmisja danych w systemach TETRA dziś i jutro Transmisja danych w systemach TETRA dziś i jutro Jacek Piotrowski Dyrektor ds. Klientów Kluczowych Motorola Polska Listopad 2006 1 Ewolucja standardu TETRA w kierunku realizacji potrzeb rynku Zapytania

Bardziej szczegółowo

Najszybszy bezprzewodowy Internet

Najszybszy bezprzewodowy Internet Najszybszy bezprzewodowy Internet Poczuj się wolny, gdziekolwiek jesteś blue connect Najszybszy bezprzewodowy Internet Teraz możesz cieszyć się najszybszym bezprzewodowym Internetem bez limitu przesyłanych

Bardziej szczegółowo

Projektowanie układów scalonych do systemów komunikacji bezprzewodowej

Projektowanie układów scalonych do systemów komunikacji bezprzewodowej Projektowanie układów scalonych do systemów komunikacji bezprzewodowej Część 1 Dr hab. inż. Grzegorz Blakiewicz Katedra Systemów Mikroelektronicznych Politechnika Gdańska Ogólna charakterystyka Zalety:

Bardziej szczegółowo

Prof. Witold Hołubowicz UAM Poznań / ITTI Sp. z o.o. Poznań. Konferencja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji Warszawa, 9 czerwca 2010

Prof. Witold Hołubowicz UAM Poznań / ITTI Sp. z o.o. Poznań. Konferencja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji Warszawa, 9 czerwca 2010 Alokacja nowych częstotliwości dla usług transmisji danych aspekty techniczne i biznesowe Prof. Witold Hołubowicz UAM Poznań / ITTI Sp. z o.o. Poznań Konferencja Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji

Bardziej szczegółowo

2. STRUKTURA RADIOFONICZNYCH SYGNAŁÓW CYFROWYCH

2. STRUKTURA RADIOFONICZNYCH SYGNAŁÓW CYFROWYCH 1. WSTĘP Radiofonię cyfrową cechują strumienie danych o dużych przepływnościach danych. Do przesyłania strumienia danych o dużych przepływnościach stosuje się transmisję z wykorzystaniem wielu sygnałów

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I Podstawy komunikacji bezprzewodowej

CZĘŚĆ I Podstawy komunikacji bezprzewodowej O autorach......................................................... 9 Wprowadzenie..................................................... 11 CZĘŚĆ I Podstawy komunikacji bezprzewodowej 1. Komunikacja bezprzewodowa.....................................

Bardziej szczegółowo

Sieci Komputerowe. Wykład 1: TCP/IP i adresowanie w sieci Internet

Sieci Komputerowe. Wykład 1: TCP/IP i adresowanie w sieci Internet Sieci Komputerowe Wykład 1: TCP/IP i adresowanie w sieci Internet prof. nzw dr hab. inż. Adam Kisiel kisiel@if.pw.edu.pl Pokój 114 lub 117d 1 Kilka ważnych dat 1966: Projekt ARPANET finansowany przez DOD

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa:

Dlaczego Meru Networks architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Dlaczego architektura jednokanałowa Architektura jednokanałowa: Brak konieczności planowania kanałów i poziomów mocy na poszczególnych AP Zarządzanie interferencjami wewnątrzkanałowymi, brak zakłóceń od

Bardziej szczegółowo

SIECI KOMPUTEROWE Adresowanie IP

SIECI KOMPUTEROWE  Adresowanie IP Adresowanie IP Podstawowa funkcja protokołu IP (Internet Protocol) polega na dodawaniu informacji o adresie do pakietu danych i przesyłaniu ich poprzez sieć do właściwych miejsc docelowych. Aby umożliwić

Bardziej szczegółowo

Cennik usług - w ofercie M2M

Cennik usług - w ofercie M2M Cennik usług w ofercie M2M obowiązuje od dnia 01 stycznia 2014 roku Cennik usług w ofercie M2M, dalej zwany Cennikiem Usług, obowiązuje od dnia 01 stycznia 2014 roku do odwołania dla Abonentów będących

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy technologie i obszary zastosowań

Internet szerokopasmowy technologie i obszary zastosowań Internet szerokopasmowy technologie i obszary zastosowań 1 ZBIGNIEW KĄDZIELSKI 2 3 512 KB danych 4 Rozmiar 1440 na 14 000 punktów! 10 obiektów flash 14 MB danych 5 Ewolucja telewizji 6 icore 2 Duo, 2 GB

Bardziej szczegółowo

w Przemyśle Modemy Moxa OnCell Maciej Kifer Inżynier Sprzedaży Moxa/Elmark Automatyka

w Przemyśle Modemy Moxa OnCell Maciej Kifer Inżynier Sprzedaży Moxa/Elmark Automatyka Bezprzewodowa komunikacja GSM w Przemyśle Modemy Moxa OnCell Maciej Kifer Inżynier Sprzedaży Moxa/Elmark Automatyka Agenda Sieć Komórkowa Oferta modemów przemysłowych Moxa Zakres Funkcjonalności Sieć Komórkowa

Bardziej szczegółowo

Łącza WAN. Piotr Steć. 28 listopada 2002 roku. P.Stec@issi.uz.zgora.pl. Rodzaje Łącz Linie Telefoniczne DSL Modemy kablowe Łącza Satelitarne

Łącza WAN. Piotr Steć. 28 listopada 2002 roku. P.Stec@issi.uz.zgora.pl. Rodzaje Łącz Linie Telefoniczne DSL Modemy kablowe Łącza Satelitarne Łącza WAN Piotr Steć P.Stec@issi.uz.zgora.pl 28 listopada 2002 roku Strona 1 z 18 1. Nośniki transmisyjne pozwalające łączyć sieci lokalne na większe odległości: Linie telefoniczne Sieci światłowodowe

Bardziej szczegółowo

PORADNIKI. ISDN: Sieć Cyfrowa z Integracją Usług

PORADNIKI. ISDN: Sieć Cyfrowa z Integracją Usług PORADNIKI ISDN: Sieć Cyfrowa z Integracją Usług Omówienie ISDN Zwykle użytkownik jest połączony z siecią przez linie analogowe.sygnały są potem digitalizowane a wewnątrz sieci cała komunikacja jest cyfrowa,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie telefonii komórkowej do przeszukiwania baz bibliograficznych.

Wykorzystanie telefonii komórkowej do przeszukiwania baz bibliograficznych. Poznańska Fundacja Bibliotek Naukowych Temat seminarium: Wykorzystanie telefonii komórkowej do przeszukiwania baz bibliograficznych. Autor: Łukasz Gientka Wykorzystanie telefonii komórkowej do przeszukiwania

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy regulacji ruchu stosowane przez Operatora i opisane w Regulaminie nie wpływają na prywatność oraz ochronę danych osobowych Abonenta.

Mechanizmy regulacji ruchu stosowane przez Operatora i opisane w Regulaminie nie wpływają na prywatność oraz ochronę danych osobowych Abonenta. Szanowni Państwo, uprzejmie informujemy, że z dniem 1 stycznia 2017r. Orange Polska S.A. wprowadza zmiany w regulaminach świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz w regulaminach ofert i cennikach usług

Bardziej szczegółowo

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy

USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Seminarium poświęcone sieci bezprzewodowej w Politechnice Krakowskiej - projekt Eduroam USŁUGI DODATKOWE W SIECIACH BEZPRZEWODOWYCH VoIP oraz multimedia w sieciach WiFi problemy Wprowadzenie Problematyka

Bardziej szczegółowo

SIECI KOMPUTEROWE wykład dla kierunku informatyka semestr 4 i 5

SIECI KOMPUTEROWE wykład dla kierunku informatyka semestr 4 i 5 SIECI KOMPUTEROWE wykład dla kierunku informatyka semestr 4 i 5 dr inż. Michał Sajkowski Instytut Informatyki PP pok. 227G PON PAN, Wieniawskiego 17/19 Michal.Sajkowski@cs.put.poznan.pl tel. +48 (61) 8

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych w Mobilnej Sieci Orange dla Abonentów ofert na abonament z dnia 13 listopada 2015 roku.

