dokonuje się tam, gdzie ludzie przewidują ograniczenia związane ze skończonością Planety i niezależnym od człowieka rytmem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "dokonuje się tam, gdzie ludzie przewidują ograniczenia związane ze skończonością Planety i niezależnym od człowieka rytmem"

Transkrypt

1 OKL Jak zapewni rozw j zr wnowa ony teren w.qxd :42 Page 1 Zrównoważony rozwój dokonuje się tam, gdzie ludzie przewidują ograniczenia związane ze skończonością Planety i niezależnym od człowieka rytmem przyrody. Jest strategią osiągania godnego życia w ramach tego, co jest fizycznie i biologicznie możliwe. Polega ona na integrowaniu działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych warunkujących życie biologiczne na Ziemi, a jej celem jest zagwarantowanie możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności, zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Dekada Edukacji na rzecz Zrównoważonego Rozwoju została ogłoszona przez Organizację Narodów Zjednoczonych 1 marca 2005 r., a do promowania i koordynowania działań podejmowanych w jej ramach wyznaczono UNESCO. Głównym celem Dekady jest integracja zasad, wartości i praktyk zrównoważonego rozwoju we wszystkich dziedzinach edukacji i oświaty. Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju ma prowadzić do respektowania godności ludzkiej, poszanowania różnorodności, ochrony środowiska naturalnego i zasobów naszej planety, a jej wdrażanie ma służyć zmianie zachowań na takie, które będą tworzyć bardziej zrównoważoną przyszłość, polegającą na: integralności przyrodniczej, żywotności gospodarczej i aktywności społecznej dla potrzeb obecnego pokolenia i przyszłych pokoleń. Ważne linki: ul. Nabielaka 15 lok. 1, Warszawa, Poland tel. (+48-22) , -03, -04 fax (+48-22)

2 Wydawca: Instytut na rzecz Ekorozwoju ul. Nabielaka 15 lok. 1, Warszawa tel , -03, -04, faks Instytucje i osoby pragnące wesprzeć działalność na rzecz ekorozwoju mogą dokonywać wpłat na konto: Bank PeKaO SA, II Oddział w Warszawie Wpłaty w PLN: Instytut na rzecz Ekorozwoju (InE) jest pozarządową organizacją typu think-tank powstałą w 1990 r. z inicjatywy kilku członków Polskiego Klubu Ekologicznego. InE zajmuje się promowaniem i wdrażaniem zasad oraz rozwiązań służących zrównoważonemu rozwojowi Polski, dążąc do jej proekologicznej restrukturyzacji. W swojej działalności kieruje się misją: budowania pozytywnych relacji między rozwojem społecznym i gospodarczym a ochroną środowiska oraz występowania w interesie obecnego i przyszłych pokoleń. Instytut na rzecz Ekorozwoju współpracuje z krajowym i europejskim ruchem pozarządowym. Współdziała z organizacjami z nowych krajów członkowskich UE. Instytut ma doświadczenie w tworzeniu strategii ekorozwoju wspólnie ze społecznościami lokalnymi ich samorządami i partnerami społecznymi, ekologicznymi i partnerami z otoczenia biznesu. Opracowania InE wykorzystują parlamentarzyści, administracja rządowa i samorządowa, naukowcy, studenci i uczniowie. Redakcja językowa: Ewa Sulejczak Projekt graficzny: Agnieszka Natalia Bury DTP: CeDeWu Sp. z o.o., Warszawa Copyright by Instytut na rzecz Ekorozwoju, Warszawa 2009 ISBN EAN Wydrukowano na papierze ekologicznym

3 Instytut na rzecz Ekorozwoju Jak zapewnić rozwój zrównoważony terenów zurbanizowanych? Metropolie Zapis debaty społecznej Warszawa, 12 listopada 2008 r. Nadzór merytoryczny: Krzysztof Kamieniecki Koordynacja: Jolanta Kamieniecka Współpraca: Franciszek Jackl Zeszyt nr 3 serii: Innowacyjne myślenie kluczem do zrównoważonego rozwoju, z projektu: Eko-Herkules. Program aktywnej edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju dofinansowanego ze środków: Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Warszawa 2009

4 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Krzysztof Kamieniecki Zrównoważony rozwój obszarów miejskich Metropolie Joost P. van Iersel Zarządzanie metropoliami głos urbanisty Olgierd Dziekoński Zielone metropolie punkt widzenia przyrodnika Barbara Szulczewska Uwarunkowania transportowe zrównoważonego rozwoju metropolii Jan Friedberg Społeczny i obywatelski wymiar rozwoju metropolii Jakub Wygnański Omówienie dyskusji Krzysztof Kamieniecki Impresje z debaty Krzysztof Kamieniecki Informacja o projekcie Eko-Herkules

5 WPROWADZENIE Krzysztof Kamieniecki 1 Innowacyjność jest dziś synonimem nowoczesności w każdej skali od firmy poprzez regiony i państwa do grup państw, takich jak Unia Europejska. Wszyscy poszukują nowych rozwiązań, które przyczyniłyby się do uzyskania przewagi konkurencyjnej na rynku i tym samym podniosły poziom rozwoju gospodarczego i społecznego, a zatem zapewniły wysoką jakość życia. W tych poszukiwaniach aspekt środowiskowy (ekologiczny) jest zdecydowanie słabo akcentowany, czasem wręcz ignorowany; zrównoważony rozwój wymaga tymczasem, by był, jako eko-innowacyjność, równoprawny z innymi. Obejmuje on sfery produktów, technologii i organizacji oraz zachowań konsumentów, prowadząc do wzrostu jakości życia przy malejącym zużyciu zasobów naturalnych i coraz mniejszym zanieczyszczeniu. Mając to na uwadze, Instytut na rzecz Ekorozwoju (InE) podjął się organizacji w ramach szerokiego Programu aktywnej edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju pod nazwą Eko-Herkules 2 czterech debat, w których eko-innowacyjność została skonfrontowana z rozwojem energetyki, transportu oraz układów przestrzennych: terenów zurbanizowanych i terenów otwartych. Wymienione cztery dziedziny stały się tematami czterech debat, kolejno w Lublinie, Łodzi, Warszawie i Poznaniu. Każdą z nich rozpoczynał referat eksperta merytoryczne tło debaty naświetlający zachodzące procesy i zjawiska, prezentujący wybrane problemy w dziedzinie stanowiącej przedmiot debaty. Zadaniem trzech kolejnych ekspertów w panelu było ustosunkowanie się do przedstawionych tez z gospodarczego, społecznego i przyrodniczego punktu widzenia. Po tym odbywała się otwarta dyskusja z udziałem przedstawicieli pozarządowych organizacji ekologicznych i społecznych, środowisk naukowych i akademickich, studentów, administracji publicznej, instytucji finansowych, związków zawodowych, przedsiębiorców, polityków krajowych i działających na forum Unii Europejskiej oraz dziennikarzy. Debaty gromadziły osoby zainteresowane ogólną problematyką zrównoważonego rozwoju lub wybranymi zagadnieniami, istotnymi z punktu widzenia wdrażania jego zasad. Wystąpienia ekspertów i podsumowanie dyskusji publikowane są w poszczególnych zeszytach edukacyjnych w serii Innowacyjne podejście do zrównoważonego rozwoju. Upowszechnianie wyników debat służy osiągnięciu następujących celów edukacyjnych: zachęceniu do postrzegania i rozwiązywania problemów rozwoju gospodarczego, społecznego i ochrony środowiska w sposób całościowy, zintegrowany, a nie wybiórczy; 1 Współzałożyciel i wiceprezes Fundacji Instytut na rzecz Ekorozwoju. Członek Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (ang. EESC). 2 Informacja o Programie Eko-Herkules w załączniku. 3

6 dostarczaniu wiedzy na temat innowacyjnych rozwiązań służących zrównoważonemu rozwojowi w energetyce, transporcie, na terenach zurbanizowanych i otwartych; informowaniu o stanowiskach i argumentacji różnych grup społecznych w odniesieniu do wymienionych zagadnień. Niniejsza publikacja jest zapisem debaty poświęconej terenom zurbanizowanym. Obyła się ona 12 listopada 2008 r. w Warszawie. Partnerem w jej zorganizowaniu była Unia Metropolii Polskich. Wzięło w niej udział ponad 60 osób zainteresowanych współczesnymi problemami zarządzania metropoliami. By pokazać ich szerszy kontekst, zdecydowano się na zaprezentowanie europejskich doświadczeń w zakresie budowania strategii rozwoju metropolii. Głównym prelegentem był Joost van Iersel, który przybliżył uczestnikom spotkania stanowisko, jakie na temat obszarów metropolii zajmuje Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny. Ważnym komentarzem podzielił się z uczestnikami także Minister Olgierd Dziekoński. W części panelowej wzięli udział uznani eksperci: Barbara Szulczewska, Jan Friedberg i Jakub Wygnański. Z materiałów wyjściowych i przygotowań merytorycznych InE wyłoniono zakres debaty, ograniczając go do zagadnień rozprzestrzeniania się miast, transportu i wzmocnienia społeczeństwa obywatelskiego. A zatem: Czy, tworząc metropolie, wzmocnimy instrumenty zapobiegające rozlewaniu się miast? Czy metropolie stwarzają nowe możliwości ograniczania potrzeb transportowych, czy je generują? A jeśli tak, to czy dysponujemy instrumentami (takimi jak np. planowanie regionalne) umożliwiającymi kontrolowanie rozwoju transportu w obszarach metropolitalnych? Czy oczekiwany w obszarach metropolitalnych wyższy poziom zarządzania i integracji zmienia sytuację lokalnych jeśli można tak je nazwać społeczności, mających swoje potrzeby i lokalne problemy? Problemy wybrane przez Instytut nie są wyjątkowe; można powiedzieć, że stanowią zestaw standardowy. Ale trzeba dodać, że ich rozwiązywanie natrafia na zasadnicze przeszkody lub inaczej osiągnięcia nie nadążają za rosnącą skalą koniecznych zmian. Metropoliom nadaje się dziś wyjątkowe znaczenie. W nich upatruje się możliwość rozwiązywania zasadniczych problemów rozwoju. Oczekuje się (i wydaje się to zasadne), że infrastruktura, jaką posiadają i tworzą metropolie może odegrać pierwszoplanową rolę w kształtowaniu społeczeństwa wiedzy, zdolnego do rozwiązywania problemów globalnych ku pożytkowi obecnych i przyszłych pokoleń. Jeżeli tak jest, to tym samym rozwój metropolii ekologiczny, gospodarczy i społeczny musi tak przebiegać, by następowała trwała poprawa warunków ich funkcjonowania. Jak się wydaje, zrównoważony rozwój wskazuje właśnie taki kierunek zarządzania metropoliami. Pytanie, czy z niego skorzystamy... 4

7 Niniejsza publikacja zawiera: wprowadzenie, wystąpienia prelegenta i panelistów oraz podsumowanie dyskusji ogólną impresję na temat jej wyników. Teksty w niej zamieszczone mają charakter autorski i nie muszą wyrażać stanowiska Instytutu na rzecz Ekorozwoju. Przygotowanie i przeprowadzenie debat oraz opublikowanie ich wyników było możliwe dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, któremu tą drogą Instytut na rzecz Ekorozwoju serdecznie dziękuje. ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH METROPOLIE Joost P. van Iersel 3 I. Metropolie jako zjawisko dynamiczne 1. Zacząłem zajmować się metropoliami już w 2004 r., kiedy po raz pierwszy Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 4 zainteresował się tym zagadnieniem. Dlaczego to uczyniłem? Po pierwsze, wcześniej byłem prezesem Izby Handlowej Hagi, należącej do holenderskiej metropolii o nazwie Randstad. Po drugie, dziwiło mnie to, że Komisja i Rada poświęcały uwagę tylko regionom o niższym poziomie rozwoju, a nie regionom rozwiniętym. Dziwiło mnie również, że EKES nigdy wcześniej nie dyskutował o tej kwestii. Uważano, że jest to problem, którym powinien zająć się Komitet Regionów. 2. Pierwszy dokument EKES dotyczący metropolii został przyjęty w 2004 r., a drugi w 2007 r. oba jednomyślnie. W dokumentach tych EKES domagał się: przeprowadzenia dogłębnych analiz metropolii w skali europejskiej jako laboratoriów gospodarki światowej, tzn. ich stanu i rozwoju, jasnych i ciemnych stron oraz ich zamierzeń; dokonania analizy roli metropolii w zakresie konkurencyjności Europy, polityki zrównoważonego rozwoju oraz społecznej spójności i uspołecznienia osób wykluczonych; 3 Przewodniczący Komitetu Konsultacyjnego Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego ds. przemian w przemyśle. Z wykształcenia prawnik, w latach członek izby niższej Parlamentu Holenderskiego, następnie wieloletni prezes Izby Gospodarczej w Hadze. Od jesieni 2002 r. członek Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Autor licznych artykułów z dziedziny ekonomii politycznej i na temat Europy. 4 Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) komitet konsultacyjny instytucji Unii Europejskiej, składający się z 344 członków ze wszystkich państw członkowskich. Tworzą go trzy grupy: pracownicy, związki zawodowe i przedstawiciele interesów różnych. Poproszony o to i niepoproszony, doradza w sprawie wszystkich możliwych zagadnień związanych z integracją europejską. 5

8 przyjęcia przez Komisję proaktywnej roli w tej dziedzinie, do czego powinna ją zachęcać Rada; przyjęcia przez Komisję ogólnego podejścia do wielkich miast i miast-regionów; rozpoczęcia gromadzenia przez Unię Europejską wiarygodnych danych, których w wielu dziedzinach brakowało. 3. Innymi słowy, EKES zwrócił szczególną uwagę na dynamiczny proces ewolucyjny, którym jest rozwój wielkich miast jako ośrodków przyciągających firmy, osoby o wysokich kwalifikacjach, młodych ludzi, uczelnie, zorientowane na przyszłość i kreatywne gałęzie przemysłu oraz sieci międzynarodowe. Jednocześnie w wielu przypadkach dostrzegamy brak stabilnego planowania rozwoju miast, dzielnice wielkich miast znajdujące się w złej sytuacji obok źle zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego, brak nowoczesnej infrastruktury i transportu publicznego, robotników niewykwalifikowanych (często pochodzących spoza Europy), przestępczość i potencjalne cele ataku terrorystów. 4. Szczególnym przypadkiem w tym zakresie są często złe relacje między miastami i gminami w obrębie metropolii oraz mająca kluczowe znaczenie relacja między terenami zurbanizowanymi a obszarami wiejskimi. 5. Tradycyjny pogląd głosi, że UE charakteryzuje podział na jej bogate części, tworzące tzw. banan, rozciągający się od Birmingham i Hamburga na północy do Mediolanu i Barcelony na południu oraz pozostałe obszary, znacznie mniej bogate lub ubogie. Zgodnie z tym tradycyjnym poglądem, świetlaną przyszłość będą miały przede wszystkim stolice. 6. W rzeczywistości nie wszystko w obrębie banana jest tak świetne, jak wygląda na pierwszy rzut oka, a z drugiej strony w pozostałych częściach Unii Europejskiej tworzą się obiecujące ośrodki rozwojowe. Innymi słowy, tradycyjny pogląd ma charakter statyczny, natomiast rzeczywistość jest dynamiczna. Moim zdaniem, na powstawanie metropolii i regionów sieciowych w znacznym stopniu wpływa aktualny rozwój sytuacji, obejmujący aspekty o najważniejszym znaczeniu, zwłaszcza postęp technologiczny i globalizację (to one prowadzą do wzrostu mobilności, wzrostu wymiany w Europie i na całym świecie oraz do tworzenia się wszelkiego rodzaju sieci), a także coraz większe ambicje regionów dotyczące dzielenia się czynnikami tworzącymi bogactwo. 7. Regiony te niekoniecznie należą do obszarów banana, ani też do elitarnego klubu stolic. Oprócz takich regionów, jak Londyn, Paryż, Lyon, Frankfurt, Monachium i holenderski Randstad, widzimy Kopenhagę, Malmö, Wielki Sztokholm, Wielki Dublin, Wiedeń z Bratysławą, Madryt, Bilbao, Warszawę, Gdańsk, regiony wokół Łodzi i Krakowa, Śląsk i wiele innych. 8. Zmiany sytuacji zostały zauważone. To zadziwiające, jak szybko kwestia miast staje się priorytetem w Europie. Strategia Lizbońska nadała decydujący kształt nowej koncepcji znaczenia dużych miast. Odzwierciedla to ogólną atrakcyjność dużych miast: w wielu krajach na ogół wciąż się rozwijają, a niektóre rozwijają się szybko. 6

9 9. Zgodnie z ogólnoświatową tendencją wzrostu metropolii i rozwoju łączących je sieci, we wszystkich państwach członkowskich toczy się dyskusja nad zagadnieniami dotyczącymi wielkich miast i miast-regionów. W niektórych z nich analizuje się politykę metropolizacji, mimo że jej realizację utrudnia wiele przeszkód. Najbardziej zaawansowany jest model niemiecki. Po dziesięciu latach krajowych badań i dyskusji nad przyszłą mapą Niemiec, w 2004 r. rząd i kraje związkowe uzgodniły listę jedenastu regionów metropolitarnych (Metropolregionen), które określono jako dominujące strefy wpływów gospodarczych. Te jedenaście metropolii-regionów składa się zarówno z istniejących, jak i planowanych metropolitalnych regionów sieciowych. 10. Dyskusja o metropoliach trwa też we Francji. Tam (ale również gdzie indziej, np. w Polsce) uznaje się, że określana przez państwo polityka wobec miast i regionów jest wyłącznym lub głównym czynnikiem hamującym ich rozwój i niszczącym ich ukryty potencjał. W dzisiejszych czasach zdolność do reagowania na ogólnoświatowe warunki, wyzwania i możliwości wymaga wykorzystania korzyści, jakie pod względem potencjału gospodarczego zapewnia wzajemna bliskość obszarów. 11. W Polsce dyskusja nad ewentualnym przyjęciem ustawy o metropoliach wskazuje, że temat jest traktowany poważnie. Dyskusja natrafia na przeszkody, ale należy pamiętać, że we wszystkich krajach pracownikom administracji i politykom na różnych szczeblach jest trudno zaakceptować związane z tą kwestią podejścia i rozwiązania. Dotychczasowe praktyki administracyjne i polityczne są głęboko zakorzenione w tradycji i wszędzie są mało elastyczne. I odwrotnie: pozytywne przykłady pokazują, że ukryty potencjał można łatwo wykorzystać poprzez dostosowanie się struktur rządowych do nowej sytuacji. 12. Oprócz większego zainteresowania ze strony rządów, widoczna staje się większa aktywność samych miast i metropolii. W Brukseli ma swoje reprezentacje ponad 100 regionów. Wiele miast-regionów prezentuje światu zewnętrznemu swój najbardziej uwodzicielski wizerunek, zwiększający ich atrakcyjność dla inwestorów zagranicznych. Publikują broszury opisujące ich pozycję pośród siostrzanych miast i na ogół przedstawiają siebie jako najlepsze i najbardziej atrakcyjne 13. Biorąc to wszystko pod uwagę, stan dyskusji na poziomie krajowym i unijnym można opisać w następujący sposób: miasta, miasta-regiony i metropolie nabierają priorytetowego znaczenia, w niektórych krajach bardziej niż w innych; decentralizacja jest powszechnie akceptowana jako cel polityki; rentowny rozwój powinien być skutkiem podejścia zarówno odgórnego (krajowego), jak i oddolnego; większość krajów boryka się tymczasem z zarządzaniem ; przeważnie ma ono charakter odgórny, rzadko oddolny; rządy starają się zdefiniować metropolie oraz określić parametry ich odniesienia do programów i polityk; 7

10 jest to długotrwały proces: dominują podejścia sektorowe i brakuje ogólnego podejścia łączącego bardzo różnorodne aspekty; warto wspomnieć, że agencje, instytuty badawcze i wydziały uniwersyteckie na poziomie krajowym i unijnym są najbardziej aktywne w tym zakresie; przykładem takiej aktywności jest najnowsza publikacja Polskiej Akademii Nauk 5 ; nie stworzono polityki UE dotyczącej metropolii: Komisja podchodzi do zagadnienia z dużymi oporami, a i Rada nie przejawia wielkiej gotowości; obie czynią tak ze względu na zasadę pomocniczości; debata w UE nabiera natomiast intensywności, np. debaty dotyczące Karty Lipskiej i Agendy Terytorialnej; istnieją więc odpowiednie ramy, ale często mają one wciąż zbyt abstrakcyjny charakter; Agenda Lizbońska jest pozytywnym czynnikiem sprawczym, tworzącym impulsy ułatwiające zobaczenie metropolii we właściwej perspektywie. II. Rozwiązywanie bieżących problemów w sposób odgórny lub oddolny 14. Tymczasem w dalszym ciągu trwają działania autonomiczne. Widoczna jest skłonność do samodzielnej realizacji bardziej zdecentralizowanych. Chociaż jest to długotrwały proces, to jednak w Europie przechodzimy od struktury odrębnych państw narodowych do Europy tworzonej przez wzajemnie powiązane regiony. W realizacji celu, jakim jest Europa Regionów, musi nastąpić integracja podejścia i polityki odgórnej z oddolną. 15. We wrześniu 2007 r. EKES opracował opinię W kierunku zrównoważonego rozwoju środowiska miejskiego: wyzwania i możliwości, o którą wystąpiła prezydencja francuska. W tym dokumencie omówiono trzy główne zagadnienia. Po pierwsze: należy pogłębić i rozszerzyć europejską debatę dotyczącą silnych i zrównoważonych miast, miast-regionów i metropolii. EKES zaleca powołanie unijnej grupy wysokiego szczebla ds. zrównoważonego rozwoju miast. Poprzez określenie przyszłego programu i wykazu istotnych zagadnień taka grupa może przyczynić się do wzrostu efektywności i lepszego ukierunkowania debaty europejskiej. Po drugie: najlepszym punktem odniesienia dla miast i metropolii jest Strategia Lizbońska. Dlaczego? Agenda Lizbońska jest niezaprzeczalnie potrzebnym ogólnym podejściem do spraw konkurencyjności, zrównoważonego rozwoju oraz spójności społecznej i włączenia do społeczeństwa osób wykluczonych, gdyż tworzy zintegrowane ramy, w których w zwykły sposób można rozwiązywać wszystkie możliwe zagadnienia związane z dobrobytem i bogaceniem się miast w przyszłości. W coraz większym stopniu zorientowane na przyszłość projekty urbanistyczne i planistyczne są i muszą być opracowy- 5 Marszał T. (red.), Rola polskich aglomeracji wobec wyzwań Strategii Lizbońskiej. Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, Studia, t. CXX. Warszawa

11 wane w sposób integrujący aspekty terytorialne, ekologiczne, gospodarcze i społeczne. Agenda Lizbońska jest doskonałym instrumentem realizacji tego holistycznego podejścia. Po trzecie: trudny problem zarządzania jest, być może, kwestią najtrudniejszą do rozwiązania, ponieważ decentralizacja oznacza oddanie władzy przez szczebel krajowy, podział kompetencji, włączenie zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, a również przyznanie, że dzięki umożliwieniu swobodnego działania sił zdecentralizowanych można uruchomić ogromny, ukryty i nowy potencjał z korzyścią dla samych regionów oraz krajów i całej Europy. Takie dobre zarządzanie będzie sprzyjać bieżącym działaniom autonomicznym. 16. Przykłady z różnych krajów dowodzą, że efektywna polityka wobec miast nigdy nie może ograniczać się do odgórnych podejść, celów i planów. Sprawna struktura tworzona przez miasta, miasta-regiony, metropolie i regiony sieciowe powinna być rezultatem zrównoważonej kombinacji odgórnych i oddolnych podejść, polityk i ambicji. Moim zadaniem, zakłada to radykalną decentralizację kompetencji i odpowiedzialności, co w wielu krajach europejskich jest czymś niezwykłym z powodów historycznych. I znów: problem ten występuje nie tylko w Polsce. Decentralizacja powinna prowadzić do odpowiedzialności lokalnej, co ma kluczowe znaczenie dla przyszłości. 17. Przyglądając się bliżej udanym działaniom, dostrzegamy, że najbardziej aktywne i postępowe miasta są często tymi, których sytuacja była wcześniej bardzo zła. Są to np. Lille, Birmingham, Liverpool, Bilbao. Są to XIX-wieczne miasta przemysłowe, które doszły do końca swojego cyklu życia w latach70. ubiegłego wieku. Dane historyczne pokazują, że podobnie jak sektory przemysłowe każde z miast ma swój cykl życia. Miasta stanęły przed dylematem: dostosować się lub podupaść. Wszystkie z nich (wiele więcej niż cztery wymienione) wybrały radykalne dostosowanie. W pierwszej fazie oznaczało to ogromny wzrost bezrobocia, restrukturyzację oraz poważne wyzwania społeczne i gospodarcze, ale również planowanie lepszej przyszłości. 18. W poszczególnych przypadkach inicjatywę podejmowały przeważnie władze lokalne. Mają one zawsze kluczowe znaczenie. Długofalowe przedsięwzięcia mogą być podejmowane i kontynuowane tylko na podstawie lokalnej wizji i lokalnego przywództwa, a ponadto wymagają tworzenia coraz większych możliwości dla inwestycji prywatnych i współpracy ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim. 19. Władze lokalne, które często uosabia burmistrz, zaczęły realizować plany restrukturyzacji, nie tylko zrywając z przeszłością, lecz jednocześnie tworząc nowe perspektywy poprzez duże inwestycje budowlane, np. całkowitą przebudowę centrum miasta albo przyciągnięcie zupełnie nowej działalności gospodarczej różnego rodzaju. Wspólnym mianownikiem jest stworzenie społeczeństwa opartego na usługach, np. Birmingham jako centrum konferencyjnego, Lille jako wę- 9

12 zła kolejowego dla szybkich pociągów, a Bilbao jako ośrodka sztuki (ze słynnym muzeum Guggenheima). 20. Jeszcze raz podkreślmy: kluczowe znaczenie mają władze lokalne, potrzebują jednak uznania na poziomie krajowym, a często na początku krajowego wsparcia finansowego oraz odpowiedniej polityki krajowej, zwiększającej ich możliwości stania się ośrodkami regionalnymi. Przykładem ilustrującym ten proces jest Bilbao. W latach80. XX w. władze miasta Bilbao, które wyczerpało swoje możliwości, podjęły decyzję o zasadniczej zmianie kierunku działań. Z inicjatywą wystąpił dyrektor wydziału prac publicznych. Jego plan był programem modernizacji. Z centrum miasta całkowicie usunięto przestarzałe zakłady przemysłowe. Całkiem niespodziewanie Fundacja Guggenheima z Nowego Jorku zaproponowała miastu możliwość stworzenia drugiego swojego muzeum w Bilbao. Na ten projekt zgodziły się władze miasta i Kraju Basków oraz rząd w Madrycie. Następnie Bilbao zdołało wykorzystać stworzone możliwości: powstanie Muzeum Guggenheima stanowiło bardzo dobry punkt wyjścia dla radykalnej modernizacji regionu, tworzenia nowoczesnych miejsc pracy, zorientowanych na przyszłość prywatnych inwestycji, a także poprawy jakości życia. Inicjator przedsięwzięcia został tymczasem wybrany zastępcą burmistrza. Po dwudziestu latach wciąż kieruje nieustanną modernizacją Bilbao. 21. Z tego przykładu (i innych) wynikają następujące wnioski: Inicjatywę restrukturyzacji i modernizacji powinny podjąć wadze lokalne. Plany muszą być zaakceptowane na poziomie regionalnym i krajowym, muszą je wspierać odpowiednia polityka i ewentualnie środki finansowe. Proces muszą zapoczątkować starannie przemyślane, duże inwestycje podkreślające charakter miasta lub metropolii. Proces wymaga długookresowego zarządzania i zdecydowanej kontynuacji, bo tylko pod takim warunkiem zaangażują się prywatni inwestorzy. Oprócz działań władz, niezbędny jest wkład zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego. 22. Prywatni inwestorzy i społeczeństwo obywatelskie muszą być uznani za pełnoprawnych partnerów. Nie powinniśmy uważać miast-regionów i metropolii za małe państwa. Nawet takie małe państwo, jak Luksemburg, stanowi państwową jednostkę polityczną, z rządem, państwowym procesem legislacyjnym, odrębnym systemem sądowniczym itd. Wielkie miasta, np. Londyn, Paryż, Warszawa, Amsterdam, są zupełnie innymi tworami. Są to jednostki funkcjonalne, które jednocześnie mają charakter fizyczny ze względu na swoją specyfikę, bliskość i widoczność w codziennym życiu oraz ich ambicje. 23. Te okoliczności wyznaczają zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu rolę inną niż obecna na poziomie krajowym lub międzynarodowym. Jest ona wyrazem specyficznych cech społeczeństwa, umiejętności i kompetencji, a przez to także jego pełnego prawa do udziału w rozwoju metropolii jako strony zaintere- 10

13 sowanej. Długofalowy program i spójność działań mogą zapewnić zaangażowanie wszystkich tych podmiotów, w ten sposób pogłębiając i rozszerzając zakres polityki przewidywanej do realizacji. Wśród zainteresowanych podmiotów publicznych i prywatnych oraz specjalistów działających w miastach należy wymienić: regionalnych partnerów społecznych, izby handlowe i inne kluby biznesu, szkoły i ośrodki szkoleniowe, szkoły wyższe, inwestorów (m.in. prywatnych), firmy, specjalistów ds. ekologii, urbanistów, instytucje służby zdrowia, organizacje kulturalne, architektów i artystów. Kiedy wszystkie te podmioty zgodnie współpracują we wspólnych ramach i w jednym duchu, wtedy spełnione są psychologiczne i materialne warunki sukcesu. III. Trudna dziedzina zarządzania 24. W dziedzinie zarządzania identyfikuje się następujące bariery: niechęć rządu do decentralizacji uprawnień i podzielenia się władzą; zamieszanie i nieporozumienia w krajach, w których za sprawy miast odpowiada więcej niż jedno ministerstwo; istniejące administracyjne bariery na poziomie regionalnym i lokalnym, które często wywodzą się z bardzo dawnych czasów i w ogóle nie spełniają wymagań nowoczesnych społeczeństw sieciowych; w rezultacie często bardzo skomplikowane struktury interesów, politycznych manewrów i manipulacji, utrudniające stosowanie we wspólnym interesie racjonalnych rozwiązań i skutecznych platform negocjacji; przeciwstawne stanowiska między miastami w jednej metropolii lub regionie sieciowym oraz przeciwstawne stanowiska między miastami a obszarami wiejskimi; brak spójnego podejścia do partnerstwa publiczno-publicznego lub publiczno-prywatnego w odniesieniu do programów miejskich, decydujących programów inwestycyjnych i kreatywnych rozwiązań; częsty brak przejrzystości i umocowania prawnego. 25. Ponownie należy wspomnieć, że jak wskazuje praktyka przywództwo, długofalowa wizja i spójność stanowią na ogół podstawowe warunki udanego wprowadzania zmian i ciągłego rozwoju miast i metropolii. 26. Nie mogę omówić szczegółowo relacji między bardzo zróżnicowanymi aspektami rozwoju miast, na które wpływa Agenda Lizbońska. Należy zdawać sobie sprawę, że konkurencyjność, zrównoważony rozwój oraz spójność społeczna i włączenie do społeczeństwa osób wykluczonych to trzy dziedziny wpływające na: dziedziny o mniej lub bardziej technicznym charakterze, np. infrastrukturę i systemy transportu, budownictwo mieszkaniowe, branże przemysłu przetwórczego, inwestycje w ogóle, wzajemne oddziaływania technologii i rynku oraz technologii i polityki publicznej, rewitalizację centrów miast i nowy cel, którym jest zmniejszenie zakresu niekontrolowanego rozprzestrzeniania się miast; 11

14 od niedawna bardzo ważne dziedziny, jak np. energetyka i klimat, wpływające bezpośrednio na zarządzanie wielkimi miastami i metropoliami; dziedziny nietechniczne, jak: polityka dotycząca rynku pracy, edukacja na wszystkich poziomach, migracje, zatrudnienie pracowników o niskich kwalifikacjach i bezpieczeństwo. 27. Istotne jest to, że wszystkie te czynniki w zasadzie współwystępują i są ze sobą wzajemnie powiązane. Jeśli uwzględni się to, mogą stworzyć efektywną podstawę wizji i ciągłego programowania. 28. Jak zaznaczono wcześniej, rola Komisji i Rady w odniesieniu do wielkich miast, miast-regionów i metropolii wciąż nie jest jednoznaczna, ponieważ w dalszym ciągu w Traktacie o UE nie ma postanowień dotyczących rozwoju przestrzennego oraz wynikających z zasady pomocniczości. Być może to się zmieni, kiedy wejdzie w życie nowy Traktat Lizboński. Tak czy inaczej, zdaniem EKES, które uwzględnia to, że ponad 80% ludności UE mieszka w miastach, a ponad 50% w miastach-regionach i metropoliach, zagadnieniem tym należy zająć się we właściwy sposób na poziomie UE. Leży to w interesie obywateli i jest korzystne dla tworzenia lepszych warunków życia. 29. Od niedawna Rada, jak się wydaje, przychylniej podchodzi do tej idei. Współpracujemy w tej dziedzinie z Parlamentem Europejskim i Komitetem Regionów. W obu tych instytucjach temat staje się priorytetowy. Należy też pamiętać o działaniach reprezentacji wielu miast i metropolii w Brukseli. 30. Oczywiście każdy przypadek jest wyjątkowy, ale uporządkowana dyskusja nad rozwojem metropoli na poziomie UE i przyznanie Komisji mandatu na jego spójną analizę stworzy klimat sprzyjający pozytywnej ocenie tego nowego cyklu współistnienia we wspólnocie w XXI w. Bardzo pomocne mogą być standardy odniesienia i przejrzyste najlepsze praktyki w skali europejskiej. Można wybrać właściwe rozwiązania. Bez wątpienia, owocne będzie zintegrowane podejście i zastosowanie otwartej metody koordynacji. 31. Podkreślamy potrzebę przyjęcia wspólnie uzgodnionego przez Dyrekcje Generalne Komisji podejścia wobec miast i metropolii. Zaproponowanie holistycznej metodologii również powinno zachęcić rządy krajowe do jej zastosowania wobec miast na poziomie krajowym jest to żądanie często kierowane przez miasta do rządów i UE. 32. Bez wątpienia, również bardziej uporządkowana dyskusja na poziomie UE może ułatwić wprowadzanie Agendy Lizbońskiej na szczeblu regionalnym i metropolitalnym. 33. Prawdopodobnie Agenda wpłynie korzystnie także na prowadzoną w państwach członkowskich UE debatę na temat zarządzania. 34. Metropolie i powstawanie Europy Regionów są zagadnieniami fascynującymi. Procesy te odzwierciedlają dynamiczną ewolucję obecnego świata. Błędem byłoby dopuszczenie do tego, aby wielkie miasta i metropolie po prostu rozwijały się ży- 12

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL

14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL 14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL Konkluzje Rady na temat architektury: udział kultury w zrównoważonym rozwoju RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. POWOŁUJĄC SIĘ na Traktat ustanawiający Wspólnotę

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r.

Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r. Foresight technologiczny rozwoju sektora usług publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła nowe zasady i przepisy dotyczące

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu

Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu www.ietu.katowice.pl Otwarte seminaria 2014 Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach Wyznaczanie miejskich obszarów funkcjonalnych w kontekście adaptacji do zmian klimatu Dr inż. arch.

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych Przemysław Kalinka Ekspert ds. funduszy UE, Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r.

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Spotkanie Partnerów projektu Zintegrowana Miejsce i data prezentacji Strategia Rozwoju Metropolii Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Dlaczego potrzebna jest strategia? Dostosowanie do wymogów UE w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Prof. UAM dr hab. Renata Graf Zakład Hydrologii I Gospodarki Wodnej, Instytut Geografii Fizycznej I Kształtowania Środowiska Przyrodniczego,

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Anna Dąbrowska Fundacja Centrum Analiz Transportowych i Infrastrukturalnych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego

Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego Założenia projektu autorskiego zespołu prof. Zygmunta Niewiadomskiego I. Założenia Kodeksu II. System planowania przestrzennego III. Proces inwestycyjny - etapy IV. Inwestycje publiczne V. Realizacja inwestycji

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

TFPL2006/018-180.03.02

TFPL2006/018-180.03.02 Znaczenie komunikacji w procesie wdraŝania sieci Natura 2000 doświadczenia polsko hiszpańskie w ramach projektu TFPL2006/018-180.03.02 Komunikacja, świadomość społeczna i wzmocnienie instytucjonalne dla

Bardziej szczegółowo

Gdańsk w nowej perspektywie. zagospodarowania przestrzennego. Raport z debat (kwiecień-czerwiec 2015)

Gdańsk w nowej perspektywie. zagospodarowania przestrzennego. Raport z debat (kwiecień-czerwiec 2015) Gdańsk w nowej perspektywie Porozmawiajmy o Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Raport z debat (kwiecień-czerwiec 2015) Zagadnienia wprowadzające Partycypacja społeczna w planowaniu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego OBSZARY OBJĘTE WSPÓŁPRACĄ W RAMACH OIOF Ochrona zdrowia, bezpieczeństwo publiczne, pomoc społeczna Plan spotkania 2 Prezentacja: Omówienie

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej. Rajmund Ryś Dyrektor Departamentu Polityki Przestrzennej w MIiR

Rewitalizacja. Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej. Rajmund Ryś Dyrektor Departamentu Polityki Przestrzennej w MIiR Rewitalizacja Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej Rajmund Ryś Dyrektor Departamentu Polityki Przestrzennej w MIiR Rewitalizacja jako kluczowy element polityki miejskiej Rajmund Ryś Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie

Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej. Opolskie w Internecie Aglomeracja Opolska w regionalnym system informacji przestrzennej Opolskie w Internecie Podstawa prawna Realizacja projektu Opolskie w Internecie- system informacji przestrzennej i portal informacyjnopromocyjny

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu

Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Załącznik nr 1 Opis efektów kształcenia na kierunku architektura krajobrazu studia drugiego stopnia na specjalności: kształtowanie i ochrona krajobrazu Obszar/obszary kształcenia, w których umiejscowiony

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Zarządzanie OM. Mirosław Grochowski

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Zarządzanie OM. Mirosław Grochowski OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU Zarządzanie OM Mirosław Grochowski 1 Plan konsultacji Prezentacja założeń diagnozy Wskazanie głównych obszarów problemowych Pytania badawcze

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, ocena i rekomendacje Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Cel i zakres Prognozy

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA

SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA SPOSOBY UZYSKANIA SPÓJNOŚCI W PLANOWANIU ROZWOJU PRZESTRZENNEGO I SPOŁECZNO - GOSPODARCZEGO DOLNEGO ŚLASKA Seminarium EUREG-u, Katedry UNESCO i Sekcji Polskiej RSA Warszawa, 22 marca 2012 ROK Janusz Korzeń,

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+

REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ REALIZACJA INWESTYCJI DROGOWYCH W ZAŁOŻENIACH PROJEKTU PLANU ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. WIELKOPOLSKA 2020+ TOMASZ KUŹNIAR WIELKOPOLSKIE BIURO PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania zewnętrzne wzrostu konkurencyjności rozwojowej gminy Dywity Jacek Szlachta

Uwarunkowania zewnętrzne wzrostu konkurencyjności rozwojowej gminy Dywity Jacek Szlachta Uwarunkowania zewnętrzne wzrostu konkurencyjności rozwojowej gminy Dywity Jacek Szlachta Uwarunkowania unijne i krajowe (1) Także w kolejnym okresie programowania europejskiej polityki regionalnej Polska

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA,

PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, PRZEDMIOT : TEORIA URBANISTYKI WSPÓŁCZESNEJ PROWADZĄCY : Prof. dr hab. inż. arch. KRZYSZTOF BIEDA OPRACOWANIE: KAROLINA ŁABĘCKA, ANETA GRZYMKOWSKA, MAREK WĘGLARZ TEMAT: Zieleń jako 'tworzywo' w kompozycji

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska

seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska seminarium Sporządzanie planów ochrony obszarów Natura 2000 i angażowanie społeczności lokalnych w działania związane z ochroną środowiska Białowieża, 7 października 2010 roku Dorota Ławreszuk Koordynator

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura w Polsce Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura priorytet nowej strategii Realizacja Strategii UE ochrony różnorodności biologicznej na lata 2020

Bardziej szczegółowo

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR 1 Cele realizacji ZIT w Polsce Wynikają z projektu UP oraz Zasad realizacji ZIT w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie Rocznego Programu Współpracy Gminy Nowa Ruda z organizacjami pozarządowymi na rok 2016 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15

Bardziej szczegółowo

Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji Europejskiej Ministerstwo Spraw Zagranicznych Współpraca Ministerstwa Spraw Zagranicznych z organizacjami pozarządowymi i samorządami przy realizacji wybranych zadań z zakresu współpracy międzynarodowej Anna Tuz Zastępca Dyrektora Departamentu Informacji

Bardziej szczegółowo

Biuro Urbanistyczne arch. Maria Czerniak

Biuro Urbanistyczne arch. Maria Czerniak Wójt Gminy Gronowo Elbląskie STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY CZEMU SŁUŻY STUDIUM? jest wyrazem poglądów ipostanowień związanych z rozwojem gminy, w tym poglądów władz

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania

1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania Spis treści Wprowadzenie... 9 1. Wprowadzenie do problematyki ochrony środowiska i gospodarowania jego zasobami... 13 1.1. Rola środowiska w procesach społeczno-gospodarczych... 13 1.2. Uwarunkowania zasobowe.

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych. Warszawa, 12 Maja 2009

Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych. Warszawa, 12 Maja 2009 Zamierzenia UKE w ramach Międzyresortowego Zespołu Polska Cyfrowa w zakresie rozwoju dostępu do usług szerokopasmowych Warszawa, 12 Maja 2009 Główny cel Prezesa UKE na lata 2008 2010 Wzrost dostępności

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia Załącznik nr 5 Analiza zgodności endogenicznych dokumentów strategicznych ze Strategią Marki Rzeszów. Wizja Cele strategiczne Rdzeń i Submarki Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Rewitalizacji

Gminny Program Rewitalizacji Gminny Program Rewitalizacji Gminny Program rewitalizacji powstaje na mocy Ustawy z dnia 9 października 2015 roku o rewitalizacji. Art. 15. 1. Gminny program rewitalizacji zawiera w między innymi: szczegółową

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w zarządzaniu mobilnością w aglomeracji warszawskiej

Wyzwania w zarządzaniu mobilnością w aglomeracji warszawskiej Konferencja Społeczne, gospodarcze i przestrzenne wyzwania dla polityki rozwoju Warszawy i jej obszaru metropolitalnego Wyzwania w zarządzaniu mobilnością w aglomeracji warszawskiej dr inż. Andrzej Brzeziński

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20 ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne województwem

Zarządzanie strategiczne województwem IV Warsztaty Strategiczne Zespołu ds. aktualizacji SRWM do 2020 Zarządzanie strategiczne województwem Zadania na lata 2010-2012 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 4 września

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dr Katarzyna HEBEL Prof. dr hab. Olgierd WYSZOMIRSKI Conference Baltic Sea Region advancing towards Sustainable Urban Mobility Planning Gdynia 22-24th of October 2014 Przejście od planów transportowych

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020

Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020 DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI ROZWÓJ REGIONALNY Rola miast w polityce spójności na lata 2014 2020 STRESZCZENIE Treść:

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu. Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie

Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu. Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie Przedmiot rozważań Czy obecny stan zarządzania gospodarką obszarami miejskimi

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Na podstawie art. 14 ust.

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA PROBLEMU

IDENTYFIKACJA PROBLEMU PREZENTACJA IDENTYFIKACJA PROBLEMU Problematyka rewitalizacji terenów zdegradowanych dotyczy każdego regionu poprzemysłowego. Również władze Miasta Piekary Śląskie zauważyły, że problem terenów przekształconych

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Program Żegluga Śródlądowa 2015-2020

Program Żegluga Śródlądowa 2015-2020 Program Żegluga Śródlądowa 2015-2020 Realizowany w ramach Inicjatywy Odpowiedzialny Transport 2014-2020 Przy jedynie 7 procentowym zaangażowaniu dróg wodnych w transport towarów w Unii Europejskiej potrzebne

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek Gospodarka Przestrzenna Specjalność STRATEGIE ROZWOJU REGIONALNEGO

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia niestacjonarne I stopnia Kierunek Gospodarka Przestrzenna Specjalność STRATEGIE ROZWOJU REGIONALNEGO Kierunek Gospodarka Przestrzenna Specjalność STRATEGIE ROZWOJU REGIONALNEGO Profil Absolwenta Absolwent specjalności zostanie wyposażony w interdyscyplinarną wiedzę z zakresu przestrzennej organizacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo