Zapisywanie algorytmów w języku programowania wysokiego poziomu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zapisywanie algorytmów w języku programowania wysokiego poziomu"

Transkrypt

1 Temat 7 program Zapisywanie algorytmów w języku programowania wysokiego poziomu 1. Język programowania 1.1. Klasyfikacja języków programowania 2. Struktura programu w języku Pascal 3. Etapy programowania 3.1. Implementacja algorytmu 3.2. Kompilacja programu 3.3. Uruchomienie i wykonanie programu 3.4. Testowanie programu 4. Problemy z błędami kompilacji i wykonania 5. Zapis algorytmu z warunkami w języku Pascal 5.1. Warunek prosty 5.2. Warunek zagnieżdżony 6. Realizacja algorytmów iteracyjnych w Pascalu 6.1. Pętle proste 6.2. Pętle zagnieżdżone Warto powtórzyć 1. Wyjaśnij pojęcia: język programowania, program komputerowy, instrukcja, słowo kluczowe. 2. Omów ogólne zasady tworzenia programu w pseudojęzyku. 3. Przedstaw na konkretnym przykładzie postać i działanie instrukcji warunkowej i iteracyjnej w pseudojęzyku.

2 58 Temat 7 1. Język programowania Do przedstawiania algorytmów w postaci programów służą języki programowania. Tylko algorytm zapisany w postaci programu komputerowego w konkretnym języku programowania może być zrealizowany przez komputer. Każdy język programowania posiada swój zbiór instrukcji, w tym słowa kluczowe. Podobnie jak języki naturalne, którymi posługują się ludzie na całym świecie, języki programowania posiadają odpowiednie zasady składni oraz właściwe słownictwo. Każdy język naturalny dysponuje własnymi słowami, służącymi określaniu czynności i nazywaniu rzeczy. Podobnie jest też z językami programowania. W każdym działają na podobnych zasadach instrukcje, które określają takie czynności, jak: wprowadzanie danych, wyprowadzanie wyników, wykonywanie obliczeń, określanie warunków czy realizacja powtórzeń. Ich postać jest zazwyczaj inna dla różnych języków. Inne są też konkretne zasady składni, ale ogólne zasady działania tych instrukcji są podobne. Język programowania = zasady składni + instrukcje Niezależnie od stosowanego języka programowania należy pamiętać, że: Język programowania jest językiem formalnym, co oznacza, że podlega jednoznacznym regułom. Cechy takiej nie mają języki naturalne, gdzie czasem sens zdania zależy od kontekstu, w którym zostało ono użyte, lub od naszej interpretacji. Postać instrukcji, w tym słów kluczowych, musi być bardzo precyzyjna zgodna z zasadami składni. W programie nie może zabraknąć ani jednego koniecznego znaku. Tłumaczenie programu na kod maszynowy połączone jest ze sprawdzaniem poprawności składniowej zapisanych instrukcji. Instrukcje błędnie zapisane nie będą mogły zostać przetłumaczone, a tym samym program nie zostanie wykonany. Kolejność zapisywania instrukcji powinna odpowiadać kolejności operacji realizujących dany algorytm (podobnie jak umieszczanie bloków w schemacie blokowym). Program jest bowiem wykonywany zgodnie z zapisem Klasyfikacja języków programowania Czy wiesz, że opublikowano już ponad 2000 języków programowania! Obecnie wciąż powstają na świecie nowe języki programowania oraz zmodyfikowane wersje już istniejących. Mogą one być przeznaczone do realizowania określonego typu zadań bądź też niektóre z zadań lepiej realizować w danym, konkretnym języku. Na przykład w ostatnim czasie pojawiło się wiele nowych języków programowania przeznaczonych do tworzenia stron internetowych. Niektóre języki można sklasyfikować na kilka sposobów. Język Pascal np. należy do języków wysokiego poziomu, jest także językiem strukturalnym (chociaż funkcjonuje również jego wersja obiektowa), kompilowanym oraz uniwersalnym (szerokie spektrum zastosowania). Na przykładzie tego języka omówimy metody programowania i związane z nimi pojęcia. Rodzaj podziału Opis Przykład poziom wykonywania programu sposób wykonania wysokiego poziomu niskiego poziomu (poziom maszynowy) interpretowane kompilowane Pascal, C i inne wymienione w tej tabeli poza assemblerami assemblery Basic, JavaScript, PHP, LOGO Pascal, C, C++, Java

3 Temat 7 59 tworzenie aplikacji internetowych dostęp do baz danych obliczenia matematyczne Java, JavaScript, PHP SQL Fortran zastosowanie model programowania dydaktyczne inne (uniwersalne) programowanie wizualne opis danych tworzenie aplikacji współbieżnych przetwarzanie tekstu programowanie sztucznej inteligencji programowanie grafiki liniowe strukturalne zdarzeniowe obiektowe LOGO Pascal, C, C++ Visual C, Visual Basic, Delphi, Kylix PostScript, HTML, XML Ada, Occam PERL, REXX, Python LISP, Prolog OpenGL BASIC, Fortran Pascal, C Visual Basic C++, Object Pascal, Java Można by wskazać znacznie więcej klasyfikacji języków programowania. Stopniowo będziemy wyjaśniać znaczenie klasyfikacji wymienionych w tabeli. Rys. 1. Przykłady klasyfikacji języków programowania 2. Struktura programu w języku Pascal Konstrukcja prostego programu w języku Pascal jest podobna do struktury programu w pseudojęzyku (temat 4) i obejmuje: I. nagłówek programu, II. blok główny, a w nim część deklaracyjną i część wykonawczą. W części deklaracyjnej deklarujemy m.in. stosowane w programie zmienne (podajemy ich nazwy i typy). Część wykonawcza programu (inaczej program główny) to zapisany w postaci instrukcji (procedur) algorytm. Rozpoczyna się słowem, a kończy end (koniecznie z kropką!). Przykład 1 Program źródłowy w języku Pascal, realizujący algorytm obliczania średniej arytmetycznej z trzech liczb, ma postać podobną do programu w pseudojęzyku (patrz przykład 1 w temacie 4): program Srednia; var a, b, c, S, Sr: real; Readln(a, b, c); S := a + b + c; Sr := S/3; Writeln( Średnia wynosi:, Sr); {nagłówek programu} {część deklaracyjna} {zmienne zadeklarowane jako liczby rzeczywiste (real)} {część wykonawcza} {rozpoczęcie programu} {wprowadzanie danych} {obliczenie sumy} {obliczenie średniej} {wyprowadzanie komunikatów i wyników} {zakończenie programu}

4 60 Temat 7 Słowa kluczowe/ instrukcje/procedury Opis Uwagi program nazwa_programu; słowo kluczowe program, rozpoczynające nagłówek programu Po słowie program występuje nazwa programu. ciąg instrukcji; end; lub ciąg instrukcji; instrukcja złożona Może wystąpić w programie wiele razy. Grupuje ciąg instrukcji, tworząc zamiast nich jedną. Stosuje się ją wówczas, gdy składnia języka wymaga użycia jednej instrukcji, np. w instrukcji pętli. Rozpoczyna i kończy blok główny programu. Za słowem kluczowym nie stawia się średnika; natomiast kropką kończy się tylko jedno (ostatnie) end, pozostałe zaś średnikiem. var lista zmiennych: opis typu; słowo kluczowe var rozpoczynające deklarację zmiennych Może wystąpić kilka nazw zmiennych oddzielonych przecinkiem. Opis typu określa zbiór wartości przyjmowanych przez zmienne, np. liczby rzeczywiste, całkowite, naturalne, znaki. Write(lista argumentów); lub Writeln(lista argumentów); procedura wyprowadzania wyników na standardowe wyjście, np. na ekran monitora Argumentem może być tekst, wyrażenie arytmetyczne lub zmienna oddzielone przecinkami. Wyrażenie najpierw zostanie obliczone, a następnie zostanie wyprowadzona jego wartość. Wpisujemy je w nawiasach. Procedura writeln różni się tym od write, że po wykonaniu procedury writeln następuje przejście do nowego wiersza. Read(lista zmiennych); lub Readln(lista zmiennych); procedura wprowadzania (czytania) danych ze standardowego wejścia, np. z klawiatury Może wystąpić kilka nazw zmiennych oddzielonych przecinkami. Wpisujemy je w nawiasach. Nazwa_zmiennej := wyrażenie; instrukcja przypisania Zmiennej po stronie lewej zostanie przypisana wartość wyrażenia obliczona po stronie prawej. Wartość wyrażenia musi być zgodna z typem zmiennej, np. do zmiennej typu całkowitego nie można przypisać wartości rzeczywistej. If wyrażenie then instrukcja1 else instrukcja2; lub If wyrażenie then instrukcja1; instrukcja warunkowa Wyrażenie powinno przyjmować wartości logiczne True (prawda) lub False (fałsz). Jako instrukcja1 i instrukcja2 mogą wystąpić również instrukcje warunkowe lub instrukcja złożona... Rys. 2. Przykłady podstawowych poleceń w języku Pascal for zmienna := w1 to w2 do instrukcja; lub for zmienna := w1 downto w2 do instrukcja; instrukcja iteracyjna (pętli) dla Zmienna jest tzw. zmienną sterującą w pętli. Jako instrukcja może wystąpić również instrukcja pętli lub instrukcja złożona...end (przykład 6).

5 Temat Etapy programowania Programowanie można podzielić na cztery etapy: I. implementację algorytmu, II. kompilację programu, III. uruchomienie i wykonanie programu, IV. testowanie programu. Narzędziami pomocnymi w ich realizacji mogą być: edytory narzędziowe (do implementacji), kompilatory (do kompilacji) lub interpretery (do interpretacji), debuggery (do śledzenia i testowania). Większość rozbudowanych środowisk programistycznych posiada wszystkie te narzędzia. Przebieg etapów programowania pokażemy na przykładzie kompilatora języka Turbo Pascal Implementacja algorytmu Zapisanie algorytmu w postaci ciągu instrukcji języka programowania wysokiego poziomu nazywamy implementacją. Powstaje wówczas tzw. program (kod) źródłowy. Algorytm można zaimplementować w dowolnym edytorze tekstu, ale najwygodniej jest skorzystać z edytora wbudowanego do programu kompilatora danego języka. Przykład 2 Napisz program, który umożliwi zapisanie na ekranie monitora tekstu: pierwszy program. Program w języku Pascal: program Napis; Writeln( pierwszy program ); Uwaga: Po każdej instrukcji powinien być umieszczony średnik. Pominąć można jedynie średnik za instrukcją zapisaną bezpośrednio przed słowem end kończącym program. Ćwiczenie 1 Wpisz powyższy tekst programu w oknie edytora Turbo Pascala. Zapisz program w pliku o nazwie Pierwszy we własnym folderze. W trakcie pisania programu należy pamiętać o jego nazwaniu i zapisaniu w pliku. Program (kod) źródłowy algorytm zapisany za pomocą instrukcji programowania. Implementacja zapisanie algorytmu w postaci kodu źródłowego. Pakiet Turbo Pascala to zintegrowany system oprogramowania, w skład którego wchodzą m.in. kompilator, edytor tekstu, narzędzie do śledzenia wykonywania programu (debugger). Wskazówki: Po uruchomieniu pakietu Turbo Pascala otwiera się zazwyczaj nowe okno edytora Pascala, w którym wpisuje się tekst programu. Posługiwanie się tym edytorem jest bardzo łatwe, mimo że jest to program w wersji angielskiej, działający w środowisku MS DOS. Wybór opcji menu jest podobny do menu w programach działających w środowisku Windows, np. zapisywanie pliku File (odpowiednik opcji Plik). W jednym oknie należy wpisać tekst tylko jednego programu. Rys. 3. Okno edytora w języku Turbo Pascal wraz z wpisanym programem przykładowym

6 62 Temat Kompilacja programu Program źródłowy, który utworzyliśmy i zapisaliśmy w pliku (ćwiczenie 1), nie może być wykonywany przez komputer (procesor). Procesor bowiem nie może wykonać dokumentu tekstowego (w takim właśnie formacie zapisany jest program źródłowy). Pisząc program w języku programowania, przygotowujemy jedynie źródło do utworzenia kodu maszynowego, czyli programu rozumianego przez komputer. Komputer, a dokładniej procesor, wykonuje program w kodzie maszynowym (w języku wewnętrznym procesora). Tworzenie programów w takim języku jest bardzo trudne (patrz przykład na rys. 4), czasem wręcz niemożliwe. Dlatego programiści używają języków zrozumiałych dla człowieka. Język wysokiego poziomu charakteryzuje się przejrzystą strukturą; nie zależy od architektury komputera. Język niskiego poziomu posługuje się instrukcjami, które odpowiadają danym instrukcjom konkretnego procesora. Kod maszynowy program napisany w języku wewnętrznym (maszynowym), rozumianym przez procesor. Interpretacja tłumaczenie programu źródłowego na kod maszynowy instrukcja po instrukcji. Tłumaczenie następuje przy każdorazowym uruchomieniu programu. Kompilacja tłumaczenie programu źródłowego na kod maszynowy. Raz skompilowany program nie wymaga już powtórnego tłumaczenia. Program może występować w dwóch postaciach: jako program źródłowy postać zrozumiała dla programisty, jako kod maszynowy (program wykonywalny) zapisany w języku maszynowym, zrozumiałym dla komputera. Program napisany w języku wysokiego poziomu (w naszym przypadku w Pascalu) musi zostać przetłumaczony na język niskiego poziomu (język wewnętrzny komputera). Proces ten nazywamy translacją (z ang. translate tłumaczyć). Może ona przebiegać w formie kompilacji lub interpretacji, a używa się do tego celu specjalnego programu do tłumaczenia programu na kod maszynowy translatora. Programy tłumaczące, czyli translatory, dzielą się na: interpretery każde polecenie programu jest po jego uruchomieniu na bieżąco zamieniane na kod maszynowy, kompilatory cały program jest przekładany na kod maszynowy. Przykładem języka interpretowanego (interpretera) jest język LOGO (patrz tabela rys. 1), który często omawialiśmy na lekcjach informatyki w gimnazjum. W zadaniach rozwiązywanych w tym podręczniku będziemy używać m.in. kompilatora języka Turbo Pascal. Program w kodzie maszynowym (rys. 4) składa się z ciągu wartości binarnych, które oznaczają zarówno instrukcje, jak i dane. Postać kodu maszynowego zależy od procesora, na który dany Program źrółówy Rys. 4. Program w języku wysokiego poziomu (Pascal) oraz ten sam fragment programu w kodzie maszynowym i w assemblerze Aktualnie wykonywana instrukcja Program wynikowy w assemblerze

7 Temat 7 63 program jest przeznaczony. Język maszynowy jest językiem niskiego poziomu. Elementy tego języka odwzorowują architekturę komputera instrukcje zależą od tego, jaki mamy komputer program nie będzie działał na innym sprzęcie. Natomiast język Pascal należy do języków wysokiego poziomu na każdym komputerze działa tak samo; im bardziej zbliżony jest do języka naturalnego, tym jego poziom jest wyższy. Ćwiczenie 2 Skompiluj program utworzony w ćwiczeniu 1. Wskazówki: Aby skompilować program, wybieramy opcję Compile Uruchomienie i wykonanie programu Uruchomiony i wykonywany może być program, który jest skompilowany poprawnie. W trakcie wykonywania programu procesor rozpoznaje i wykonuje instrukcje swojego wewnętrznego języka. W jednej z części procesora arytmometrze są wykonywane operacje arytmetyczne (patrz więcej temat 16). Po wykonaniu programu wyniki pojawią się na wybranym urządzeniu zewnętrznym. W naszym przypadku na ekranie monitora, ale mogą być również wyprowadzone do pliku (czyli w nim zapisane) lub wydrukowane. Rys. 5. Po udanym zakończeniu kompilacji pojawi się informacja w takim oknie Rys. 6. Na ekranie monitora widoczny jest efekt wykonania programu w postaci zapisu Pierwszy program Ćwiczenie 3 Uruchom swój pierwszy program. Wskazówki: Należy wybrać opcję Run program zostanie uruchomiony i wykonany. Jeśli wcześniej nie wykonasz kompilacji, to wybranie opcji Run spowoduje, że i tak zostanie ona przeprowadzona Testowanie programu Prosty program, który tworzyliśmy w pierwszych ćwiczeniach, nie wymaga praktycznie testowania. Efektem działania tego programu było wyprowadzenie tekstu na ekran monitora. Program trudniejszy, w którym występuje wiele zmiennych i różne na nich działania, należy przetestować prześledzić jego działanie dla kilku różnych wartości zmiennych. Podobnie postępowaliśmy w przypadku prezentacji algorytmu w postaci listy kroków czy schematu blokowego. Uwaga: Aby zobaczyć efekt wykonania programu, trzeba nacisnąć Alt + F5, bo po wykonaniu programu bardzo szybko następuje powrót do edytora i na ekranie nie widać wyprowadzonych wyników. Ćwiczenie 4 Wpisz w oknie edytora Pascala tekst programu z przykładu 1. Skompiluj i uruchom ten program. Sprawdź jego działanie dla różnych wartości zmiennych. Wskazówki: 1. Możesz skorzystać z pliku tego programu zapisanego na CD. 2. Pamiętaj, że procedura Readln czyta dane z klawiatury, więc w momencie jej realizacji następuje zatrzymanie wykonywania programu i oczekiwanie na wprowadzenie danych z klawiatury. Aby prześledzić wykonywanie programu, można skorzystać z gotowego narzędzia tzw. debuggera często wbudowywanego do programu kompilatora. Nazywa się go też odpluskwiaczem (z ang. bug pluskwa). Nazwa debugger powstała w 1945 roku. Wyniknęła z faktu, że w przekaźnikach używanego wówczas elektromechanicznego komputera Mark II zagnieździły się... karaluchy.

8 64 Temat 7 4. Problemy z błędami kompilacji i wykonania Ćwiczenie 5 1. Przepisz dokładnie program w podanej postaci i wykonaj jego kompilację. program Test Writeln( drugi program ) end 2. W oknie edytora pojawi się opis błędu ( ; expected oznacza, że brakuje średnika po nazwie programu). Popraw program, wstawiając ten średnik. Skompiluj ponownie. 3. Program jest sprawdzany od początku, ale kompilator wykrył kolejny błąd Unexpected end of file. Jak sądzisz, jaki to błąd? Można spotkać się z następującymi rodzajami błędów: Błędy kompilacji wykrywane w czasie kompilacji, np. błędnie zapisane słowo kluczowe, zła postać instrukcji, źle wstawiony znak interpunkcyjny lub jego brak. Wśród błędów wykrywanych podczas kompilacji są też błędy syntaktyczne np. zastosowanie zbyt wielu wyjść z instrukcji (warunkowej). Błędy wykonania np. dzielenie przez zero, brak wolnej pamięci, brak dostępu do pliku. Błędy te nie są wykrywane podczas kompilacji, a dopiero w trakcie wykonywania programu (są to sytuacje, w których kontynuacja wykonania programu nie jest możliwa). Błędy logiczne (specyfikacji) np. zapętlenie programu, nieokreślone wartości zmiennych; przy wprowadzaniu pewnych wartości zmiennych program działa dobrze, przy wprowadzaniu innych źle. Ogólnie program nie robi tego, czego się od niego oczekuje. Błędy te nie są wykrywane podczas kompilacji. Niemożliwe jest automatyczne wykrycie takiego błędu, ponieważ komputer nie wie, co tak naprawdę chcemy osiągnąć. 5. Zapis algorytmu z warunkami w języku Pascal 5.1. Warunek prosty Postać instrukcji warunkowej w języku Pascal jest podana w tabeli na rys. 2. Wyrażenie, które występuje po słowie kluczowym if, może być warunkiem logicznym prostym, np. x > 0, a <> 9, liczba <= -5, lub złożonym, np. (x > -5) and (y >= 0). W przypadku warunku złożonego potrzebne są nawiasy. Stosujemy następujące operatory logiczne: = (równy), > (większy) < (mniejszy), >= (większy lub równy), <= (mniejszy lub równy), <> różny, or (alternatywa), and (koniunkcja), not (negacja). Podajemy dwie formy instrukcji warunkowej (patrz tabela na rys. 2). W tej, w której brak części zaczynającej się od słowa else, w przypadku niespełnienia warunku jest wykonywana od razu kolejna instrukcja zapisana po instrukcji warunkowej. Przykład 3 Algorytm znajdowania wartości bezwzględnej liczby rzeczywistej. Uwagi: 1. Aby ekran monitora był wyczyszczony przed każdorazowym uruchomieniem programu, można skorzystać ze standardowej procedury bez parametrów ClrScr, którą należy zapisać na początku programu. Procedura ta zdefiniowana jest w standardowym module Crt, dlatego w części deklaracyjnej dodajemy: uses Crt.

9 Temat W nazwie programu i nazwach zmiennych należy stosować tylko litery i cyfry, gdyż nie mogą występować w nich tzw. znaki specjalne, takie jak spacja, :, %, * ). Spację zastępuje się znakiem podkreślenia. W nazwach nie stosujemy polskich znaków diakrytycznych; wielkie i małe litery są nierozróżnialne, np. nazwa suma oznacza to samo, co Suma. Polskie litery można stosować tylko w napisach, np. w procedurze Writeln. Ćwiczenie 6 program Liczba_bezwgledna; uses Crt; var x,w: real; ClrScr; readln(x); if x >= 0 then w := x else w := -x; Writeln( wartość bezwzględna liczby x =, w); Przepisz program podany w przykładzie 3, korzystając z kompilatora Pascala. Zapisz program w pliku, a następnie porównaj go z zapisem tego samego algorytmu w postaci listy kroków (patrz przykład 5 w temacie 1), zwracając uwagę na zapis instrukcji warunkowej. Skompiluj i wykonaj program dla kilku różnych wartości zmiennych Warunek zagnieżdżony Realizację algorytmów zawierających warunki zagnieżdżone prezentowaliśmy w postaci listy kroków i schematów blokowych (temat 3) oraz w pseudojęzyku (temat 4). Instrukcje warunkowe if również mogą się zagnieżdżać. Należy przestrzegać zasady, że każda część else przyporządkowana jest najbliższej, poprzedzającej ją części then. Przykład 4 Algorytm wyboru najmniejszej z trzech liczb całkowitych. Uwagi: 1. Zmienne zostały zadeklarowane jako liczby typu całkowitego integer; do typu integer należą liczby z zakresu od do W przypadku instrukcji zagnieżdżonych zaleca się pisać słowo kluczowe else bezpośrednio pod odpowiadającym mu słowem then (dla zachowania czytelności). 3. Tylko zewnętrzna instrukcja warunkowa powinna kończyć się średnikiem. 4. Umieszczenie pod koniec programu procedury Readln bez parametrów spowoduje, że powrót do okna edytora nastąpi dopiero po naciśnięciu klawisza Enter. Ćwiczenie 7 program Minimum; uses Crt; var a, b, c, min: integer; ClrScr; Writeln( podaj trzy liczby ); Readln(a, b, c); if a < b then if a < c then min := a else min := c else if b < c then min := b else min := c; Writeln( minimum wynosi =, min); Readln; Przepisz program podany w przykładzie 4, korzystając z kompilatora Pascala. Zapisz program w pliku. Zwróć uwagę na zapis zagnieżdżonych instrukcji warunkowych. Skompiluj i uruchom program. Przetestuj go dla następujących wartości zmiennych: (3; -56; 0), (76; 123; -2), (44; 44; 44); (-70; -40; -40), (56; 68; 88), (100; 0; 2).

10 66 Temat 7 program Obliczanie_iloczynu; uses Crt; var i, n, iloczyn: word; ClrScr; iloczyn := 1; Writeln( podaj liczbę danych ); Readln(n); for i := 1 to n do iloczyn := iloczyn*i; Writeln( iloczyn =, iloczyn); Readln; 6. Realizacja algorytmów iteracyjnych w Pascalu 6.1. Pętle proste Programy komputerowe tworzy się dla czynności wielokrotnie powtarzanych, stąd znaczenie instrukcji pętli w programowaniu jest bardzo duże. Postać instrukcji iteracyjnej for w języku Pascal została podana w tabeli na rys. 2. Instrukcję tę stosujemy, gdy liczba kroków iteracji jest znana. Dokładne jej działanie zostało omówione w temacie 4 na przykładzie odpowiadającej jej instrukcji DLA w pseudojęzyku. Pozostałe dwie instrukcje iteracyjne Pascala, w których nie trzeba z góry określać liczby powtórzeń, zostaną omówione w temacie 10. Wartość w1 i w2 musi być zgodna w sensie przypisania z typem zmiennej sterującej. Ponadto w postaci ze słowem kluczowym do powinien być spełniony warunek: w1 <= w2, a w postaci ze słowem kluczowym downto odwrotnie. Instrukcja pętli może mieć postać: for i := 1 to k do Writeln( x ) lub for i := 1 to n + 1 do Writeln( x ) lub for i := 20 downto 1 do Writeln( x ). Przykład 5 Algorytm obliczania iloczynu n kolejnych liczb naturalnych (począwszy od 1). Uwagi: 1. Zmienne zostały zadeklarowane jako liczby typu całkowitego nieujemnego word; do typu word należą liczby z zakresu od 0 do Zmiennej iloczyn na początku programu przypisujemy wartość 1, aby była poprawnie określona w wykonywanej po raz pierwszy instrukcji przypisania iloczyn := iloczyn i. Gdybyśmy tego nie zrobili, może zostać jej przypisana przypadkowa wartość, np. zero. Ćwiczenie 8 Na CD w pliku T7-przykład5 zapisany jest program z przykładu 5: 1. Uruchom i przetestuj program dla kilku różnych wartości zmiennych. 2. Zmień typ wszystkich zmiennych na typ całkowity byte (są to liczby z zakresu od 0 do 255). Omów skutki tej zmiany, testując program kolejno dla wartości n: 3, 5, 7, 10. Ćwiczenie Pętle zagnieżdżone Napisz program realizujący algorytm sumowania n dowolnych liczb rzeczywistych. Odwołaj się do schematu blokowego tego algorytmu i programu zapisanego w pseudojęzyku (przykład 3 i 4 w temacie 5) porównaj wszystkie sposoby przedstawienia iteracji. Instrukcje iteracyjne for mogą się zagnieżdżać, czyli po słowie do może wystąpić kolejna instrukcja iteracyjna, np. for i := 1 to n do for j := 1 to m do instrukcja. Liczba kroków tej iteracji określona jest przez iloczyn: n m. Przykład 6 Algorytm, który umożliwi wyprowadzenie na ekran monitora prostokąta narysowanego za pomocą znaków x o bokach n, m (m liczba znaków x w poziomie, n liczba znaków x w pionie). Wnętrze prostokąta ma być również wypełnione znakami x. Program w języku Pascal i schemat blokowy (patrz ramka i rys. 7 na drugiej stronie).

11 Temat 7 67 Uwaga: Procedura Writeln bez parametrów oznacza przejście kursora do nowego wiersza. Ćwiczenie 10 program Prostokat; uses Crt; var i, j, n, m : integer; ClrScr; Writeln( podaj wymiary prostokąta ); Readln(n, m); for i := 1 to n do for j := 1 to m do Write( x ); Writeln; end; Readln; Na CD w pliku T7-przykład6 zapisany jest program z przykładu Uruchom i przetestuj program dla kilku różnych wartości zmiennych. 2. Dlaczego zapis Write( x ) jest bez końcówki ln? Dodaj tę końcówkę i sprawdź działanie programu. TAK START Wprowadź(n, m) i := 1 Czy i > n? j := 1 NIE Warto zapamiętać Aby algorytm był zrozumiały dla komputera, trzeba go zapisać w postaci programu w konkretnym języku programowania. Języki te klasyfikujemy według różnych kryteriów. Wyróżniliśmy cztery etapy programowania: implementację, kompilację (interpretację), uruchomienie i wykonanie, testowanie. Pytania, problemy 1. Wymień te cechy języka programowania, które odróżniają go od języka natu ralnego. 2. Omów cechy charakteryzujące języki wysokiego i niskiego poziomu. Podaj przykłady takich języków. 3. Na czym polega kompilacja programu? 4. Przedstaw i omów na konkretnym przykładzie etapy programowania. 5. Omów rodzaje błędów, które występują podczas programowania. Z jakimi błędami najczęściej spotyka się niedoświadczony programista? Zadania 1. Napisz program realizujący algorytm znajdowania większej z dwóch liczb rzeczywistych (bez sprawdzania warunku, czy liczby są równe). 2. Tak zmodyfikuj program z zadania 1, aby w przypadku liczb równych wyprowadzał napis: liczby są równe. 3. Sprawdź następujący fragment programu (powinien realizować algorytm wyboru najmniejszej z trzech liczb). Program w całości zapisany jest na CD w pliku T7-zadanie3. Skompiluj i uruchom go, a następnie przetestuj dla różnych wartości. Z jakim rodzajem błędu się tu spotkałeś? if a < b then if a < c then min := a else if b < c then min := b else min := c; TAK Czy j > m? Wyprowadź( x ) j := j + 1 Przejdź do nowego wiersza i := i + 1 KONIEC NIE Rys. 7. Schemat blokowy algorytmu z pętlami zagnieżdżonymi

12 68 Temat 7 4. Napisz program sprawdzający, czy z odcinków o długościach wprowadzonych przez użytkownika z klawiatury można zbudować trójkąt (warunek istnienia trójkąta). Liczby zadeklaruj jako byte. Program ma sprawdzać dziesięć takich trójek liczb i zależnie od rezultatu wyprowadzać komunikaty: można zbudować trójkąt lub nie można zbudować trójkąta. 5. Napisz program sprawdzający, czy wprowadzone trzy liczby naturalne są bokami trójkąta prostokątnego. Liczby zadeklaruj jako byte. Program ma sprawdzać dziesięć takich trójek liczb i zależnie od rezultatu wyprowadzać komunikaty tak lub nie. 6. Na podstawie następujących fragmentów programów napisz, jakie są wyniki ich działania: a. for i := 1 to 20 do Write( $ ); writeln; b. for i := 1 to 20 do Writeln( $ ); 7. Uzupełnij program z przykładu 3 o możliwość wykonywania go dla n danych (n wprowadzane z klawiatury). 8. Zapisz następujące zadania w postaci programów, na podstawie gotowych schematów blokowych: a. zadanie 2 w temacie 3, b. zadanie 5 w temacie 3; dodatkowo program ma działać dla n dowolnych liczb rzeczywistych (n wprowadzane z klawiatury). 9. Zapisz zadanie 2 (temat 4) w postaci programu w języku Pascal na podstawie jego zapisu w pseudojęzyku. 10. Napisz w języku Pascal program rozwiązywania równania liniowego na podstawie listy kroków (przykład 8 w temacie 3). Dodatkowo program ma działać dla n par współczynników (skorzystaj też z zadania 5 w temacie 4 jeśli je rozwiązałeś). 11. Napisz program realizujący algorytm sumowania n dowolnych liczb rzeczywistych (patrz przykład 4 w temacie 5 gdzie ten sam algorytm został zrealizowany w pseudojęzyku). Dla zainteresowanych 12. Napisz program realizujący algorytm, który umożliwi wyprowadzenie na ekran monitora prostokąta o bokach n x m, składającego się z liter A i B, występujących co drugi wiersz (m liczba znaków A lub B w poziomie, n liczba znaków A lub B w pionie). 13. Napisz program realizujący algorytm, który umożliwi wyprowadzenie na ekran monitora szachownicy składającej się z zer i jedynek. 14. Napisz program realizujący algorytm rozwiązywania równania kwadratowego (patrz schemat blokowy w ELI ćwiczenie 8 w temacie 3). 15. Omów szczegółowo klasyfikacje języków programowania według kryteriów podanych w tabeli na rys Zapoznaj się z debuggerem wbudowanym do kompilatora języka Pascal. 17. Wyjaśnij, na czym polega konsolidacja (linkowanie). Poszukaj informacji w dodatkowych źródłach. Warto jeszcze wiedzieć Język Pascal powstał w 1971 roku. Zaprojektował go Niklaus Wirth z politechniki w Zurychu. Później zaczęły powstawać liczne wersje tego języka przeznaczone dla mikrokomputerów, takich jak ZX Spectrum, Commodore, Atari. Wielką popularność zdobyła w 1983 roku jego odmiana Turbo Pascal, zaprojektowana przez firmę Borland i przeznaczona dla mikrokomputerów klasy IBM. Turbo Pascal ma dobrze zintegrowane środowisko: edytor, debugger i projekty, doskonałą pomoc, jak również możliwość programowania obiektowego.

Programowanie. Pascal - język programowania wysokiego poziomu. Klasa 2 Lekcja 9 PASCAL

Programowanie. Pascal - język programowania wysokiego poziomu. Klasa 2 Lekcja 9 PASCAL Programowanie Pascal - język programowania wysokiego poziomu Klasa 2 Lekcja 9 PASCAL Język programowania Do przedstawiania algorytmów w postaci programów służą języki programowania. Tylko algorytm zapisany

Bardziej szczegółowo

Programowanie. programowania. Klasa 3 Lekcja 9 PASCAL & C++

Programowanie. programowania. Klasa 3 Lekcja 9 PASCAL & C++ Programowanie Wstęp p do programowania Klasa 3 Lekcja 9 PASCAL & C++ Język programowania Do przedstawiania algorytmów w postaci programów służą języki programowania. Tylko algorytm zapisany w postaci programu

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Kula - wprowadzenie do Turbo Pascala i algorytmiki

Elżbieta Kula - wprowadzenie do Turbo Pascala i algorytmiki Elżbieta Kula - wprowadzenie do Turbo Pascala i algorytmiki Turbo Pascal jest językiem wysokiego poziomu, czyli nie jest rozumiany bezpośrednio dla komputera, ale jednocześnie jest wygodny dla programisty,

Bardziej szczegółowo

Algorytmika i programowanie usystematyzowanie wiadomości

Algorytmika i programowanie usystematyzowanie wiadomości Temat 1. Algorytmika i programowanie usystematyzowanie wiadomości Cele edukacyjne Usystematyzowanie podstawowych pojęć: algorytm, program, specyfikacja zadania, lista kroków, schemat blokowy, algorytm

Bardziej szczegółowo

Język programowania PASCAL

Język programowania PASCAL Język programowania PASCAL (wersja podstawowa - standard) Literatura: dowolny podręcznik do języka PASCAL (na laboratoriach Borland) Iglewski, Madey, Matwin PASCAL STANDARD, PASCAL 360 Marciniak TURBO

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMY I PROGRAMY

ALGORYTMY I PROGRAMY ALGORYTMY I PROGRAMY Program to ciąg instrukcji, zapisanych w języku zrozumiałym dla komputera. Ten ciąg instrukcji realizuje jakiś algorytm. Algorytm jest opisem krok po kroku jak rozwiązać problem, czy

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE

INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE Studia podyplomowe dla nauczycieli INFORMATYKA, TECHNOLOGIA INFORMACYJNA ORAZ INFORMATYKA W LOGISTYCE Przedmiot JĘZYKI PROGRAMOWANIA DEFINICJE I PODSTAWOWE POJĘCIA Autor mgr Sławomir Ciernicki 1/7 Aby

Bardziej szczegółowo

Cw.12 JAVAScript w dokumentach HTML

Cw.12 JAVAScript w dokumentach HTML Cw.12 JAVAScript w dokumentach HTML Wstawienie skryptu do dokumentu HTML JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania.skrypty Java- Script mogą być zagnieżdżane

Bardziej szczegółowo

Programowanie komputerów

Programowanie komputerów Programowanie komputerów Wykład 1-2. Podstawowe pojęcia Plan wykładu Omówienie programu wykładów, laboratoriów oraz egzaminu Etapy rozwiązywania problemów dr Helena Dudycz Katedra Technologii Informacyjnych

Bardziej szczegółowo

Języki programowania zasady ich tworzenia

Języki programowania zasady ich tworzenia Strona 1 z 18 Języki programowania zasady ich tworzenia Definicja 5 Językami formalnymi nazywamy każdy system, w którym stosując dobrze określone reguły należące do ustalonego zbioru, możemy uzyskać wszystkie

Bardziej szczegółowo

P R OGRA M OW A N I E KOMPUTERÓW Ćwiczenia laboratoryjne

P R OGRA M OW A N I E KOMPUTERÓW Ćwiczenia laboratoryjne 1. Wstęp Turbo Pascal jest jednym z najpopularniejszych języków programowania wyższego poziomu. Program napisany w tym języku jest ciągiem zdań opisującym określony algorytm. Nazywamy go postacią źródłową

Bardziej szczegółowo

Algorytmy zapisywane w pseudojęzyku programowania. Klasa 2 Lekcja 6

Algorytmy zapisywane w pseudojęzyku programowania. Klasa 2 Lekcja 6 Algorytmy zapisywane w pseudojęzyku programowania Klasa 2 Lekcja 6 Dlaczego stosujemy pseudojęzyk? Każdy język j programowania określa pewną notację,, służąs żącą do zapisywania tekstu programu. Zanim

Bardziej szczegółowo

Instrukcja standardowa Writeln

Instrukcja standardowa Writeln Instrukcja standardowa Writeln Instrukcja Writeln umożliwia wprowadzenie danych na ekran monitora powodując automatycznie późniejsze przejście kursora do nowej linii. Jest to ustawienie domyślne w działaniu

Bardziej szczegółowo

WIADOMOŚCI WSTĘPNE WPROWADZENIE DO JĘZYKA TURBO PASCAL. Klawisze skrótów. {to jest właśnie komentarz, moŝna tu umieścić dowolny opis}

WIADOMOŚCI WSTĘPNE WPROWADZENIE DO JĘZYKA TURBO PASCAL. Klawisze skrótów. {to jest właśnie komentarz, moŝna tu umieścić dowolny opis} 1 WIADOMOŚCI WSTĘPNE Programowanie komputerów najogólniej mówiąc polega na zapisaniu pewniej listy poleceń do wykonania przez komputer w pewnym umownym języku Taką listę poleceń nazywamy programem Program

Bardziej szczegółowo

Wykład II PASCAL - podstawy składni i zmienne, - instrukcje wyboru, - iteracja, - liczby losowe

Wykład II PASCAL - podstawy składni i zmienne, - instrukcje wyboru, - iteracja, - liczby losowe Podstawy programowania Wykład II PASCAL - podstawy składni i zmienne, - instrukcje wyboru, - iteracja, - liczby losowe 1 I. Składnia Składnia programu Program nazwa; Uses biblioteki; Var deklaracje zmiennych;

Bardziej szczegółowo

Definicje. Algorytm to:

Definicje. Algorytm to: Algorytmy Definicje Algorytm to: skończony ciąg operacji na obiektach, ze ściśle ustalonym porządkiem wykonania, dający możliwość realizacji zadania określonej klasy pewien ciąg czynności, który prowadzi

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA PUSTA. Nie składa się z żadnych znaków i symboli, niczego nie robi. for i := 1 to 10 do {tu nic nie ma};

INSTRUKCJA PUSTA. Nie składa się z żadnych znaków i symboli, niczego nie robi. for i := 1 to 10 do {tu nic nie ma}; INSTRUKCJA PUSTA Nie składa się z żadnych znaków i symboli, niczego nie robi Przykłady: for i := 1 to 10 do {tu nic nie ma}; while a>0 do {tu nic nie ma}; if a = 0 then {tu nic nie ma}; INSTRUKCJA CASE

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

Algorytm. a programowanie -

Algorytm. a programowanie - Algorytm a programowanie - Program komputerowy: Program komputerowy można rozumieć jako: kod źródłowy - program komputerowy zapisany w pewnym języku programowania, zestaw poszczególnych instrukcji, plik

Bardziej szczegółowo

Algorytmika i programowanie

Algorytmika i programowanie Grażyna Koba Algorytmika i programowanie Programowanie w języku Logo materiały dodatkowe do podręcznika Informatyka dla gimnazjum Temat 21-L Programowanie w języku Logo Warto powtórzyć 1. Proste polecenia

Bardziej szczegółowo

Programowanie. Projektowanie funkcje programu tworzenie algorytmu i struktur danych. Programowanie implementacja algorytmu kompilacja programu

Programowanie. Projektowanie funkcje programu tworzenie algorytmu i struktur danych. Programowanie implementacja algorytmu kompilacja programu Programowanie V Dariusz Skibicki Wydział Inżynierii Mechanicznej Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy dariusz.skibicki(at)utp.edu.pl Programowanie Projektowanie

Bardziej szczegółowo

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main.

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main. Część XVI C++ Funkcje Jeśli nasz program rozrósł się już do kilkudziesięciu linijek, warto pomyśleć o jego podziale na mniejsze części. Poznajmy więc funkcje. Szybko się przekonamy, że funkcja to bardzo

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

PoniŜej znajdują się pytania z egzaminów zawodowych teoretycznych. Jest to materiał poglądowy.

PoniŜej znajdują się pytania z egzaminów zawodowych teoretycznych. Jest to materiał poglądowy. PoniŜej znajdują się pytania z egzaminów zawodowych teoretycznych. Jest to materiał poglądowy. 1. Instrukcję case t of... w przedstawionym fragmencie programu moŝna zastąpić: var t : integer; write( Podaj

Bardziej szczegółowo

Wykład V. Rzut okiem na języki programowania. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki

Wykład V. Rzut okiem na języki programowania. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Wykład V Rzut okiem na języki programowania 1 Kompilacja vs. interpretacja KOMPILACJA Proces, który przetwarza program zapisany w języku programowania,

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA)

Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA) Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA) Instrukcje Język Basic został stworzony w 1964 roku przez J.G. Kemeny ego i T.F. Kurtza z Uniwersytetu w Darthmouth (USA). Nazwa Basic jest

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Program, proces tworzenia programu Środowisko programistyczne Języki programowania

Wstęp do Informatyki. Program, proces tworzenia programu Środowisko programistyczne Języki programowania Wstęp do Informatyki Program, proces tworzenia programu Środowisko programistyczne Języki programowania Program - definicje Program jest przekładem problemu użytkownika na język maszyny Niklaus Wirth:

Bardziej szczegółowo

ForPascal Interpreter języka Pascal

ForPascal Interpreter języka Pascal Akademia Podlaska w Siedlcach Wydział Nauk Ścisłych Instytut Informatyki ForPascal Interpreter języka Pascal Przedmiot: Sieci i Systemy Wirtualne Informatyka IV Prowadzący: dr Krzysztof Trojanowski Grupa:

Bardziej szczegółowo

Algorytmika i Programowanie VBA 1 - podstawy

Algorytmika i Programowanie VBA 1 - podstawy Algorytmika i Programowanie VBA 1 - podstawy Tomasz Sokół ZZI, IL, PW Czas START uruchamianie środowiska VBA w Excelu Alt-F11 lub Narzędzia / Makra / Edytor Visual Basic konfiguracja środowiska VBA przy

Bardziej szczegółowo

Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich?

Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich? Część IX C++ Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich? Na początku, przed stworzeniem właściwego kodu programu zaprojektujemy naszą aplikację i stworzymy schemat blokowy

Bardziej szczegółowo

Naukę zaczynamy od poznania interpretera. Interpreter uruchamiamy z konsoli poleceniem

Naukę zaczynamy od poznania interpretera. Interpreter uruchamiamy z konsoli poleceniem Moduł 1 1. Wprowadzenie do języka Python Python jest dynamicznym językiem interpretowanym. Interpretowany tzn. że kod, który napiszemy możemy natychmiast wykonać bez potrzeby tłumaczenia kodu programistycznego

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

Paradygmaty programowania

Paradygmaty programowania Paradygmaty programowania Jacek Michałowski, Piotr Latanowicz 15 kwietnia 2014 Jacek Michałowski, Piotr Latanowicz () Paradygmaty programowania 15 kwietnia 2014 1 / 12 Zadanie 1 Zadanie 1 Rachunek predykatów

Bardziej szczegółowo

PASCAL. Etapy pisania programu. Analiza potrzeb i wymagań (treści zadania) Opracowanie algorytmu Kodowanie Kompilacja Testowanie Stosowanie

PASCAL. Etapy pisania programu. Analiza potrzeb i wymagań (treści zadania) Opracowanie algorytmu Kodowanie Kompilacja Testowanie Stosowanie PASCAL Język programowania wysokiego poziomu Opracowany przez Mikołaja Wirtha na początku lat 70 XX wieku Prosty, z silną kontrolą poprawności Stosowany prawie wyłącznie na uczelniach do nauki programowania

Bardziej szczegółowo

Język ludzki kod maszynowy

Język ludzki kod maszynowy Język ludzki kod maszynowy poziom wysoki Język ludzki (mowa) Język programowania wysokiego poziomu Jeśli liczba punktów jest większa niż 50, test zostaje zaliczony; w przeciwnym razie testu nie zalicza

Bardziej szczegółowo

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy

Komputer nie myśli. On tylko wykonuje nasze polecenia. Nauczmy się więc wydawać mu rozkazy Programowanie w C++ 1.Czym jest programowanie Pisanie programów to wcale nie czarna magia, tylko bardzo logiczna rozmowa z komputerem. Oczywiście w jednym ze specjalnie stworzonych do tego celu języków.

Bardziej szczegółowo

Widoczność zmiennych Czy wartości każdej zmiennej można zmieniać w dowolnym miejscu kodu? Czy można zadeklarować dwie zmienne o takich samych nazwach?

Widoczność zmiennych Czy wartości każdej zmiennej można zmieniać w dowolnym miejscu kodu? Czy można zadeklarować dwie zmienne o takich samych nazwach? Część XVIII C++ Funkcje Widoczność zmiennych Czy wartości każdej zmiennej można zmieniać w dowolnym miejscu kodu? Czy można zadeklarować dwie zmienne o takich samych nazwach? Umiemy już podzielić nasz

Bardziej szczegółowo

JAVAScript w dokumentach HTML (1)

JAVAScript w dokumentach HTML (1) JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. Skrypty JavaScript mogą być zagnieżdżane w dokumentach HTML. Instrukcje JavaScript

Bardziej szczegółowo

Visual Basic for Applications. Wstęp

Visual Basic for Applications. Wstęp Visual Basic for Applications Materiały źródłowe: http://www.vbamania.estrefa.pl 2008-01-14 Wstęp Visual Basic for Applications to język programowania, dołączony do wielu aplikacji. Wspierają go między

Bardziej szczegółowo

Powtórka algorytmów. Wprowadzenie do języka Java.

Powtórka algorytmów. Wprowadzenie do języka Java. Powtórka algorytmów. Wprowadzenie do języka Java. Przypomnienie schematów blokowych BEGIN Readln(a); Readln(b); Suma := 0; IF Suma < 10 THEN Writeln( Suma wynosi:, Suma); ELSE Writeln( Suma większa niż

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część pierwsza Od języka symbolicznego do języka wysokiego poziomu Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót

Bardziej szczegółowo

Pętle. for, while, do... while, foreach. Materiał pomocniczy do kursu Podstawy programowania Autor: Grzegorz Góralski ggoralski.

Pętle. for, while, do... while, foreach. Materiał pomocniczy do kursu Podstawy programowania Autor: Grzegorz Góralski ggoralski. Materiał pomocniczy do kursu Podstawy programowania Autor: Grzegorz Góralski ggoralski.com Pętle for, while, do... while, foreach Jeszcze o operatorach... Skrócone operatory arytmetyczne przykład x +=

Bardziej szczegółowo

W przeciwnym wypadku wykonaj instrukcję z bloku drugiego. Ćwiczenie 1 utworzyć program dzielący przez siebie dwie liczby

W przeciwnym wypadku wykonaj instrukcję z bloku drugiego. Ćwiczenie 1 utworzyć program dzielący przez siebie dwie liczby Część XI C++ W folderze nazwisko36 program za każdym razem sprawdza oba warunki co niepotrzebnie obciąża procesor. Ten problem można rozwiązać stosując instrukcje if...else Instrukcja if wykonuje polecenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania wykład

Podstawy programowania wykład Podstawy programowania wykład WYDZIAŁ ELEKTRONIKI i INFORMATYKI dr inż. Robert Arsoba Politechnika Koszalińska Wydział Elektroniki i Informatyki POLITECHNIKA KOSZALIŃSKA 2009/2010 1 Materiały do wykładu

Bardziej szczegółowo

Informatyka- wykład. Podstawy programowania w Pythonie. dr Marcin Ziółkowski

Informatyka- wykład. Podstawy programowania w Pythonie. dr Marcin Ziółkowski Informatyka- wykład Podstawy programowania w Pythonie dr Marcin Ziółkowski Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie 23 listopada 2015 r. JĘZYK PYTHON Język Python jest

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE GIMNAZJUM NR 2 W RYCZOWIE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z INFORMATYKI w klasie II gimnazjum str. 1 1. Algorytmika i programowanie

Bardziej szczegółowo

Programowanie I. O czym będziemy mówili. Plan wykładu nieco dokładniej. Plan wykładu z lotu ptaka. Podstawy programowania w językach. Uwaga!

Programowanie I. O czym będziemy mówili. Plan wykładu nieco dokładniej. Plan wykładu z lotu ptaka. Podstawy programowania w językach. Uwaga! Programowanie I O czym będziemy mówili Podstawy programowania w językach proceduralnym ANSI C obiektowym Java Uwaga! podobieństwa w podstawowej strukturze składniowej (zmienne, operatory, instrukcje sterujące...)

Bardziej szczegółowo

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu

Pliki. Operacje na plikach w Pascalu Pliki. Operacje na plikach w Pascalu ścieżka zapisu, pliki elementowe, tekstowe, operacja plikowa, etapy, assign, zmienna plikowa, skojarzenie, tryby otwarcia, reset, rewrite, append, read, write, buforowanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część ósma Tablice znaków i przetwarzanie napisów Autor Roman Simiński Kontakt siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót treści wykładu, lektura

Bardziej szczegółowo

Podstawy Programowania 2

Podstawy Programowania 2 Podstawy Programowania 2 Laboratorium 7 Instrukcja 6 Object Pascal Opracował: mgr inż. Leszek Ciopiński Wstęp: Programowanie obiektowe a programowanie strukturalne. W programowaniu strukturalnym, któremu

Bardziej szczegółowo

JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania.

JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. IŚ ćw.8 JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. Skrypty JavaScript są zagnieżdżane w dokumentach HTML. Skrypt JavaScript

Bardziej szczegółowo

Informacja o języku. Osadzanie skryptów. Instrukcje, komentarze, zmienne, typy, stałe. Operatory. Struktury kontrolne. Tablice.

Informacja o języku. Osadzanie skryptów. Instrukcje, komentarze, zmienne, typy, stałe. Operatory. Struktury kontrolne. Tablice. Informacja o języku. Osadzanie skryptów. Instrukcje, komentarze, zmienne, typy, stałe. Operatory. Struktury kontrolne. Tablice. Język PHP Język interpretowalny, a nie kompilowany Powstał w celu programowania

Bardziej szczegółowo

METODY I JĘZYKI PROGRAMOWANIA PROGRAMOWANIE STRUKTURALNE. Wykład 02

METODY I JĘZYKI PROGRAMOWANIA PROGRAMOWANIE STRUKTURALNE. Wykład 02 METODY I JĘZYKI PROGRAMOWANIA PROGRAMOWANIE STRUKTURALNE Wykład 02 NAJPROSTSZY PROGRAM /* (Prawie) najprostszy przykład programu w C */ /*==================*/ /* Między tymi znaczkami można pisać, co się

Bardziej szczegółowo

Wstęp do programowania

Wstęp do programowania Wstęp do programowania Literatura David Harel. Rzecz o istocie informatyki. Algorytmika. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne. Wydanie trzecie. Seria: Klasyka informatyki. Warszawa 2000. Niklaus Wirth. Algorytmy

Bardziej szczegółowo

Funkcje i instrukcje języka JavaScript

Funkcje i instrukcje języka JavaScript Funkcje i instrukcje języka JavaScript 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń : zna operatory i typy danych języka JavaScript, zna konstrukcję definicji funkcji, zna pętlę If i For, Do i While oraz podaje

Bardziej szczegółowo

Zastanawiałeś się może, dlaczego Twój współpracownik,

Zastanawiałeś się może, dlaczego Twój współpracownik, Kurs Makra dla początkujących Wiadomości wstępne VBI/01 Piotr Dynia, specjalista ds. MS Office Czas, który poświęcisz na naukę tego zagadnienia, to 15 20 minut. Zastanawiałeś się może, dlaczego Twój współpracownik,

Bardziej szczegółowo

Rys.2.1. Trzy warstwy stanowiące podstawę popularnego podejścia w zakresie budowy stron internetowych [2]

Rys.2.1. Trzy warstwy stanowiące podstawę popularnego podejścia w zakresie budowy stron internetowych [2] 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest przedstawienie możliwości wykorzystania języka JavaScript do tworzenia interaktywnych aplikacji działających po stronie klienta. 2. MATERIAŁ NAUCZANIA JavaScript tak

Bardziej szczegółowo

Języki skryptowe w programie Plans

Języki skryptowe w programie Plans Języki skryptowe w programie Plans Warsztaty uŝytkowników programu PLANS Kościelisko 2010 Zalety skryptów Automatyzacja powtarzających się czynności Rozszerzenie moŝliwości programu Budowa własnych algorytmów

Bardziej szczegółowo

JAVAScript w dokumentach HTML - przypomnienie

JAVAScript w dokumentach HTML - przypomnienie Programowanie obiektowe ćw.1 JAVAScript w dokumentach HTML - przypomnienie JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. Skrypty JavaScript są zagnieżdżane w

Bardziej szczegółowo

Grażyna Koba, Poradnik metodyczny. Informatyka dla gimnazjum Program nauczania wymagania na oceny PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA KLASA II

Grażyna Koba, Poradnik metodyczny. Informatyka dla gimnazjum Program nauczania wymagania na oceny PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA KLASA II W rozporządzeniu MEN 1 określono, że Ocenianie osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku

Bardziej szczegółowo

do instrukcja while (wyrażenie);

do instrukcja while (wyrażenie); Instrukcje pętli -ćwiczenia Instrukcja while Pętla while (póki) powoduje powtarzanie zawartej w niej sekwencji instrukcji tak długo, jak długo zaczynające pętlę wyrażenie pozostaje prawdziwe. while ( wyrażenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut)

Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut) Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut) Cookies niewielkie porcje danych tekstowych, które mogą być przesyłane między serwerem a przeglądarką. Przeglądarka przechowuje te dane przez określony czas.

Bardziej szczegółowo

Metody numeryczne Laboratorium 2

Metody numeryczne Laboratorium 2 Metody numeryczne Laboratorium 2 1. Tworzenie i uruchamianie skryptów Środowisko MATLAB/GNU Octave daje nam możliwość tworzenia skryptów czyli zapisywania grup poleceń czy funkcji w osobnym pliku i uruchamiania

Bardziej szczegółowo

Język JAVA podstawy. Wykład 3, część 3. Jacek Rumiński. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna

Język JAVA podstawy. Wykład 3, część 3. Jacek Rumiński. Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna Język JAVA podstawy Wykład 3, część 3 1 Język JAVA podstawy Plan wykładu: 1. Konstrukcja kodu programów w Javie 2. Identyfikatory, zmienne 3. Typy danych 4. Operatory, instrukcje sterujące instrukcja warunkowe,

Bardziej szczegółowo

Podprogramy. Procedury

Podprogramy. Procedury Podprogramy Turbo Pascal oferuje metody ułatwiające tworzenie struktury programu, szczególnie dotyczy to większych programów. Przy tworzeniu większego programu stosuje się jego podział na kilka mniejszych

Bardziej szczegółowo

Tematy lekcji informatyki klasa 4a luty/marzec 2013

Tematy lekcji informatyki klasa 4a luty/marzec 2013 Tematy lekcji informatyki klasa 4a luty/marzec 2013 temat 11. z podręcznika (str. 116-120) Jak uruchomić edytor tekstu MS Word 2007? ćwiczenia 2-5 (str. 117-120); Co to jest przycisk Office? W jaki sposób

Bardziej szczegółowo

Uwagi dotyczące notacji kodu! Moduły. Struktura modułu. Procedury. Opcje modułu (niektóre)

Uwagi dotyczące notacji kodu! Moduły. Struktura modułu. Procedury. Opcje modułu (niektóre) Uwagi dotyczące notacji kodu! Wyrazy drukiem prostym -- słowami języka VBA. Wyrazy drukiem pochyłym -- inne fragmenty kodu. Wyrazy w [nawiasach kwadratowych] opcjonalne fragmenty kodu (mogą być, ale nie

Bardziej szczegółowo

Rys.2.1. Drzewo modelu DOM [1]

Rys.2.1. Drzewo modelu DOM [1] 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest przedstawienie możliwości wykorzystania języka JavaScript do tworzenia interaktywnych aplikacji działających po stronie klienta. 2. MATERIAŁ NAUCZANIA 2.1. DOM model

Bardziej szczegółowo

JAVA. Platforma JSE: Środowiska programistyczne dla języka Java. Wstęp do programowania w języku obiektowym. Opracował: Andrzej Nowak

JAVA. Platforma JSE: Środowiska programistyczne dla języka Java. Wstęp do programowania w języku obiektowym. Opracował: Andrzej Nowak JAVA Wstęp do programowania w języku obiektowym Bibliografia: JAVA Szkoła programowania, D. Trajkowska Ćwiczenia praktyczne JAVA. Wydanie III,M. Lis Platforma JSE: Opracował: Andrzej Nowak JSE (Java Standard

Bardziej szczegółowo

Borland to firma, która stworzyła kilka środowisk programistycznych: Turbo Pascal Borland Pascal Objekt Pascal Borland Delphi C++ Builder C++

Borland to firma, która stworzyła kilka środowisk programistycznych: Turbo Pascal Borland Pascal Objekt Pascal Borland Delphi C++ Builder C++ Odcinek 1. Czym jest Borland Delphi? Borland to firma, która stworzyła kilka środowisk programistycznych: Turbo Pascal Borland Pascal Objekt Pascal Borland Delphi C++ Builder C++ Delphi wywodzi się od

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Algorytmy i programowanie Algorithms and Programming Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia

Bardziej szczegółowo

a[1] a[2] a[3] a[4] a[5] a[6] a[7] a[8] a[9] a[10] 3-2 5 8 12-4 -26 12 45-76

a[1] a[2] a[3] a[4] a[5] a[6] a[7] a[8] a[9] a[10] 3-2 5 8 12-4 -26 12 45-76 . p. 1 Algorytmem nazywa się poddający się interpretacji skończony zbiór instrukcji wykonania zadania mającego określony stan końcowy dla każdego zestawu danych wejściowych W algorytmach mogą występować

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE PORTALU DYDAKTYCZNEGO W NAUCE JĘZYKÓW PROGRAMOWANIA

WYKORZYSTANIE PORTALU DYDAKTYCZNEGO W NAUCE JĘZYKÓW PROGRAMOWANIA WYKORZYSTANIE PORTALU DYDAKTYCZNEGO W NAUCE JĘZYKÓW PROGRAMOWANIA Plan wystąpienia Wprowadzenie Zdalne nauczanie języków programowania Cele i przyjęte rozwiązania Przykładowe elementy kursów Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści JĘZYK C - INSTRUKCJA WARUNKOWA IF, OPERATORY RELACYJNE I LOGICZNE, WYRAŻENIA LOGICZNE. Informatyka 1

Spis treści JĘZYK C - INSTRUKCJA WARUNKOWA IF, OPERATORY RELACYJNE I LOGICZNE, WYRAŻENIA LOGICZNE. Informatyka 1 Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Metrologii Instrukcja do pracowni specjalistycznej z przedmiotu Informatyka 1 Kod przedmiotu: ES1C200 009 (studia stacjonarne)

Bardziej szczegółowo

Pascal typy danych. Typy pascalowe. Zmienna i typ. Podział typów danych:

Pascal typy danych. Typy pascalowe. Zmienna i typ. Podział typów danych: Zmienna i typ Pascal typy danych Zmienna to obiekt, który może przybierać różne wartości. Typ zmiennej to zakres wartości, które może przybierać zmienna. Deklarujemy je w nagłówku poprzedzając słowem kluczowym

Bardziej szczegółowo

PRYWATNA WYŻSZA SZKOŁA BUSINESSU, ADMINISTRACJI I TECHNIK KOMPUTEROWYCH S Y L A B U S

PRYWATNA WYŻSZA SZKOŁA BUSINESSU, ADMINISTRACJI I TECHNIK KOMPUTEROWYCH S Y L A B U S PRYWATNA WYŻSZA SZKOŁA BUSINESSU, ADMINISTRACJI I TECHNIK KOMPUTEROWYCH ZATWIERDZAM Prorektor ds. dydaktyki i wychowania S Y L A B U S 1 Tytuł (stopień) naukowy oraz imię i nazwisko wykładowcy: dr hab.,

Bardziej szczegółowo

Delphi podstawy programowania. Środowisko Delphi

Delphi podstawy programowania. Środowisko Delphi Delphi podstawy programowania Środowisko Delphi Olsztyn 2004 Delphi Programowanie obiektowe - (object-oriented programming) jest to metodologia tworzeniu programów komputerowych definiująca je jako zbiór

Bardziej szczegółowo

wagi cyfry 7 5 8 2 pozycje 3 2 1 0

wagi cyfry 7 5 8 2 pozycje 3 2 1 0 Wartość liczby pozycyjnej System dziesiętny W rozdziale opiszemy pozycyjne systemy liczbowe. Wiedza ta znakomicie ułatwi nam zrozumienie sposobu przechowywania liczb w pamięci komputerów. Na pierwszy ogień

Bardziej szczegółowo

Programowanie Delphi obliczenia, schematy blokowe

Programowanie Delphi obliczenia, schematy blokowe Informatyka II MPZI2 ćw.2 Programowanie Delphi obliczenia, schematy blokowe Zastosowania obliczeń numerycznych Wyrażenia arytmetyczne służą do zapisu wykonywania operacji obliczeniowych w trakcie przebiegu

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania C. dr. Krystyna Łapin http://www.mif.vu.lt/~moroz/c/

Podstawy programowania C. dr. Krystyna Łapin http://www.mif.vu.lt/~moroz/c/ Podstawy programowania C dr. Krystyna Łapin http://www.mif.vu.lt/~moroz/c/ Tematy Struktura programu w C Typy danych Operacje Instrukcja grupująca Instrukcja przypisania Instrukcja warunkowa Struktura

Bardziej szczegółowo

Wstęp do programowania

Wstęp do programowania Wstęp do programowania Podstawowe konstrukcje programistyczne Paweł Daniluk Wydział Fizyki Jesień 2013 P. Daniluk (Wydział Fizyki) WP w. II Jesień 2013 1 / 34 Przypomnienie Programowanie imperatywne Program

Bardziej szczegółowo

PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI GIMNAZJUM JAK WYKORZYSTAC PAKIET DYDAKTYCZNY DO NAUCZANIA

PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI GIMNAZJUM JAK WYKORZYSTAC PAKIET DYDAKTYCZNY DO NAUCZANIA PORADNIK METODYCZNY DLA NAUCZYCIELI GIMNAZJUM JAK WYKORZYSTAC PAKIET DYDAKTYCZNY DO NAUCZANIA ALGORYTMIKI I PROGRAMOWANIA NA LEKCJI INFROMATYKI W GIMNAZJUM Nauczanie informatyki w szkole gimnazjalnej ma

Bardziej szczegółowo

Polcode Code Contest PHP-10.09

Polcode Code Contest PHP-10.09 Polcode Code Contest PHP-10.09 Przedmiotem konkursu jest napisanie w języku PHP programu, którego wykonanie spowoduje rozwiązanie zadanego problemu i wyświetlenie rezultatu. Zadanie konkursowe Celem zadania

Bardziej szczegółowo

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Został zakupiony legalnie w serwisie Netpress.pl, będącym oficjalnym Partnerem Wydawcy.

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Został zakupiony legalnie w serwisie Netpress.pl, będącym oficjalnym Partnerem Wydawcy. Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Został zakupiony legalnie w serwisie Netpress.pl, będącym oficjalnym Partnerem Wydawcy. Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część piąta Proste typy danych w języku Pascal Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót treści wykładu, lektura

Bardziej szczegółowo

Programowanie w języku LOGO KOMENIUSZ

Programowanie w języku LOGO KOMENIUSZ Programowanie w języku LOGO KOMENIUSZ Wykład nr 1 mgr inż. Józef Wójcik e-mail: jwojcik@pwsz-ns.edu.pl www.it.pwsz-ns.edu.pl/~jwojcik 2 Wprowadzenie Język Logo powstał w Laboratorium Sztucznej Inteligencji

Bardziej szczegółowo

2 Przygotował: mgr inż. Maciej Lasota

2 Przygotował: mgr inż. Maciej Lasota Laboratorium nr 2 1/7 Język C Instrukcja laboratoryjna Temat: Wprowadzenie do języka C 2 Przygotował: mgr inż. Maciej Lasota 1) Wprowadzenie do języka C. Język C jest językiem programowania ogólnego zastosowania

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ

PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ PROGRAM NAUCZANIA DLA ZAWODU TECHNIK INFORMATYK, 351203 O STRUKTURZE PRZEDMIOTOWEJ Systemy baz danych 1. 2 Wstęp do baz danych 2. 2 Relacyjny model baz danych. 3. 2 Normalizacja baz danych. 4. 2 Cechy

Bardziej szczegółowo

KURS C/C++ WYKŁAD 1. Pierwszy program

KURS C/C++ WYKŁAD 1. Pierwszy program KURS C/C++ WYKŁAD 1 Pierwszy program Tworzenie programu odbywa sie w dwóch etapach: 1. opracowanie kodu źródłowego 2. generowanie kodu wynikowego Pierwszy etap polega na zapisaniu algorytmu za pomocą instrukcji

Bardziej szczegółowo

Co to jest arkusz kalkulacyjny?

Co to jest arkusz kalkulacyjny? Co to jest arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny jest programem służącym do wykonywania obliczeń matematycznych. Za jego pomocą możemy również w czytelny sposób, wykonane obliczenia przedstawić w postaci

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word)

Ćwiczenia nr 2. Edycja tekstu (Microsoft Word) Dostosowywanie paska zadań Ćwiczenia nr 2 Edycja tekstu (Microsoft Word) Domyślnie program Word proponuje paski narzędzi Standardowy oraz Formatowanie z zestawem opcji widocznym poniżej: Można jednak zmodyfikować

Bardziej szczegółowo

Visual Basic dla AutoCAD

Visual Basic dla AutoCAD Visual Basic dla AutoCAD 1. Programowanie Język programowania to sztuczny język przeznaczony do zapisu algorytmów, w taki sposób, aby mogły one być wykonywane przez komputer. Język programowania charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Delphi Laboratorium 3

Delphi Laboratorium 3 Delphi Laboratorium 3 1. Procedury i funkcje Funkcja jest to wydzielony blok kodu, który wykonuje określoną czynność i zwraca wynik. Procedura jest to wydzielony blok kodu, który wykonuje określoną czynność,

Bardziej szczegółowo

Podstawy JavaScript ćwiczenia

Podstawy JavaScript ćwiczenia Podstawy JavaScript ćwiczenia Kontekst:

Bardziej szczegółowo

Obliczenia na stosie. Wykład 9. Obliczenia na stosie. J. Cichoń, P. Kobylański Wstęp do Informatyki i Programowania 266 / 303

Obliczenia na stosie. Wykład 9. Obliczenia na stosie. J. Cichoń, P. Kobylański Wstęp do Informatyki i Programowania 266 / 303 Wykład 9 J. Cichoń, P. Kobylański Wstęp do Informatyki i Programowania 266 / 303 stos i operacje na stosie odwrotna notacja polska języki oparte na ONP przykłady programów J. Cichoń, P. Kobylański Wstęp

Bardziej szczegółowo