Zmiany w Regulaminie świadczenia usług telekomunikacyjnych w Mobilnej Sieci Orange dla Abonentów ofert na abonament z dnia 13 listopada 2015 roku. Szanowni Państwo, uprzejmie informujemy, że z dniem 1 stycznia 2017r. Orange Polska S.A. wprowadza zmiany w regulaminach świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz w cennikach usług dotyczących usług mobilnych

Bardziej szczegółowo

1 2004 BRINET Sp. z o. o.

1 2004 BRINET Sp. z o. o. W niektórych routerach Vigor (np. serie 2900/2900V) interfejs WAN występuje w postaci portu Ethernet ze standardowym gniazdem RJ-45. Router 2900 potrafi obsługiwać ruch o natężeniu kilkudziesięciu Mbit/s,

Bardziej szczegółowo

Urządzenia sieciowe. Tutorial 1 Topologie sieci. Definicja sieci i rodzaje topologii

Urządzenia sieciowe. Tutorial 1 Topologie sieci. Definicja sieci i rodzaje topologii Tutorial 1 Topologie sieci Definicja sieci i rodzaje topologii Definicja 1 Sieć komputerowa jest zbiorem mechanizmów umożliwiających komunikowanie się komputerów bądź urządzeń komputerowych znajdujących

Bardziej szczegółowo

Model sieci OSI, protokoły sieciowe, adresy IP

Model sieci OSI, protokoły sieciowe, adresy IP Model sieci OSI, protokoły sieciowe, adresy IP Podstawę działania internetu stanowi zestaw protokołów komunikacyjnych TCP/IP. Wiele z używanych obecnie protokołów zostało opartych na czterowarstwowym modelu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014

Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 2010-2014 + Wykorzystanie transmisji danych oraz innych usług telefonii mobilnej w latach 21-214 Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej Warszawa, sierpień 215 r. [mld MB] Poniższe zestawienia powstały w oparciu

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe. Wstęp

Sieci komputerowe. Wstęp Sieci komputerowe Wstęp Sieć komputerowa to grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów, na przykład: korzystania ze wspólnych urządzeń

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1

Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu. 20 maja, 2016 R. Krenz 1 Cyfrowy system łączności dla bezzałogowych statków powietrznych średniego zasięgu R. Krenz 1 Wstęp Celem projektu było opracowanie cyfrowego system łączności dla bezzałogowych statków latających średniego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami WAN

Zarządzanie sieciami WAN Zarządzanie sieciami WAN Dariusz CHAŁADYNIAK 1 Plan prezentacji Technologie w sieciach rozległych Technologia PSTN Technologia ISDN Technologia xdsl Technologia ATM Technologia Frame Relay Wybrane usługi

Bardziej szczegółowo

System zdalnego nadzoru i zarządzania małą elektrownią wodną

System zdalnego nadzoru i zarządzania małą elektrownią wodną Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Maciej Kola nr albumu: 169424 Praca magisterska na kierunku Fizyka Techniczna System zdalnego nadzoru i zarządzania małą

Bardziej szczegółowo

Rozproszony system zbierania danych.

Rozproszony system zbierania danych. Rozproszony system zbierania danych. Zawartość 1. Charakterystyka rozproszonego systemu.... 2 1.1. Idea działania systemu.... 2 1.2. Master systemu radiowego (koordynator PAN).... 3 1.3. Slave systemu

Bardziej szczegółowo

Uproszczony opis obsługi ruchu w węźle IP. Trasa routingu. Warunek:

Uproszczony opis obsługi ruchu w węźle IP. Trasa routingu. Warunek: Uproszczony opis obsługi ruchu w węźle IP Poniższa procedura jest dokonywana dla każdego pakietu IP pojawiającego się w węźle z osobna. W routingu IP nie wyróżniamy połączeń. Te pojawiają się warstwę wyżej

