Kryzys strefy Euro - początek dezintegracji Unii Europejskiej?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kryzys strefy Euro - początek dezintegracji Unii Europejskiej?"

Transkrypt

1 VI Konkurs na esej w zakresie stosunków międzynarodowych 2012/2013 Kryzys strefy Euro - początek dezintegracji Unii Europejskiej? Paweł Kocan Klasa I IV Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Rzeszowie ul. gen. J. Dąbrowskiego Rzeszów 1

2 Kryzys strefy Euro - początek dezintegracji Unii Europejskiej? Trzeba odwagi, Ŝeby wstać i zacząć mówić. Trzeba teŝ odwagi, Ŝeby siąść i zacząć słuchać Winston Churchill Unia Europejska to związek państw, powołany w 1993 r. traktatem z Maastricht. Za ojców załoŝycieli Wspólnot Europejskich uwaŝani są m. in. Konrad Abenauer, Jean Monnet, Robert Schuman, Alcide de Gaspieri oraz Paul-Henri Spaak. Integracja między państwami realizowana była (i ciągle jest) w wymiarze 11- etapowego planu na dwóch zasadniczych płaszczyznach: ekonomicznej i politycznej. Cały proces integracji rozpoczął się po II wojnie światowej w 1950 r. powołaniem Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. W kolejnych latach narodziła się Europejska Wspólnota Gospodarcza i Europejska Wspólnota Energii Atomowej. Poczynając od ustanowienia wspólnej Komisji Europejskiej, kończąc na wspólnej walucie (euro) i traktatach, Unia Europejska stworzyła niepodwaŝalny, niezaleŝny i nadzwyczaj dojrzały system, który stanowi ziemski raj dla krajów starających się o przyjęcie do niej. W 2008 r. rozpoczął się wielki kryzys, który swoimi rozmiarami objął całą Europę. Świadomość utraty oszczędności całego Ŝycia doprowadziła tysiące osób do załamania nerwowego. Czy Europa wyciągnie wnioski z tej sytuacji? Czy początkiem dezintegracji Unii Europejskiej będzie kryzys strefy Euro? O Dniu Europy, obchodzonym co roku 9 maja, przypomina nam zawsze 12 pięcioramiennych złotych gwiazd na lazurowym tle i Oda do radości Fryderyka Shillera, napisana do fragmentu IX symfonii Ludwika van Beethovena. Obecnie do UE naleŝy 27 państw 1. śelazna kurtyna oddzieliła nasz kraj na niemal połowę dwudziestego stulecia, od pręŝnie rozwijających się państw Zachodu. Przepaść technologiczna dała o sobie znać w wyglądzie i liczebności dróg, miast i kolei. A mimo to Polska poradziła sobie z przeciwnościami losu. 1 M. Wesołowska-Stranawska, A. Filipiuk, W. Starnawski, Rok 2009, Wydawnictwo PWN, BliŜej świata str

3 Niewątpliwie integracja całej Unii Europejskiej w czasach kryzysu ekonomicznego jest utrudniona. Rola państwa moŝe być rozpatrywana w kontekście tworzenia warunków, umoŝliwiających rozszerzenie działania mechanizmu rynkowego w skali międzynarodowej. Jednak UE jest jak łańcuszek cokolwiek stanie się w jednej części automatycznie pociąga za sobą całą resztę. Polityka nie polega na rozpaczaniu nad stratami w momencie przebywania na cienkiej tafli lodu. UwaŜam, Ŝe naleŝy szukać rozwiązań problemu, a nie jeszcze bardziej go pogłębiać. Sztuką jest sprawiedliwe traktowanie wszystkich przedstawicieli krajów członkowskich, a nie ocenianie hierarchii wpłacanych składek do wspólnego budŝetu (uzaleŝnionych od wypracowanego PKB). Inaczej traktowane są bowiem na szczytach europejskich państwa niedawno przyjęte do UE, od tych państw, które równieŝ są członkami, ale posiadają walutę Euro. Aby lepiej uświadomić sobie skalę problemu przedstawię pewną zaleŝność. Nowe państwa członkowskie Unii Europejskiej z Europy Środkowej i Wschodniej, a takŝe państwa tego regionu starające się o przyjęcie do wspólnoty, nie odczuły powaŝniejszych konsekwencji greckiego kryzysu. W opozycji do Grecji, Irlandii, Hiszpanii, Włoch czy Portugalii inwestycje w tych krajach są, w ocenie inwestorów, bezpieczniejsze niŝ w państwach środka strefy Euro. Mimo to, politycy unijni zaŝądali, aby akcesja nowych krajów do strefy nie ograniczała się tylko do kryteriów traktatu z Maastricht. Surowe wymogi rekrutacji z pewnością wpłyną na procesy integracyjne Europy. NaleŜy pamiętać, Ŝe obecnie członkami Unii Gospodarczej i Walutowej jest 17 z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, a ponadto: Monako, San Marino i Watykan. W kolejnych krajach euro jest walutą bez członkostwa: Czarnogóra i Kosowo. 1 lipca 2013 r. Andora zostanie członkiem Unii Gospodarczej i Walutowej. Planowany termin wprowadzenia Euro w pozostałych 10 państwach jest bliŝej nieokreślony. Niektóre państwa, takie jak Dania i Szwecja, odrzuciły ją w referendum. Następną sprawą, którą chciałbym poruszyć, jest klauzula opt-out 2, 2 Klauzula opt-out - porozumienie, które zwalnia z obowiązku przyjęcia wspólnej waluty. Korzystają z niej m.in.: Wielka Brytania i Dania 3

4 wywalczona przez Wielką Brytanię i Danię. Państwa te, podobnie jak Polska, nie naleŝą do strefy euro, ale dzięki temu postanowieniu mają stałe zwolnienie z obowiązku przyjęcia wspólnej waluty. Czy w świetle obowiązujących traktatów nie został złamany podstawowy cel UE idea jedności monetarnej? Czy wszystkie państwa traktowane są na tych samych zasadach? Czy kryzys strefy Euro pogłębi się? Głównym problemem w określeniu mocnych i słabych stron przyjęcia europejskiej waluty w czasach kryzysu jest trudna prognoza długotrwałych jej skutków. Argumentem przemawiającym za moŝe być zniwelowanie ryzyka zmian kursu walutowego, co moŝe przyczynić się do szybszego rozwoju handlu zagranicznego. Brak wahań cen spowodowałby stabilność i łatwiejszy sposób zawierania transakcji międzynarodowych. Turyści nie musieliby juŝ tak często korzystać z kantorów, a rodzaj oferowanych przez banki kredytów uprościłby się. Dostawcy, którzy podróŝują po całym świecie, nie mieliby problemów z zawieraniem transakcji. Kolejną zaletą wprowadzenia wspólnej waluty moŝe okazać się aspekt marketingowy, który z pewnością pobudziłby gospodarkę. Obecność tylko jednej waluty Euro mogłaby posłuŝyć propagowaniu idei jedności i niezaleŝności przez Unię Europejską. KaŜdy medal ma takŝe tą drugą stronę. Wadą integracji strefy moŝe okazać się polityka fiskalna. Przyjęcie Euro w obecnej sytuacji uniemoŝliwi skuteczne obniŝanie podatków, od których zaleŝy sytuacja rynkowa i zarazem napływ kapitału zagranicznego. Kolejny negatywny aspekt to ukrycie prawdziwego poziomu gospodarczego państw objętych wspólną walutą. W dzisiejszych czasach inwestorzy nie stawiają na równym poziomie papierów wartościowych z róŝnych krajów. Wprowadzenie Euro u potencjalnych kandydatów moŝe wywołać spore zamieszanie na rynkach finansowych i giełdowych. Dlatego właśnie według mnie procesy integracji strefy Euro obarczone są dziś duŝym ryzykiem. Nie ulega wątpliwości, iŝ wpływ na kryzys UE i strefy Euro miały Stany Zjednoczone Ameryki. We współczesnym świecie USA odgrywają rolę supermocarstwa. Kryzys na rynku amerykańskich kredytów hipotecznych ujawnił się 4

5 w pełni, w połowie 2007 r., (choć sygnały wskazujące na widmo kryzysu były widoczne duŝo wcześniej) 3. Sytuacja pogarszała się z miesiąca na miesiąc. Amerykanie bez potwierdzonej lub wystarczająco dobrej zdolności kredytowej brali na bardzo wysoki procent kredyty/poŝyczki na samochód, dom, mieszkanie, wakacje itd. i nie mieli ich czym spłacać. Okazało się takŝe, iŝ zajęte przez banki nieruchomości takŝe nie znajdują nabywców, gdyŝ są one nieproporcjonalnie drogie w stosunku do ich realnej wartości rynkowej. Kryzys z USA przeniósł się na rynki europejskie, ze względu na występujące na rynkach współzaleŝności i powiązania. Bardzo ciekawe zdanie na temat kryzysu zaprezentował dyrektor ds. wydawniczych, pracujący na Uniwersytecie Karola i w WyŜszej Szkole Ekonomicznej w Pradze - Marek Loužek 4. Według niego procesem zjednoczenia walutowego nie kieruje ani gospodarka, ani procesy rynkowe, lecz polityka. JuŜ w czasach Arystotelesa była ona bowiem rozumiana jako rodzaj sztuki rządzenia państwem, której celem jest dobro wspólne. Nie rozumiem więc dlaczego politycy nie potrafią podjąć konkretnych reform ratujących strefę Euro? Co według nich jest właściwym postępowaniem? Loužek szczegółowo przeanalizował wiele danych statystycznych. Obejmowały one między innymi wskaźniki wzrostu gospodarczego w integrującej się Europie, wskaźniki największych dłuŝników w UE oraz stopy inflacji na peryferiach UE. W swoim artykule dowodzi, Ŝe kapitał polityczny zainwestowany na przestrzeni 13 lat w rozwój wspólnej waluty był tak potęŝny, Ŝe Ŝaden z inicjatorów projektu nie zdecyduje się na jego porzucenie. Dlatego idea waluty Euro nie upadnie. Rodzi to w mojej osobie mieszane uczucia. Nie potrafię ze spokojem przyjąć informacji, Ŝe kraj, który przyjął gigantyczną pomoc od innych z UE na ratowanie swojej gospodarki decyduje się na budowę toru Formuły 1 wartego 94,6 miliona euro. PrzecieŜ jeszcze w sierpniu rząd Grecji otrzymał około 11 miliardów euro na spłatę rat wobec międzynarodowych wierzycieli. CzyŜby europejczycy mieli płacić znowu za greckie igrzyska? Przypomnę - w 2010 r. w maju Grecja otrzymała 110 mld euro pomocy

6 W literaturze pojawił się nawet termin PIIGS określający grupę państw mających kłopoty finansowe. PIIGS (ang. dosł. świnie) stanowi akronim nazw państw potrzebujących pomocy: Portugal, Ireland, Italy, Greece, Spain. Rozpustne Ŝycie w wyŝej wymienionych krajach, liczne manipulacje podatkowe doprowadziły te państwa do skrajnego wyczerpania finansowego i pokazały absurdy obowiązującego systemu. Zadaję sobie pytanie: jak moŝna być tak wyrachowanym, aby nie zgłosić śmierci członka własnej rodziny w urzędzie uzasadniając to tym, iŝ chciało się pobierać bezprawnie przez następne kilka lat rentę/emeryturę po nim. Gdzie jest granica obowiązujących norm etycznych/moralnych? Kto kontroluje poczynania obywateli tych państw? Gdzie są organy systemu sprawiedliwości, kontroli, nadzoru? Do czego jeszcze mogą posunąć się ludzie, aby lekko zarabiać? Gdyby kraje kontrolowały swoje Ŝycie na kredycie o takich paradoksach nie byłoby mowy. W 2011 dług publiczny 17 krajów strefy wyniósł 87,2 proc. PKB. Kryzysowi w strefie euro ma zapobiegać pakt fiskalny. Podpisany 2 marca 2012 r. w Brukseli pakt ma za zadanie: wymuszać równowagę budŝetową, zwiększać kontrolę Rady Unii Europejskiej oraz Komisji Europejskiej nad stanem finansów publicznych państw i poprawić koordynację polityk gospodarczych. W ocenie instytutu European Reform nie wnosi on jednak nic nowego w porównaniu do wcześniejszych "miękkich" sankcji z Paktu Stabilności i Wzrostu. KsiąŜka Kryzys Unii Europejskiej pod redakcją Jacka Kloczkowskiego, Ondřeja Krutíleka i Artura Wołka pokazuje tło rozwijających się pod osłoną kryzysu wydarzeń. W dobie kryzysu strefy Euro oliwy do ognia dolewają agencje ratingowe. Tzw. credit rating agency 5 (CRA), takie jak Fitch Ratings, Moody's, Standard & Poor's, A. M. Best i Dominion Bond Rating Service dokonały ogromnego zamieszania na rynku europejskim. Amerykańska Piątka spowodowała, Ŝe kryzys UE przybrał na sile, bo podwaŝana jest niezwykle istotna, nie tylko z punktu widzenia ekonomicznego, ale takŝe psychologicznego, wartość, jaką jest wiarygodność 5 6

7 poszczególnych podmiotów zintegrowanego rynku. Laureatem tegorocznej Pokojowej Nagrody Nobla została właśnie Unia Europejska. Uhonorowano ją za długoletnią rolę w jednoczeniu kontynentu. Preferencyjne porozumienie handlowe, strefa wolnego handlu, unia celna, wspólny rynek, unia walutowa i wreszcie unia gospodarcza zasługują na wyróŝnienie. Czy gospodarka poszczególnych państw zintegrowana jest jednak na tyle, aby przetrwać? To pytanie zostaje jednak bez odpowiedzi. Na podstawie jednak przytoczonych argumentów i przykładów mogę powiedzieć, Ŝe kryzys w strefie Euro w istotny sposób zakłóca integrację Unii. Ale czy aŝ ją dezintegruję? Nie przesadzajmy. Reasumując, wychodzę z załoŝenia, Ŝe z kaŝdego problemu moŝna znaleźć wyjście czasem więcej niŝ jedno. Jesteśmy wspólnotą. Usprawniając systemy i wprowadzając harmoniczne prawa dla obywateli państw członkowskich moŝemy osiągnąć pierwotny zamysł istnienia Unii Europejskiej. Nie taki diabeł straszny jak go malują. W innych krajach objętych strefą Euro przyjęcie wspólnej waluty miało róŝne skutki, ale w Ŝadnym przypadku nie spowodowało na tyle negatywnych zmian, które mogłyby załamać gospodarkę. 7

8 Bibliografia: 1) M. Wesołowska-Stranawska, A. Filipiuk, W. Starnawski, Rok 2009, Wydawnictwo PWN, BliŜej świata str ) &view=article&id=151:marek-louek-qkryzys-strefyeuroq&catid=1:artykuy&itemid=2 3) 4) 5) USA html 6) Internetowe wydanie ksiąŝki Jacka Kloczkowskiego, Ondřeja Krutíleka i Artura Wołka Kryzys Unii Europejskiej 7) pl.wikipedia.org 8) Srodkowej-po-kryzysie-greckim-dalej-do-euro/?pg=2 9) 8

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy

Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Wprowadzenie Euro a polscy przedsiębiorcy Co zazwyczaj się mówi o wejściu do Strefy Euro? Polska musi spełniać 5 kryteriów z Maastricht Wejście Polski do strefy Euro jest generalnie korzystne Musimy wejść

Bardziej szczegółowo

Flaga Unii Europejskiej

Flaga Unii Europejskiej Temat 10: PROCESY INTEGRACYJNE W EUROPIE. 1. Procesy integracyjne. 2. Kalendarium integracji europejskiej. 3. Filary współpracy Unii Europejskiej. 4. Organy Unii Europejskiej. Flaga Unii Europejskiej Integracja

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

2012-01-09. mgr Rafał Mundry Zakład Polityki Gospodarczej. Wrocław, 2011

2012-01-09. mgr Rafał Mundry Zakład Polityki Gospodarczej. Wrocław, 2011 Działania Europejskiego Mechanizmu Stabilizacji Finansowej (EFSM) oraz Europejskiego Funduszu Stabilizacji Finansowej (EFSF) mgr Rafał Mundry Zakład Polityki Gospodarczej Wrocław, 2011 1 Od czego się zaczęło?

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej DOCHODZĄC DO EURO dr Monika Poboży, UW Plan Wernera pierwsze podejście Państwa założycielskie,

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Po co komu Unia Europejska i euro? dr Krzysztof Biegun EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY. Czym jest UE?

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Po co komu Unia Europejska i euro? dr Krzysztof Biegun EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY. Czym jest UE? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Po co komu Unia Europejska i euro? dr Krzysztof Biegun Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 19 maja 2014 r. Czym jest UE? Unia Europejska to międzynarodowy związek państw,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Strategia integracji Polski ze strefą euro

Strategia integracji Polski ze strefą euro Joanna Bęza-Bojanowska Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską Dlaczego euro w Polsce? 1. Polska państwem członkowskim UE z derogacją 2. Polska nie posiada klauzuli opt-out

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami 18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami Okres subskrypcji: 09.09.2011 20.09.2011 Okres trwania lokaty: 21.09.2011-22.03.2013 Aktywo bazowe: koszyk akcji 5 banków

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku. 2015 rok

KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku. 2015 rok KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku 2015 rok Powiatowy Urząd Pracy w Kłodzku w ramach Krajowego Funduszu Szkoleniowego w bieŝący roku dysponuje kwotą 552 000 zł Priorytet

Bardziej szczegółowo

POLITYKA FISKALNA I POPYT GLOBALNY

POLITYKA FISKALNA I POPYT GLOBALNY POLITYKA FISKALNA I POPYT GLOBALNY 1. Rola państwa w ruchu okręŝnym państwo jako składnik popytu globalnego ZałoŜenia modelu popytowego (modelu zagregowanych wydatków): Ceny i płace są sztywne, w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2012 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi

Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi Konkurs wiedzy o Unii Europejskiej pytania dla gimnazjum Maj 2014 r. Zaznacz właściwą odpowiedź lub odpowiedzi 1. Kto wchodzi w skład Rady Unii Europejskiej? a) Szefowie rządów i głowy państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SPRAWOZDANIA

PROJEKT SPRAWOZDANIA Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Gospodarcza i Monetarna 2015/0000(INI) 13.7.2015 PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej: realizacja priorytetów

Bardziej szczegółowo

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego

dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego dr hab. Tomasz Nieborak Wydział Prawa i Administracji UAM w Poznaniu Katedra Prawa Finansowego Pojęcie integracji Integracja to proces scalania grupy elementów, który ma miejsce w ramach poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Od i do integracji europejskiej

Od i do integracji europejskiej A 377213 Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Kazimierz Łastawski Od i do integracji europejskiej Warszawa 2003 SPIS TREŚCI WSTĘP 15 Część pierwsza. IDEE JEDNOCZENIA EUROPY

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Małgorzata Zaleska Prezes Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Przejrzystość rynku bankowego

Prof. dr hab. Małgorzata Zaleska Prezes Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Przejrzystość rynku bankowego Prof. dr hab. Małgorzata Zaleska Prezes Bankowego Funduszu Gwarancyjnego Przejrzystość rynku bankowego W ostatnim okresie regulatorzy rynku bankowego dąŝą do zwiększenia przejrzystości działalności bankowej

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2011 2039 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budŝetu

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi.

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi. Światowy Dzień Bez Tytoniu 31 maja 2015 31 maja to waŝna data w kalendarzu promocji zdrowia - dzień, który słuŝy zwróceniu uwagi na konieczność ochrony obecnych i przyszłych pokoleń przed następstwami

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Stan dotychczasowych inwestycji hotelowych w Polsce

Stan dotychczasowych inwestycji hotelowych w Polsce Stan dotychczasowych inwestycji hotelowych w Polsce W 2011 r. na rynku hotelowym w Polsce utrzymała się dobra koniunktura. Prezydencja Polski w UE w drugiej połowie roku miała pozytywny wpływ na rozwój

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r.

Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r. Co mówią liczby Tekstylia i OdzieŜ - handel zagraniczny 2006r. W roku 2006 ogólne obroty handlu zagranicznego wzrosły w porównaniu do roku 2005. Eksport ( w cenach bieŝących) liczony w złotych był wyŝszy

Bardziej szczegółowo

Fundamenty integracji europejskiej

Fundamenty integracji europejskiej Fundamenty integracji europejskiej mgr Aleksandra Borowicz Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Uniwersytetu Gdańskiego Projekt realizowany z Narodowym

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji.

Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Co oznacza dla Szkocji pozostanie w Zjednoczonym Królestwie? Informacje dotyczące referendum w sprawie niepodległości Szkocji. Niniejsza broszura dostępna jest dużym drukiem, alfabetem Braille'a oraz w

Bardziej szczegółowo

Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe?

Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe? Czy agencje ratingowe mogą oddziaływać na rynki finansowe? Autor: Alchemia Inwestowania 04.03.2011. Portal finansowy IPO.pl Portugalia była na ustach większości inwestorów. Tego dnia Standard & Poor s

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

DMK-Alpha. prawdopodobieństwo umocnienia krajowej waluty w kolejnych godzinach. EURPLN

DMK-Alpha. prawdopodobieństwo umocnienia krajowej waluty w kolejnych godzinach. EURPLN DMK-Alpha 9:00 - Wczoraj zostały wzmocnione pierwsze sygnały kupna PLN w krótkim terminie, a poranek potwierdza presję na kupowanie PLN. Sytuacja na rynkach światowych znów zaczyna sprzyjać kupowaniu ryzyka,

Bardziej szczegółowo

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza N AS Z E DŁUGI A. D. 2009 N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9 Nasze Długi - główne wyniki badań 45% Polaków ma obecnie większe problemy finansowe, niŝ przed kryzysem 77% społeczeństwa uwaŝa, Ŝe osoby, które

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład XI Unia Gospodarczo-Walutowa Geneza UGW System z Bretton Woods Złoto jako główny środek rezerwowy i płatniczy Stały parytet wymiany dolara na złoto

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

Co to jest Unia Europejska?

Co to jest Unia Europejska? Hej! Jestem Syriusz, sympatyczna stonoga - maskotka Unii Europejskiej. Noszę imię najjaśniejszej gwiazdy na niebie właśnie Syriusza. Zapraszam Was na wyprawę do Unii Europejskiej! Co to jest Unia Europejska?

Bardziej szczegółowo

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami MGP7140 Ocena finansowa projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7150 Analiza wykonalności projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7180

Bardziej szczegółowo

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33 Spis treści: Wstęp str. 9 1.Przyczyny wahań cyklicznych Gabriela Wronowska str. 15 Pojęcie i fazy cyklu koniunkturalnego str. 15 Teorie wahań cyklicznych str. 19 Historia wahań cyklicznych str. 29 Porównanie

Bardziej szczegółowo

Ryzyko stopy procentowej, ryzyko walutowe, spread walutowy i ryzyko zmian cen rynkowych nieruchomości stanowiących zabezpieczenie

Ryzyko stopy procentowej, ryzyko walutowe, spread walutowy i ryzyko zmian cen rynkowych nieruchomości stanowiących zabezpieczenie Informacja dla Klientów Credit Agricole Bank Polska S.A. o ryzyku zmiennej stopy procentowej, ryzyku walutowym i wpływie spreadu walutowego na obciąŝenia z tytułu spłaty kredytu oraz ryzyku związanym ze

Bardziej szczegółowo

Sytuacja finansowa JST. październik 2011

Sytuacja finansowa JST. październik 2011 Sytuacja finansowa JST październik 2011 1 SYTUACJA MAKROEKONOMICZNA POLSKI W 2012 R. Wybrane wskaźniki i wartości (wg projektu budŝetu państwa na 2012 rok) PKB w ujęciu realnym: wzrost o 4% średnioroczny

Bardziej szczegółowo

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska

Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Problemy emigracji dotyczące polskich obywateli. Paulina Brzezińska Emigracja-wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem

Bardziej szczegółowo

Europejska Wspólnota Energetyczna. Szanse dla gospodarki i perspektywy zmian.

Europejska Wspólnota Energetyczna. Szanse dla gospodarki i perspektywy zmian. BIULETYN OPINIE Nr 18/2010 Europejska Wspólnota Energetyczna. Szanse dla gospodarki i perspektywy zmian. Tomasz NIEDZIÓŁKA Warszawa, 24 maja 2010 roku Podpisanie Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy

SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Przedmioty podstawy przedsiębiorczości i geografia Temat:,,Euro waluta wspólnej Europy CELE LEKCJI: Ogólny: - poznanie waluty euro. Szczegółowe: - uczeń zna

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Integracja Europejska. Prezentacje wykonał mgr Krzysztof Dusik

Integracja Europejska. Prezentacje wykonał mgr Krzysztof Dusik Integracja Europejska Prezentacje wykonał mgr Krzysztof Dusik 1. Spis treści 1. Geneza integracji europejskiej SLAJDY 3. 4. 2. Historia integracji europejskiej SLAJDY 5. 7. 3. Ojcowie Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Plusy i minusy unijnej pomocy

Plusy i minusy unijnej pomocy Plusy i minusy unijnej pomocy Tegoroczne nabory wniosków potwierdzają, Ŝe pomimo kryzysu gospodarczego polscy przedsiębiorcy wciąŝ podejmują nowe inwestycje i prowadzą badania nad innowacyjnymi rozwiązaniami.

Bardziej szczegółowo

Kurs EURPLN - kiedy moŝemy spodziewać się umocnienia złotego?

Kurs EURPLN - kiedy moŝemy spodziewać się umocnienia złotego? Kurs EURPLN - kiedy moŝemy spodziewać się umocnienia złotego? Polska waluta w ostatnich miesiącach przyniosła inwestorom wiele niespodzianek. NajniŜszy poziom osiągnięty przez EURPLN 31 lipca 2008 roku

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska wczoraj i dziś. część 1. Materiały edukacyjne na konkurs dla gimnazjów 31.03.2014

Unia Europejska wczoraj i dziś. część 1. Materiały edukacyjne na konkurs dla gimnazjów 31.03.2014 Unia Europejska wczoraj i dziś część 1 Materiały edukacyjne na konkurs dla gimnazjów 31.03.2014 Symbole Flaga europejska Hymn europejski 9 maja Dzień Europy Motto UE Zjednoczona w różnorodności Symbole

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 2014 WYDANIE SPECJALNE. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ

BIULETYN 2014 WYDANIE SPECJALNE. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ 10 LAT POLSKI W UNII EUROPEJSKIEJ Korzyści i koszty z członkowstwa Polski w UE Źródło: http://ec.europa.eu/avservices/photo/photodetails.cfm?sitelang=en&ref=009815#5 Jak to się zaczęło? 10 lat członkowstwa.

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Spis treści Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Rozdział 1. Konsolidacja fiskalna a kryzys zadłużenia w strefie euro Dariusz K. Rosati.... 11 1. Wprowadzenie... 11 2. Dyscyplina finansowa w

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r. Projekt z dnia 4 grudnia 2013 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.. 2014 r. w sprawie dodatkowych ograniczeń w zakresie prowadzenia działalności lokacyjnej przez fundusze emerytalne Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo