Suplement promocyjny do. Skok na głęboką wodę: jak z sukcesem przeprowadzić fuzję lub przejęcie. Partnerzy wydania:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Suplement promocyjny do. Skok na głęboką wodę: jak z sukcesem przeprowadzić fuzję lub przejęcie. Partnerzy wydania:"

Transkrypt

1 Suplement promocyjny do Harvard Business Review Polska Skok na głęboką wodę: jak z sukcesem przeprowadzić fuzję lub przejęcie Partnerzy wydania:

2

3 Spis treści Skok na głęboką wodę: jak z sukcesem przeprowadzić fuzję lub przejęcie 2 2 Fuzje i przejęcia 2007: najważniejsze trendy i największe transakcje Ostatnie miesiące przyniosły w Polsce znaczący wzrost nie tylko liczby fuzji i przejęć, ale też wartości tych transakcji. Wszystko wskazuje na to, że ten trend będzie się w najbliższym czasie utrzymywał. Firmy bowiem szansy na rozwój szukają coraz częściej w łączeniu się z innymi przedsiębiorstwami Bariery i szanse rozwoju rynku fuzji i przejęć w Polsce Tak dobrych warunków do przeprowadzania fuzji i przejęć jeszcze w Polsce nie było. Szybki rozwój gospodarki, niskie koszty finansowania i dostępność nowych instrumentów finansowych przyczyniają się do wzrostu liczby transakcji. Barierą są wciąż obawy polskich menedżerów i brak umiejętności inicjowania transakcji Zarządzanie procesem integracji: klucz do sukcesu fuzji lub przejęcia Zamknięcie transakcji fuzji czy też przejęcia nie gwarantuje sukcesu. Prawdziwym wyzwaniem jest bowiem integracja dwóch firm: ich ludzi i kultur organizacyjnych, modeli operacyjnych, systemów zarządzania oraz metod księgowych i praktyk zarządzania finansami Nowy model biznesowy: jak zapewnić połączonym firmom sprawność operacyjną Fundamentalnym zadaniem kadr kierujących nowym przedsiębiorstwem jest zdefiniowanie jego modelu biznesowego po połączeniu. Bez klarownej wizji ukazującej, jak ma ono teraz funkcjonować, może się zdarzyć, że wkalkulowane w transakcję korzyści pozostaną na papierze, klienci odejdą, a sprzedaż spadnie. zdjęcia: Photodisc Jak bez przeszkód pogodzić kultury organizacyjne łączących się firm Łączące się firmy mają najczęściej różne kultury organizacyjne, a tym samym odmienne normy, wartości i zasady działania. Dla menedżerów przeprowadzających integrację jest to na pewno twardy orzech do zgryzienia. Nowe podejście, wprowadzane krok po kroku, może stanowić dla nich cenną pomoc. Przy powstaniu Briefu pt. Skok na głęboką wodę: jak z sukcesem przeprowadzić fuzję lub przejęcie współpracowały merytorycznie oraz współfinansowały go następujące firmy: IBM Global Business Services, Holon Sp. z o.o., Kancelaria Prawna GLN. Skok na głęboką wodę

4 Fuzje i przejęcia 2007: najważniejsze trendy i największe transakcje Rafał Błędowski Ostatnie miesiące przyniosły w Polsce znaczący wzrost nie tylko liczby fuzji i przejęć, ale też wartości tych transakcji. Wszystko wskazuje na to, że ten trend będzie się w najbliższym czasie utrzymywał. Firmy bowiem szansy na rozwój szukają coraz częściej w łączeniu się z innymi przedsiębiorstwami. brief

5 Dobra koniunktura w polskiej gospodarce spowodowała przyspieszenie procesów konsolidacyjnych. Wiele firm zaczęło dostrzegać korzyści skali, płynące ze zwiększania rozmiarów swojej działalności, i wzorem zachodnioeuropejskich rywali podjęło decyzję o wzroście poprzez fuzje i przejęcia. Dokonaliśmy analizy procesów konsolidacyjnych na polskim rynku w ostatnich 12 miesiącach (od sierpnia 2006 roku do lipca 2007 roku) i porównaliśmy wyniki z poprzednimi 12 miesiącami (sierpień 2005 lipiec 2006). Z blisko 400 transakcji kapitałowych zawartych w Polsce w ciągu ostatniego Skok na głęboką wodę

6 Fuzje i przejęcia 2007 roku wyselekcjonowaliśmy te, które można uznać za fuzje i przejęcia (tj. takie, w wyniku których inwestor przejął kontrolę nad inną spółką lub powstał nowy podmiot prawny). Nie braliśmy w naszej analizie pod uwagę transakcji polegających na podniesieniu kapitału, przejęciu na rynku fuzji i przejęć w poszczególnych branżach pokazuje ramka Fuzje i przejęcia w najważniejszych branżach na polskim rynku). Wyniki naszej analizy nie powinny budzić zdziwienia, ponieważ najbardziej aktywne w obszarze fuzji i przejęć są Na uwagę zasługuje pierwsze miejsce w rankingu aktywności konsolidacyjnej sektora usług finansowych, w szczególności bankowości i pośrednictwa kredytowego. 2 mld złotych posiada około 2,8% rynku produkcji spożywczej 1 ), handel detaliczny (tu najwięcej do powiedzenia ma Grupa Metro z przychodami przekraczającymi 13 mld złotych, posiadająca niecałe 7% rynku), budownictwo (najpoważniejszym graczem jest Grupa Budimex z przychodami przekraczającymi 3 mld złotych, której udział w rynku wynosi około 3,2%). Spodziewać się można, że w nadchodzących latach wymienione wyżej, najaktywniejsze dzisiaj branże pozostaną liderami rynku fuzji i przejęć. pakietów mniejszościowych, transakcji prywatyzacyjnych oraz transakcji wewnątrz tych samych grup kapitałowych. Rosnąca liczba fuzji i przejęć W ostatnich 12 miesiącach przeprowadzono w Polsce ponad 120 transakcji fuzji i przejęć o łącznej wartości blisko 17 mld złotych. To wzrost o 54% w stosunku do poprzednich 12 miesięcy pod względem liczby transakcji oraz o 77% pod względem ich wartości. Średnia wartość transakcji wzrosła o blisko 10% ze 123 mln złotych do 135 mln złotych. Największą aktywność konsolidacyjną wykazywali inwestorzy w branżach: bankowości i usług finansowych 17 transakcji, IT oraz Internetu 15 transakcji, produkcji spożywczej 13 transakcji, handlu detalicznego 12 transakcji (łącznie z handlem hurtowym 19 transakcji). Równie dużą aktywność w konsolidacji swoich rynków przejawiały firmy budowlane oraz pozostałe przedsiębiorstwa usługowe po 10 transakcji (aktywność Rafał Błędowski, partner w firmie Holon Consultants świadczącej usługi w zakresie doradztwa strategicznego i kapitałowego zazwyczaj branże najbardziej rozdrobnione. Miło zaskakuje jednak fakt, że najaktywniejsze okazały się sektory związane z usługami i wysokimi technologiami. Na uwagę zasługuje też pierwsze miejsce w rankingu aktywności konsolidacyjnej sektora usług finansowych (w szczególności bankowości i pośrednictwa kredytowego). Może dziwić, że tak duża aktywność daje się zaobserwować na rynku wysoce regulowanym. Trzeba jednak pamiętać, że jest on w Polsce mocno rozdrobniony w porównaniu z ustabilizowanymi gospodarkami zachodnimi. Aktywność konsolidacyjna w tym obszarze gospodarki świadczy jednak o dużej dynamice wzrostu usług finansowych w Polsce. Wraz z rozwojem zaawansowanych technologii i społeczeństwa informacyjnego możemy też liczyć na dużą liczbę transakcji na rynku usług informatycznych oraz IT. Obok finansów, sektora wysokich technologii i usług dużą aktywność w zakresie fuzji i przejęć wykazują te branże tradycyjne (przetwórstwo i handel detaliczny), które ze względu na swój rozmiar i charakter są nadal bardzo rozdrobnione: przetwórstwo napojów i żywności (największy gracz Grupa Maspex z przychodami przekraczającymi Największe transakcje na rynku nieruchomości Liczba transakcji w poszczególnych branżach w ciągu ostatnich 12 miesięcy nie szła w parze z ich wielkością. Wicelider pod względem liczby przeprowadzonych transakcji branża IT i Internetu zajmuje dopiero ósme miejsce pod względem ich wartości (zaledwie 3% wartości całego rynku). Największą wartość miały fuzje i przejęcia na rynku nieruchomości, mimo że ich liczba była stosunkowo niewielka. W konsekwencji rynek fuzji i przejęć (analizowany pod kątem wartości transakcji) został w ostatnich 12 miesiącach zdominowany przez trzy branże nieruchomości, bankowość i usługi finansowe oraz handel detaliczny które w sumie stanowiły bez mała trzy czwarte jego wartości (więcej na ten temat w ramce Wartość transakcji fuzji i przejęć w Polsce). Wśród największych transakcji wymienić trzeba przejęcie przez firmę Carrefour polskiej części działalności firmy Ahold (elementem tej transakcji był zakup nieruchomości). W czołówce największych transakcji znalazły się aż 3 przejęcia banków Dominet Banku, Banku Ochrony Środowiska oraz Banku BISE oraz 3 przejęcia i fuzje firm handlowych zakup hipermarketów Géant przez Tesco, połączenie grupy BOSS z giełdowym brief

7 Fuzje i przejęcia 2007 hurtownikiem spożywczym Eldorado oraz przejęcie sieci sklepów Żabka przez czeski fundusz inwestycyjny Penta Investment. Najaktywniejsi przejmujący Najbardziej aktywnym przejmującym pod względem liczby zawartych transakcji była w ostatnich 24 miesiącach giełdowa spółka MNI, konsolidująca branżę usług telekomunikacyjnych. Dużą aktywnością wykazywały się również firmy budowlane Polimer Mostostal oraz PBG które wspólnie dokonały siedmiu przejęć w branży. Na rynku przetwórstwa spożywczego dominowała giełdowa spółka Graal, zajmująca się przetwórstwem i handlem rybnym. Bardzo aktywnymi graczami na rynku fuzji i przejęć były w ostatnich miesiącach fundusze private equity. Fundusze te, powoływane po to, by przejmować i konsolidować, w ostatnich 12 miesiącach przeprowadziły 13 z ogólnej liczby 120 transakcji fuzji i przejęć, inwestując blisko 3 mld złotych, co stanowi ponad 16% wartości wszystkich zawartych transakcji. Tak znacząca aktywność pokazuje, że fundusze umiejętnie dostosowują się do warunków rynkowych i zachowują aktywność także w czasach bardzo wysokich wycen, napędzanych przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie. Fuzje i przejęcia w najważniejszych branżach na polskim rynku Wykres pokazuje, w których branżach w ostatnich 12 miesiącach (sierpień 2006 lipiec 2007) sfinalizowano najwięcej transakcji fuzji i przejęć, i pozwala na porównanie tych wyników z danymi dotyczącymi poprzednich 12 miesięcy (sierpień 2005 lipiec 2006). Usługi finansowe i bankowość IT & Internet Produkcja żywności i napojów Handel detaliczny Budownictwo Usługi Handel hurtowy Nieruchomości Wypoczynek Media Surowce Produkcja Chemia Transport Użyteczność publiczna Źródło: ISI Deal Watch, opracowanie Holon Consultants Skok na głęboką wodę

8 Fuzje i przejęcia 2007 Ponieważ jednak giełda jest dziś bardzo konkurencyjnym miejscem do pozyskania środków na rozwój, fundusze private equity wyspecjalizowały się w transakcjach wykupów 100% akcji, czyli takich, dla których GPW nie jest alternatywą. Fundusze starają się znajdować swoją niszę przede wszystkim w transakcjach wykupów menedżerskich oraz realizują przejęcia w branżach, w których nie ma silnych inwestorów branżowych. Trzy największe w ostatnim czasie transakcje na rynku private equity to właśnie przejęcia 100% akcji spółek: Aster City Cable, Wyraźnie widać, że zmienia się podejście właścicieli średnich firm do fuzji i przejęć coraz więcej z nich samodzielnie inicjuje transakcje. Żabka Polska oraz Komfort (ranking największych transakcji przedstawiony został w ramce Największe transakcje fuzji i przejęć w Polsce). Wzrost aktywności średnich firm Na rynku fuzji i przejęć w Polsce można ostatnio zauważyć wzrost aktywności średnich firm. Jeszcze niedawno wśród ich właścicieli i menedżerów panowało przekonanie, że strategia rozwoju przez akwizycję jest domeną wąskiej grupy liderów rynku, którzy łatwo osiągają synergię i posiadają środki na przeprowadzenie transakcji. Większość rodzimych firm prywatnych rozwijała się organicznie. Ich właściciele poszukiwali co najwyżej finansowania private equity, aby ten rozwój przyśpieszyć. Historia wzrostu takich firm jak Maspex (9 przejęć w okresie ostatnich 10 lat, wzrost przychodów ze 100 mln do 2 mld złotych) wzbudzała podziw, ale nie znajdowała naśladowców. Dziś wyraźnie widać, że podejście właścicieli średnich firm do fuzji i przejęć zmienia się coraz więcej z nich samodzielnie inicjuje transakcje. Najważniejszą przesłanką połączeń jest obrona przed wspólnym zagrożeniem po wejściu do Unii Europejskiej wzrosło bowiem ryzyko bezpośredniego zderzenia z konkurencją na rynku krajowym i zagranicznym. Rośnie też niebezpieczeństwo wrogiego przejęcia. Dlatego właściciele średnich firm często wychodzą z założenia, że warto przejąć lokalnego partnera, aby umocnić swoją pozycję i uzyskać większe środki na rozwój. Oczywiście, firmy decydujące się na przejęcie kierują się też klasycznymi przesłankami, takimi jak: zwiększenie udziału w rynku, penetracja nowych rynków, uzyskanie efektów skali, uzupełnienie pakietu produktów i usług, pozyskanie potencjału technologicznego czy efektywniejsze wykorzystanie kanałów dystrybucji. Najważniejsze jest jednak zapewnienie sobie bezpieczeństwa dalszego rozwoju. brief

