Ciąża i pierwsze tygodnie życia noworodka. Przewodnik po badaniach przesiewowych noworodków. Polish Version: Your guide to newborn screening tests

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ciąża i pierwsze tygodnie życia noworodka. Przewodnik po badaniach przesiewowych noworodków. Polish Version: Your guide to newborn screening tests"

Transkrypt

1 Ciąża i pierwsze tygodnie życia noworodka Przewodnik po badaniach przesiewowych noworodków Polish Version: Your guide to newborn screening tests 3

2 Ta broszura jest dostępna w językach urdu, chińskim i polskim oraz w formacie dostosowanym do potrzeb osób niedowidzących. Szkocka Publiczna Służba Zdrowia NHS Health Scotland chętnie rozpatrzy prośby o wydania w innych językach i formatach. Prosimy o kontakt pod numerem lub na adres Opublikowano przez NHS Health Scotland 1 South Gyle Crescent Edinburgh EH12 9EB NHS Health Scotland 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 ISBN: Wszelkie prawa zastrzeżone. Materiał zawarty w niniejszej publikacji nie może być powielany w całości ani części bez uprzedniej zgody NHS Health Scotland (lub innych właścicieli praw autorskich). Dokładamy wszelkich starań, aby informacje tu zawarte były dokładne, jednak nie przejmujemy odpowiedzialności za jakiekolwiek błędy, zaniedbania lub stwierdzenia wprowadzające w błąd. NHS Health Scotland to ośrodek współpracujący z WHO (WHO Collaborating Centre for Health Promotion and Public Health Development). 2

3 Spis treści Informacje na temat tej ulotki 2 Kalendarz badań przesiewowych w czasie ciąży i pierwszych tygodni życia noworodka 6 Przesiewowe badanie słuchu 7 Badanie z kropli krwi włośniczkowej 10 Fenyloketonuria 13 Wrodzona niedoczynność tarczycy 14 Mukowiscydoza 16 Deficyt oksydacji średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD) 17 Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (anemia) 18 Wyniki badania z kropli krwi włośniczkowej pobranej na bibułę testową 19 Więcej informacji 22

4 Informacje na temat tej ulotki Pracownik środowiskowej służby zdrowia poinformuje Państwa o dostępnych badaniach przesiewowych dla noworodków. Badania te mogą być przeprowadzone wyłącznie za zgodą rodziców, którzy w każdej chwili mają możliwość odmówić zgody na ich wykonanie. Mogą oni wyrazić zgodę na wykonanie wszystkich lub tylko niektórych oferowanych badań. Niniejsza broszura zawiera informacje na temat każdego z tych badań, pomocne w podjęciu świadomej decyzji o poddaniu dziecka badaniom przesiewowym. Wyniki badań Państwa dziecka będą przechowywane w kartotece programu badań przesiewowych noworodków. Tylko autoryzowany personel i uprawnieni pracownicy służby zdrowia mają dostęp do tych informacji. Cały personel NHS związany jest ścisłą klauzulą o zachowaniu poufności. W tekście tej broszury występuje sformułowanie pracownik środowiskowej służby zdrowia. Powodem wprowadzenia tego terminu jest fakt, że za przeprowadzenie różnego rodzaju badań mogą być odpowiedzialni przedstawiciele różnych zawodów medycznych. 2

5 W okresie ciąży istniała możliwość skorzystania z szeregu badań matki i nienarodzonego dziecka. Choć większość dzieci rodzi się zdrowych, u niektórych mogą występować rzadkie wady, które można stwierdzić dopiero po urodzeniu. W tej broszurze opisano badania przesiewowe proponowane dla wszystkich noworodków, mające na celu wczesne wykrycie ewentualnych zaburzeń i jak najszybsze rozpoczęcie. Badania te przeprowadza się w kilku pierwszych tygodniach życia dziecka i określa się je mianem badań przesiewowych noworodków. Prosimy dokładnie zapoznać się z treścią tej broszury i pamiętać o zabraniu jej ze sobą na wizytę w szpitalu, u lekarza lub położnej. Będzie ona pomocna w przygotowaniu się do rozmowy na temat badań przesiewowych. Na kolejnych stronach podano informacje o tym, jakie wady wrodzone można rozpoznać dzięki badaniom przesiewowym i na czym te badania polegają, aby mogli Państwo zdecydować, czy Wasze dziecko powinno z nich skorzystać. Bardzo ważne jest, by zrozumieli Państwo przyczyny przeprowadzania badań przesiewowych oraz możliwe skutki decyzji o ich nieprzeprowadzeniu. Jeśli nie chcą Państwo poddać dziecka niektórym (lub żadnemu) z proponowanych badań, prosimy porozmawiać na ten temat z położną lub lekarzem prowadzącym. Więcej informacji na temat badań przesiewowych można uzyskać u odpowiedniego pracownika środowiskowej służby zdrowia, który chętnie służy pomocą. Organizacje wymienione na tylnej okładce tej broszury również służą informacją i pomocą. 3

6 Badania przesiewowe noworodków Kiedy Do 72 godzin od urodzenia Badanie przesiewowe Rutynowe badanie, strona 6 Ok. 5 dnia życia Badanie krwi, strona 10: Fenyloketonuria (PKU), strona 13 Wrodzona niedoczynność tarczycy (CHT), strona 14 Mukowiscydoza (CF), strona 16 Deficyt oksydacji średniookresowych kwasów tłuszczowych (MCADD), strona 17 Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD), strona 18 Od urodzenia do 4 tygodnia życia Przed upływem 8 tygodni życia Przesiewowe badanie słuchu, strona 7 Badania fizykalne Pamiętaj, że na temat wszystkich badań przesiewowych możesz porozmawiać z położną lub pielęgniarką środowiskową. 4

7 5

8 Rutynowe badanie Wszystkie noworodki przechodzą szczegółowe badania fizykalne w ciągu pierwszych trzech dni życia. To pozwala jak najszybciej wykryć ewentualne widoczne wady fizyczne. 6

9 Przesiewowe badanie słuchu Przesiewowe badanie słuchu Przesiewowe badanie słuchu to prosty test wykonywany w ciągu pierwszych kilku tygodni po urodzeniu dziecka często jeszcze zanim matka i dziecko opuszczą oddział porodowy. Dlaczego przeprowadza się badanie przesiewowe? Badanie to pozwala stwierdzić, czy Państwa dziecko nie ma wady słuchu. Jest to ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka i oznacza, że w razie potrzeby odpowiednio wcześnie otrzymają Państwo wsparcie i wszelkie niezbędne informacje. Rodzice dzieci, u których nie przeprowadzono przesiewowego badania słuchu powinni zwrócić się do odpowiedniego pracownika służby zdrowia w celu ustalenia terminu. Średnio jedno lub dwoje dzieci, na 1000 rodzi się z niedosłuchem jednego lub dwojga uszu. Większość z nich przychodzi na świat w rodzinach bez historii uszkodzeń słuchu. Jaki jest przebieg badania? Przesiewowe badanie słuchu przeprowadza fachowy personel medyczny. Może ono przebiegać na dwa sposoby: Do kanału słuchowego dziecka wprowadza się małą, miękką słuchawkę. Do głowy dziecka przykleja się trzy czujniki oraz małą słuchawkę lub parę słuchawek. Następnie komputer mierzy reakcję uszu dziecka na odgłosy klikania. 7

10 Czy to badanie jest bolesne? Nie. To badanie nie jest bolesne, ani nawet nieprzyjemne. Na ogół trwa bardzo krótko i wykonuje się je gdy dziecko śpi. Kiedy rodzice otrzymują wyniki przesiewowego badania słuchu? Zazwyczaj rodzice poznają wyniki badania natychmiast po jego wykonaniu. Jeśli mają Państwo pytania lub obawy związane z wynikami badania, prosimy zwrócić się do pracownika środowiskowej służby zdrowia. Jeśli badanie wykazuje wyraźną reakcję obu uszu dziecka Oznacza to, że prawdopodobieństwo uszkodzenia słuchu u dziecka jest bardzo niewielkie. Po zakończeniu badania mogą Państwo otrzymać listę dźwięków, na które dziecko powinno zacząć reagować na różnych etapach rozwoju. Jeśli w przyszłości zaistnieją jakichkolwiek wątpliwości co do słuchu dziecka, należy zwrócić się w tej sprawie do pielęgniarki środowiskowej lub lekarza. Mogą oni zalecić badanie słuchu dziecka w każdym wieku. Jeśli badanie nie wykazuje wyraźnej reakcji jednego lub obu uszu dziecka Zdarza się to często i nie musi oznaczać, że dziecko ma uszkodzony słuch. Test trzeba będzie powtórzyć w innym terminie. Powtórzenie testu może być konieczne również z kilku innych powodów: Dziecko było niespokojne podczas badania. Dźwięki z otoczenia mogły zakłócić test. Uszy dziecka mogły być wypełnione płynem lub tymczasowo zatkane po porodzie. Jest to zjawisko normalne, które zwykle z czasem ustępuje. 8

11 Przesiewowe badanie słuchu Zapamiętaj! Przesiewowe badanie słuchu powinno być przeprowadzone u wszystkich dzieci również tych, które reagują na dźwięki. Dzieci z uszkodzonym słuchem zwykle reagują na niektóre dźwięki. Jeśli Państwa dziecko ma wadę słuchu, bardzo ważna jest jak najwcześniejsza diagnoza, aby mogli Państwo otrzymać potrzebne informacje i wsparcie. Jeśli powtórne badanie nie wykazuje wyraźnej reakcji jednego lub obu uszu dziecka, konieczne jest przeprowadzenie dalszych testów. Pracownik środowiskowej służby zdrowia udzieli Państwu dalszych informacji na ten temat. 9

12 Badanie z kropli krwi włośniczkowej Niektórych problemów zdrowotnych nie da się stwierdzić w badaniach fizykalnych, ale można je rozpoznać poprzez badanie krwi. Wszystkie noworodki w Szkocji mają prawo do badania z kropli krwi włośniczkowej pobranej na bibułę testową. Położna udzieli Państwu szczegółowych informacji o przebiegu badania i poprosi o zgodę na jego przeprowadzenie. Jakim testom poddana zostanie krew dziecka? Próbka krwi zostanie poddana badaniom w kierunku wykrycia kilku rzadko występujących chorób, m.in.: Fenyloketonuria (PKU) Wrodzona niedoczynność tarczycy (CHT) Mukowiscydoza (CF) Deficyt oksydacji średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych (MCADD) Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) 10 Na czym polega badanie z krwi włośniczkowej? Zwykle badanie to przeprowadza się po około 5 dniach od narodzin dziecka. Położna nakłuwa piętę noworodka, aby pobrać kilka kropli krwi. Następnie umieszcza pobraną krew na bibule testowej i wysyła do laboratorium w celu zbadania.

13 Badanie z kropli krwi włośniczkowej 11

14 12

15 Badanie z kropli krwi włośniczkowej Co to jest fenyloketonuria? Fenyloketonuria (PKU) to rzadka choroba dziedziczna, występująca u jednego na 8000 dzieci urodzonych w Szkocji. Dzieci dotknięte tą chorobą nie są zdolne do metabolizmu substancji zwanej fenyloalaniną. Fenyloalanina jest naturalnym składnikiem białka w ciele ludzkim i występuje w większości spożywanych pokarmów. Jakie mogą być skutki nierozpoznania fenyloketonurii? Decyzja o przeprowadzeniu badania krwi dziecka należy do Państwa. Należy jednak zdawać sobie sprawę, że nieleczona fenyloketonuria powoduje odkładanie się fenyloalaniny w krwi dziecka i może doprowadzić do poważnych, nieodwracalnych uszkodzeń mózgu. Jakie działania trzeba podjąć w przypadku podejrzenia fenyloketonurii? Jeśli badanie krwi wykaże, że dziecko może cierpieć na fenyloketonurię, pracownik środowiskowej służby zdrowia skontaktuje Państwa z odpowiednim lekarzem pediatrą. Specjalista przeprowadzi dalsze badania. Jeśli testy te potwierdzą, że dziecko cierpi na fenyloketonurię, wadę można łatwo skorygować przestrzegając odpowiedniej diety, umożliwiającej zdrowy rozwój. 13

16 Co to jest wrodzona niedoczynność tarczycy? Wrodzona niedoczynność tarczycy (CHT) to choroba występująca u jednego na ok dzieci urodzonych w Szkocji. Wrodzona oznacza, że dziecko przychodzi na świat z tą chorobą. Niedoczynność tarczycy oznacza, że organizm dziecka nie produkuje dostatecznej ilości hormonu zwanego tyroksyną, niezbędnego do prawidłowego rozwoju umysłowego i fizycznego. Jakie mogą być skutki nierozpoznania wrodzonej niedoczynności tarczycy? Decyzja o przeprowadzeniu badania krwi dziecka należy do Państwa. Nieleczona niedoczynność tarczycy prowadzi do zaburzeń wzrostu oraz trudności w nauce. Jakie działania trzeba podjąć w przypadku podejrzenia wrodzonej niedoczynności tarczycy? Jeśli badanie krwi wykaże, że dziecko może mieć wrodzoną niedoczynność tarczycy, pracownik środowiskowej służby zdrowia skontaktuje Państwa z odpowiednim lekarzem pediatrą. Specjalista przeprowadzi dalsze badania. Jeśli testy te potwierdzą, że dziecko cierpi na niedoczynność tarczycy, wadę można łatwo skorygować podając tyroksynę. 14

