Inwestycje energooszczędne dzięki zachętom finansowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Inwestycje energooszczędne dzięki zachętom finansowym"

Transkrypt

1 Zdjęcie: Nadolica, Fotolia.de Inwestycje energooszczędne dzięki zachętom finansowym Dostarczanie informacji i udzielanie porad odgrywa istotną rolę w uświadamianiu inwestorom konieczności podejmowania decyzji dotyczących efektywności energetycznej. Te miękkie działania są skuteczniejsze, jeśli towarzyszą im dodatkowe zachęty finansowe. W państwach członkowskich UE zakres zachęt finansowych skierowanych do sektora przemysłowego i usług jest dość szeroki. Oferowane są one w postaci uprzywilejowanych pożyczek, dotacji, systemu dopłat bezpośrednich lub ulg podatkowych i mają na celu redukcję (a czasami kompensatę) dodatkowych, w stosunku do standardowych inwestycji, kosztów technologii i komponentów energooszczędnych. Przykłady najlepszych praktyk ulga podatkowa z tytułu inwestycji w efektywność energetyczną (Belgia, Francja); obniżenie podatku z tytułu inwestycji energetycznych (EID), czyli przepis podatkowy zezwalający na dodatkowe odliczenia od zysku przed opodatkowaniem, po dokonaniu inwestycji w efektywność energetyczną (Holandia); program zwiększonych odliczeń podatkowych (ECA) w ramach którego firmy sektora usług mają możliwość 100%- owej amortyzacji określonego sprzętu energooszczędnego w roku poczynienia inwestycji (Wielka Brytania). W wielu państwach członkowskich programy pożyczek, dotacji oraz dopłat bezpośrednich oferowane są w celu poprawy wydajności energetycznej istniejących budynków mieszkalnych i zużycia energii w sektorze gospodarstw domowych. W większości przypadków nacisk położony jest na ulepszenie powłoki budynku i instalacji lub wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i systemów kogeneracyjnych (produkujących prąd i ciepło). Przykłady najlepszych praktyk wprowadzenie systemu dopłat bezpośrednich dla bloków mieszkalnych i domów wolnostojących lub bliźniaków (Finlandia); udzielanie dużych pożyczek i uruchamianie programów kredytowych (Austria, Niemcy), np. na rozszerzenie programu banku KfW Bank, którego celem jest dostosowanie istniejących budynków do norm emisji CO 2 (Niemcy); ustanowienie Energy Savings Trusts w Danii (http:www. elsparefonden.dk) i Wielkiej Brytanii (http://www.energysavingtrust.org.uk); we Włoszech, w celu zmniejszenia zużycia energii w sektorach mieszkaniowym, niemieszkalnym i sektorze usług, planowane jest zastąpienie żarówek świetlówkami kompaktowymi (świetlówki CFL) poprzez, między innymi, systemy białych certyfikatów, programy informacyjne i zachęty finansowe; taka inicjatywa przyniesie oszczędności w wys GWh/rok do 2016 r. 8

2 Zdjęcie: Holger Buse, Fotolia.de Zmiana standardów W przypadku nowych lub już istniejących budynków i urządzeń elektrycznych można wprowadzić obowiązkowe standardy dotyczące energooszczędności. Celem europejskiej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (dyrektywa EPBD) jest wspieranie przeprowadzania modernizacji w sektorze budowlanym. Natomiast celem dyrektywy w sprawie ekoprojektowania jest ujednolicenie wymagań dotyczących projektowania i rozwoju produktów wykorzystujących energię (np. urządzeń elektrycznych). Państwa członkowskie rozwinęły w tym zakresie szereg różnych koncepcji: Etrium Pasywny biurowiec, Econcern, Cologne, Niemcy Zdjęcie: Econcern GmbH Prawne regulacje dla istniejących budynków (Dania): wprowadzenie wymogu poprawy wydajności energetycznej, o której mowa w etykiecie energetycznej, podczas dużych prac remontowych; wprowadzenie konkretnych wymogów w przepisach budowlanych dotyczących wymiany dachów, okien, kotłów gazowych i olejowych oraz zmiany źródeł ciepła; obowiązkowy system kontroli, mający na celu zapewnienie jakości systemów grzewczych. Istniejące budynki zmiana krajowych przepisów budowlanych w 2010 r. w celu zwiększenia wydajności energetycznej o 60% w porównaniu z obecnym poziomem (Irlandia); wprowadzenie kodeksu zrównoważonego budownictwa mieszkaniowego gwarantującego, że wszystkie nowe mieszkanie zbudowane z funduszy publicznych będą przestrzegały najwyższego poziomu normy energetycznej (poziomu 3 określonego w kodeksie) (Wielka Brytania). Nowe budynki ograniczenie w przepisach budowlanych zapotrzebowania na energię o 25-30% w porównaniu z 2006 r., tj. o około 25% do 2010 r. (Dania); zapewnienie lepszej wydajności energetycznej domów i dokonania zmian przepisów w celu zmniejszenia zużycia energii o 40% w stosunku do aktualnego zużycia (Irlandia); zmiana przepisów dotyczących energooszczędności: od 2007 r. budynki muszą być o 40% bardziej wydajne energetycznie w stosunku do średniego poziomu ich efektywności energetycznej z 2002 r. (Wielka Brytania); projekt wprowadzenia domów neutralnych pod względem emisji dwutlenku węgla do 2016 r. (Wielka Brytania). 9

3 Zdjęcie: Van Holsteijn en Kemna, Zaangażowanie przemysłu i sektora usług Zachęty finansowe oraz zawieranie dobrowolnych umów z uczestnikami rynku to najważniejsze sposoby zaangażowania zainteresowanych stron w politykę na rzecz efektywności energetycznej. Poza bezpośrednimi środkami finansowymi niektóre państwa zezwalają na ulgi podatkowe dla inwestycji efektywnościowych, tak jak to przedstawiono w planie belgijskim czy francuskim. Podatek energetyczny w Holandii jest podatkiem od zużycia energii przez wszystkie sektory. W Wielkiej Brytanii Enhanced Capital Allowance (ECA) zezwala w sektorze usług na 100%-ową amortyzację określonego sprzętu energooszczędnego w roku poczynienia inwestycji. Związane z tym dobrowolne sieci współpracy pomiędzy władzami rządowymi a przedstawicielami biznesu oraz ustanowienie dobrowolnych umów są powszechną metodą zaangażowania uczestników rynku w politykę efektywności energetycznej. Sposoby dobrowolnego tworzenia sieci współpracy Przykład irlandzki: Large Industry Energy Network (LIEN) w Irlandii jest powszechnie przyjętym programem dotyczącym sieci współpracy i programem informacyjnym skierowanym do dużych przemysłowych odbiorców energii. Program działa już od ponad 10 lat i skupia obecnie prawie stu największych krajowych odbiorców energii. W ramach programu przeprowadzają oni wzajemne konsultacje, warsztaty i przedstawiają roczne sprawozdania wyników. Uczestnicy LIEN, w celu zwiększenia oszczędności i utrzymania swojej konkurencyjności, wymieniają się informacjami o energooszczędnych technologiach i sposobach działania. Dobrowolne umowy Niektóre państwa członkowskie, takie jak Holandia i Finlandia, od lat i z sukcesem zawierają wiążące umowy. W przypadku Holandii rząd poprzez system dobrowolnych umów długoterminowych zobowiązał wiele sektorów krajowego przemysłu do poprawy efektywności energetycznej. Obecnie istnieje kilka rodzajów umów zawieranych z przedsiębiorstwami i organizacjami sektora usług, transportu i rolnictwa. Drugie pokolenie umów długoterminowych wymaga od zaangażowanych stron przygotowania planu oszczędności energii w konsultacji z odpowiednią instytucją publiczną. Taki plan określa cele każdego przedsiębiorstwa w zakresie efektywności energetycznej, które można osiągnąć za pomocą konkretnie zaplanowanych środków i strategii wdrażania. Cel danego sektora określony jest na podstawie wszystkich planów oszczędności energii w ramach niego sporządzonych i zawarty jest w długoterminowym planie tego sektora. Zachęty finansowe przedsiębiorstwa, które podpisały umowy dotyczące oszczędności energii mają prawo do wyższego dofinansowania audytów energetycznych (Finlandia); Energy Agreement Programme wspiera systemy zarządzania energią w przedsiębiorstwach (Irlandia); strategie łączone: ustanowienie podatku klimatycznego w celu obniżenia zużycia energii w przemyśle i sektorze publicznym; podatek ten jest obniżony dla tych, którzy zobowiązują się zredukować emisję lub osiągnąć wyższy poziom oszczędności energii niż ten określony w celach związanych z energooszczędnością (Wielka Brytania, Dania, Szwecja). 10

4 Zdjęcie: jeff Metzger, Fotolia.de Podejście rynkowe Zdjęcie: Econcern GmbH Dyrektywa w sprawie usług energetycznych podkreśla istotną rolę przedsiębiorstw usług energetycznych (energy service companies - ESCO) w osiągnięciu celów dotyczących racjonalizacji zużycia energii. W procesie integracji europejskiej państwa członkowskie musiały zliberalizować krajowe rynki energii. Zakłady energetyczne, aby utrzymać przy sobie klientów zaczęły, poza dostarczaniem elektryczności lub gazu, proponować inne usługi, takie jak: doradztwo, audyty energetyczne, utrzymanie i eksploatacja energooszczędnych urządzeń, usługi zarządzania nimi i dostawy. ESCO, zawierając umowy ze swoimi klientami, również oferują takie usługi. Pracują one według konkretnego planu: najpierw określają potencjalne oszczędności energii, następnie instalują potrzebne urządzenia, obsługują system, kupują paliwo i elektryczność oraz zapewniają finansowanie projektu. Płatności dokonuje się w formie prowizji w zależności od powodzenia projektu - zależy ona bezpośrednio od osiąganych oszczędności energii. W Europie przedsiębiorstwa tego typu aktywne są głównie w sektorze publicznym, tj. w budynkach publicznych, szpitalach i w projektach oświetleniowych. W przypadku tych ostatnich, gminy ogłosiły na przykład przetarg na obsługę oświetleniową, w tym dostawę elektryczności. W większości istniejących planów działania dotyczących efektywności energetycznej działalność ESCO odgrywa jedynie podrzędną rolę. Można to jednak zmienić poprzez utworzenie i stymulację warunków ramowych dla usług energetycznych poprzez przepisy o usługach energetycznych lub orazpoprzez zobowiązania nakładane na przedsiębiorstwa energetyczne. Niektóre państwa członkowskie, takie jak Włochy i Francja, rozwinęły systemy białych certyfikatów. W ramach tych systemów certyfikaty wydawane są przedsiębiorstwom, które osiągnęły oszczędności energii większe niż zakładane w scenariuszu bazowym. Systemy te wymagają od przedsiębiorstw energetycznych zobowiązania się do większego zaangażowania w działalność mającą na celu osiągnięcie efektywności energetycznej. Duże przedsiębiorstwa będące właścicielami gazowych i elektrycznych sieci przesyłowych (Włochy) lub duzi dostawcy energii (Francja) są zgodnie z prawem zobowiązani do przedstawienia dowodów osiągnięcia określonych oszczędności bądź zaopatrzenia się w białe certyfikaty. Wyjątkowo innowacyjne narzędzie zaproponowano w krajowym planie na rzecz racjonalizacji zużycia energii Wielkiej Brytanii. Przewiduje on redukcję emisji dwutlenku węgla poprzez wprowadzenie systemu zakładającego ustalenie limitu emisji i handlu nimi dla dużych organizacji sektora publicznego i sektora komercyjnego. 11

5 Zdjęcie: Yali Shi, Fotolia.de Sektor transportu Pomimo, że emisje w transporcie nadal rosną, sektor ten w porównaniu z innymi gałęziami gospodarki, zajmuje w krajowych planach działań dotyczących efektywności energetycznej podrzędną rolę. Niektóre kraje, takie jak Dania, Estonia i Niemcy, przygotowują już oddzielne plany rozwoju transportu, pośrednio związane z postanowieniami dyrektywy ESD. Cele określone w tych planach to: 1. optymalizacja zużycia energii w pojazdach; 2. optymalizacja zarządzania mobilnością; 3. zmiana podziału zadań przewozowych. 1. Przykłady optymalizacji zużycia energii w pojazdach promocja wydajnych energetycznie pojazdów poprzez programy dotacji i dopłat; wprowadzenie systemu etykietowania nowych samochodów (Francja, Wielka Brytania, Finlandia); limity emisji od 2009 r.: 140 g CO 2 /km średniej emisji dla nowych samochodów (Włochy); podatek środowiskowy w postaci podatku od oleju opałowego (Bułgaria, Niemcy) lub podatku drogowego uzależnionego od emisji CO 2 (Irlandia, Niemcy, Włochy, Holandia, Wielka Brytania). 2. Przykłady optymalizacji zarządzania mobilnością obowiązkowe ograniczanie prędkości (Austria, Bułgaria, Finlandia, Holandia, Włochy); wspieranie technologii informacyjnej w transporcie poprzez użycie telematyki w celu lepszego wykorzystania zdolności przewozowej i zmniejszenia ruchu (Austria, Finlandia); promocja użytkowania tego samego samochodu przez wię- cej niż jedną osobę (car sharing) i dzielenia się miejscem w samochodzie przy dojazdach do pracy (carpooling) (Austria, Włochy); wspieranie zarządzania mobilnością w publicznych i prywatnych instytucjach (Austria, Hiszpania, Polska) lub w centrach podróży (Finlandia); ulepszenie transportu towarowego i kolejowego (Austria). 3. Przykłady zmiany podziału zadań przewozowych kampanie informacyjne (Niemcy, Irlandia); rozwój transportu publicznego (Austria, Cypr, Finlandia); poprawa infrastruktury transportowej poprzez inwestowanie w infrastrukturę kolejową (Republika Czeska, Finlandia, Rumunia); usprawnienie systemu transportu publicznego poprzez zakup nowych, bardziej energooszczędnych autobusów, stworzenie systemu autobusów szkolnych i utworzenie pasa ruchu wyłącznie dla autobusów od (Cypr); wspieranie transportu rowerowego i pieszego (Austria, Finlandia, Niemcy); promocja telepracy (Malta); zmiany w planowaniu przestrzennym i regionalnym oraz w rozwoju budownictwa mieszkaniowego w celu unikania natężonego ruchu lub przejście na sposoby przewozowe o mniejszej intensywności emisyjnej (Austria, Finlandia); dotarcie do przemysłu ubezpieczeniowego: wspieranie włączania rocznego abonamentu na korzystanie z transportu publicznego do pakietów ubezpieczeniowych na samochód (Austria). 12

6 Zdjęcie: Ayvengo, Fotolia.de Wzorcowa rola sektora publicznego Artykuł 5 dyrektywy w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych zobowiązuje państwa członkowskie do nadania w krajowych planach wzorcowej roli sektorowi publicznemu. W związku z tym większość państw przyjęła programy dotyczące zamówień publicznych. Widać też aktywność w dziedzinie informacji i doradztwa. Malta przedstawiła projekt, który zakłada, że każde ministerstwo w tym kraju będzie miało tzw. zielonych liderów. Ich działalnością, koordynowaną Rządowe biuro odpowiedzialności korporacyjnej za szkody spowodowane oddziaływaniem na środowisko jest zlecanie audytów energetycznych, co najmniej jednego budynku należącego do każdego ministerstwa. Wymagana poprawa wydajności energetycznej w budynkach publicznych jest w większości krajowych planów osiągana poprzez środki regulacyjne. Środki regulacyjne Wielka Brytania i Holandia dążą do tego, by do 2012 r. budynki administracji centralnej stały się neutralne pod względem emisji dwutlenku węgla lub neutralne dla klimatu. dobrowolne mowy i obowiązkowe działania informacyjne w ramach budynków gminnych są obecnie stosowane w Finlandii; fiński plan działań dotyczących efektywności energetycznej zakłada rozszerzenie ich zastosowania na budynki sektora publicznego. Irlandia podkreśla wzorcową rolę sektora publicznego, przedstawiając wszechstronny pakiet środków, w tym ekologiczne zamówienia publiczne, grupę roboczą wysokiego szczebla, której celem jest osiągnięcie 33%-owego poziomu oszczędności energii w sektorze publicznym, obowiązek składania rocznych sprawozdań na temat działań na rzecz racjonalizacji zużycia energii oraz dokumentowanie dokonanego postępu. Programy dotyczące zamówień publicznych Zakres programów dotyczących zamówień publicznych zaczyna się od obowiązkowych ekologicznych programów dotyczących zamówień publicznych w Austrii, po mniej wiążące przepisy, jak ma to miejsce w Polsce, gdzie przy inwestycjach publicznych muszą być brane pod uwagę kryteria efektywności energetycznej. Na Cyprze wprowadzono plan działania na rzecz ekologicznych zamówień publicznych, w którym zawarto kryteria efektywności energetycznej dla sprzętu, budynków i pojazdów. Dobra praktyka: cele wiążące Zdjęcie: Econcern GmbH Wielka Brytania w celu 30%-owej redukcji emisji do 2020 r., określiła konkretne wymogi dla Sustainable Operations on the Government Estate. Holandia, która chce mieć pozycję pioniera, zapowiedziała, że do 2010 r. 100% krajowych holenderskichzamówień publicznych będzie zawierać kryteria zrównoważonego rozwoju. W przypadku władz lokalnych i regionalnych wartość ta będzie wynosiła 50%. 13

7 Zdjęcie: Van Holsteijn en Kemna, Wnioski Krajowe plany działania dotyczące efektywności energetycznej (National Energy Efficiency Action Plans, NEEAP) przedłożone przez państwa członkowskie UE w okresie 2007 / 2008 przedstawiają synoptyczny przegląd pakietów polityk i środków dla każdego sektora. Pierwsze plany pomimo tego, że bez rygorystycznego opracowania i specyfikacji metodologicznej przyniosły już wiele znakomitych rezultatów: 1. Proces wzajemnego uczenia się o polityce w zakresie efektywności energetycznej, opierający się na tworzeniu możliwych rozwiązań dla poprawy efektywności energetycznej, już trwa. Podane rozwiązania mogą być źródłem inspiracji dla przyszłych planów. 2. Połączenie pojedynczych środków w spójne pakiety polityk nabiera rozpędu. Przedstawione zostały różne rodzaje rozwiązań: udzielanie informacji, doradztwo, zachęty finansowe, tworzenie sieci współpracy oraz dobrowolne umowy i instrumenty rynkowe. Łączenie różnorodnych środków dotyczących tej samej grupy docelowej i końcowego wykorzystania energii jest kluczowym warunkiem udanego wdrożenia polityki w dziedzinie racjonalizacji zużycia energii. 3. Plany przygotowane są w taki sposób, że dotyczą nie tylko tych, którzy energii potrzebują, ale również tych, którzy ją dostarczają (zarówno jeśli chodzi o energooszczędne produkty, jak i usługi). Dobrowolne umowy i sieci współpracy między zainteresowanymi stronami stanowią konieczną podstawę budowania kompetencji i ustalania norm w konkretnych sektorach. 4. Tendencja do gromadzenia doświadczeń na temat koncepcji i wdrażania polityk na rzecz racjonalizacji zużycia energii zaczyna się wyraźnie rysować. Państwa członkowskie bardziej koncentrują się na ocenie wpływu podjętych działań i zapewnieniu jakości. Jednocześnie gwarantują stosowność tych działań w stosunku do oczekiwanych rezultatów oraz dostępność informacji z niezależnych źródeł. Cele Unii Europejskiej w zakresie efektywności energetycznej są ambitne. Należy więc przyjąć, że dyrektywa ESD to jedynie jeden z elementów europejskiej polityki. Państwa członkowskie muszą dołożyć dodatkowych starań, aby wywiązać się ze zobowiązań, ponieważ zakres polityki efektywności energetycznej jest szeroki w porównaniu z relatywnie wąskim zakresem dyrektywy ESD w kwestii europejskiego planu działania na rzecz racjonalizacji zużycia energii i międzynarodowego systemu rozwiązań dotyczących zmian klimatu. Kluczem do sukcesu krajowych polityk jest, więc użycie wszystkich środków zawartych w krajowych planach działań dotyczących efektywności energetycznej. Ponadto w celu stałego stymulowania działań innowacyjnych ku bardziej energooszczędnemu społeczeństwu konieczne jest nieustanne ich aktualizowanie i umacnianie. 14

8 Zdjęcie: Chita, Fotolia.de Planowane oszczędności energii, które państwa członkowskie UE zobowiązują się osiągnąć do 2016 r. Państwo członkowskie Cel na 2016 Średnie zużycie Austria GWh 9% Belgia GWh 9% Bułgaria GWh 9% Cypr 2 125GWh 10% Dania (na podstawie Wuppertal Institute) GWh (Dwa scenariusze) 10,7% 9,2% Estonia GWh 9% Finlandia GWh 9% Francja GWh 9% Grecja GWh 9% Hiszpania GWh 11,4% Holandia GWh 9% Irlandia GWh 9% Litwa GWh 9,7% Łotwa GWh 9% Luksemburg GWh 9% Malta 378 GWh 9% Niemcy GWh 9% Polska GWh 9% Portugalia GWh 9,8% Republika Czeska GWh 9% Rumunia GWh 13,5% Słowacja GWh 9% Słowenia GWh 9% Szwecja GWh 9% Węgry GWh 9% Wielka Brytania GWh 9% Włochy GWh 9,6% Razem GWh 1 9,5% GWh 2 10,7% Źródło: NEEAPs 1 przy wyższym zużyciu w Danii 2 przy zakładanych oszczędnościach w Danii, Irlandii i Wielkiej Brytanii 15

9 Informacje: Krajowe plany działań dotyczących efektywności energetycznej oraz informacje na temat efektywności energetycznej znajdują się na stronie Komisji Europejskiej, DG Energia i Transport: Kontakt: EUFORES a.i.s.b.l. European Forum for Renewable Energy Sources dr Jan Geiss Renewable Energy House Rue d Arlon B-1040 Brussels, Belgia Tel.: +32(0) Fax: +32 (0) Wuppertal Institute dr Ralf Schüle Kluczowi partnerzy programu: Partnerzy programu:

Promocja efektywności energetycznej w Europie

Promocja efektywności energetycznej w Europie Krajowe plany działania dotyczące efektywności energetycznej: spostrzeżenia, doświadczenia i wnioski Zdjęcie: Thomas J. Kiefer, Fotolia.de Stopka wydawnicza Broszura przygotowana w ramach projektu Energy

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.7.2014 r. COM(2014) 520 final ANNEXES 1 to 3 ZAŁĄCZNIKI do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Efektywność energetyczna i jej wkład w bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 1.11.2013 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 KOMISJA EUROPEJSKA, DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 31 października 2013 r. dotycząca dostosowania rocznych limitów emisji państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Wstęp. 1 Założenia i cele EMAS 2 EMAS w Polsce 3 Wdrażanie i rejestracja w EMAS

Wstęp. 1 Założenia i cele EMAS 2 EMAS w Polsce 3 Wdrażanie i rejestracja w EMAS Wstęp 1 Założenia i cele EMAS 2 EMAS w Polsce 3 Wdrażanie i rejestracja w EMAS Założenia 1 i cele EMAS Geneza zarządzania środowiskowego EMAS / ISO 14001 Zarządzanie środowiskowe 1995 Zarządzanie jakością

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 28.3.2013 DECYZJA KOMISJI z dnia 26 marca 2013 r. określająca roczne limity emisji państw członkowskich na lata 2013 2020 zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia. Oferta sprzedaży raportu: Wydajność pracy w Polsce OFERTA SPRZEDAŻY RAPORTU Wydajność pracy w Polsce Kraków 2012 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (12) 426 20 61 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012

BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU. Gala Stolarki Budowlanej 2012 BRANŻA STOLARKI BUDOWLANEJ PO PIERWSZYM PÓŁROCZU 2012 ROKU Gala Stolarki Budowlanej 2012 Warszawa, 26.09.2012 SYTUACJA GOSPODARCZA ORAZ NASTROJE SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ SYTUACJA GOSPODARCZA W UE

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009 FINANSOWANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ POPRAWIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I ENERGIĘ ODNAWIALNĄ W BUDOWNICTWIE : DOŚWIADCZENIA EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO Europejski Bank Inwestycyjny (EIB) Promocja inwestycji

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Podatek akcyzowy na energię elektryczną w krajach UE

Podatek akcyzowy na energię elektryczną w krajach UE Warszawa, 9.12.2003 r. Podatek akcyzowy na energię elektryczną w krajach UE Kwestia wprowadzenia akcyzy na produkty energetyczne na poziomie unijnym rozważana była od przeszło 10 lat. W sensie prawnym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE)

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 11.5.2016 L 121/11 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/699 z dnia 10 maja 2016 r. ustalające na rok 2016 pułapy budżetowe mające zastosowanie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Sewilla, lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU

Sewilla, lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU Sewilla, 11-12 lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU OGÓLNOEUROPEJSKIE BADANIE KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI (EU Menu) Propozycja przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r.

Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli. Warszawa, 21 lutego 2011 r. Podatek od niektórych instytucji finansowych - zagrożenie dla klientów ubezpieczycieli Warszawa, 21 lutego 2011 r. Udział ubezpieczeń w gospodarce Składka przypisana brutto z ubezpieczeń majątkowych oraz

Bardziej szczegółowo

Perspektywa europejska rynku energii. Prof. Krzysztof Żmijewski Sekretarz Generalny. Rynek Energii w Polsce r.

Perspektywa europejska rynku energii. Prof. Krzysztof Żmijewski Sekretarz Generalny. Rynek Energii w Polsce r. SPOŁECZNA RADA NARODOWEGO PROGRAMU REDUKCJI EMISJI Perspektywa europejska rynku energii Prof. Krzysztof Żmijewski Sekretarz Generalny Rynek Energii w Polsce 13.4.211 r. Warszawa Społeczna Rada NPRE Struktura

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Józefowa. Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Józefowa. Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. . Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Miasta Józefowa Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Plan Gospodarki Niskoemisyjnej integruje dotychczasowe zadania Jednostek Samorządu

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.9.2016 r. COM(2016) 618 final SPRAWOZDANIE KOMISJI Sprawozdanie ułatwiające obliczenie kwoty uprawnień do emisji przyznanych Unii Europejskiej (UE) oraz sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1)

Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1) Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1) Przygotowała: Ilona Jędrasik Sekretariat Koalicji Klimatycznej Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki Efektywność energetyczna w Polsce W

Bardziej szczegółowo

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ

WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ WPŁYW INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ NA KSZTAŁTOWANIE SIĘ WOLNOŚCI GOSPODARCZEJ dr Anna Stępniak-Kucharska Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. 2. 3. 4. Cel referatu Dane źródłowe Pojęcie wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Świadectwa eneregetyczne budynków

Świadectwa eneregetyczne budynków Świadectwa eneregetyczne budynków Obowiązek posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej nieruchomości (popularnie certyfikatu energetycznego, paszportu energetycznego) wynika z prawa europejskiego.

Bardziej szczegółowo

Czas wypełnienia ankiety: 5-10 min.

Czas wypełnienia ankiety: 5-10 min. CIRCE Niniejsza ankieta została opracowana na potrzeby projektu SWIP (Nowe innowacyjne, rozwiązania, elementy i narzędzia dla upowszechnienia energetyki wiatrowej na obszarach miejskich i podmiejskich).

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Recykling odpadów opakowaniowych

Recykling odpadów opakowaniowych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Czy jesteśmy gotowi na nową dyrektywę:

Czy jesteśmy gotowi na nową dyrektywę: Czy jesteśmy gotowi na nową dyrektywę:. obowiązki i korzyści wynikające z wdrożenia jej zapisów. Zbigniew Szpak zszpak@kape.gov.pl Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Plan prezentacji: 1/ Lista krajów

Bardziej szczegółowo

Odwrócony VAT szanse i zagrożenia w świetle doświadczeń krajowych i zagranicznych. Warszawa, 11 grudnia 2014 r.

Odwrócony VAT szanse i zagrożenia w świetle doświadczeń krajowych i zagranicznych. Warszawa, 11 grudnia 2014 r. Odwrócony VAT szanse i zagrożenia w świetle doświadczeń krajowych i zagranicznych Warszawa, 11 grudnia 2014 r. Odwrócone obciążenie art. 199 Dyrektywy VAT 2 Prace budowlane Transakcja Zapewnienie personelu

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna)

Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna) Oferta produktów ubezpieczeniowych (działalność komercjna) KUKE KUKE jest specjalistą w ubezpieczaniu należności eksportowych realizowanych na warunkach kredytowych do blisko 200 krajów świata. Polski

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej

Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej Autor: dr inż. Tomasz Surma, Vestas Poland, Szczecin ( Czysta Energia nr 5/212) Polityka energetyczna Unii Europejskiej oraz Polski nadaje odnawialnym źródłom

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ ELENA środki na pomoc techniczną na przygotowanie programów inwestycyjnych przez jednostki publiczne

FUNDUSZ ELENA środki na pomoc techniczną na przygotowanie programów inwestycyjnych przez jednostki publiczne FUNDUSZ ELENA środki na pomoc techniczną na przygotowanie programów inwestycyjnych przez jednostki publiczne Antonina Kaniszewska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

ZASADY ALOKACJI I WYKORZYSTANIA FUNDUSZY NA WYJAZDY EDUKACYJNE (MOBILNOŚĆ) W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM W ROKU AKADEMICKIM 2015/16.

ZASADY ALOKACJI I WYKORZYSTANIA FUNDUSZY NA WYJAZDY EDUKACYJNE (MOBILNOŚĆ) W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM W ROKU AKADEMICKIM 2015/16. ZASADY ALOKACJI I WYKORZYSTANIA FUNDUSZY NA WYJAZDY EDUKACYJNE (MOBILNOŚĆ) W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM W ROKU AKADEMICKIM 2015/16. WYJAZDY STUDENTÓW I PRACOWNIKÓW DO KRAJÓW PROGRAMU. ZASADY OBLICZENIA KWOTY

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Monika Jarzemska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Monika Jarzemska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Dofinansowanie inwestycji publicznych z obszaru poprawy efektywności energetycznej i OZE ze środków programu IEE instrumenty pomocy technicznej z grupy ELENA Monika Jarzemska Krajowy Punkt Kontaktowy Programu

Bardziej szczegółowo

PO CO NAM TA SPALARNIA?

PO CO NAM TA SPALARNIA? PO CO NAM TA SPALARNIA? 1 Obowiązek termicznego zagospodarowania frakcji palnej zawartej w odpadach komunalnych 2 Blok Spalarnia odpadów komunalnych energetyczny opalany paliwem alternatywnym 3 Zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

audyt energetyczny budynku.

audyt energetyczny budynku. Sektor budowlany zużywa 40% całkowitej energii w UE, więc realizacja celów polityki klimatycznej bez radykalnego zmniejszenia zużycia energii w budynkach nie jest możliwe. Około 85% tej energii jest przeznaczana

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania wyjazdów na studia i praktyki studentów z niepełnosprawnością. 27 czerwca 2016

Zasady finansowania wyjazdów na studia i praktyki studentów z niepełnosprawnością. 27 czerwca 2016 Zasady finansowania wyjazdów na studia i praktyki studentów z niepełnosprawnością 27 czerwca 2016 DOFINANSOWANIE DLA STUDENTÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH PROGRAM OPERACYJNY WIEDZA EDUKACJA ROZWÓJ Dokumenty: Warunki

Bardziej szczegółowo

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej

Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej ODDZIAŁ CERTYFIKACJI WYROBÓW PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW, WARSZAWA Europejskie podejście do przedsięwzięć w zakresie efektywności energetycznej Stefan Kosztowski Targi Poleko Poznań, październik

Bardziej szczegółowo

Lokalne Grupy Rybackie i Oś 4 w różnych krajach UE

Lokalne Grupy Rybackie i Oś 4 w różnych krajach UE Lokalne Grupy Rybackie i Oś 4 w różnych krajach UE Próba podsumowania Urszula Budzich-Tabor, FARNET Support Unit Warszawa, 25 czerwca 2013 r. Co trzeba wiedzieć o Osi 4 w UE, żeby ją zrozumieć? Gdzie jesteśmy

Bardziej szczegółowo

OFERTA PROGRAMOWA NFOŚiGW Gospodarka niskoemisyjna

OFERTA PROGRAMOWA NFOŚiGW Gospodarka niskoemisyjna Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej OFERTA PROGRAMOWA NFOŚiGW Gospodarka niskoemisyjna Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departamentu Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, 20.03.2015 r. Plan

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia brytyjskie w zakresie efektywności energetycznej

Doświadczenia brytyjskie w zakresie efektywności energetycznej Doświadczenia brytyjskie w zakresie efektywności energetycznej POPRAWA EFEKTYWNOŚCI WYKORZYSTANIA ENERGII - WZORCOWA ROLA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO 15 maja 2008, Tomaszowice Wyzwania i Rozwiązania Redukcja

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią cele i założenia funkcjonowania

Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią cele i założenia funkcjonowania Prezentacja projektu współfinansowanego przez Komisję Europejską pn. Utworzenie Powiślańskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Program UE Inteligentna Energia dla Europy, umowa nr IEE/08/Agencies/431/S12.529246

Bardziej szczegółowo

Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji

Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji Szymon Liszka, FEWE Łukasz Polakowski, FEWE Olsztyn, 23 październik 2014 Zakres prezentacji Doświadczenia FEWE Rynek PGN PGN dla Katowic Najczęściej

Bardziej szczegółowo

Dostępne instrumenty wspierające inwestycje w poprawę efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach. 12 maja 2011, KIG, Warszawa

Dostępne instrumenty wspierające inwestycje w poprawę efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach. 12 maja 2011, KIG, Warszawa Dostępne instrumenty wspierające inwestycje w poprawę efektywności energetycznej w przedsiębiorstwach 12 maja 2011, KIG, Warszawa Bariery w inwestowaniu. Wyniki badania Główna bariera w podejmowaniu inwestycji

Bardziej szczegółowo

Program Europa dla obywateli 2014 2020

Program Europa dla obywateli 2014 2020 Program Europa dla obywateli 2014 2020 Plan prezentacji 1. Podstawowe informacje, cele i charakterystyka programu 2. Rodzaje dotacji i struktura programu 3. Cykl życia projektu i zasady finansowania 4.

Bardziej szczegółowo

MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych

MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW P o z n a ń 1 7. 0 4. 2 0 1 3 r. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych Dania Strategia Energetyczna 2050 w 2050 r. Dania nie wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

OSZCZĘDZANIE ENERGII w szkołach i innych budynkach publicznych przez upowszechnienie metodologii 50/50

OSZCZĘDZANIE ENERGII w szkołach i innych budynkach publicznych przez upowszechnienie metodologii 50/50 OSZCZĘDZANIE ENERGII w szkołach i innych budynkach publicznych przez upowszechnienie metodologii 50/50 Anna Jaskuła Zastępca Dyrektora www.pnec.org.pl Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités 31-016

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków

W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie źródła i pełnej nazwy firmy: TNS OBOP. Obawy Europejczyków Informacja prasowa Kontakt: Urszula Krassowska t +48 22 598 98 98 f +48 22 598 99 99 e urszula.krassowska@tns-global.pl www.tns-global.pl 11 marca 2008 W przypadku wykorzystywania danych prosimy o podanie

Bardziej szczegółowo

Efektywność zużycia energii w gospodarstwach domowych

Efektywność zużycia energii w gospodarstwach domowych Efektywność zużycia energii w gospodarstwach domowych 1. Struktura zużycia energii w gospodarstwach domowych Ustawa z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 191, poz. 1373)

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 296/2 1.12.2004 Rodzaje gazu i odpowiadające im ciśnienia zasilające zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy Rady 90/396/EWG z dnia 29 czerwca 1990 r. (2004/C 296/02) (Niniejsza publikacja jest oparta na informacjach

Bardziej szczegółowo

Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków

Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Możliwości obniżania kosztów eksploatacji budynków w świetle wchodzącej w życie dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Zmiany cen surowców 2007 Survey of energy sources Alternatywne

Bardziej szczegółowo

RYNEK JAJ SPOŻYWCZYCH

RYNEK JAJ SPOŻYWCZYCH MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 42, poz. 471

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA MIĘDZYNARODOWA. Warszawa

KONFERENCJA MIĘDZYNARODOWA. Warszawa KONFERENCJA MIĘDZYNARODOWA Warszawa 6.06.2008 Zarządzanie emisjami z energetyki a wymagania Pakietu klimatyczno energetycznego UE dr inż. Krajowy Administrator Handlu Uprawnieniami do Emisji Jak kraje

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Doradztwo zawodowe na rzecz planowania ścieżek edukacyjnych w kraju przebywania i po powrocie r.

Doradztwo zawodowe na rzecz planowania ścieżek edukacyjnych w kraju przebywania i po powrocie r. Doradztwo zawodowe na rzecz planowania ścieżek edukacyjnych w kraju przebywania i po powrocie 23.10.2014 r. Rozwój doradztwa zawodowego na poziomie europejskim Kierunki rozwoju poradnictwa zawodowego:

Bardziej szczegółowo

Mercedes-Benz MobiloVan. Siła napędowa Twojego biznesu

Mercedes-Benz MobiloVan. Siła napędowa Twojego biznesu Mercedes-Benz MobiloVan Siła napędowa Twojego biznesu Wciąż w drodze. Nawet przez 30 lat Zielone światło dla Citana, Sprintera i Vito: połączenie Mercedes-Benz MobiloVan i regularnych przeglądów w Autoryzowanym

Bardziej szczegółowo

Warunki mieszkaniowe ludności w poszczególnych krajach Unii Europejskiej

Warunki mieszkaniowe ludności w poszczególnych krajach Unii Europejskiej Nieprzeciekający dach, brak wilgoci w mieszkaniu, prysznic, wanna to podstawowe wymagania, które zgodnie z opinią większości bezsprzecznie powinna spełniać nieruchomość mieszkaniowa, bez względu na standard.

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Północny Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki

Północny Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki Konferencja pn. Efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii w rozwoju regionu ROLA PREZESA URZĘDU REGULACJI ENERGETYKI W KONTEKŚCIE KRAJOWEGO PLANU DZIAŁAŃ DOTYCZĄCEGO EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Elementy systemu podatkowego

Elementy systemu podatkowego Elementy systemu podatkowego I. ogólne prawo podatkowe 1. zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa 1 2. kontrola skarbowa -ustawa z dnia 28 września

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Historie sukcesu w H2020 Projekt FOSTERREG oraz HISER

Historie sukcesu w H2020 Projekt FOSTERREG oraz HISER Rozwijamy innowacyjne technologie gromadzenia i analizy danych Z wielu źródeł informacji wybieramy te, które pozwolą zrozumieć zależności gwarantujące sukces naszych klientów Historie sukcesu w H2020 Projekt

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła M I N I S T E R S T W O R O L N I C T W A I R O Z W O J U W S I ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła

Wykorzystanie możliwe wyłącznie z podaniem źródła M I N I S T E R S T W O R O L N I C T W A I R O Z W O J U W S I ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ Podstawa prawna : Ustawa z dnia 30 marca 2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce

podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce VAT podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce VAT - wielofazowe obciążenie przyrostu wartości w każdej fazie obrotu gospodarczego, obciążający

Bardziej szczegółowo