9 Wartość transakcji fuzji i przejęć w Polsce Poniższe wykresy pokazują wartości transakcji fuzji i przejęć zawartych w poszczególnych branżach w ostatnich 12 miesiącach (sierpień 2006 lipiec 2007) w porównaniu z poprzednimi 12 miesiącami (sierpień 2005 lipiec 2006). Widać wyraźnie, że rok temu rynek fuzji i przejęć był znacznie mniej skoncentrowany. Struktura branżowa transakcji fuzji i przejęć w okresie sierpień 2006 lipiec 2007 Inne 4% Media 2% IT & Internet 3% Budownictwo 3% Surowce 4% Handel hurtowy 5% Produkcja żywności i napojów 6% 26% Nieruchomości Handel detaliczny 22% 25% Pośrednictwo finansowe Struktura branżowa transakcji fuzji i przejęć w okresie sierpień 2005 lipiec 2006 Inne 5% Handel detaliczny 6% Nieruchomości 6% Surowce 6% 16% Produkcja 16% Transport Produkcja żywności i napojów 7% 15% Handel hurtowy Pośrednictwo finansowe 9% 14% Chemia Źródło: ISI Deal Watch, opracowanie Holon Consultants Skok na głęboką wodę

10 Fuzje i przejęcia 2007 Niedawno, prowadząc projekt konsolidacyjny dla producenta słodyczy, odbyliśmy wiele spotkań z właścicielami średniej wielkości firm kandydatów do przejęcia. Uderzające dla nas było to, że pomimo dobrej koniunktury przedsiębiorcy mają ogromną świadomość ograniczeń i zagrożeń. Argumenty przemawiające za konsolidacją pojawiały się, zanim sami zdążyliśmy je przedstawić! Jeden z właścicieli, zarządzający znaną spółką produkującą słodycze, trafił w sedno, kiedy nie owijając w bawełnę, wyjaśnił: Nie pozostaje mi nic innego jak połączenie się z wami lub przejęcie innej firmy. W przeciwnym razie będę musiał Najważniejszą przesłanką połączeń jest obrona przed wspólnym zagrożeniem po wejściu do Unii Europejskiej wzrosło ryzyko bezpośredniego zderzenia z konkurencją. szybko sprzedać przedsiębiorstwo, bo za dwa, trzy lata zostanę bez zysku. Sytuacja wspomnianej firmy jest typowa dla spółek napotykających bariery wzrostu. Wyjaśniamy ją na przykładzie spółki, która produkuje słodycze i sprzedaje je w sieciach handlowych, hurtowniach, sklepach detalicznych oraz wysyła na eksport. Osiąga rocznie 90 mln złotych przychodu i generuje 8 mln złotych zysku EBITDA 2. Ma rozbudowane służby sprzedaży, nowoczesny zakład i wolne moce produkcyjne. Przez wiele lat jej sprzedaż i zysk dynamicznie rosły, jednak od dwóch lat wzrost jest niewielki. Właściciel widzi barierę, jaką jest niemożność zwiększenia sprzedaży, a tym samym udziału w rynku. Zdaje sobie sprawę, że chcąc zwiększyć sprzedaż, powinien więcej inwestować w marki i rozbudować zbyt w kanale hurtowym, bo widzi w nim spory potencjał. Jednak kiedy przygotował biznesplan i policzył wydatki, okazało się, że koszty tylko reklamy i promocji pochłoną cały zysk sama kampania reklamowa w TV ma kosztować 5 mln złotych. Do Największe transakcje fuzji i przejęć w Polsce W ciągu ostatniego roku największe transakcje przeprowadzono na rynku nieruchomości. Aż trzy z pięciu największych przejęć dotyczyło nieruchomości komercyjnych. Największą z nich było nabycie hipermarketów Géant Polska przez GE Real Estate. Największe transakcje M&A w okresie sierpień 2006 lipiec mln PLN Géant Polska Nieruchomości Ahold Polska PolCard Portfel 5 galerii handlowych Mokotów Business Park Géant Polska Dominet Bank Warsaw Trade Tower BOŚ SA Bank BISE Boss TU Europa Żabka Polska PE Skarbiec-Emerytura Broker FM brief

11 Fuzje i przejęcia 2007 tego dojdą nakłady na rozbudowę sieci i służb sprzedaży. Właściciel widzi sposób na rozwiązanie problemu: Jedyne wyjście to przejęcie jednego z konkurentów. Wtedy mogę włączyć jego produkty do mojej sieci dystrybucji, co obniży koszty sprzedaży. Również reklama i promocja może być wspólna. Możemy też połączyć zakupy i uzyskać dodatkowe rabaty. Ponadto mam nowoczesny zakład i wolne moce, więc najlepiej, gdybym mógł przenieść produkcję w jedno miejsce to da dodatkowe oszczędności. Przy większych przychodach i zyskach będę mógł pozyskać więcej finansowania z zewnątrz, żeby dalej się rozwijać. Potem może wejdę na giełdę. Wśród zarządów średnich firm coraz powszechniejsza jest świadomość, że liderzy rynku, koncerny zagraniczne i największe firmy krajowe systematycznie zwiększają przewagę konkurencyjną, korzystając z efektów skali. Mniejsze firmy obserwują, jak kosztowne jest odbieranie liderom każdego procentu rynku, a nawet utrzymanie stałego udziału. Inwestycje zaś oznaczają czasową rezygnację z zysków. Dlatego przejęcie innej firmy jest dla nich bardzo dużą szansą, aby jednym ruchem zdobyć dodatkowy udział w rynku i zacząć korzystać z efektu skali. * * * Można przypuszczać, że zjawiska zachodzące w polskiej gospodarce będą sprzyjać dalszej konsolidacji przedsiębiorstw oraz zwiększaniu liczby transakcji fuzji i przejęć. Szybki rozwój naszej gospodarki i jej rosnąca konkurencyjność z jednej strony przyczynią się do powstania nowych, dynamicznie rozwijających się firm, a z drugiej wzmocnią procesy konsolidacyjne. Nie bez znaczenia są także duże oczekiwania inwestorów giełdowych co do tempa wzrostu spółek. Mogą one stać się dla zarządów silnym impulsem do rozwoju nie tylko organicznego, ale też osiąganego poprzez fuzje i przejęcia. Napływ dalszych środków do funduszy private equity będzie z kolei powodował większą aktywność tych instytucji. Rozwojowi rynku sprzyja wreszcie dostępność coraz bardziej wyspecjalizowanych instrumentów finansowych, co otwiera nawet przed małymi firmami możliwości finansowania transakcji przejęć. B 1. Bez alkoholu i papierosów. 2. EBITDA (ang. Earnings before Interest, Taxes, Depreciation, and Amortization) zysk przed potrąceniem odsetek od zaciągniętych kredytów, przed odliczeniem podatków i przed amortyzacją mln PLN Géant Polska Nieruchomości Całkowicie inaczej wyglądał ranking największych transakcji rok wcześniej. Na czele stawki było wówczas przejęcie telewizji kablowej Aster City Cable przez fundusz private equity Mid Europa Partners (do dzisiaj jest to największa transakcja na rynku funduszy private equity w Polsce). W pierwszej piątce były również dwie transakcje z branży energetycznej i jedna z branży farmaceutycznej. Na rynku nieruchomości giełdowy deweloper GTC sprzedał budynki Mokotów Business Park funduszowi inwestycyjnemu. Ahold Polska PolCard Portfel 5 galerii handlowych Mokotów Business Park Géant Polska Dominet Bank Warsaw Trade Tower BOŚ SA Bank BISE Boss TU Europa Żabka Polska PE Skarbiec-Emerytura Broker FM Największe transakcje M&A w okresie sierpień 2005 lipiec 2006 Aster City Cable ACC mln PLN Aster City Cable Skok na głęboką wodę Jelfa SA Elektrociepłownia Elcho Sp. z o.o. Elektrownia Skawina SA GTC Galeria Kazimierz Warszawskie Centrum Finansowe (Warsaw Financial Centre) Poligrafia Esso Portfel 4 galerii handlowych Z.CH. Organika-Sarzyna Wschodni Bank Cukrownictwa Huta Stali Jakościowych (HSJ) i Walcownia Blach (WB) BRE Bank Hipoteczny Milo Źródło: ISI Deal Watch, opracowanie Holon Consultants

12 10 Tak dobrych warunków do przeprowadzania fuzji i przejęć jeszcze w Polsce nie było. Szybki rozwój gospodarki, niskie koszty finansowania i dostępność nowych instrumentów finansowych przyczyniają się do wzrostu liczby transakcji. Barierą są wciąż obawy polskich menedżerów i brak umiejętności inicjowania transakcji.

13 Bariery i szanse rozwoju rynku fuzji i przejęć w Polsce Maciej Cieślak Szybki rozwój polskiej gospodarki i jej rosnąca konkurencyjność zaowocowały szybkim wzrostem liczby oraz wartości transakcji fuzji i przejęć w ostatnich 12 miesiącach. Wpływ na to miała też coraz większa dostępność nowoczesnych instrumentów finansowych, z których mogą korzystać inwestorzy planujący przejęcie innej firmy. Istnieją jednak w Polsce branże, które opierają się trendom konsolidacyjnym. Można przypuszczać, że przyczyną są bariery psychologiczne właścicieli firm, broniących się przed ich sprzedażą, oraz nieumiejętność inicjowania transakcji, co często już na starcie uniemożliwia jej przeprowadzenie. Sprzyjające warunki rynkowe Warunki do przeprowadzania transakcji fuzji i przejęć w Polsce są dziś bardzo dobre. Większość branż znajduje się jeszcze w fazie dojrzewania, co oznacza, że wciąż jest wolne miejsce dla nowych Skok na głęboką wodę 11

14 Bariery i szanse liderów rynku. Ponadto konkurencja ze strony korporacji zagranicznych, choć znacząca, nie jest jeszcze tak silna, jak na dojrzałych rynkach zachodnioeuropejskich. Dzięki miliardowym dotacjom z Unii Europejskiej oraz atrakcyjnym ofertom banków polskie firmy mają dziś dostęp do tanich inwestycji. Ponadto koszty finansowania transakcji są dziś historycznie najniższe. Przyczyniają się do tego niskie stopy procentowe, tańszy kapitał private equity i kapitał z rynku giełdowego, wreszcie łatwiejszy dostęp do nowych instrumentów finansowania, alternatywnych do tradycyjnego długu bankowego. Nowe metody finansowania Na początku lat 90. transakcje wykupu były finansowane w całości ze środków własnych spółki przejmującej. Dzisiaj, wzorem dojrzałych rynków kapitałowych Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych, w Polsce stosuje się coraz bardziej wyrafinowane instrumenty finansowe. Oprócz tak oczywistych źródeł finansowania, jak kapitał własny oraz dług bankowy, w ostatnich latach do Europy Środkowej coraz częściej docierają pośrednie instrumenty finansowe, takie jak: Dług bankowy ze spłatą balonową (bullet repayment debt). Zakładanym źródłem spłaty tej formy długu nie są generowane przez spółkę przepływy gotówkowe, tylko przychody ze sprzedaży akcji spółki. Pożyczkodawca z góry zakłada, że firma nie jest w stanie spłacać rat kapitałowych, zatem najczęściej wymaga spłaty jedynie odsetek. W zamian chce mieć wpływ na to, że spółka zostanie sprzedana lub wprowadzona na giełdę przed wygaśnięciem terminu pożyczki. W ten sposób pozyskuje pieniądze na jej spłatę. Pożyczka mezzanine. Jest to instrument hybrydowy, łączący w sobie cechy finansowania dłużnego oraz kapitałowego. Ze względu na to, że pożyczka mezzanine jest obarczona większym Większość branż w Polsce znajduje się jeszcze w fazie dojrzewania, co oznacza, że wciąż jest wolne miejsce dla nowych liderów rynku. dr Maciej Cieślak, prezes zarządu Holon Consultants ryzykiem niż zwykły dług bankowy, dostawca tego typu finansowania oczekuje znacznie wyższych niż bankowe stóp zwrotu (najczęściej pomiędzy 10% a 15%). Zwrot ten uzyskuje się poprzez kombinację odsetek obsługiwanych na bieżąco (zazwyczaj na poziomie zbliżonym do odsetek bankowych), odsetek naliczanych, ale niespłacanych na bieżąco oraz w formie tzw. warrantu, czyli opcji na zamianę części pożyczki na udział w spółce (zakładając oczywiście, że udział ten w momencie sprzedaży spółki jest więcej wart niż kwota pożyczki, która została na taki udział zamieniona). Niewątpliwą zaletą pożyczki mezzanine jest fakt, iż jest ona traktowana przez banki jako kapitał, dzięki czemu zwiększa bezpieczeństwo finansowania spółki przez bank. Poza tym w momencie inwestycji mezzanine można pominąć kwestię wyceny spółki, często kluczową w transakcjach kapitałowych. Jest to szczególnie istotne dla spółek o dużym potencjale wzrostu, które nie osiągnęły jeszcze wystarczającego poziomu rentowności. Akcje o stałej stopie zwrotu (preferred shares). Jest to instrument kapitałowy charakteryzujący się mniejszym niż kapitał zwykły ryzykiem biznesowym, ale i ograniczonym potencjałem wzrostu. Akcje o stałym zwrocie mają najczęściej sztywno określoną rentowność, posiadają pierwszeństwo nad akcjami zwykłymi do zaspokajania roszczeń z majątku spółki w przypadku jej likwidacji, ale najczęściej nie posiadają prawa głosu. Akcje o stałej stopie zwrotu dają więc większą pewność zwrotu niż akcje zwykłe, ale nie posiadają takiego potencjału wzrostu wartości. Dzięki wymienionym instrumentom finansowym oraz większej niż kiedykolwiek skłonności polskich banków do podejmowania ryzyka (tj. współfinansowania transakcji 100% wykupów, w tym wykupów menedżerskich) fundusze private equity są w stanie skutecznie konkurować z atrakcyjnym, dzięki wysokimi wycenom, pozyskiwaniem kapitału na giełdzie. Kilka polskich banków wręcz wyspecjalizowało się ostatnio w finansowaniu tego typu transakcji. Jeszcze dwa lata temu trudno było liczyć na pożyczkę bankową przekraczającą trzykrotność zysku EBITDA przejmowanej spółki. Dziś niemal standardem jest współfinansowanie przez banki transakcji do poziomu pięciokrotności EBITDA (a w atrakcyjnych, szybko rosnących branżach banki są skłonne pożyczyć jeszcze więcej). Za rynkiem muszą nadążyć zarządzający funduszami typu mezzanine, oferujący bardziej ryzykowny instrument niż kredyt bankowy. W konsekwencji pożyczki typu mezzanine oferowane są dzisiaj w wysokości około 150% zysku EBITDA przejmowanej spółki, podczas gdy jeszcze dwa lata temu było to jedynie 50% 100%. Konkurencją dla funduszy typu mezzanine stają się same banki, które coraz częściej również oferują ten rodzaj pożyczki. Dziś inwestor zdobywa od instytucji finansowych środki na sfinansowanie 12 brief

15 KOMENTARZ PRAWNIKA Tomasz Hatylak i Marcin Żuk Podatkowe skutki fuzji i przejęć Przedsiębiorcy bardzo często decydują się dziś na przeprowadzenie restrukturyzacji swoich firm. Szczególne zainteresowanie budzą fuzje i przejęcia, głównie jako instrument rozwoju biznesu. Na etapie planowania konkretnego scenariusza restrukturyzacji decydujące znaczenie mają kwestie szczegółowe, takie jak skutki prawne i podatkowe transakcji. Nabrały one ostatnio wyjątkowego znaczenia, ponieważ po przyjęciu w Polsce wspólnotowego dorobku prawnego określone struktury restrukturyzacyjne mogą prowadzić do istotnych oszczędności podatkowych. Jest sprawą oczywistą, że planowanie podatkowe transakcji restrukturyzacyjnych musi obecnie uwzględniać nie tylko przepisy polskiego prawa podatkowego, ale także prawo Unii Europejskiej (europejskie dyrektywy wprowadzające neutralność podatkową transakcji restrukturyzacyjnych, przede wszystkim tzw. Merger Directive 90/434/EEC) oraz orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu. W chwili obecnej transakcje takie jak fuzja, przejęcie, połączenie czy aport przedsiębiorstwa mogą, przy zachowaniu pewnych warunków, być całkowicie neutralne podatkowo w zakresie podatków dochodowych. Opodatkowania unika się w takim przypadku w chwili dokonania transakcji i zostaje ono przesunięte w czasie (np. do momentu zbycia restrukturyzowanych składników majątkowych). Pozwala to w głównej mierze uniknąć konieczności ponoszenia podatku z tytułu tzw. cichych rezerw bilansowych, które powstają w momencie przeszacowania wartości księgowej tych składników w stosunku do ich wartości rynkowej w związku z fuzją lub podziałem spółki. Z neutralności podatkowej w tym zakresie mogą korzystać nie tylko podlegające restrukturyzacjom podmioty, ale także ich udziałowcy. Na szczególną uwagę zasługują restrukturyzacje z tzw. elementem międzynarodowym, czyli transakcje, w których biorą udział podmioty z co najmniej dwóch państw. W przypadku takich transakcji często konieczne jest uwzględnienie najkorzystniejszych dla danego podmiotu metod unikania podwójnego opodatkowania, i to nie tylko na etapie samej restrukturyzacji, ale także później, przy dystrybucji zysków z funkcjonowania przedsiębiorstwa. Zajmując się w trakcie naszej praktyki planowaniem podatkowym transakcji restrukturyzacyjnych, proponujemy często naszym klientom odpowiednie zabezpieczenie skutków podatkowych tych transakcji za pomocą wiążących interpretacji przepisów prawa podatkowego (advance tax rulings). Stosowanie takiego zabezpieczenia jest szczególnie zalecane w sytuacjach, które budzą istotne wątpliwości co do ich kwalifikacji prawno-podatkowej (zwłaszcza w przypadku umów międzynarodowych dotyczących unikania podwójnego opodatkowania). Wielostronne zabezpieczanie skutków podatkowych restrukturyzacji jest też konieczne ze względu na skłonności organów podatkowych do stosowania tzw. klauzul przeciwko nadużyciom podatkowym (anti-tax abuse clauses). Jedną z takich klauzul jest klauzula korzyści ekonomicznych, przewidziana w Ustawie o CIT, zgodnie z którą zasady neutralności podatkowej fuzji i podziałów nie dotyczą transakcji przeprowadzanych bez uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, a jedynie dla uniknięcia opodatkowania. Ryzyko ewentualnego sporu podatkowego w tym zakresie może zostać znacznie ograniczone, jeśli strony transakcji przygotują odpowiednią dokumentację, potwierdzającą ekonomiczne podstawy przekształcenia. Tomasz Hatylak jest doradcą podatkowym w Kancelarii Prawnej GLN Marcin Żuk jest doradcą podatkowym w Kancelarii Prawnej GLN Skok na głęboką wodę 13

16 Bariery i szanse transakcji przejęcia w wysokości około 650% zysku EBITDA przejmowanej spółki. W rezultacie jest w stanie zaoferować za przejmowaną firmę cenę stanowiącą równowartość dziesięciokrotności jej zysku EBITDA, przeznaczając ze środków własnych jedynie 35% tej kwoty. Dzięki tak znacznemu wsparciu może więc nie tylko zaoferować wysoką cenę, ale również na takiej transakcji dobrze zarobić. Warto zwrócić także uwagę na fakt, że po spełnieniu pewnych warunków transakcje fuzji lub przejęcia mogą być neutralne podatkowo w zakresie podatków dochodowych (patrz ramka Podatkowe skutki fuzji i przejęć). Obawy właścicieli firm Choć słowo konsolidacja budzi dziś na ogół pozytywne reakcje, niektórzy polscy przedsiębiorcy wciąż nie są gotowi do skutecznego inicjowania tego procesu. Choć w Polsce są dziś warunki sprzyjające procesom konsolidacyjnym, istnieją branże, w których transakcje tego typu nie są przeprowadzane. Przykładem jest branża kosmetyczna. Na polskim rynku detalicznym, wartym 5 mld złotych, działają wszystkie duże międzynarodowe koncerny, jak L Oreal, Procter & Gamble, Unilever, oraz kilkanaście firm krajowych średniej wielkości, jak Eris, Oceanic, Kolastyna, DAX i inne. Polscy gracze utrzymują wciąż prawie 50- -procentowy udział w rynku, jednak powoli go oddają. Z uwagi na ograniczoną wielkość nie mogą bowiem tak jak duże koncerny korzystać z efektów skali w zakresie dystrybucji, kosztów reklamy i promocji czy też badań. Sytuacja powinna więc skłonić polskie przedsiębiorstwa do konsolidacji, zwłaszcza że wśród uczestników rynku panuje powszechna zgoda co do tego, iż jest na nim miejsce tylko dla 2 3 dużych krajowych graczy. I choć pojawiały się próby inicjacji fuzji, tworzenia centrów konsolidacji czy wspólnych grup dystrybucyjnych, żadna z nich nie zakończyła się sukcesem. Wydaje się, że przyczyną są bariery psychiczne i opór właścicieli firm przed ich sprzedażą. Bo choć słowo konsolidacja budzi dziś na ogół pozytywne reakcje, niektórzy polscy przedsiębiorcy wciąż nie są gotowi do skutecznego inicjowania tego procesu. Jak sobie z tym radzić? Naszym zdaniem, pomocne jest przyjęcie odpowiedniej postawy wobec transakcji. Wyzbycie się nadmiernego przywiązania do własnego biznesu. Mówi się, że podstawowa różnica pomiędzy przedsiębiorcą polskim a amerykańskim polega na tym, że Polak zakłada firmę, by ją prowadzić, a Amerykanin, żeby ją sprzedać. Dlatego polskiemu właścicielowi tak trudno oddać kontrolę nad firmą lub rozstać się z nią. Zwłaszcza wtedy, gdy rynek jest rosnący, a spółka przynosi zyski. Tymczasem właśnie wtedy robi się najlepsze transakcje! Pogodzenie się z faktem, że nie ma połączeń, są tylko przejęcia. Gdy spotykają się dwie podobne spółki, zwykle używa się retoryki połączenia. Doświadczenie uczy, że negocjacje rzadko kończą 14 brief

17 Bariery i szanse się sukcesem, gdy kompromis zawierany jest, by zapewnić równowagę sił. Im szybciej uda się uzgodnić, która strona przejmuje inicjatywę (i odpowiedzialność), tym łatwiej osiągnąć obopólny sukces. Determinacja i gotowość do poniesienia kosztów procesu, w przeciwieństwie do postawy spróbuję, może coś z tego wyjdzie. Doprowadzenie do transakcji jest możliwe wtedy, gdy jest na nią pełna zgoda właścicieli, a spółka i zarząd są skłonni angażować w nią czas i pieniądze. Spółki z determinacją podchodzące do rozpoczęcia procesu konsolidacji najczęściej decydują się na dodatkowe wsparcie, wynajmując profesjonalnych doradców. Nieumiejętne inicjowanie transakcji Nawet jeśli władze spółki mają rzeczywistą wolę przystąpienia do transakcji fuzji bądź przejęcia, często bardzo trudno jest im samodzielnie zainicjować rozmowy na ten temat. Zwłaszcza gdy pertraktuje się z bezpośrednim konkurentem. Wówczas zarządy i właściciele stosują jedno z dwóch skrajnych podejść. Pierwsze to podejście, które można określić jako miękkie obie strony postanawiają przeprowadzić najpierw razem projekt (np. wspólne zakupy surowców, wprowadzenie produktów jednej spółki do sieci dystrybucji drugiej, unikanie oferowania dumpingowych cen we wspólnych przetargach czy też utworzenie konsorcjum), a dopiero później rozpocząć rozmowy na temat transakcji. Podejście drugie, które nazywamy twardym, to przejście od razu do sedna sprawy i zaproponowanie konkretnej kwoty za przejmowane przedsiębiorstwo, co oczywiście najczęściej spotyka się z równie twardą odpowiedzią. Oba wymienione podejścia mogą doprowadzić do sukcesu, ale przeprowadzanie procesu jest od początku utrudnione. W pierwszym przypadku strony nie podejmują de facto żadnych zobowiązań związanych z przeprowadzeniem transakcji. Zazwyczaj nie ma nawet harmonogramu doprowadzenia do niej, nie mówiąc o koncepcji połączenia. Wówczas każdy najmniejszy zgrzyt we współpracy, o co nietrudno, nakręca spiralę wzajemnej nieufności i pretensji. Wiele takich projektów nie przeszło nawet przez fazę testowania, a ich uczestnicy do dziś są wrogami. Nawet wtedy, gdy współpraca układa się pomyślnie, z upływem czasu zmienia się sytuacja spółek i ich właścicieli, pojawiają się nowe okoliczności i temat często wygasa lub staje się zbyt trudny. W drugim przypadku strony od razu przyjmują pozycje, z których trudno wyjść. Propozycja ceny podana przez sprzedającego z reguły ma się nijak do rzeczywistej wyceny spółki i ma na celu sprawdzenie, ile kupujący jest gotów zapłacić. Z kolei najwyższa suma akceptowalna przez kupującego oparta jest na niepełnych danych o firmie, zdobytych zwykle na własną rękę. To za mało, aby mieć prawdziwy obraz sytuacji i przymierzyć się do rzeczywistej wyceny. Bezpiecznym rozwiązaniem jest zatrudnienie profesjonalnych doradców, zwłaszcza gdy do transakcji fuzji czy przejęcia podchodzi się po raz pierwszy. Korzystając z ich pomocy, przejmujący przekazuje drugiej stronie dwa ważne sygnały. Upewnia ją, że ma rzeczywistą wolę doprowadzenia do finalizacji transakcji (wynajęcie doradcy przecież kosztuje) i jednocześnie wprowadza element przetargu. Doradcy analizują różne możliwości i jako cel przejęcia biorą pod uwagę także inne spółki. Profesjonalnemu doradcy łatwiej jest zainicjować rozmowy z wieloma kandydatami oraz wprowadzić je w ramy kontrolowanego procesu. Ponadto nie działa on pod wpływem zbędnych emocji, zwłaszcza gdy trzeba rozmawiać z dotychczasowymi konkurentami. * * * Bariery psychiczne zarządów firm oraz nieumiejętność inicjowania transakcji fuzji lub przejęć to czynniki, które mogą w najbliższej przyszłości hamować procesy konsolidacyjne w Polsce. Pomoc doradcy na pewno może być bardzo cenna Doprowadzenie do transakcji jest możliwe wtedy, gdy jest na nią pełna zgoda właścicieli, a spółka i zarząd są skłonni angażować w nią czas i pieniądze. w czasie podpisywania listu intencyjnego, przygotowania oferty wstępnej, negocjacji kluczowych warunków transakcji, przygotowania oferty warunkowo wiążącej, przeprowadzenia badania spółki czy negocjacji końcowych i przygotowania umów. Na tym jednak rola doradców się nie kończy. Po zamknięciu transakcji wielu z nich uczestniczy w procesie integracji łączących się spółek, od którego zależy, czy transakcja przyniesie oczekiwane korzyści. Jest to najeżony trudnościami, skomplikowany proces, któremu poświęcone są kolejne rozdziały dodatku. B Skok na głęboką wodę 15

18 Zarządzanie procesem integracji: klucz do sukcesu fuzji lub przejęcia Monika Andrycz Zamknięcie transakcji fuzji czy też przejęcia wszystkie strony biorące udział w przedsięwzięciu przyjmują z ulgą i zadowoleniem. Jednak słowo zamknięcie jest mylące sugeruje bowiem, że coś się kończy, gdy tymczasem trud dopiero się zaczyna. Prawdziwym wyzwaniem jest bowiem integracja dwóch firm: ich ludzi i kultur organizacyjnych, modeli operacyjnych, systemów zarządzania oraz metod księgowych i praktyk zarządzania finansami. 16 brief

19 Ze statystyk wynika, że na pięć sfinalizowanych transakcji fuzji lub przejęcia aż trzy nie przynoszą oczekiwanych efektów, a akcjonariusze ponoszą jedynie straty. Te szacunki dowodzą, że menedżerowie często nie radzą sobie z integracją firm i z rozwiązywaniem problemów, które pojawiają się wówczas praktycznie w każdym obszarze ich działania operacyjnym, finansowym, a także personalnym. Jak zatem podejść do tego trudnego wyzwania, by zrealizować zakładane strategiczne cele i osiągnąć zaplanowane synergie? Doświadczenia konsultantów IBM Global Business Services z realizacji ponad tysiąca projektów fuzji i przejęć pokazują, że stosowanie sprawdzonych metod pomaga skutecznie zintegrować łączące się firmy i jednocześnie zmniejsza ryzyko niepowodzenia. Przeprowadzanie działań integracyjnych, według uznanej metodologii, musi odbywać się na wielu płaszczyznach: planowania, realizacji integracji (w tym realizacji synergii) i monitorowania efektów tego procesu, komunikacji, przekształceń struktur organizacyjnych, integracji zasobów ludzkich, budowania docelowego modelu operacyjnego, integracji kulturowej i transformacji technologicznej. I choć każda transakcja fuzji czy przejęcia jest wyjątkowa, przed wszystkimi stają te same wyzwania biznesowe. Niniejszy rozdział poświęcamy pierwszemu z tych wyzwań, jakim jest właściwe zarządzanie procesem integracji, na które składa się jego planowanie, realizacja i monitoring. Kolejne Skok na głęboką wodę 17

20 Zarządzanie procesem dwa rozdziały omawiają tworzenie najlepszego modelu operacyjnego i wspierających go struktur organizacyjnych oraz integrację zespołów ludzkich, tak by wszyscy pracownicy rozumieli swoje role i zadania w nowej strukturze. Kto odpowiada za integrację Doświadczenie firm, które z powodzeniem dokonały wielu fuzji czy przejęć, Monika Andrycz, lider Grupy Doradztwa Strategicznego w IBM Global Business Services uczy, że proces integracji powinien być koordynowany przez jeden, specjalnie do tego celu wyznaczony, zespół. Każdy uczestnik tego zespołu powinien wiedzieć, jakie są wobec niego oczekiwania, znać swoją rolę i zakres odpowiedzialności. Menedżerowie z zespołu ds. integracji muszą wyznaczać kierunki strategiczne, podejmować konieczne decyzje i minimalizować impas w realizacji prac. Do nich należy również zaplanowanie procesu i nadzór nad jego przebiegiem. Menedżerowie mogą mieć doświadczenie w różnych obszarach, wszyscy jednak powinni odznaczać się zdolnościami interpersonalnymi, gdyż ich zadaniem jest także budowanie dobrych relacji między kadrą zarządzającą a pracownikami łączących się firm. Zespół powinien zostać powołany na tyle wcześnie, by mógł poznać cele fuzji i efektywnie wykorzystać czas przed jej sfinalizowaniem. W procesie integracji tak jak w przypadku innych przedsięwzięć transformacyjnych najczęściej stosuje się podejście trzyetapowe, składające się z planowania integracji, jej faktycznej realizacji oraz monitorowania rezultatów. KOMENTARZ PRAWNIKA Maciej Owczarewicz i Sergiusz Kielian Informacja w procesie fuzji lub przejęcia Jednym z istotnych, a niedocenianych na ogół wyzwań, które pojawia się podczas fuzji lub przejęcia, jest zapewnienie właściwego przepływu informacji pomiędzy stronami i zasad informowania otoczenia o transakcji. Kupujący zainteresowany jest, oczywiście, uzyskaniem jak najszerszej wiedzy o przejmowanym przedsiębiorstwie. Tymczasem druga strona chciałaby zagwarantować sobie przede wszystkim bezpieczeństwo ujawnianych danych na wypadek niepowodzenia transakcji lub wyboru innego oferenta. Kwestia reguł dotyczących przepływu informacji jest aktualna na wszystkich etapach transakcji: zarówno w trakcie badania sytuacji prawnej i finansowej spółki (due diligence) czy negocjowania umowy, jak i podczas newralgicznego w każdej transakcji tzw. okresu przejściowego, który następuje po zawarciu umowy wstępnej. Fakt zawarcia transakcji jest z reguły ogłaszany w środkach masowego przekazu, co również może podlegać szczegółowym regulacjom prawnym lub umownym. Zdarzają się, transakcje, które strony pragną zachować w tajemnicy. Może to być podyktowane na przykład względami bezpieczeństwa osób, które w wyniku transakcji znacznie się wzbogaciły i nie chcą, aby ktokolwiek się o tym dowiedział. Te oraz inne kwestie związane z przepływem informacji podczas transakcji fuzji i przejęć nie są w sposób ścisły i kompletny uregulowane przez prawo. Ustawodawca pozostawił je w znacznej mierze do swobodnego uznania stron. Prawo polskie nie zawiera nawet uniwersalnej definicji tzw. informacji poufnej, potocznie rozumianej jako przekaz zawierający istotne dane na temat osoby czy firmy, których ujawnienie mogłoby narazić ją na szkodę. W uregulowaniach odnoszących się do problemu udostępniania i wykorzystywania informacji poufnych formułowane są różne ich definicje. Należy pamiętać o wszystkich tych uregulowaniach przed rozpoczęciem procesu transakcyjnego (o danych osobowych, o których mowa w ustawie o ochronie danych osobowych, o tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czy też o informacji poufnej w stosunku do podmiotów notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie etc.). Kwestia ujawniania informacji poufnych w trakcie prowadzonych z kontrahentem negocjacji jeszcze do niedawna nie była regulowana w sposób szczególny przepisami kodeksu cywilnego. Dopiero w 2003 roku pojawił się przepis (art ) zobowiązujący strony do uczciwego postępowania na etapach, które poprzedzają zawarcie i wykonanie umowy, a w szczególności podczas procesu negocjacji. Zgodnie z art. 72¹ 1 kodeksu cywilnego, jeśli w trakcie negocjacji strona udostępni informację z zastrzeżeniem poufności (informacja jest 18 brief

DO NOT COPY. Fuzje i przejęcia 2007: najważniejsze trendy i największe transakcje

DO NOT COPY. Fuzje i przejęcia 2007: najważniejsze trendy i największe transakcje Fuzje i przejęcia 2007: najważniejsze trendy i największe transakcje Rafał Błędowski Ostatnie miesiące przyniosły w Polsce znaczący wzrost nie tylko liczby fuzji i przejęć, ale też wartości tych transakcji.