Bardziej szczegółowo

System Rozproszone Komunikator Dokumentacja. Maciej Muszkowski Jakub Narloch

System Rozproszone Komunikator Dokumentacja. Maciej Muszkowski Jakub Narloch System Rozproszone Komunikator Dokumentacja Maciej Muszkowski Jakub Narloch Wymagania Zgodnie ze wstępnymi założeniami komunikator musi, realizowad następujące funkcje: 1. Jest oparty o model Peer2Peer,

Bardziej szczegółowo

w sieciach szerokopasmowych CATV i ISP - Model OSI

w sieciach szerokopasmowych CATV i ISP - Model OSI Technologie VoIP wykorzystywane w sieciach szerokopasmowych CATV i ISP - Model OSI mgr inż. Zbigniew Papuga Stowarzyszenie Elektryków Polskich W celu ujednolicenia struktury oprogramowania sieci komputerowych

Bardziej szczegółowo

Sieci komputerowe - administracja

Sieci komputerowe - administracja Sieci komputerowe - administracja warstwa sieciowa Andrzej Stroiński andrzej.stroinski@cs.put.edu.pl http://www.cs.put.poznan.pl/astroinski/ warstwa sieciowa 2 zapewnia adresowanie w sieci ustala trasę

Bardziej szczegółowo

Cennik usług - w ofercie M2M

Cennik usług - w ofercie M2M Cennik usług w ofercie M2M obowiązuje od dnia 08 czerwca 2014 roku Cennik usług w ofercie M2M, dalej zwany Cennikiem Usług, obowiązuje od dnia 08 czerwca 2014 roku do odwołania dla Abonentów będących przedsiębiorcami

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1626539. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 13.08.2004 04292052.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 1626539. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 13.08.2004 04292052. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 162639 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 13.08.04 04292.0 (13) (1) T3 Int.Cl. H04W 28/12 (09.01) H04W 92/12

Bardziej szczegółowo

Routing i protokoły routingu

Routing i protokoły routingu Routing i protokoły routingu Po co jest routing Proces przesyłania informacji z sieci źródłowej do docelowej poprzez urządzenie posiadające co najmniej dwa interfejsy sieciowe i stos IP. Routing przykład

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Załącznik nr 2 do umowy SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Świadczenie usług telefonii komórkowej wraz z dostawą komórkowych aparatów telefonicznych I WYMAGANIA PODSTAWOWE 1. Ewentualne przeniesienie

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja połączenia G.SHDSL punkt-punkt w trybie routing w oparciu o routery P-791R.

Konfiguracja połączenia G.SHDSL punkt-punkt w trybie routing w oparciu o routery P-791R. Konfiguracja połączenia G.SHDSL punkt-punkt w trybie routing w oparciu o routery P-791R. Topologia sieci: Lokalizacja B Lokalizacja A Niniejsza instrukcja nie obejmuje konfiguracji routera dostępowego

Bardziej szczegółowo

JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAWAĆ ZASIĘGI SIECI

JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAWAĆ ZASIĘGI SIECI JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAWAĆ ZASIĘGI SIECI 1 JAK PRAWIDŁOWO SPRAWOZDAĆ ZAKOŃCZENIA SIECI 1.1 Czy trzeba podawać adres zakończenia sieci z dokładnością do lokalu? Nie. Należy podać adres zakończenia sieci

Bardziej szczegółowo

Wykład II. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl

Wykład II. Administrowanie szkolną siecią komputerową. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Administrowanie szkolną siecią komputerową dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład II 1 Tematyka wykładu: Media transmisyjne Jak zbudować siec Ethernet Urządzenia aktywne i pasywne w

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty

Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty Księgarnia PWN: Mark McGregor Akademia sieci cisco. Semestr szósty Wprowadzenie 13 Rozdział 1. Zdalny dostęp 17 Wprowadzenie 17 Typy połączeń WAN 19 Transmisja asynchroniczna kontra transmisja synchroniczna

Bardziej szczegółowo

Porównanie technologii pakietowego przesyłania danych w sieciach telefonii komórkowej

Porównanie technologii pakietowego przesyłania danych w sieciach telefonii komórkowej WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU W DĄBROWIE GÓRNICZEJ Wydział Zarządzania, Informatyki i Nauk Społecznych PRACA DYPLOMOWA LICENCJACKA / INŻYNIERSKA Damian Twardowski Porównanie technologii pakietowego przesyłania

Bardziej szczegółowo

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie:

Ethernet. Ethernet odnosi się nie do jednej, lecz do wielu technologii sieci lokalnych LAN, z których wyróżnić należy cztery podstawowe kategorie: Wykład 5 Ethernet IEEE 802.3 Ethernet Ethernet Wprowadzony na rynek pod koniec lat 70-tych Dzięki swojej prostocie i wydajności dominuje obecnie w sieciach lokalnych LAN Coraz silniejszy udział w sieciach

Bardziej szczegółowo

Skąd dostać adres? Metody uzyskiwania adresów IP. Statycznie RARP. Część sieciowa. Część hosta

Skąd dostać adres? Metody uzyskiwania adresów IP. Statycznie RARP. Część sieciowa. Część hosta Sieci komputerowe 1 Sieci komputerowe 2 Skąd dostać adres? Metody uzyskiwania adresów IP Część sieciowa Jeśli nie jesteśmy dołączeni do Internetu wyssany z palca. W przeciwnym przypadku numer sieci dostajemy

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI POŁĄCZEŃ TELEFONICZNYCH Z NUMEREM ALARMOWYM 112 W SIECIACH GSM900/1800 i UMTS NA TRASIE POZNAŃ - WARSZAWA

RAPORT Z BADANIA JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI POŁĄCZEŃ TELEFONICZNYCH Z NUMEREM ALARMOWYM 112 W SIECIACH GSM900/1800 i UMTS NA TRASIE POZNAŃ - WARSZAWA RAPORT Z BADANIA JAKOŚCI I DOSTĘPNOŚCI POŁĄCZEŃ TELEFONICZNYCH Z NUMEREM ALARMOWYM 112 W SIECIACH GSM900/1800 i UMTS NA TRASIE POZNAŃ - WARSZAWA Warszawa, maj 2011 1 I. Zakres badania: Badanie polegało

Bardziej szczegółowo

Raport z badań jakości transmisji danych w 16 miastach wojewódzkich

Raport z badań jakości transmisji danych w 16 miastach wojewódzkich Raport z badań jakości transmisji danych w 16 miastach wojewódzkich Warszawa, maj 2011 1 Spis Treści I. Podsumowanie badań... 3 II. Zakres badania... 5 1. Metoda prowadzenia badań... 5 2. Scenariusz pomiarowy...

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ II. Usługa bezprzewodowego dostępu do Internetu wraz z dostawą 15 modemów.

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ II. Usługa bezprzewodowego dostępu do Internetu wraz z dostawą 15 modemów. Załącznik nr 1c OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ II Usługa bezprzewodowego dostępu do Internetu wraz z dostawą 15 modemów. OFERTA WYKONAWCY Lp. WYMAGANIA ZAMAWIAJĄCEGO Informacja o spełnianiu lub nie spełnianiu

Bardziej szczegółowo

Wykład 4. Interfejsy USB, FireWire

Wykład 4. Interfejsy USB, FireWire Wykład 4 Interfejsy USB, FireWire Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB Interfejs USB

Bardziej szczegółowo

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych

Architektura Systemów Komputerowych. Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych Architektura Systemów Komputerowych Transmisja szeregowa danych Standardy magistral szeregowych 1 Transmisja szeregowa Idea transmisji szeregowej synchronicznej DOUT Rejestr przesuwny DIN CLK DIN Rejestr

Bardziej szczegółowo

1. Sieć komputerowa - grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów.

1. Sieć komputerowa - grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów. Sieci komputerowe 1. Sieć komputerowa - grupa komputerów lub innych urządzeń połączonych ze sobą w celu wymiany danych lub współdzielenia różnych zasobów. 2. Podział sieci ze względu na rozległość: - sieć

Bardziej szczegółowo

ROADSHOW2016. Wprowadzenie. Rynek telekomunikacji w Polsce. Marcin Bieńkowski. kontakt: marcin.w.bienkowski@gmail.com

ROADSHOW2016. Wprowadzenie. Rynek telekomunikacji w Polsce. Marcin Bieńkowski. kontakt: marcin.w.bienkowski@gmail.com Wprowadzenie Rynek telekomunikacji w Polsce Marcin Bieńkowski kontakt: marcin.w.bienkowski@gmail.com Rynek telekomunikacyjny w Polsce W 2014 r. łączna wartość polskiego rynku telekomunikacyjnego wyniosła

Bardziej szczegółowo

Rodzaje sieci bezprzewodowych

Rodzaje sieci bezprzewodowych Rodzaje sieci bezprzewodowych Bezprzewodowe sieci rozległe (WWAN) Pozwala ustanawiad połączenia bezprzewodowe za pośrednictwem publicznych lub prywatnych sieci zdalnych. Połączenia są realizowane na dużych

Bardziej szczegółowo

Sieci Komputerowe Modele warstwowe sieci

Sieci Komputerowe Modele warstwowe sieci Sieci Komputerowe Modele warstwowe sieci mgr inż. Rafał Watza Katedra Telekomunikacji AGH Al. Mickiewicza 30, 30-059 Kraków, Polska tel. +48 12 6174034, fax +48 12 6342372 e-mail: watza@kt.agh.edu.pl Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

URZĄD GMINY W SANTOKU. Program Testów. dot. postępowania przetargowego RRG AC

URZĄD GMINY W SANTOKU. Program Testów. dot. postępowania przetargowego RRG AC URZĄD GMINY W SANTOKU Program Testów dot. postępowania przetargowego RRG.271.11.2013.AC Budowa gminnej infrastruktury dostępu do Internetu dla osób wykluczonych SPIS TREŚCI 1 Wprowadzenie... 3 2 Zasady

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów)

PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) PODSTAWY TELEKOMUNIKACJI Egzamin I - 2.02.2011 (za każde polecenie - 6 punktów) 1. Dla ciągu danych: 1 1 0 1 0 narysuj przebiegi na wyjściu koderów kodów transmisyjnych: bipolarnego NRZ, unipolarnego RZ,

Bardziej szczegółowo

Uniwersalny Konwerter Protokołów

Uniwersalny Konwerter Protokołów Uniwersalny Konwerter Protokołów Autor Robert Szolc Promotor dr inż. Tomasz Szczygieł Uniwersalny Konwerter Protokołów Szybki rozwój technologii jaki obserwujemy w ostatnich latach, spowodował że systemy

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie wyników finansowych za III kwartał 2014

Podsumowanie wyników finansowych za III kwartał 2014 Podsumowanie wyników finansowych za III kwartał 2014 Warszawa, 17 listopada 2014 r. Struktura właścicielska Zygmunt Solorz-Żak* ING OFE ok. 5% ok. 66% ok. 29% Pozostali akcjonariusze * Pan Zygmunt Solorz-Żak

Bardziej szczegółowo

microplc Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika

microplc Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika Sposoby monitoringu instalacji technologicznych przy pomocy sterownika microplc 1 1.WSTĘP 3 2.Łączność za pośrednictwem internetu 4 3.Łączność za pośrednictwem bezprzewodowej sieci WI-FI 5 4.Łączność za

Bardziej szczegółowo

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym).

Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Sieci komputerowe Dwa lub więcej komputerów połączonych ze sobą z określonymi zasadami komunikacji (protokołem komunikacyjnym). Zadania sieci - wspólne korzystanie z plików i programów - współdzielenie

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Temat pracy: Temat Gdańsk Autor: Łukasz Olejarz

Praca dyplomowa. Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Temat pracy: Temat Gdańsk Autor: Łukasz Olejarz Temat Gdańsk 30.06.2006 1 Praca dyplomowa Temat pracy: Program do monitorowania i diagnostyki działania sieci CAN. Autor: Łukasz Olejarz Opiekun: dr inż. M. Porzeziński Recenzent: dr inż. J. Zawalich Gdańsk

Bardziej szczegółowo