17 Badanie z kropli krwi włośniczkowej 15

18 16 Co to jest mukowiscydoza? Mukowiscydoza (CF) występuje u jednego na 2500 dzieci urodzonych w Szkocji. Powstaje, kiedy dziecko odziedziczy zmutowaną formę genu CF od każdego z rodziców. Obydwoje rodzice są zdrowymi nosicielami zmutowanego genu i sami nie są dotknięci chorobą. Co 25 osoba w Szkocji jest zdrowym nosicielem zmutowanego genu CF. Mukowiscydoza powoduje zaburzenia czynności płuc i trzustki, prowadzące do infekcji układu oddechowego oraz układu trawienia. Na czym polega badanie CF? Krew dziecka bada się na obecność substancji zwanej immunoreaktywnym trypsynogenem (IRT). Jeśli poziom jest wysoki, przeprowadza się dodatkowy test DNA z tej samej kropli krwi. Jeśli mają Państwo obawy związane z testem DNA, prosimy porozmawiać na ten temat z pracownikiem środowiskowej służby zdrowia. Jeśli zachodzi podejrzenie, że dziecko cierpi na mukowiscydozę, zazwyczaj informuje się o tym rodziców na tym etapie. Jeśli wyniki testu nie są jednoznaczne, mogą otrzymać Państwo propozycję pobrania jeszcze jednej próbki krwi między 21 a 28 dniem życia dziecka. Bardzo ważne jest, by zrozumieli Państwo, że w niektórych rzadkich przypadkach mukowiscydoza może nie zostać wykryta podczas badań przesiewowych. Jakie działania trzeba podjąć w przypadku podejrzenia mukowiscydozy? Pracownik środowiskowej służby zdrowia zorganizuje wizytę u specjalisty w dziedzinie mukowiscydozy, który potwierdzi diagnozę i zadba o odpowiednie leczenie dziecka. Zadba on także o to, by otrzymali Państwo wszelkie niezbędne informacje na temat tej choroby. Mają Państwo również możliwość konsultacji z pracownikiem poradni genetycznej, który udzieli szczegółowych informacji o wpływie wyników badań na życie dziecka i całej rodziny. Jakie mogą być skutki nierozpoznania mukowiscydozy? Decyzja o przeprowadzeniu badania dziecka należy do Państwa. Nierozpoznanie mukowiscydozy na wczesnym etapie prowadzi do opóźnienia diagnozy i powstawania przewlekłych stanów chorobowych, które możnaby ograniczyć lub wyeliminować przez wczesne zastosowanie odpowiedniej terapii.

19 Badanie z kropli krwi włośniczkowej Nosiciele genów mukowiscydozy Badania pozwalają rozpoznać pewną liczbę dzieci, które nie zachorują na tę przypadłość, ale są zdrowymi nosicielami zmutowanego genu, podobnie jak ich rodzice. Takie dzieci nie wymagają specjalnego leczenia, ale jako nosiciele mogą w przyszłości przekazać uszkodzone geny swojemu potomstwu. Jeśli badanie wykazało, że Państwa dziecko jest nosicielem, pracownik środowiskowej służby zdrowia udzieli dalszych informacji i zorganizuje wizytę w poradni genetycznej, gdzie można porozmawiać ze specjalistą o wpływie tej diagnozy na życie dziecka i całej rodziny. Co to jest deficyt oksydacji średniookresowych kwasów tłuszczowych (MCADD)? Średnio jedno na dzieci urodzonych w Szkocji cierpi na deficyt MCADD. Organizm dzieci dotkniętych tą chorobą ma problemy z rozkładem niektórych tłuszczów i wykorzystaniem ich jako źródła energii dla organizmu. Może to prowadzić do ciężkich schorzeń, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci, gdy dziecko nie jest regularnie odżywiane. Jakie działania trzeba podjąć w przypadku podejrzenia deficytu MCADD? Jeśli badanie krwi wykaże, że dziecko ma deficyt MCADD, pracownik środowiskowej służby zdrowia jak najszybciej skontaktuje Państwa z odpowiednim lekarzem specjalistą. Konieczne będzie przeprowadzenie dalszych badań w celu potwierdzenia, czy dziecko rzeczywiście ma deficyt MCADD. Rodzice poproszeni zostaną o zwracanie szczególnej uwagi na regularne karmienie dziecka, przede wszystkim wtedy, gdy źle się ono czuje. Pomoże to zapobiec poważnym chorobom i umożliwić dzieciom z deficytem MCADD zdrowy rozwój. Jakie mogą być skutki nierozpoznania deficytu MCADD? Decyzja o przeprowadzeniu badania krwi dziecka należy do Państwa. Nierozpoznanie deficytu MCADD może prowadzić do powstawania poważnych stanów chorobowych, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci (jeśli dziecko nie otrzyma pokarmu przez bardzo długi czas, szczególnie w razie infekcji). 17

20 Co to jest niedokrwistość sierpowatokrwinkowa? Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) to choroba dziedziczna, występująca u jednego na 2500 dzieci urodzonych w Wielkiej Brytanii. Jest to choroba komórek odpowiedzialnych za transport tlenu w krwi. Erytrocyty osoby cierpiącej na ten rodzaj niedokrwistości zmieniają kształt z okrągłego na sierpowy i powodują zatory w naczyniach krwionośnych. Może to powodować ból oraz szkody w organizmie dziecka, poważne infekcje, a nawet prowadzić do śmierci. Jakie działania trzeba podjąć w przypadku podejrzenia niedokrwistości sierpowatokrwinkowej? Jeśli badanie krwi wykaże, że dziecko cierpi na niedokrwistość sierpowatokrwinkową, pracownik środowiskowej służby zdrowia skontaktuje Państwa z hematologiem (lekarzem specjalistą z dziedziny chorób krwi). Dziecko zostanie poddane leczeniu obejmującemu podawanie antybiotyków i szczepienia ochronne mające na celu zapobieżenie poważnym chorobom. Jakie mogą być skutki nierozpoznania niedokrwistości sierpowatokrwinkowej? Decyzja o przeprowadzeniu badania krwi dziecka należy do Państwa. U dziecka z nierozpoznaną niedokrwistością sierpowatokrwinkową mogą występować bolesne objawy oraz szkody w organizmie, które można ograniczyć, a nawet całkowicie ich uniknąć stosując odpowiednie leczenie. 18

21 Badanie z kropli krwi włośniczkowej Nosiciele genów niedokrwistości sierpowatokrwinkowej Badanie pozwala zidentyfikować dzieci będące nosicielami genu SCD lub innych nietypowych zaburzeń czerwonych krwinek. Dzieci te są zdrowe, ale jako nosiciele mogą w przyszłości przekazać geny swojemu potomstwu. Jeśli stwierdzono, że dziecko jest nosicielem, pracownik personelu medycznego opiekujący się Państwem przekaże szczegółowe informacje i zaproponuje wizytę u genetyka w celu omówienia, co to oznacza dla Państwa, Państwa dziecka i Państwa rodziny. Inne nietypowe zaburzenia krwi Chociaż celem badania krwi jest wykrywanie niedokrwistości sierpowatokrwinkowej, czasami badanie wykrywa inne nietypowe zaburzenia krwi. Jeśli tak się zdarzy, pracownik personelu medycznego umówi wizytę u hematologa, który wyznaczy dodatkowe badania u Państwa dziecka. Wyniki badania z kropli krwi włośniczkowej pobranej na bibułę testową Dlaczego czasami trzeba powtórzyć badanie? Czasami konieczne jest powtórzenie testu z krwi włośniczkowej noworodka z następujących powodów: Ilość krwi na bibule była niewystarczająca Bibuła testowa została uszkodzona Jeden z wyników był niejednoznaczny i trzeba go zweryfikować. 19

22 Co dzieje się z wynikami badania z krwi włośniczkowej? Większość wyników badań wykazuje, że dziecko nie ma problemów zdrowotnych, dlatego nie ma potrzeby bezpośredniego zawiadamiania rodziny. Informacje te mogą Państwo uzyskać u położnej lub pielęgniarki środowiskowej. Jeśli wyniki badań z krwi włośniczkowej wskazują na jakiekolwiek problemy zdrowotne u dziecka, pracownik środowiskowej służby zdrowia poprosi rodziców o uzgodnienie terminu wizyty oraz poinformuje lekarza pierwszego kontaktu (GP). Co dzieje się z bibułą testową po zakończeniu badania? Bibuły testowe przechowuje się początkowo w laboratorium przez okres 12 miesięcy, aby w razie potrzeby można było powtórzyć jeden lub kilka testów dla potwierdzenia wyników. Jeśli nie życzą sobie Państwo dalszego przechowywania bibuły testowej dziecka po upływie okresu 12 miesięcy, proszę poinformować o tym położną środowiskową. Zachowane próbki krwi można wykorzystać do badania w kierunku innych schorzeń nie objętych programem rutynowych badań przesiewowych. Może okazać się to przydatne w razie zachorowania dziecka, gdy lekarz zleci wykonanie dodatkowych badań. Taka sytuacja musi być zawsze przedyskutowana z rodzicami dziecka. Pozostałe próbki krwi mogą być wykorzystane anonimowo do innych badań laboratoryjnych takich jak np. porównanie różnych metod badań przesiewowych i opracowanie nowych testów. Czasami konieczne jest wykorzystanie identyfikowalnej próbki. W takich przypadkach konieczne jest uzyskanie zgody rodziców dziecka. Jeśli nie zgadzają się Państwo na przechowywanie bibuły z próbką krwi Waszego dziecka w celach badawczych, proszę poprosić położną o zapis no research w polu komentarza do bibuły. 20

23 Badanie z kropli krwi włośniczkowej 21

24 Więcej informacji Dziękujemy za zapoznanie się z treścią tej broszury. Rozumiemy, że mogą Państwo czuć się przytłoczeni taką ilością informacji. W razie jakichkolwiek pytań lub obaw prosimy zwracać się do pracownika środowiskowej służby zdrowia. Pomocne mogą okazać się również poniższe adresy: British Thyroid Foundation Organizacja charytatywna prowadzona przez pacjentów w celu udzielania pomocy osobom z zaburzeniami czynności tarczycy. Telefon: CLIMB (Children Living with Inherited Metabolic Diseases) Narodowe Centrum Informacji o Zaburzeniach Metabolicznych Organizacja zajmująca się działalnością na rzecz dzieci, młodzieży i rodzin dotkniętych zaburzeniami metabolicznymi. Telefon: Cystic Fibrosis Trust Cele stowarzyszenia to poprawa jakości życia osób chorych na mukowiscydozę, zwiększenie świadomości o tej chorobie oraz finansowanie badań naukowych. Telefon: Healthtalkonline Zawiera zbiór opisów osobistych doświadczeń przeznaczony dla pacjentów, ich opiekunów, rodzin i przyjaciół, a także lekarzy, pielęgniarek oraz innych pracowników służby zdrowia. 22

25 National Deaf Children s Society Scotland Zapewnia informacje oraz wsparcie dla dzieci niesłyszących i ich rodzin. Telefon: lub Telefon dla osób niesłyszących: National Society for Phenylketonuria (NSPKU) Oferuje pomoc osobom chorym na fenyloketonurię, ich rodzinom i opiekunom. Telefon: NHS inform Tel.: Telefon tekstowy: (infolinia jest czynna codziennie od 8:00 do 22:00 i zapewnia także pomoc tłumacza) United Kingdom Newborn Screening Programme Centre Organ odpowiedzialny za rozwój, implementację oraz utrzymywanie wysokiej jakości jednolitych programów badań przesiewowych dla wszystkich noworodków i ich rodziców. nhs.uk/public 23

26 24 Notatki

27 This publication is available online at or telephone Traditional Chinese 您 也 可 以 登 入 瀏 覽 本 刊 物, 或 撥 打 查 詢 Polish Ta publikacja jest dostępna online na stronie lub pod numerem telefonu , gdzie można także zgłaszać wszelkie zapytania. Urdu یہ اشاعت آن الئن پر دستیاب ہے یا کسس یوالات کے لیے پر ٹیلی فون کریں Ta broszura jest dostępna w językach urdu, chińskim i polskim oraz w formacie dostosowanym do potrzeb osób niedowidzących. Szkocka Publiczna Służba Zdrowia NHS Health Scotland chętnie rozpatrzy prośby o wydania w innych językach i formatach. Prosimy o kontakt pod numerem lub na adres 25

28 Ważne numery telefonów NHS Lekarz pierwszego kontaktu (GP) Położna / pielęgniarka środowiskowa Najbliższy oddział pomocy doraźnej Miejscowy szpital Inne Tę broszurę opracowano w taki sposób, by można ją było przechowywać wraz z kartą ciąży Scottish Woman-Held Maternity Record. W ten sposób wszystkie informacje znajdują się w jednym miejscu /2014 ALT 7/2014

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej

Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening. Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Polish version: Your guide to diabetic retinopathy screening Twój przewodnik po badaniu na obecność retinopatii cukrzycowej Co to jest retinopatia cukrzycowa? Jest to choroba spowodowana cukrzycowymi zmianami

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka

Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka Badania przesiewowe z krwi włośniczkowej noworodka W pierwszym tygodniu życia Twojego dziecka, zostanie Ci zaproponowane przeprowadzenie badania przesiewowego z jego krwi włośniczkowej. Dlaczego należy

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka

Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka W pierwszym tygodniu po porodzie zaproponujemy Ci badanie przesiewowe z kropli krwi Twojego dziecka (test bibułkowy). Dlaczego powinnam poddać moje

Bardziej szczegółowo

your smear test results

your smear test results Wyniki badania cytologicznego your smear test results Informacje szczegółowe explained POLISH Twój ostatni wynik badania cytologicznego wykazał pewne nieprawidłowości. Niniejsza ulotka wyjaśnia, co oznacza

Bardziej szczegółowo

POLISH. Information for girls aged 12 and 13 (S2) Info mac dla dziewcz t w wieku 12-13 lat (S2)

POLISH. Information for girls aged 12 and 13 (S2) Info mac dla dziewcz t w wieku 12-13 lat (S2) All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników Poradnik zaktualizowany Page 2 Niniejsza ulotka zawiera objaśnienie wyników badania przesiewowego szyjki macicy, które ma na celu wykrywanie zmian

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe noworodków Test suchej kropli krwi. Informacje ogólne dla rodziców. Badanie przesiewowe słuchu

Badania przesiewowe noworodków Test suchej kropli krwi. Informacje ogólne dla rodziców. Badanie przesiewowe słuchu Badania przesiewowe noworodków Test suchej kropli krwi Informacje ogólne dla rodziców Badanie przesiewowe słuchu Niniejszy folder zawiera informacje na temat badań przesiewowych (testu suchej kropli krwi)

Bardziej szczegółowo

Badania wymazu szyjki macicy

Badania wymazu szyjki macicy Polish Badania wymazu szyjki macicy wyjaśnione Badania wymazu szyjki macicy ratują w Wlk.Brytanii rokrocznie życie 1000 osób, a 8 osobom z 10 zapobiegają rozwojowi raka szyjki macicy. czym jest wymaz szyjki

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

the cervical smear test Badanie cytologiczne

the cervical smear test Badanie cytologiczne POLISH the cervical smear test Badanie cytologiczne explained Szczegółowe informacje W Wielkiej Brytanii badania cytologiczne ratują ponad 1 000 żyć rocznie i zapobiegają rozwojowi raka szyjki macicy u

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po ciążowych badaniach przesiewowych

Przewodnik po ciążowych badaniach przesiewowych Ciąża i noworodek Przewodnik po ciążowych badaniach przesiewowych Polish version: Your guide to screening tests during pregnancy A Ten materiał jest dostępny w językach urdu, chińskim i polskim oraz w

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia

Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia Polish translation of Cervical screening: the colposcopy examination (January 2013) Badanie przesiewowe szyjki Badanie przesiewowe szyjki macicy: Kolposkopia Poradnik zaktualizowany Page 2 Dlaczego powinnam

Bardziej szczegółowo

Państwa dane osobowe o czym powinni Państwo wiedzieć

Państwa dane osobowe o czym powinni Państwo wiedzieć Państwa dane osobowe o czym powinni Państwo wiedzieć Z tej broszury można dowiedzieć się, jakie informacje na Państwa temat są przez nas przechowywane i w jakim celu oraz jak można zapoznać się z tymi

Bardziej szczegółowo

Consent it s your decision (Polish version)

Consent it s your decision (Polish version) Consent it s your decision (Polish version) Zgoda pacjenta - to Twoja decyzja Jak angażować się w decyzje odnośnie opieki zdrowotnej i leczenia Do kogo jest skierowana ta ulotka? Informacje zawarte w tej

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

CMS świadczenia dla chorych na choroby przewlekłe w lokalnej aptece

CMS świadczenia dla chorych na choroby przewlekłe w lokalnej aptece CMS świadczenia dla chorych na choroby przewlekłe w lokalnej aptece C ARE Nowa forma pomocy świadczonej przez NHS na rzecz osób leczonych na choroby przewlekłe CMS - dostępne w lokalnej aptece usługi NHS

Bardziej szczegółowo

Przesiewowe badanie chorób dziedzicznych u noworodków

Przesiewowe badanie chorób dziedzicznych u noworodków Puola 19.3.2008 Przesiewowe badanie chorób dziedzicznych u noworodków Informacje na temat badania NeoPilot Szanowni przyszli rodzice! Pragniemy poinformować Was o projekcie badawczym rozpoczętym w szpitalu

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku MRSA

Badania przesiewowe w kierunku MRSA Polish Screening for MRSA Badania przesiewowe w kierunku MRSA Wersja 1 Sierpień 2008 Czego dotyczy niniejsza ulotka? NHS Grampian bierze udział w szkockich badaniach przesiewowych (testach), których celem

Bardziej szczegółowo

raka szyjki macicy POLISH

raka szyjki macicy POLISH All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish

Wsparcie i. informacje o. chorobie Parkinsona. Parkinson s information and support Polish Wsparcie i informacje o chorobie Parkinsona Parkinson s information and support Polish Diagnoza choroby Parkinsona może wywróci życie do góry nogami - dlatego warto zwrócić się do nas Jeśli chorują Państwo

Bardziej szczegółowo

Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS

Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS Prosimy o zapoznanie się z treścią niniejszej ulotki. Musisz dokonać wyboru. Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS Twoja skrócona kartoteka w razie konieczności udzielenia Ci pomocy medycznej w

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe w kierunku raka jelit. www.bowelscreeningwales.org.uk

Badania przesiewowe w kierunku raka jelit. www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe w kierunku raka jelit 1 www.bowelscreeningwales.org.uk Badania przesiewowe w kierunku raka jelit Ta broszura informuje o badaniach przesiewowych w kierunku raka jelit w Walii. Dalsze

Bardziej szczegółowo

Zgoda na przeprowadzenie operacji, zabiegu lub badania i zapewnienie opieki

Zgoda na przeprowadzenie operacji, zabiegu lub badania i zapewnienie opieki INFORMACJE DLA PACJENTÓW Zgoda na przeprowadzenie operacji, zabiegu lub badania i zapewnienie opieki Niniejsza ulotka informacyjna została przygotowana z myślą o pacjentach, którzy ukończyli 18 rok życia.