Bardziej szczegółowo

rozwoju rynku fuzji i przejęć w Polsce Szybki rozwój polskiej gospodarki i jej rosnąca konkurencyjność zaowocowały

rozwoju rynku fuzji i przejęć w Polsce Szybki rozwój polskiej gospodarki i jej rosnąca konkurencyjność zaowocowały DO NOT COPY Tak dobrych warunków do przeprowadzania fuzji i przejęć jeszcze w Polsce nie było. Szybki rozwój gospodarki, niskie koszty finansowania i dostępność nowych instrumentów finansowych przyczyniają

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Kupić, sprzedać, a może budować organicznie? O strategii budowania wartości firmy

Kupić, sprzedać, a może budować organicznie? O strategii budowania wartości firmy Kupić, sprzedać, a może budować organicznie? O strategii budowania wartości firmy Datapoint Wybrane transakcje (2010-2013) M&A Prywatyzacja Pozyskanie kapitału IPO IPO Publiczna emisja akcji Prywatna emisja

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu

RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA. z siedzibą w Poznaniu RAPORT ZA III KWARTAŁ 2010 R. WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w Poznaniu 15-11-2010 1. Podstawowe informacje o Emitencie Nazwa WERTH-HOLZ SPÓŁKA AKCYJNA Siedziba ul. Szarych Szeregów 27, 60-462 Poznań

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjalnych barier w realizacji transakcji na etapie analizy Due Diligence case

Identyfikacja potencjalnych barier w realizacji transakcji na etapie analizy Due Diligence case Identyfikacja potencjalnych barier w realizacji transakcji na etapie analizy Due Diligence case Rafał Błędowski, Partner Holon Consultants 28 marca 2012 Warszawa Holon Consultants kim jesteśmy? Holon Consultants

Bardziej szczegółowo

Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych

Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych Dorota Szlachetko-Reiter Partner, Radca Prawny Tomasz Kucharski Partner kancelarii Kraków, 26 kwietnia 2011 1.

Bardziej szczegółowo

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej

BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO BOŚ Eko Profit S.A. nowa oferta dla inwestorów realizujących projekty energetyki odnawialnej Poznań, 24.11.2010 r. Rynek Zielonych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie bez taryfy ulgowej

Finansowanie bez taryfy ulgowej Finansowanie bez taryfy ulgowej Czego oczekują inwestorzy od innowacyjnych przedsiębiorców? Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CambridgePython Warszawa 28 marca 2009r. Definicje

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013 Rola i zadania Komitetu Audytu Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii biznesowych

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta.

W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. W metodzie porównawczej wskaźniki porównywalnych firm, obecnych na giełdzie, są używane do obliczenia wartości akcji emitenta. Wycena spółki, sporządzenie raportu z wyceny Metodą wyceny, która jest najczęściej

Bardziej szczegółowo

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala

CAPITAL VENTURE. Jak zdobyć mądry kapitał? Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012. Piotr Gębala VENTURE CAPITAL Jak zdobyć mądry kapitał? Piotr Gębala Krajowy Fundusz Kapitałowy 24 maja 2012 Agenda Źródła kapitału na rozwój Fundusze VC w Polsce KFK i fundusze VC z jego portfela Źródła kapitału a

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2013

SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2013 SKONSOLIDOWANY RAPORT ROCZNY ZA ROK OBROTOWY 2013 sporządzony zgodnie z 5 ust. 1 pkt 2 Załącznika nr 3 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu Informacje Bieżące i Okresowe w Alternatywnym Systemie

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding

Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za rok prezentacja zaudytowanych wyników finansowych dla Inwestorów i Analityków Warszawa, 25 lutego 2011 r. Kontynuacja dynamicznego rozwoju Grupy Znacząca poprawa

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE BIZNESPLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Działanie 8.1 Rozwój pracowników i przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012

Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w. ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Fundusze Kapitałowe brakującym ogniwem w finansowaniu przedsięwzięć ekologicznych? Warszawa, 15 czerwca 2012 Główne źródła finansowania Subsydia: dotacje i pożyczki preferencyjne (koszt: od - 100% do 5,5%

Bardziej szczegółowo

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu

NOWE HORYZONTY BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu BIZNESPLAN BEZZWROTNA DOTACJA WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU: Imię i nazwisko Uczestnika Projektu...... Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki Poddziałanie 8.1.2 Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE Załącznik nr 8.6 Wzór biznes planu BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VI Działanie 6.2 Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie informacją i angażująca komunikacja w procesie łączenia spółek - integracja Grupy Aster z UPC Polska

Zarządzanie informacją i angażująca komunikacja w procesie łączenia spółek - integracja Grupy Aster z UPC Polska Beata Stola Dyrektor Personalny i Administracji Magdalena Selwant Różycka Kierownik ds. Komunikacji Biznesowej Zarządzanie informacją i angażująca komunikacja w procesie łączenia spółek - integracja Grupy

Bardziej szczegółowo

Debiut giełdowy. Zarządzanie kosztem i ryzykiem podatkowym identyfikacja, rozwiązania, optymalizacja

Debiut giełdowy. Zarządzanie kosztem i ryzykiem podatkowym identyfikacja, rozwiązania, optymalizacja Debiut giełdowy Zarządzanie kosztem i ryzykiem podatkowym identyfikacja, rozwiązania, optymalizacja Joanna Wierzejska Doradca Podatkowy, Tax Partner Praktyka Podatkowa Domański Zakrzewski Palinka Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Analiza kapitału obrotowego netto jako kluczowy element przeglądu typu due diligence podejście praktyczne. Prezentacja podejścia i doświadczeń MDDP

Analiza kapitału obrotowego netto jako kluczowy element przeglądu typu due diligence podejście praktyczne. Prezentacja podejścia i doświadczeń MDDP Analiza kapitału obrotowego netto jako kluczowy element przeglądu typu due diligence podejście praktyczne Prezentacja podejścia i doświadczeń MDDP Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych

Bardziej szczegółowo

Rynek NewConnect Skuteczne źródło finansowania

Rynek NewConnect Skuteczne źródło finansowania Twój czas Twój Kapitał Gdańsk, 15 czerwca 2011 r. Rynek NewConnect Skuteczne źródło finansowania Maciej Richter Partner Zarządzający Grant Thornton Frąckowiak 2011 Grant Thornton Frąckowiak. Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska.

Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Z Jackiem Chwedorukiem, prezesem banku inwestycyjnego Rothschild Polska, rozmawia Justyna Piszczatowska. Czy Pana zdaniem polskie spółki powinny się obawiać wrogich przejęć w najbliższym czasie? