LITWA. Przewodnik dla przedsibiorców. Wydanie drugie. Warszawa, padziernik z suplementem (maj 2005)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "LITWA. Przewodnik dla przedsibiorców. Wydanie drugie. Warszawa, padziernik 2004. z suplementem (maj 2005)"

Transkrypt

1 LITWA Przewodnik dla przedsibiorców Wydanie drugie Warszawa, padziernik 2004 z suplementem (maj 2005) Przewodnik wydany pod patronatem Ministerstwa Gospodarki i Pracy przez Biuro Promocji Inwestycji i Technologii Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju Przemysłowego

2 Wszelkie przedstawione w niniejszej publikacji okrelenia i sdy w aden sposób nie odzwierciedlaj opinii Sekretariatu UNIDO na temat statusu prawnego jakiego kraju, terytorium, miasta, obszaru, rzdu lub granic danego kraju. Wymienianie nazw firm i produktów nie oznacza, e s one popierane przez UNIDO. Copyrights by: UNIDO ITPO Warszawa 2004 Wydawca: UNIDO ITPO Warszawa Al. Niepodległoci 186; Warszawa tel.: (+48-22) , ; fax: Opracowanie i redakcja: dr Alina Naruniec Zdjcia na okładce pochodz z portalu Komisji Europejskiej: Autorzy zdj: Petras Malukas (EPA PHOTO) Gatis Diezins, Aigars Jansons, Normunds Mezins (EPA PHOTO / AFI)

3 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 3 PRZEDMOWA LITWA Przewodnik dla przedsibiorców jest kolejn pozycj nowego cyklu wydawniczego warszawskiego Biura UNIDO, realizowanego z myl o przedsibiorcach, zainteresowanych rozwijaniem handlu i współpracy przemysłowej z wybranymi krajami Europy rodkowo-wschodniej i Wspólnoty Niepodległych Pastw. Niniejsza seria obejmuje w 2004 roku ju 10 przewodników, w tym siedem wznawianych po raz trzeci lub czwarty oraz trzy ukazujce si po raz drugi, dotyczce Rosji, Litwy i Łotwy. Konsekwencja z jak realizowana jest ta inicjatywa wynika m.in. z rozszerzenia zakresu działalnoci warszawskiego Biura UNIDO, które koncentruje si obecnie na wspieraniu współpracy polskich przedsibiorstw z partnerami na wybranych rynkach Europy rodkowej, Wschodniej oraz Azji Centralnej. Pierwszym krokiem w tym kierunku jest dostarczenie wszystkim zainteresowanym obszernych informacji na temat warunków działania w poszczególnych krajach, potencjalnie obiecujcych pod wzgldem handlowym i kooperacyjnym, ale z rónych powodów cigle jeszcze trudno dostpnych dla polskich firm lub wrcz przez nie niezauwaanych, co oczywicie nie odnosi si do Litwy. Istotn cech publikacji Litwa Przewodnik dla przedsibiorców jest to, i pokazuje ona sprawy zwizane z bezporednim, praktycznym funkcjonowaniem przedsibiorstw na Litwie, kraju szczególnie Polsce bliskim, geograficznie, historycznie, kulturowo i gospodarczo na szerszym makroekonomicznym tle. Sprawia to, i polscy eksporterzy rozwaajcy moliwoci wprowadzenia na ten rynek swoich towarów bd kooperacyjno-inwestycyjnego zaangaowania si w tym kraju, maj do swej dyspozycji szersze spektrum informacji, pozwalajcych na lepsze zrozumienie zasad funkcjonowania litewskiej administracji i gospodarki. Tym samym, rednie i mniejsze polskie firmy majce aspiracje zaistnienia na Litwie w tej czy innej korzystnej formie, mog łatwiej okreli swoje zamiary i wpisa je w strategi konkretnego działania. Tak jak poprzednie publikacje, równie i ta opiera si na sprawdzonym wzorze przewodnika How to do business in Poland, wydawanego od wielu lat przez warszawskie Biuro UNIDO w kilku wersjach jzykowych, z których na uwag biznesmenów z tzw rynków wschodnich zasługuje zwłaszcza edycja rosyjskojzyczna, prezentujca Polsk jako kraj zainteresowany rozwijaniem współpracy gospodarczej i przyjazny dla zagranicznych partnerów. Jak ju wyej wspomniano, przewodnik o Litwie wprowadza w zagadnienia zwizane z działalnoci podmiotów gospodarczych w tym kraju na tle sytuacji makroekonomicznej. Jednoczenie ksika ta zawiera informacje odnoszce si do praktycznych, prawnych i finansowych aspektów dwustronnej współpracy gospodarczej, mogcej lee w obszarze zainteresowa polskich przedsibiorstw. To im włanie maj słuy listy adresowe jednostek pierwszego kontaktu: organizacji, firm urzdów, komitetów i instytucji, które mog okaza si niezbdne jako ródła informacji i punkt odniesienia dla bardziej zaawansowanych działa.

4 4 Przedmowa Publikacja ta moe zatem by pomocna dla ludzi biznesu przygotowujcych si dopiero do nawizania bezporednich kontaktów gospodarczych z Litw lub majcych ju pierwsze dowiadczenia. Jako ródło wiedzy na temat poszczególnych sektorów gospodarki, przekształce strukturalnych w cigu ostatnich dziesiciu lat, warunków inwestowania i prowadzenia działalnoci gospodarczej, systemu finansowego i podatkowego, publikacja ta moe zainteresowa równie naukowców, studentów i polityków. Z uwagi na to, e tytuł przewodnik w jaki sposób zobowizuje, autorzy włczyli do tej pozycji take rozdział opisujcy skrótowo, warunki podróowania, mieszkania oraz rekreacji i wypoczynku na tle kulturowej i turystycznej panoramy tego interesujcego kraju. Oprócz materiałów powszechnie dostpnych, osigalnych m.in. w internecie, opierano si take na informacjach otrzymanych dziki przychylnoci i pomocy polskich placówek dyplomatycznych i handlowych, instytucji naukowych, organizacji midzynarodowych oraz wielu osób. Za yczliwo, wskazówki i sugestie pragniemy serdecznie podzikowa pracownikom z Departamentu Stosunków Europejskich i Wielostronnych, Ministerstwa Gospodarki i Pracy oraz Wydziału Ekonomiczno-Handlowego Ambasady RP w Wilnie i pracownikom Korporacji Ubezpiecze Kredytów Eksportowych KUKE SA. Du pomoc okazali nam take: Vyta Vin iene Radca Handlowy Ambasady Litwy w Polsce oraz Vidmantas Verbickas I Sekretarz Ambasady Litwy w Polsce. Pozytywne znaczenie dla informacyjnej uytecznoci tego przewodnika dla polskich przedsibiorców miała te nasza dobra współpraca z Polsko-Litewsk Izb Gospodarcz Rynków Wschodnich, za któr dzikujemy panu dyrektorowi Markowi Starczewskiemu. Koczc ju niniejsze słowo wstpne pragniemy zwróci uwag Czytelników na cenn naszym zdaniem moliwo skorzystania z tego przewodnika w internecie, gdzie został zamieszczony w witrynie warszawskiego Biura UNIDO (www.unido.pl), jako jeden z tomów coraz bogatszej, obejmujcej ju kilkanacie tytułów, biblioteki elektronicznej dla przedsibiorców. Wspomniana strona internetowa zawiera take, regularnie zamieszczane informacje na temat seminariów promocyjnych dotyczcych poszczególnych rynków wschodnich, powicanych im konferencji gospodarczych, szkole słucych podnoszeniu konkurencyjnoci polskich przedsibiorstw oraz moliwoci nieodpłatnej promocji ich własnych ofert eksportowych, kooperacyjnych i technologicznych w majcym wiatowy zasig portalu UNIDO Exchange. Przekazujemy ten kolejny ju przewodnik, tym razem o Litwie, do rk polskich przedsibiorców w nadziei, i pomoe im on w rozwijaniu współpracy gospodarczej z tym dynamicznym krajem, w którym kreatywno polskich i litewskich firm została udokumentowana rosncym wolumenem obrotów handlowych stanowic przykład godny do naladowania.

5 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 5 SPIS TRECI I. INFORMACJE OGÓLNE...9 Połoenie i klimat...9 Ludno i jzyk...10 Zasoby naturalne i surowce energetyczne...11 Ustrój polityczny...11 Partie polityczne...12 Podział administracyjny kraju...13 Sdownictwo...14 II. UWARUNKOWANIA GEOPOLITYCZNE...15 Kraje bałtyckie...15 Rada Pastw Morza Bałtyckiego (RPMB)...15 III. GOSPODARKA...17 Informacje ogólne...17 Aktualna sytuacja gospodarcza i kierunki rozwoju...18 Przemysł...21 Transport...22 Rolnictwo...24 Energetyka...25 Telekomunikacja...27 Rynek pracy...30 Problematyka Unii Europejskiej i procesu jej rozszerzenia...33 IV. PRZEKSZTAŁCENIA WŁASNOCIOWE...35 Informacje ogólne...35 Metody oraz wyniki prywatyzacji...35 V. FINANSE...40 Budet...40 Wymienialno waluty...41 Sektor bankowy...43 Bank Centralny (BC)...46 Kredyty zagraniczne...47 Rynek kapitałowy...49 Ubezpieczenia...52 VI. SYSTEM PODATKOWY...55 System podatkowy...55 Podatek dochodowy od osób prawnych Podatek dochodowy od osób fizycznych...56 Podatek VAT...57 Akcyza...58 Podatek od zawartoci cukru...58 Podatek drogowy...59 Podatek od nieruchomoci...59 Ubezpieczenia społeczne...59 VII. OCHRONA WŁASNOCI...60 Własno ziemi...60 Ochrona własnoci intelektualnej...61 VIII. PROWADZENIE DZIAŁALNOCI GOSPODARCZEJ...62

6 6 Spis treci Ramy prawne...62 Ustawy regulujce formy prawne przedsibiorstw...63 Tworzenie i funkcjonowanie przedsibiorstw...64 Zakładanie przedsibiorstwa z udziałem kapitału zagranicznego...66 Otwieranie rachunku bankowego...71 Zatrudnianie obcokrajowców...71 Procedura ubiegania si o zezwolenie na pobyt i prac przez osoby z krajów UE...72 Dostp do rynku pracy...73 IX. INWESTYCJE ZAGRANICZNE...74 Podstawy prawne inwestycji zagranicznych...74 Umowy midzynarodowe...75 Ulgi podatkowe dla inwestorów zagranicznych...75 Transfer zysków...76 Klimat inwestycyjny...76 Specjalne strefy ekonomiczne (SSE)...78 Inwestycje zagraniczne na Litwie...80 X. HANDEL ZAGRANICZNY...83 Ramy prawne...83 Certyfikacja...83 Cła i polityka celna...84 Bilans handlowy...85 Struktura towarowa eksportu i importu...86 Struktura geograficzna eksportu i importu...89 XI. WSPÓŁPRACA GOSPODARCZA Z POLSK...91 Podstawy prawno-traktatowe...92 Wymiana handlowa...93 Współpraca w dziedzinie transportu...97 Współpraca w sektorze energetycznym...99 Współpraca w dziedzinie turystyki Współpraca inwestycyjna Polskie firmy na Litwie Perspektywy rozwoju polskiego eksportu Działalno Ministerstwa Gospodarki i Pracy w zakresie promocji eksportu Oferta KUKE SA Centrum Informacji Rynkowej Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego Polsko-Litewska Izba Gospodarcza Rynków Wschodnich Praktyczne wskazówki XII. MIESZKA NA LITWIE Przekraczanie granicy Opieka zdrowotna Wynajcie pomieszcze biurowych Hotele Rekreacja i turystyka Bezpieczestwo XIII. ZAŁCZNIKI XIV. BIBLIOGRAFIA SUPLEMENT (sytuacja makroekonomiczna Litwy w roku 2004)...187

7 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 7 SPIS TABLIC: Tablica 1. Wybrane wskaniki makroekonomiczne na Litwie w latach Tablica 2. Udział głównych sektorów gospodarki w PKB na Litwie w latach Tablica 3. Przewozy ładunków i pasaerów w latach Tablica 4. Wskaniki charakteryzujce rynek pracy na Litwie w latach Tablica 5. Wybrane wskaniki poziomu ycia nowych krajów Tablica 6. Przebieg I etapu prywatyzacji przedsibiorstw pastwowych na Litwie Tablica 7. PKB na Litwie w latach według typów własnoci Tablica 8. Przebieg II etapu prywatyzacji przedsibiorstw pastwowych na Litwie Tablica 9. Najwiksze transakcje prywatyzacyjne zawarte przez inwestorów zagranicznych Tablica 10. Dochody, wydatki i saldo skonsolidowanego budetu pastwa na Litwie Tablica 11. Rachunek obrotów biecych bilansu płatniczego na Litwie w latach Tablica 12. Rozwój sektora bankowego na Litwie w latach Tablica 13. Wskaniki poday pienidza i oficjalne rezerwy zagraniczne na Litwie Tablica 14. Zagraniczny kapitał poyczkowy na Litwie w latach Tablica 15. Wybrane wskaniki Giełdy Papierów Wartociowych w Wilnie Tablica 16. Wybrane wskaniki rynku ubezpieczeniowego na Litwie w latach Tablica 17. Ocena wiarygodnoci inwestycyjnej i kredytowej Litwy przez agencje rankingowe. 77 Tablica 18. Zagraniczne inwestycje bezporednie na Litwie w latach Tablica 19. Obroty handlu zagranicznego Litwy w latach Tablica 20. Struktura towarowa eksportu w latach Tablica 21. Struktura towarowa importu w latach Tablica 22. Struktura eksportu i importu Litwy według głównych partnerów w 2003 roku Tablica 23. Handel zagraniczny Polski i Litwy w latach (w mln USD) Tablica 24. Struktura towarowa eksportu na Litw w latach Tablica 25. Struktura towarowa importu z Litwy w latach Tablica 26. Najwiksze polskie inwestycje na Litwie

8 8 Spis treci WYKRESY I MAPY: Mapa pogldowa Litwy...9 Wykres 1. Wyniki wyborów w padzierniku Wykres 2. Porównanie dynamiki PKB Litwy na tle innych krajów w latach Wykres 3. Struktura rynku sektora ICT na Litwie w 2002 roku (mln EUR) Wykres 4. Liczba uytkowników telefonów komórkowych na Litwie w latach Wykres 5. Skumulowana warto kredytów zagranicznych na Litwie Wykres 6. Obroty na GPW w Wilnie w latach Wykres 7. Geograficzna struktura zagranicznych inwestycji bezporednich Wykres 8. Warto bezporednich inwestycji zagranicznych w krajach bałtyckich Wykres 9. Struktura eksportu towarów w 2003 roku Wykres 10. Struktura importu towarów w 2003 roku Wykres 11. Główne grupy towarowe w wymianie handlowej midzy Litw i Polsk... 96

9 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 9 I. INFORMACJE OGÓLNE Połoenie i klimat Litwa jest połoona w Europie Wschodniej, na południowo-wschodnim wybrzeu Morza Bałtyckiego. Graniczy od północy z Łotw (588 km), od wschodu z Białorusi (660 km), na południowym zachodzie z Polsk (103 km), oraz z Rosj przez Obwód Kaliningradzki (273 km). Granica morska wynosi 90 km. Litwa jest najwikszym z trzech pastw bałtyckich, jej powierzchnia wynosi 65,3 tys. km² i jest wiksza ni Belgii, Danii, Holandii i Szwajcarii. Mapa pogldowa Litwy ródło: The General Libraries, The University of Texas at Austin

10 10 Informacje ogólne Dopiero w czerwcu 2003 roku Litwa zakoczyła proces ratyfikacji granic z ssiadami. Umowa 1 w sprawie granicy z Rosj podpisana przez prezydentów obu krajów w 1997 roku została ratyfikowana po dwóch latach przez litewski sejm, za przez rosyjsk Dum po szeciu, co przypisywane jest powodom politycznym. Ostatnie negocjacje dotyczyły przede wszystkim udzielenia stronie rosyjskiej ułatwie w komunikacji tranzytowej z Obwodem Kaliningradzkim przez terytorium Litwy po wejciu kraju do Unii Europejskiej. Wybrzee morskie jest przewanie niskie i wyrównane, wntrze kraju za nizinne z licznymi formami polodowcowymi. Na południowym wschodzie rozciga si Pojezierze Litewskie, a na północnym zachodzie Pojezierze mudzkie, midzy nimi ley rozległa i bagnista Nizina rodkowolitewska, któr przecinaj liczne rzeki. Najwiksz z nich jest Niemen. Na Litwie znajduje si ponad 3 tysice jezior o powierzchni powyej 0,5 hektara. Grunty orne zajmuj 70 % powierzchni kraju, za lasy 27,6 %, z czego ponad połowa przypada na lasy iglaste. Tereny łowieckie bogate s w łosie, sarny, dziki, lisy, zajce, kuny, wydry, borsuki, rysie oraz ptactwo. Klimat jest wypadkow wpływów morskich i kontynentalnych. rednia temperatura stycznia wynosi 4,9 C, za lipca +17,2 C. Okres wegetacji rolin trwa od 169 do 202 dni. Ludno i jzyk Według danych na dzie 1 lipca 2004 roku Litw zamieszkuje 3,436 mln osób, w tym 68 % stanowi ludno miejska, a 32 % wiejska. Liczba mieszkaców Litwy stale si zmniejsza w okresie od 1992 do 2004 roku zmalała o 260 tysicy. Zmniejszyła si równie ilo zwieranych małestw. W roku 1990 było ich 36,3 tys., za w 2001 ponad dwukrotnie mniej bo 15,8 tys. Małestw posiadajcych dzieci jest 510 tys. (53 % ogółu rodzin). Co drugie z nich wychowuje tylko jedno dziecko. Zwiksza si co roku emigracja, jej rozmiary s jednak trudne do oszacowania poniewa przewaajc jej cz stanowi niezadeklarowane wyjazdy. 1 W czerwcu 2003 roku rosyjski parlament zakoczył ratyfikacj umowy o readmisji nielegalnych uchodców. Dotyczy ona równie nielegalnych uchodców z krajów trzecich, którzy przybyli na Litw z Rosji. Ratyfikacja umowy o readmisji i o granicy z Litw były podstawowymi warunkami, aby Litwa od 1 lipca 2003 roku wprowadziła dla obywateli rosyjskich ulgowy system przejazdów przez jej terytorium z Kaliningradu oraz do tego miasta bez wizy.

11 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 11 Gsto zaludnienia wynosi 56,9 osoby na km². Ludno narodowoci litewskiej stanowi 83,5 %, rosyjskiej 6,3 %, polskiej 6,7 % i białoruskiej 1,2 %. Pozostałe 2,3 % to przede wszystkim Ukraicy, ydzi, Łotysze, Niemcy, Tatarzy i Cyganie. Litwa jest krajem zamieszkałym w wikszoci przez chrzecijan wyznania rzymskokatolickiego. Znajduj si tam równie kocioły innych wyzna, czego wiadectwem s cerkwie oraz synagogi i meczety. Dominuje jzyk litewski bdcy jzykiem pastwowym i nalecy do bałtyckiej rodziny jzyków indoeuropejskich. Jzyk litewski zachował znacznie wicej archaicznych dyftongów oraz cech morfologicznych ni pozostałe współczesne jzyki indoeuropejskie. W kraju bez trudu mona porozumie si po rosyjsku, a take po polsku, szczególnie w Wilnie, gdzie znajomo jzyka polskiego jest do powszechna. Coraz wicej osób, szczególnie młodych, posługuje si jzykiem angielskim lub niemieckim. Zasoby naturalne i surowce energetyczne Litwa posiada bardzo mało własnych surowców naturalnych. Poza ziemi uprawn i lasami istniej tu niewielkie złoa ropy naftowej i gazu, odkryte w wyniku eksploatacji torfu oraz takich uytecznych kopalin jak piasek, wapno, wir i glina. Wystpuj te niewielkie złoa rud metali. Ten stan rzeczy powoduje, e przemysł Litwy jest w wysokim stopniu zaleny od importu podstawowych surowców. Ustrój polityczny Litwa jest krajem, w którym od momentu odzyskania niepodległoci w 1991 roku działaj procedury demokratyczne. Kraj ten jest republik parlamentarn. W odrónieniu od pozostałych dwóch krajów bałtyckich, prezydent jest wybierany na Litwie w wyborach powszechnych. Organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament (sejmas) wybierany równie w wyborach powszechnych. W parlamencie zasiada 141 posłów wybieranych na czteroletni kadencj. Władz wykonawcz sprawuje gabinet ministrów na czele z premierem. O najistotniejszych kwestiach litewskiej polityki zagranicznej decyduje prezydent we współpracy z rzdem, odpowiadajcym za jej realizacj. Formalnie jednak premier moe znaczco zmniejszy jego wpływ na kreowanie polityki zagranicznej. Prezydent zatwierdza kandydatów na ambasadorów, których proponuje mu Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Prezydent przedstawia Sejmowi kandydatów na premiera, szefów słub siłowych i specjalnych. Ma on prawo weta, które Sejm moe odrzuci wikszoci 60 % głosów. Wprowadzanie reform gospodarczych ley w gestii rzdu, jednak decyzje o prywatyzacji przedsibiorstw uznawanych za strategiczne dla gospodarki (np. w

12 12 Informacje ogólne sektorze energetycznym i transporcie) musz uzyska akceptacj parlamentu. Za bezpieczestwo pastwa odpowiadaj prezydent, parlament i rzd. W czerwcu 2004 roku na Litwie po raz pierwszy w Europie rodkowo-wschodniej zakoczył si proces usuwania prezydenta z urzdu. Prezydent Rolandas Paksas został usunity pod zarzutem trzykrotnego pogwałcenia Konstytucji i jednoczenie utracił wszystkie przywileje prezydenckie 2. Do momentu wybrania nowego prezydenta obowizki głowy pastwa przejł przewodniczcy Sejmu Arturas Paulauskas. Przedterminowe wybory prezydenckie odbyły si w czerwcu 2004 roku wraz z wyborami do Europarlementu. W drugiej ich turze zwycistwo odniósł były prezydent Valdas Adamkus. W lipcu 2004 roku Sejm dokonał zmian w konstytucji: wprowadzono zasad nadrzdnoci prawa unijnego nad prawem krajowym oraz ustalono stały termin wyborów parlamentarnych, ma to by druga niedziela padziernika w czwartym (ostatnim) roku kadencji parlamentu. Partie polityczne Wszystkie partie na Litwie mog działa na równych prawach, musz jednak by zarejestrowane w Ministerstwie Sprawiedliwoci. Partie polityczne z innych krajów nie mog angaowa si w wewntrzne sprawy polityczne Litwy. W dniu 15 lipca 2004 roku Sejm Litwy znowelizował ordynacj wyborcz. Przywrócił zapis o przeprowadzeniu wyborów w dwóch turach: zwycizc w okrgu jednomandatowym zostaje ten kandydat, który uzyska ponad 50 % głosów (dotychczas wystarczała zwykła wikszo). Od 2000 roku na Litwie nie ma politycznej cigłoci w Sejmie. Odbywajce si co cztery lata wybory zmieniaj radykalnie skład Sejmu. W marcu 2000 roku po omiu latach poparcie społeczne utracił rzdzcy przez cztery lata Zwizek Ojczyzny, za rzdy przejły ugrupowania, które dotychczas nie sprawowały władzy Zwizek Liberałów oraz Nowy Zwizek (socjalliberałów). Oprócz tych dwóch partii do sejmu weszli przedstawiciele Akcji Wyborczej Polaków na Litwie, Partii Chrzecijasko- Demokratycznej oraz Zwizku Centrum. Natomiast po ostatnich wyborach w padzierniku 2004 roku do Sejmu oprócz ju istniejcych partii weszły zupełnie nowe ugrupowania: Partia Pracy, Koalicja byłego prezydenta Rolandasa Paksasa, oraz Zwizek Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji (patrz wykres 1). 2 W padzierniku 2004 roku Sd RL uniewinił byłego prezydenta z zarzutu pogwałcenia Konstytucji.

13 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 13 W wyniku negocjacji na pocztku listopada utworzono koalicj w skład której wchodz nastpujce partie: Partia Pracy, Koalicja Socjaldemokratów i Socjalliberałów, Zwizek Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji. Jednak nadal s rozwaane i inne moliwe wersje składu koalicji. Wykres 1. Wyniki wyborów w pa dzierniku 2004 Liczba posłów w Sejmie RL Posłowie niezaleni 5 Akcja Wyborcza Polaków na Litwie 2 Zwizek Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji Koalicja eksprezydenta R.Paksasa Centryci Liberalni 18 Konserwatyci (Zwizek Ojczyzny) 25 Koalicja Socjaldemokratów i Socjalliberałów 31 Partia Pracy ródło: Sejm RL Podział administracyjny kraju Litwa podzielona jest na 10 okrgów: wileski, alytuski, kownieski, kłajpedzki, mariampolski, poniewieski, szawelski, tauroski, uciaski, telszeski, złoonych z 60 samorzdów terytorialnych miejskich i rejonowych. Samorzdy (merostwa) tworzone s z uwzgldnieniem gstoci zaludnienia, w miejscowociach posiadajcych rozwinity przemysł, lub majcych status miejsc wypoczynkowych albo leczniczych. W ramach samorzdów działa administracja lokalna, tj. starostwa. Na terytorium Litwy znajduje si 106 miast. Do najwikszych z nich nale: stolica Wilno (Vilnius) 541 tys. mieszkaców, Kowno (Kaunas) 376,6 tys., Kłajpeda 192 tys., Siauliai 133,5 tys. oraz Panevezys 119,4 tys.

14 14 Informacje ogólne Sdownictwo Litewski system prawny opiera si na tradycyjnym systemie europejskim. W okresie kiedy Litwa była czci Zwizku Radzieckiego prawo litewskie było dostosowane do norm obowizujcych w ZSRR. Od 1990 roku litewski system prawny był stopniowo reformowany, tak aby mógł sprosta wymogom demokratyzacji ycia społecznego i rozwoju wolnego rynku. W przededniu wejcia Litwy do Unii Europejskiej głównym priorytetem dla reformatorów prawa jest dostosowanie go do standardów europejskich. Głównym ciałem ustawodawczym stanowicym prawo na Litwie jest parlament. Poszczególne dziedziny prawa s skodyfikowane w Kodeksach: Prawa Cywilnego, Prawa Karnego, Postpowania Cywilnego, Postpowania Karnego, Prawa Rodzinnego, Kodeksie Prawa Zwyczajowego, itp. Na system regulacji prawnych składaj si midzy innymi Konstytucja Republiki Litewskiej, prawo konstytucyjne, rezolucje parlamentu i rzdu, dekrety wydawane przez prezydenta oraz inne akty prawne wydawane przez instytucje rzdowe i władze lokalne. Wszelkie akty prawne obowizujce na Litwie, jak równie traktaty midzynarodowe i konwencje, musz by zgodne z Konstytucj. Zgodnie z obowizujcym na Litwie prawem, wydawane akty nabieraj mocy prawnej po uprzednim obwieszczeniu przez prezydenta kraju (lub w niektórych przypadkach przez Marszałka Sejmu) i opublikowaniu w Valstybes žinios (oficjalnej gazecie). Litewski System Sdownictwa składa si z sdów powszechnych, rozstrzygajcych sprawy z zakresu prawa cywilnego i karnego. Nale do niego Sd Najwyszy, Sdy Apelacyjne, Sdy Rejonowe i Lokalne. W 1999 roku utworzony został system wyspecjalizowanych sdów administracyjnych. Składa si on z Najwyszego Sdu Administracyjnego, Wyszego Sdu Administracyjnego i Rejonowych Sdów Administracyjnych. Sdziowie Sdu Najwyszego s powoływani przez Parlament, natomiast sdziowie Sdów Apelacyjnych s mianowani przez prezydenta po zatwierdzeniu przez parlament. Sdziów Sdów Rejonowych i Lokalnych powołuje prezydent. Prawo litewskie nie stosuje doktryny precedensu. Rozwija si obecnie zasada stałoci decyzji stare decisis w rozstrzygniciach prawnych. Od lipca 1998 roku orzeczenia Sdu Najwyszego s monitorowane przez inne sdy, instytucje rzdowe i pozarzdowe. Kolejnym organem sdowniczym na Litwie jest Sd Konstytucyjny. Nie jest on czci litewskiego systemu sdownictwa, lecz niezalenym ciałem, którego celem jest rozstrzyganie o zgodnoci z konstytucj wszelkich aktów prawnych wydawanych przez parlament, prezydenta czy rzd.

15 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 15 II. UWARUNKOWANIA GEOPOLITYCZNE Kraje bałtyckie Pod pojciem republiki bałtyckie w niniejszej ksice rozumie si pastwa bałtyckie znajdujce si w regionie Morza Bałtyckiego, tj. Litw, Łotw i Estoni, które odzyskały niepodległo na pocztku lat 90, po długim okresie przymusowego włczenia ich do ZSRR. Litwa, Łotwa i Estonia s pastwami, w których od 13 lat obowizuj procedury demokratyczne. W dziedzinie polityki zagranicznej niepodwaalnym priorytetem krajów bałtyckich stało si członkostwo w strukturach NATO i Unii Europejskiej. Kraje te nale ju zarówno do NATO, jak i do UE (od maja 2004 roku podobnie jak Polska). Wszystkie 3 kraje bałtyckie s obecnie w trakcie dostosowywania swoich gospodarek oraz systemów instytucjonalnych do wymogów UE. Chodzi przede wszystkim o spełnienie wymogów kryterium kopenhaskiego, gdzie stawia si nacisk na konieczno stworzenia podstaw dla demokracji i gospodarki rynkowej. Postp, jaki poczyniły te kraje przyczynił si ju do uzyskania przez nie lepszych wyników gospodarczych w porównaniu z niektórymi krajami WNP. Organizacje midzynarodowe znacznie wyej oceniaj take poziom respektowania w krajach bałtyckich swobód politycznych i obywatelskich. Rada Pastw Morza Bałtyckiego (RPMB) Morze Bałtyckie jest przykładem unikatowego w skali wiata procesu integracji. Tosamo bałtycka i współodpowiedzialno za morze, wynikajca m.in. z koniecznoci ochrony rodowiska naturalnego stały si wyzwaniem, które jednoczyło i integruje nadal wszystkie pastwa bałtyckie, mimo drastycznych niegdy podziałów politycznych. Od czasu załamania si powojennego ładu politycznego na kontynencie europejskim w 1989 roku region Morza Bałtyckiego przeszedł głbokie zmiany: w Polsce dokonały si przeobraenia ustrojowe i gospodarcze; nastpiło zjednoczenie Niemiec, za Szwecja i Finlandia, a nieco póniej Polska, Litwa, Łotwa i Estonia przystpiły do Unii Europejskiej. Tak wic zapocztkowany w 1989 roku proces głbokich zmian trwa nadal i zatacza coraz szersze krgi. Przemiany polityczne pocignły za sob przewartociowanie polityki zagranicznej prawie wszystkich pastw Europy, w stosunku do regionu Morza Bałtyckiego, który szybko zaczł nabiera dla poszczególnych partnerów nowego, wikszego znaczenia.

16 16 Uwarunkowania geopolityczne Jesieni 1991 roku Dania i Niemcy wystpiły z inicjatyw utworzenia nowego ugrupowania politycznego w regionie Morza Bałtyckiego. Idei tej przywiecała przede wszystkim wola sprzyjania stabilizacji politycznej i ekonomicznej w tej czci Europy. W dniach 5-6 marca 1992 roku w Kopenhadze spotkali si ministrowie spraw zagranicznych Danii, Estonii, Finlandii, Litwy, Łotwy, Niemiec, Norwegii, Polski, Rosji i Szwecji. Przyjto deklaracj załoycielsk RPMB i jej mandat. Postanowiono, i Rada ma stanowi forum ogólnej koordynacji i kierowania współprac regionaln. Szczególne znaczenie przywizuje si do tworzenia demokratycznych instytucji, wspomagania rozwoju gospodarczego, rozwoju kultury, ochrony rodowiska, zapewniania bezpieczestwa radiologicznego i jdrowego oraz spraw społecznych. Członkami RPMB s: Dania, Estonia, Finlandia, Islandia (od 1995 roku), Litwa, Łotwa, Niemcy, Norwegia, Polska, Rosja, Szwecja i Komisja Europejska. Status obserwatora uzyskały: Francja, Holandia, Słowacja, Ukraina, Wielka Brytania, Włochy i USA. Wyej wspomniane priorytety znajduj odzwierciedlenie w strukturze Rady obejmujcej trzy grupy robocze: - ds. wspierania instytucji demokratycznych, - ds. współpracy gospodarczej, - ds. bezpieczestwa radiologicznego i nuklearnego. Do głównych zada RPMB nale: - sprzyjanie rozwojowi wszechstronnej współpracy regionalnej, - koordynacja i inicjowanie współpracy regionalnej, - sprzyjanie przepływowi informacji. Od czerwca 2003 roku do 21 czerwca 2004 roku przewodnictwo w RPMB sprawowała Estonia. Natomiast podczas Szczytu w Estonii w czerwcu 2004 roku, po raz drugi w historii objła je Polska. Wanym elementem obecnej polskiej kadencji bdzie dyskusja na temat przyszłoci współpracy regionalnej. Zmiany w midzynarodowym otoczeniu i postpy integracji wymuszaj bowiem konieczno dostosowania si do nowych form współpracy w RPMB. Szczególnego znaczenia temu regionowi nadaje obecno partnerów o zrónicowanym charakterze politycznym. Uwaa si, e RPMB powinna uzupełnia dialog prowadzony pomidzy UE a Rosj, poprzez wzbogacanie go o wtki współpracy regionalnej. Dotyczy to w szczególnoci Obwodu Kaliningradzkiego i jego uczestnictwa we współpracy regionalnej i transgranicznej, zgodnie z obecnymi realiami midzynarodowymi. Polska bdzie take wspiera m.in. wymian informacji midzy innymi ugrupowaniami regionalnymi (np. Nordyck Rad Ministrów, Rad Euroarktycznego Regionu Morza Barentsa, Rad Arktyczn i Inicjatyw rodkowoeuropejsk).

17 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 17 III. GOSPODARKA Informacje ogólne W gospodarce Litwy w okresie powojennym zaszły zasadnicze zmiany. Przed II wojn wiatow Republika Litewska była krajem wybitnie rolniczym, wytwarzajcym głównie produkty rolno-spoywcze. Po wojnie, władze radzieckie przeprowadziły fundamentalne zmiany ustrojowe. Naleały do nich: nacjonalizacja ziemi, przemysłu, banków i transportu. Kolektywizacja spowodowała rewolucj agrarn na wsi litewskiej. W cigu kilku lat zlikwidowano prywatne gospodarstwa chłopskie, a na ich miejsce utworzono kołchozy. Przemysł litewski rozwijał si jako cz składowa kompleksu gospodarki narodowej ZSRR. Decyzje inwestycyjne zapadały w Moskwie, a potrzeby samej republiki odgrywały drugorzdn rol i praktycznie nie miały wpływu na budow struktury gospodarki Litwy. Ze wzgldu na dogodne połoenie i stosunkowo, w porównaniu z innymi regionami ZSRR, rozwinit infrastruktur przemysłow, Litwa stała si miejscem wzmoonej ekspansji kapitału radzieckiego. W wyniku przymusowej industrializacji ponad wszelk miar został rozbudowany potencjał przemysłowy republiki. Cech charakterystyczn uprzemysłowienia była dominacja przemysłu rodków produkcji kosztem niedorozwoju przemysłu rodków konsumpcji. Mimo przestarzałej struktury przemysłu republiki bałtyckie, w porównaniu z pozostałymi republikami w ZSRR, plasowały si jednak na pierwszych miejscach pod wzgldem rozwoju społeczno-gospodarczego. Litwa, Łotwa i Estonia zajmowały 0,78 % powierzchni ZSRR, a ich ludno wynosiła 2,75 %, natomiast ich udział w Dochodzie Narodowym Zwizku Radzieckiego w roku 1990 wynosił 3,4 % 3. Produkcja przemysłowa w przeliczeniu na jednego mieszkaca była w Estonii i na Łotwie o ok. 40 %, a na Litwie o ok. 20 % wysza ni rednio w ZSRR. Poziom ycia ludnoci Estonii i Łotwy przewyszał rednio poziom dla ZSRR o %, a Litwy o %. Jednak na skutek narastajcej nierównowagi zewntrznej i wewntrznej tempo wzrostu gospodarczego na Litwie, pocztkowo do dynamiczne, w miar wyczerpywania si czynników ekstensywnych zaczynało słabn. Wyrany spadek tempa wzrostu, zauwaalny ju od połowy lat 70-tych, przekształcił si na przełomie lat 80-tych i 90- tych w głboki kryzys polityczno-ekonomiczny. W roku 1990 odnotowano spadek PKB o 5 % w porównaniu z rokiem Na podstawie roczników statystycznych.

18 18 Gospodarka W roku 1990, w momencie odzyskania niepodległoci, w gospodarce litewskiej dominował przemysł maszynowy, spoywczy i lekki, udział których stanowił ponad połow ogólnej produkcji przemysłowej. W kocu 1991 roku gospodarka litewska znajdowała si w stanie głbokiego załamania. Spadek produkcji pogłbiała utrata rynków zbytu oraz zakłócenia w dostawach i brak czci zamiennych. Towarzyszyło temu gwałtowane nasilenie si inflacji, która nastpnie przerodziła si w hiperinflacj. Pogarszała si sytuacja finansowa przedsibiorstw rosły wzajemne zobowizania. Coraz szybszy spadek wartoci pienidza powodował ucieczk od rubla. W wyniku postpujcej deprecjacji dochodów i zasobów pieninych uboały coraz szersze krgi społeczestwa. Litwa we współpracy z MFW przyjła radykalny program stabilizacji gospodarki. Od tego momentu rozpoczł si długotrwały proces transformacji systemowej. Na skutek bezprecedensowych zmian politycznych i gospodarczych zachodzcych we współczesnym wiecie pojawiła si moliwo utrwalenia niepodległoci Litwy poprzez integracj z Uni Europejsk oraz NATO. W czerwcu 1995 roku wszystkie trzy pastwa bałtyckie podpisały umow, na mocy której stały si członkami stowarzyszonymi Unii Europejskiej. Odtd istot strategii rozwoju gospodarczego Litwy jako pastwa stowarzyszonego było przygotowywanie si do zintegrowania si z wewntrznym, jednolitym rynkiem Unii Europejskiej. Dotychczasowy przebieg transformacji systemowej na Litwie mona podzieli na dwa etapy: pierwszy, lata , okres załamania gospodarki (tzw. recesja transformacyjna) oraz wprowadzenie pakietu radykalnej stabilizacji gospodarczej, drugi, lata , okres budowy gospodarki rynkowej, charakteryzujcy si oywieniem, wzrostem gospodarczym oraz tworzeniem nowych instytucji i zmianami struktury gospodarki. Aktualna sytuacja gospodarcza i kierunki rozwoju Na podstawie dostpnych danych statystycznych za rok 2003 mona wnioskowa, e wskaniki tempa wzrostu gospodarczego potwierdzaj dobr kondycj gospodarki litewskiej, która utrzymuje si od lat. Litwa potrafiła osign wysoki wzrost PKB, niski poziom inflacji i dobr dynamik eksportu, chocia saldo obrotów jest nadal ujemne, a take przycign inwestycje zagraniczne i zmniejszy bezrobocie. Poprawiła si równie sytuacja na rynku wewntrznym, ma miejsce wzrost konsumpcji. Zwikszyły si take rezerwy dewizowe.

19 LITWA - Przewodnik dla przedsibiorców 19 W latach PKB Litwy wzrósł o 27,2 %, eksport towarów i usług o 42 %, a import o 64 %. Wskaniki te odzwierciedlaj nie tylko ilociowe, ale i jakociowe zmiany w całej gospodarce. Najwolniej wzrastało rednie wynagrodzenie, o 7 %, co było spowodowane przede wszystkim stosunkowo wysok stop bezrobocia, któr udało si nieco zmniejszy dopiero w latach W roku 2003 ceny towarów konsumpcyjnych i usług zmniejszyły si o 1,3 %, był to kolejny rok, w którym odnotowano deflacj. Wpływ na to miały sezonowe obniki cen owoców i warzyw oraz niektórych gatunków misa, a take konkurencja pomidzy sieciami supermarketów. Jednym z najwaniejszych czynników deflacji był te wzrost kursu lita wzgldem dolara. PKB wzrósł w roku 2003 o 9 %, co jest najwyszym wskanikiem w krajach bałtyckich i w Europie rodkowej. Warto PKB na jednego mieszkaca w cenach stałych wyniosła 5334 USD. W roku 2003 wystpił wzrost we wszystkich sektorach gospodarki za wyjtkiem rybołówstwa. Najwikszy wzrost miał miejsce w energetyce (25 %), budownictwie (17 %), handlu hurtowym i detalicznym (11,1 %) oraz transporcie i łcznoci (6,8 %). Według wstpnych danych Departamentu Statystyki RL Produkt Krajowy Brutto mierzony w cenach biecych wyniósł w I kwartale 2004 roku 13,2 mld LTL (3820 LTL per capita), co oznaczało w cenach stałych wzrost w porównaniu z analogicznym kwartałem ubiegłego roku o 7,7 %. W II kwartale PKB osignł warto 15,1 mld litów, co oznaczało wzrost o 6,9 % w stosunku do II kwartału 2003 roku. W I półroczu 2004 roku, w stosunku do tego samego okresu poprzedniego roku, PKB Litwy zwikszył si o 7,3 %. Od strony popytowej - udział wydatków gospodarstw domowych w tworzeniu PKB wynosił 2/3 wydatków ogółem (wzrost ok. 3 %). W II kwartale 2004 roku inflacja zwikszyła si do 2 %. Jednak inflacja roczna mierzona w relacji czerwiec 2004 do czerwca 2003 wyniosła zaledwie 1,1 %.

20 20 Gospodarka Tablica 1. Wybrane wska niki makroekonomiczne na Litwie w latach Wyszczególnienie PKB (stopa wzrostu w %) 4,7 7,3 5,1-3,9 3,8 5,9 6,7 9,0 Stopa inflacji (%) 13,1 8,4 2,4 0,3 1,4 2,0-1,0-1,3 PKB per capita (USD, ceny stałe) Saldo bilansu handlowego (mln USD) Saldo na rachunku biecym (% PKB) -9,2-9,2-12,1-11,2-6,0-4,8-5,3-6,9 Kurs wymiany LTL/USD *, od 2002 LTL/EUR 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 4,0 3,4 3,4 Deficyt budetowy (% PKB) -2,5-1,0-1,3-0,3-1,6-1,5-2,1-2,0 Stopa bezrobocia (%) 7,1 5,9 6,4 8,4 11,5 12,5 11,3 10,3 Rezerwy dewizowe (mln USD) 834,3 1062,7 1460,0 1242,1 1358,6 1669,2 2419,7 3249,0 * Do 2002 roku kurs wymiany lita i dolara był stały (1:4). Od 2 lutego 2002 roku lit został powizany z euro (1 EUR=3,4528 LTL), kursy wymiany lita na inne waluty, w tym na USD, jest płynny. ródło: Lietuvos Statistikos Apvalga , 2002, Przegld Sytuacji Gospodarczej i Społecznej Litwy w roku 2002, Ministerstwo Gospodarki Litwy, luty Tablica 2. Udział głównych sektorów gospodarki w PKB na Litwie w latach (%) Wyszczególnienie Przemysł 29,0 27,7 25,2 23,6 22,3 23,8 25,3 24,2 20,4 Rolnictwo 9,3 13,3 11,7 10,1 10,7 6,9 6,4 7,0 6,2 Usługi 55,0 54,9 55,4 58,4 59,0 64,3 68,3 68,8 73,4 ródło: Na podstawie Lietuvos ukio apvalga. Według Eurostatu, w roku 2004 kraje bałtyckie wyprzedz Polsk pod wzgldem rozwoju gospodarczego. W roku 2003 Łotwa w porównaniu z innymi krajami obecnej Unii Europejskiej była najbiedniejsza pod wzgldem siły nabywczej dochodu narodowego przypadajcego na jednego obywatela, ale w roku 2004 minimalnie wyprzedzi Polsk. Natomiast Litwa w roku 2005 przekroczy psychologiczny próg jakim jest 50 % dochodu narodowego krajów UE. Jednak pomimo tych niezaprzeczalnych osigni poziom ycia ludnoci jest na Litwie nadal o wiele niszy ni w wikszoci krajów tzw. starej Europy.

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel - Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i &rednich Przedsi'biorstw... 9 Streszczenie raportu... 11 $. Stan sektora ma!ych i "rednich

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

Wersja 1.0. 7. Załczniki

Wersja 1.0. 7. Załczniki 7. Załczniki W załcznikach zamieszcza si najczciej: - Słownik uywanych terminów - Harmonogram realizacji planu - Dane techniczne produktu - Badania rynku - Stan zapyta na oferowane wyroby oraz stan ju

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1 !"# #$ Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. str. 1 Pozytywne trendy Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 str. 2 %& wg MSSF / zysk brutto 591 63% zysk netto 463 63% ROE brutto 34,0% 11,7 pp. ROE netto 26,6%

Bardziej szczegółowo

Brama Unii Celnej: Białoruś. Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej

Brama Unii Celnej: Białoruś. Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej Brama Unii Celnej: Białoruś 1 UNIA CELNA Powierzchnia: 20 031 000 km² Ludność: 169 mln. PKB: USD 2,7 bln. (4 % światowego PKB) Handlowy obrót zewnętrzny: USD 913 mld. 2 Co daje Unia Celna i WPG? Swobodny

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP)

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) str. 1 Załcznik Nr 1 Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) Działanie 1.4 Wzmocnienie współpracy midzy sfer badawczo-rozwojow

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi

Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Warszawa, dnia 26 lutego roku Prowadzenie biznesu i inwestowanie na Białorusi Nowe możliwości dla polskiego biznesu 1 Białoruś. Fakty Stolica Mińsk Powierzchnia całkowita 207 600 km² Liczba ludności ()

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 marca 2005 r. odmawiajca uwzgldnienia wniosku o zobowizanie Zarzdu Banku, do wykrelenia danych osobowych dotyczcych Skarcego z Bankowego

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA

WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Aktywność Polski na rynku międzynarodowym realizowana jest w trzech głównych obszarach: 1. Udziału w tworzeniu wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej uwzględniającej interesy

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA Projekt z dnia 22.03.2006 Załcznik do uchwały Nr Rady Ministrów z dnia r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA 1 Wstp Rzdowy program wyrównywania warunków

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny SA-Q III/2005. Koszaliskie Przedsibiorstwo Przemysłu Drzewnego SA (nazwa emitenta)

Raport kwartalny SA-Q III/2005. Koszaliskie Przedsibiorstwo Przemysłu Drzewnego SA (nazwa emitenta) Raport kwartalny Zgodnie z 54 Załcznika Nr 1 do Uchwały Nr 29/01 Rady Nadzorczej Spółki Akcyjnej Centralna Tabela Ofert z dnia 30 padziernika 2001 r. - Regulamin obrotu (z pón. zm.) (dla emitentów papierów

Bardziej szczegółowo

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU

MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU MAZOWSZE PARTNEREM DLA TWOJEGO BIZNESU POLSKA Centralna lokalizacja Międzynarodowy partner handlowy MOSKWA 1200 km LONDYN 1449 km BERLIN PRAGA WILNO RYGA KIJÓW 590 km 660 km 460 km 660 km 690 km POLSKA

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Warszawa-Rzeszów, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ruch graniczny oraz wydatki cudzoziemców w Polsce i Polaków za granicą

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA IV KWARTAŁ 2008 ROKU INFORMACJE DODATKOWE

SPRAWOZDANIE ZA IV KWARTAŁ 2008 ROKU INFORMACJE DODATKOWE SPRAWOZDANIE ZA IV KWARTAŁ 2008 ROKU INFORMACJE DODATKOWE Zduska Wola, dnia 13 lutego 2009 roku I. Kursy EURO przyjte do przeliczania wybranych danych finansowych. Poszczególne pozycje aktywów i pasywów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) ROZPORZDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia 5 lipca 2004 r. w sprawie wysokoci opłat za czynnoci administracyjne zwizane z wykonywaniem transportu drogowego oraz za egzaminowanie i wydanie certyfikatu

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku nformacj opracowano w Zespole Bada, Analiz i nformacji czerwiec 2007 r. Według stanu na 31 maja 2007 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzdach pracy województwa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm.

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. ) w zwizku z wnioskiem podatnika XXXXXX z dnia 10.11.2005r., uzupełnionego

Bardziej szczegółowo

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Gdzie jesteśmy 30 lokalizacji Dostępne 378 ha Komunikacja Granica Uni Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim, Federacją

Bardziej szczegółowo

ŁOTWA. Przewodnik dla przedsibiorców. Wydanie drugie rozszerzone. z suplementem (maj 2005) Warszawa, padziernik 2004

ŁOTWA. Przewodnik dla przedsibiorców. Wydanie drugie rozszerzone. z suplementem (maj 2005) Warszawa, padziernik 2004 ŁOTWA Przewodnik dla przedsibiorców Wydanie drugie rozszerzone Warszawa, padziernik 2004 z suplementem (maj 2005) Przewodnik wydany pod patronatem Ministerstwa Gospodarki i Pracy przez Biuro Promocji Inwestycji

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł. Dział 700 Gospodarka mieszkaniowa 200 400 zł

Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł. Dział 700 Gospodarka mieszkaniowa 200 400 zł Załcznik nr 1 PLAN DOCHODÓW BUDETOWYCH GMINY CISEK na 2006 rok Dział 010 Rolnictwo i łowiectwo 398 666 zł Rozdział 01028 Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych 398 666 zł 6260 Dotacje otrzymane z funduszy celowych

Bardziej szczegółowo

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r.

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Wieloletni program współpracy samorzdu Powiatu Krasnostawskiego z organizacjami pozarzdowymi oraz z podmiotami

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11

Spis treści. Wstęp 11 Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1 Tendencje w rozwoju społeczeństwa niemieckiego 14 1.1. Podstawowe dane liczbowe i cechy społeczeństwa Niemiec 14 1.2. Sytuacja ekonomiczna niemieckich gospodarstw domowych

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04 Decyzja GIODO z dnia 4 padziernika 2004 r. nakazujca udostpnienie operatorowi telefonii komórkowej, udostpnienie Komendantowi Stray Miejskiej, danych osobowych abonenta telefonu komórkowego, w zakresie

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

23.2. Liczba studentów

23.2. Liczba studentów 23.1. Wprowadzenie Ju w latach 60. XX w. podjte zostały istotne badania dotyczce efektywnoci inwestycji w kształcenie. Efektywno ta dotyczyła głównie skali makroekonomicznej i odnosiła si w szczególnoci

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO DLA MIASTA ZIELONA GÓRA, JEGO JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ORAZ SPÓŁEK KOMUNALNYCH.

REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO DLA MIASTA ZIELONA GÓRA, JEGO JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ORAZ SPÓŁEK KOMUNALNYCH. REGULAMIN KONKURSU OFERT NA WYBÓR BROKERA UBEZPIECZENIOWEGO DLA MIASTA ZIELONA GÓRA, JEGO JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ORAZ SPÓŁEK KOMUNALNYCH. I. INFORMACJE PODSTAWOWE Prezydent Miasta Zielona góra ogłasza

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Rozdział IX. Sektor finansów publicznych. 1. Kształt sektora finansów publicznych

Rozdział IX. Sektor finansów publicznych. 1. Kształt sektora finansów publicznych Rozdział IX Sektor finansów publicznych 1. Kształt sektora finansów publicznych Trwały rozwój gospodarczy wymaga stabilnych i zdrowych finansów publicznych. Finanse publiczne s z jednej strony odbiciem

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

ALEKSANDER MAKSIMCZUK. Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie siq nowej jakosci polskich granic panstwowych

ALEKSANDER MAKSIMCZUK. Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie siq nowej jakosci polskich granic panstwowych ALEKSANDER MAKSIMCZUK GRANICE PANSTWOWE, RELACJE Z SASIEDZTWEM GOSPODARCZYM I WSCHODNIE POGRANICZE POLSKI W DOBIE TRANSFORMACJI, INTEGRACJI I GLOBALIZACJI Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4

Spis treś ci 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ NE ADRESY 4 Spis treś ci 1. ZASADY ZAKŁADANIA I PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ.. 2 1.1. OMÓWIENIE FORM PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ... 2 1.2. REJESTRACJA PODMIOTU... 3 2. SYSTEM PODATKOWY... 3 3. WAŻ

Bardziej szczegółowo

3.8. Ochrona przed naturalnymi niebezpieczestwami 3.9. Ochrona przed promieniowaniem radioaktywnym 3.10. Inne badania nad rodowiskiem

3.8. Ochrona przed naturalnymi niebezpieczestwami 3.9. Ochrona przed promieniowaniem radioaktywnym 3.10. Inne badania nad rodowiskiem NABS 1992 1 Eksploracja i eksploatacja ziemi 1.0. Badania ogólne 1.1. Poszukiwania surowców mineralnych, ropy naftowej i gazu 1.2. Eksploracja i eksploatacja dna morskiego 1.3. Skorupa i płaszcz ziemi

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie Jan Masalski Radca Poznań, 11.12.2014 Porównanie potencjału obu krajów Wyszczególnienie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wiesława Ziółkowska. Finanse publiczne. Teoria i zastosowanie. Wydanie pite zmienione i uzupełnione

Wiesława Ziółkowska. Finanse publiczne. Teoria i zastosowanie. Wydanie pite zmienione i uzupełnione Wiesława Ziółkowska Finanse publiczne Teoria i zastosowanie Wydanie pite zmienione i uzupełnione Wydawnictwo Wyszej Szkoły Bankowej Pozna 2012 Wydanie pierwsze 2000, drugie 2002, trzecie 2005, czwarte

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

Formy inwestycji zagranicznych w Polsce

Formy inwestycji zagranicznych w Polsce Elżbieta Ostrowska Uniwersytet Wrocławski Formy inwestycji zagranicznych w Polsce Napływ kapitału zagranicznego regulowany jest w każdym kraju goszczącym przez pakiet aktów prawnych dotyczących różnych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r.

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r. UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 2007 r. w sprawie przystpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Zielona Góra. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

Polskie 10 lat w Unii

Polskie 10 lat w Unii Polskie 10 lat w Unii Polityczne aspekty członkostwa -jak Polska zmieniła Europę Dobra sytuacja ekonomiczna w czasach kryzysu BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE KORZYSTNY BUDŻET UE NA LATA 2014-2020 Euroentuzjazm

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18

SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r :25:18 SYTUACJA SPOŁECZNO- EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015 r. 2016-07-26 12:25:18 2 SYTUACJA SPOŁECZNO-EKONOMICZNA PODMIOTÓW PÓŁNOCNO ZACHODNIEGO OKRĘGU FEDERLANEGO W 2015

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 WZÓR Załcznik nr 6 MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.5:

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 15 maja 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Od akcesji Polski do UE obroty towarami rolno-spożywczymi sukcesywnie rosną. Trend

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

1 ISL, Shipping Statistics 2001.

1 ISL, Shipping Statistics 2001. 1 UZASADNIENIE Wstp Celem ustawy jest wprowadzenie w Polsce instytucji podatku tonaowego, majc na wzgldzie potrzeb dostosowania warunków działania armatorów krajowych do warunków działania armatorów pastw

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Przepisy ogólne

Rozdział 1 Przepisy ogólne ROZPORZDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 17 listopada 1998 r. w sprawie ogólnych warunków obowizkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoci cywilnej podmiotu przyjmujcego zamówienie na wiadczenia zdrowotne za

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.)

USTAWA. z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Dz.U.98.108.685 2000.07.15 zm. Dz.U.00.48.550 USTAWA z dnia 17 lipca 1998 r. o poyczkach i kredytach studenckich. (Dz. U. z dnia 21 sierpnia 1998 r.) Art. 1. 1. Studenci szkół wyszych, o których mowa w

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

obejmuje usług w zakresie tłumacze (z jzyka polskiego na jzyk obcy, a take z jzyka obcego

obejmuje usług w zakresie tłumacze (z jzyka polskiego na jzyk obcy, a take z jzyka obcego Warszawa: wiadczenie usług w zakresie tłumacze jzykowych ZP_9_2012 Numer ogłoszenia: 43569-2012; data zamieszczenia: 23.02.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Zamieszczanie ogłoszenia: obowizkowe. Ogłoszenie

Bardziej szczegółowo

GRUPA: FOKI Polska, Rzeczpospolita Polska państwo unitarne w Europie Środkowej położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT MINISTRA BUDOWNICTWA

KOMUNIKAT MINISTRA BUDOWNICTWA KOMUNIKAT MINISTRA BUDOWNICTWA 1) z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie ustalenia minimalnych wymogów programowych dla studiów podyplomowych w zakresie zarzdzania nieruchomociami Na podstawie art. 196 ustawy

Bardziej szczegółowo

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU

WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU WIADECTWO INNOWACYJNOCI PRODUKTU I. ZAKRES wiadectwo innowacyjnoci produktu dla ASTEC Sp. z o.o. dotyczy prototypu produktu MDT (Magik Development Tools) w fazie studium wykonalnoci. ASTEC Sp. z o.o. ul.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o podatku tonaowym. Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania

USTAWA. z dnia... o podatku tonaowym. Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania 1 Projekt USTAWA z dnia... o podatku tonaowym Rozdział 1 Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 1. 1. Ustawa reguluje opodatkowanie, niektórych przychodów osiganych przez armatorów eksploatujcych morskie

Bardziej szczegółowo

Polsko-Czeska Współpraca gospodarcza Wojciech Pobóg-Pągowski I Radca WPHI Ambasady PR w Pradze

Polsko-Czeska Współpraca gospodarcza Wojciech Pobóg-Pągowski I Radca WPHI Ambasady PR w Pradze Polsko-Czeska Współpraca gospodarcza Wojciech Pobóg-Pągowski I Radca WPHI Ambasady PR w Pradze 14 listopada 2013 r. Republika Czeska - 10,5 mln obywateli - PKB per capita 2012 (79% średniej UE 27) - PKB

Bardziej szczegółowo

Pól szarych nie wypełnia ubiegajcy si o dofinansowanie realizacji projektu

Pól szarych nie wypełnia ubiegajcy si o dofinansowanie realizacji projektu Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora ywnociowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 w zakresie działania

Bardziej szczegółowo

Ułatwianie startu młodym rolnikom

Ułatwianie startu młodym rolnikom Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ułatwianie startu młodym rolnikom Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-gospodarcza Uzbekistanu w okresie styczeń wrzesień 2015 roku 2015-12-21 06:34:50

Sytuacja społeczno-gospodarcza Uzbekistanu w okresie styczeń wrzesień 2015 roku 2015-12-21 06:34:50 Sytuacja społeczno-gospodarcza Uzbekistanu w okresie styczeń wrzesień 2015 roku 2015-12-21 06:34:50 2 Felietony 1.Produkt Krajowy Brutto Wg wstępnych danych Państwowego Komitetu ds. Statystyki RU, w okresie

Bardziej szczegółowo