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Procedura składania skarg przewodnik dla klientów

Procedura składania skarg przewodnik dla klientów Polski (Polish) Nasze zobowiązanie Procedura składania skarg przewodnik dla klientów Staramy się działać jak najlepiej dla naszych rezydentów, pacjentów, klientów, oraz ich krewnych i opiekunów. Zwykle

Bardziej szczegółowo

Lekarz pierwszego kontaktu, pielęgniarki środowiskowe i szkolna opieka zdrowotna - przewodnik

Lekarz pierwszego kontaktu, pielęgniarki środowiskowe i szkolna opieka zdrowotna - przewodnik Ten przewodnik odpowiada na pytania, które możesz mieć odnośnie lekarza pierwszego kontaktu, pielęgniarek środowiskowych i szkolnej opieki zdrowotnej w rejonie Grampian Polish - Polski Lekarz pierwszego

Bardziej szczegółowo

Przewodnik NHS Grampian Leczenie bezpłodności. Polish - Polski

Przewodnik NHS Grampian Leczenie bezpłodności. Polish - Polski W tej broszurze zamieszczono odpowiedzi na pytania dotyczące leczenia bezpłodności w NHS Grampian Polish - Polski Przewodnik NHS Grampian Leczenie bezpłodności Październik 2009 NHS Grampian Aberdeen Fertility

Bardziej szczegółowo

Czy wszystkie kobiety powinny przejść badanie piersi? Na badanie piersi zapraszamy co trzy lata wszystkie kobiety pomiędzy 50 i 70 rokiem życia.

Czy wszystkie kobiety powinny przejść badanie piersi? Na badanie piersi zapraszamy co trzy lata wszystkie kobiety pomiędzy 50 i 70 rokiem życia. BREAST SCREENING POLISH The Facts BADANIE PIERSI POLSKI Fakty Na czym polega badanie piersi? Badanie piersi (mammografia) polega na prześwietleniu piersi. Badanie piersi może wykazać obecność raka piersi

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe dla Ciebie i Twojego dziecka Screening tests for you and your baby

Badania przesiewowe dla Ciebie i Twojego dziecka Screening tests for you and your baby Programy badań przesiewowych Badania przesiewowe dla Ciebie i Twojego dziecka Screening tests for you and your baby (Polish) Ważne informacje o badaniach przesiewowych wykonywanych w czasie ciąży i po

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe noworodków Informacje dla rodziców

Badania przesiewowe noworodków Informacje dla rodziców Badania przesiewowe noworodków Informacje dla rodziców Zaproponujemy Tobie badanie przesiewowe z krwi włośniczkowej Twojego nowo narodzonego dziecka, umożliwiające rozpoznanie szeregu rzadko występujących,

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: zbadaj się na zdrowie! Poradnik zaktualizowany Page 2 Ulotka zawiera informacje o programie badań przesiewowych szyjki macicy w Irlandii Północnej. Dzięki niej zrozumie

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe szyjki macicy. Pomoc w podjęciu decyzji

Badania przesiewowe szyjki macicy. Pomoc w podjęciu decyzji Badania przesiewowe szyjki macicy Pomoc w podjęciu decyzji Czym jest rak szyjki macicy? 2 Co powoduje raka szyjki macicy? 2 Na czym polegają badania przesiewowe szyjki macicy? 3 Wyniki badań przesiewowych

Bardziej szczegółowo

Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c)

Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) Wysoki poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) Cukrzyca wieku dziecięcego Ulotka informacyjna dla pacjentów Wprowadzenie Otrzymaliście Państwo tę ulotkę ze względu na wysoki poziom hemoglobiny glikowanej

Bardziej szczegółowo

Wstępne informacje o chorobie Parkinsona

Wstępne informacje o chorobie Parkinsona Wstępne informacje o chorobie Parkinsona A quick introduction to Parkinson s Polish Jeśli chorują Państwo na chorobę Parkinsona lub znają kogoś kto na nią cierpi, najprawdopodobniej mają Państwo wiele

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe dla Ciebie i Twojego dziecka

Badania przesiewowe dla Ciebie i Twojego dziecka Badania przesiewowe dla Ciebie i Twojego dziecka Ważne informacje o badaniach przesiewowych wykonywanych w czasie ciąży i po porodzie Niniejsza ulotka zawiera informacje na temat badań przesiewowych, które

Bardziej szczegółowo

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Służba do Zapobiegania Upadkom

Służba do Zapobiegania Upadkom Służba do Zapobiegania Upadkom Ważne informacje dla osób, które doznały uszkodzeń ciała w wyniku upadku, lub którym grozi upadek Dzieci i Rodziny Lokalne Ośrodki Zdrowia Zdrowie Psychiczne Usługi Ochrony

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe na obecność. tętniaka aorty brzusznej (AAA).

Badanie przesiewowe na obecność. tętniaka aorty brzusznej (AAA). Polish translation of Abdominal aortic aneurysm screening: Things you need to know Badanie przesiewowe na obecność tętniaka aorty brzusznej (AAA) Co powinieneś wiedzieć Dla kogo przeznaczona jest ta ulotka?

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów i rodzin

Informacje dla pacjentów i rodzin 12 Amniocenteza Zmodyfikowano na podstawie ulotek stworzonych w szpitalu Guy s and St Thomas Hospital w Londynie; the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists www.rcog.org.uk/index.asp?pageid=625

Bardziej szczegółowo

Informacje o projekcie oraz świadoma zgoda na udział w projekcie ARegPKD.

Informacje o projekcie oraz świadoma zgoda na udział w projekcie ARegPKD. Informacje o projekcie oraz świadoma zgoda na udział w projekcie ARegPKD. Inicjator projektu: Zastępca: Max C. Liebau, MD Markus Feldkötter, MD Department of Pediatrics Department of Pediatrics University

Bardziej szczegółowo

Healthcare Opieka zdrowotna

Healthcare Opieka zdrowotna Highland Life / Information Pack / Information Pack - English / Healthcare Życie w regionie Highland / Pakiet Informacyjny / Pakiet Informacyjny język polski / Opieka zdrowotna Healthcare Opieka zdrowotna

Bardziej szczegółowo

After your child is immunised (Polish) [cover] Po zaszczepieniu dziecka

After your child is immunised (Polish) [cover] Po zaszczepieniu dziecka [cover] Po zaszczepieniu dziecka Zaszczepienie dziecka oznacza podjęcie ważnej decyzji dotyczącej zabezpieczenia dziecka przed jedną lub kilkoma chorobami. Niniejsza broszura zawiera ważne informacje dotyczące

Bardziej szczegółowo

Acyduria mewalonianowa (gorączka okresowa związana z hipergammaglobulinemią D)

Acyduria mewalonianowa (gorączka okresowa związana z hipergammaglobulinemią D) www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Acyduria mewalonianowa (gorączka okresowa związana z hipergammaglobulinemią D) Wersja 2016 1. CO TO JEST ACYDURIA MEWALONIANOWA 1.1 Co to jest? Acyduria mewalonianowa

Bardziej szczegółowo

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców

Znamy się na dzieciach. i rozumiemy rodziców Znamy się na dzieciach i rozumiemy rodziców Jesteś ekspertem w sprawach dotyczących Twojego dziecka Jesteśmy specjalistami w dziedzinie zdrowia dziecka Zostać rodzicem to ogromne i niesamowite przeżycie.

Bardziej szczegółowo

Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service

Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service Leczenie drobnych dolegliwości w Twojej aptece NHS Minor Ailment Service PORADY Usługa dla osób zwolnionych od opłat za leki wydawane na receptę. Wszyscy konsumenci są dla nas ważni Broszura opracowana

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Antykoncepcja długoterminowa

Antykoncepcja długoterminowa Antykoncepcja długoterminowa Polish version: Longer-lasting contraception Twój przewodnik po zdrowiu i komforcie seksualnym Chętnie rozważymy prośby o wersje w innych językach lub w innym formacie. Kontakt:

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem

Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem ii Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem Zebrania rodziców Zebrania rodziców to ważne spotkania, podczas których rodzice mają okazję do porozmawiania na temat postępów dziecka w nauce. Rodzice mogą porozmawiać

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem

Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem ii Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem Rozpoczynamy nowy rok szkolny Dzieci rozpoczynające nowy rok szkolny lub podejmujące naukę w szkole podstawowej lub średniej stoją w obliczu nowych doświadczeń

Bardziej szczegółowo

CERVICAL SCREENING BADANIA SZYJKI MACICY

CERVICAL SCREENING BADANIA SZYJKI MACICY CERVICAL SCREENING BADANIA SZYJKI MACICY Cancer Screening Programmes POLISH POLSKI Fakty Na czym polega badanie szyjki macicy? Badanie szyjki macicy nie służy wykrywaniu raka szyjki. Jest to badanie sprawdzające

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie recesywne

Dziedziczenie recesywne 12 Zakład Genetyki Medycznej Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" telefon 022 815 74 50 (sekretariat) 022 815 74 51 (poradnia) Dziedziczenie recesywne, Szpital Dziecięcy, Dziekanów Leśny k/o Warszawy

Bardziej szczegółowo

Zgłaszanie zażaleń do NHS od 1 kwietnia 2011

Zgłaszanie zażaleń do NHS od 1 kwietnia 2011 Poprawiamy relacje Zgłaszanie zażaleń do NHS od 1 kwietnia 2011 NHS (Państwowa Służba Zdrowia) w Walii dąży do zapewnienia pacjentom jak najlepszej opieki medycznej. Dlatego bardzo istotne jest przyjmowanie

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child

Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dwu- i trzylatków Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your 2 or 3 year old child Chroń dziecko przed grypą Program corocznych

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM.

DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA. Osoba kontaktowa TEL. TEL. KOM. DEKA SMARTLIPO - LASER LIPOLISI - ADIPOCYTOLIZA LASEROWA IMIĘ I NAZWISKO PACJENTA Data urodzenia Wiek Waga kg Wzrost cm Leczony obszar.. Wymiary dotyczące obszaru- obwód.. Osoba kontaktowa Zawód ADRES

Bardziej szczegółowo

Ulotka informacyjna. Witamina K Informacje dla rodziców. Wersja 2

Ulotka informacyjna. Witamina K Informacje dla rodziców. Wersja 2 Ulotka informacyjna Witamina K Informacje dla rodziców Wersja 2 Czym jest witamina K? Witamina K jest witaminą naturalnie występującą w produktach spożywczych, szczególnie w wątrobie i niektórych warzywach.

Bardziej szczegółowo

Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży

Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Grupy krwi i przeciwciała na czerwone krwinki w czasie ciąży Podczas ciąży przeprowadzane są badania mające na celu rozpoznanie grupy krwi oraz wykrycie istnienia przeciwciał na czerwone krwinki. Badania

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST BADANIE KLINICZNE? Przewodnik dla pacjentów

CZYM JEST BADANIE KLINICZNE? Przewodnik dla pacjentów CZYM JEST BADANIE KLINICZNE? Przewodnik dla pacjentów BADANIA KLINICZNE INFORMACJE OGÓLNE CZYM SĄ BADANIA KLINICZNE? DZIĘKUJEMY ZA (PAŃSTWA) ZAINTERESOWANIE W niniejszej broszurze zawarto podstawowe informacje

Bardziej szczegółowo

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child

Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Szczepienia dla dziewięcio- i dziesięciolatków (klasy P6) Polish translation of Protecting your child against flu - Vaccination for your P6 child Chroń dziecko przed grypą Program

Bardziej szczegółowo

MUTACJE GENETYCZNE. Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A

MUTACJE GENETYCZNE. Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A MUTACJE GENETYCZNE Wykonane przez Malwinę Krasnodębską kl III A Mutacje - rodzaje - opis Mutacje genowe powstają na skutek wymiany wypadnięcia lub dodatnia jednego albo kilku nukleotydów. Zmiany w liczbie

Bardziej szczegółowo

(Paragraf 7 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.)

(Paragraf 7 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.) OPIEKA (Paragraf 7 Ustawy o zdrowiu psychicznym [Mental Health Act 1983] z 1983 r.) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Dane opiekuna 2.1 Imię i nazwisko 2.2 Adres 2.3 Nr telefonu: 3. Lokalne władze opieki

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

Lilly Diabetes. Cukrzyca ciążowa

Lilly Diabetes. Cukrzyca ciążowa Lilly Diabetes Twoje doświadczenia są naszą inspiracją. Cukrzyca ciążowa Cukrzyca ciążowa Cukrzyca w okresie ciąży występuje u około 3% kobiet. Taka cukrzyca nazywana jest cukrzycą ciążową. Cukrzyca ciążowa

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

Informacje dla pacjentów Serwis Wybierz i zarezerwuj

Informacje dla pacjentów Serwis Wybierz i zarezerwuj Informacje dla pacjentów Serwis Wybierz i zarezerwuj Serwis Wybierz i zarezerwuj to świetny pomysł, ponieważ daje pacjentom takim jak ja, możliwość wyboru szpitala, w którym chcieliby umówić się na wizytę

Bardziej szczegółowo

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia poradnik skrócony Nowe prawo ulepszające usługi W październiku 2012r. weszły w życie nowe przepisy prawne, których celem jest usprawnienie działania

Bardziej szczegółowo

O Twoich nerkach. Przewlekła Choroba Nerek

O Twoich nerkach. Przewlekła Choroba Nerek Przewlekła Choroba Nerek Nerki to ważne narządy podtrzymujące życie. Ich główne zadanie polega na oczyszczaniu (filtrowaniu) krwi z toksyn i substancji odpadowych. To właśnie te toksyny/substancje odpadowe

Bardziej szczegółowo

BADANIA PRZESIEWOWE NA NOWOTWÓR SZYJKI MACICY

BADANIA PRZESIEWOWE NA NOWOTWÓR SZYJKI MACICY CERVICAL SCREENING The Colposcopy Examination BADANIA PRZESIEWOWE NA NOWOTWÓR SZYJKI MACICY Wziernikowanie pochwy Otrzymałaś skierowanie na badanie wziernikowania pochwy. Dlaczego potrzebuję dodatkowego

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Kraków, czerwiec 2005 Genetyka kliniczna Kierunki rozwoju Choroby

Bardziej szczegółowo

Community Children and Young People s Service (Wydział usług dla dzieci i młodzieży) Newcastle, Northumberland oraz South of Tyne

Community Children and Young People s Service (Wydział usług dla dzieci i młodzieży) Newcastle, Northumberland oraz South of Tyne Community Children and Young People s Service (Wydział usług dla dzieci i młodzieży) Newcastle, Northumberland oraz South of Tyne Informator dla młodzieży Rozjaśniamy przyszłość Shining a light on the

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia

Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Ten przewodnik dla pacjenta może być rozpowszechniany wyłącznie wśród kobiet, którym lekarz przepisał tabletki antykoncepcyjne Atywia Twój lekarz zalecił Ci stosowanie nowoczesnej metody antykoncepcji

Bardziej szczegółowo

Pierwsza wizyta u logopedy Standardy postępowania krok po kroku

Pierwsza wizyta u logopedy Standardy postępowania krok po kroku Pierwsza wizyta u logopedy Standardy postępowania krok po kroku KROK 1: Zapisanie dziecka na wizytę logopedyczną: Na pierwszą wizytę/ konsultację logopedyczną należy zapisać dziecko w sekretariacie Poradni

Bardziej szczegółowo

Prosimy o przeczytanie tej ulotki. Zmiany w sposobie przechowywania danych medycznych

Prosimy o przeczytanie tej ulotki. Zmiany w sposobie przechowywania danych medycznych Prosimy o przeczytanie tej ulotki Zmiany w sposobie przechowywania danych medycznych NHS w Anglii zmienia sposób przechowywania i obsługiwania Twoich danych medycznych. Prosimy o uważne przeczytanie tej

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ZDROWIA

MINISTERSTWO ZDROWIA MINISTERSTWO ZDROWIA Departament Polityki Zdrowotnej Program polityki zdrowotnej pt.: PROGRAM BADAŃ PRZESIEWOWYCH NOWORODKÓW W POLSCE NA LATA 2009-2014 WARSZAWA, 2009 rok Podstawa prawna: art. 48 ustawy

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA

STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA STOMATOLOGIA ZACHOWAWCZA Stomatologia zachowawcza- zajmuje się metodami zachowania naturalnych właściwości zębów, które zostały utracone na skutek działania bodźców zewnętrznych. Najgroźniejszym z nich

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem

Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem ii Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem Wymiana informacji Wymiana informacji pomiędzy szkołą, rodzicami i opiekunami umożliwia zapewnienie dzieciom właściwej pomocy w nauce. Im więcej informacji rodzice

Bardziej szczegółowo

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić

Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa sezonowa Dlaczego warto się zaszczepić Grypa. Chroń siebie i innych. GRYPA SEZONOWA: DLACZEGO WARTO SIĘ ZASZCZEPIĆ Ostatnio dużo się mówiło o różnych rodzajach wirusa grypy, włącznie z sezonową i

Bardziej szczegółowo

Szpitalna sekcja zwłok dziecka. Informacje dla rodziców

Szpitalna sekcja zwłok dziecka. Informacje dla rodziców Szpitalna sekcja zwłok dziecka Informacje dla rodziców Spis treści Strona Wstęp 3 Co to jest sekcja zwłok? 3 Dlaczego przeprowadza się szpitalne sekcje zwłok? 4 Kto może wyrazić zgodę na szpitalną sekcję

Bardziej szczegółowo

Program leczenia głuchoty metodą wielokanałowych wszczepów implantów ślimakowych i pniowych.

Program leczenia głuchoty metodą wielokanałowych wszczepów implantów ślimakowych i pniowych. MINISTERSTWO ZDROWIA DEPARTAMENT POLITYKI ZDROWOTNEJ Program polityki zdrowotnej pn.: Program leczenia głuchoty metodą wielokanałowych wszczepów implantów ślimakowych i pniowych. ŚRODKI BUDŻETOWE NA REALIZACJĘ

Bardziej szczegółowo

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet)

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet) Broszura dokumentacyjna z wykazem czynności kontrolnych opracowana na podstawie zaleceń Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dla produktu leczniczego Isoderm

Bardziej szczegółowo

Darmowe leki na drobne dolegliwości w lokalnej aptece

Darmowe leki na drobne dolegliwości w lokalnej aptece Darmowe leki na drobne dolegliwości w lokalnej aptece ADVICE Informacje dla pacjentów Co to jest Minor Ailment Service? Minor Ailment Service to usługa na rzecz dzieci, osób, które ukończyły 60 lat, osób

Bardziej szczegółowo

Co to jest rak szyjki macicy?

Co to jest rak szyjki macicy? All you need to know about the HPV vaccine that reduces the risk of cervical cancer Wszystko, co należy wiedzieć na temat szczepionki przeciwko wirusowi HPV zmniejszającej ryzyko zachorowania na raka szyjki

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla rodziców. Skuteczniej razem Nowa ustawa wspierająca zaangażowanie rodziców w edukację dzieci

Poradnik dla rodziców. Skuteczniej razem Nowa ustawa wspierająca zaangażowanie rodziców w edukację dzieci ii Poradnik dla rodziców Skuteczniej razem Nowa ustawa wspierająca zaangażowanie rodziców w edukację dzieci Rodzice, opiekunowie i inni członkowie rodziny mają zdecydowanie największy wpływ na życie dzieci.

Bardziej szczegółowo

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji.

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. VOCALMED VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. Ankieta kierowana jest do osób, które miały pod opieką pacjentów mówiących innymi językami niż język

Bardziej szczegółowo

Polish. Jak mogę uzyskać pomoc medyczną w Londynie?

Polish. Jak mogę uzyskać pomoc medyczną w Londynie? Jak mogę uzyskać pomoc medyczną w Londynie? Co oznacza skrót GP? Aby uzyskać pomoc medyczną w Londynie, należy zarejestrować się w lokalnej przychodni rodzinnej, w której pracuje lokalny lekarz rodzinny

Bardziej szczegółowo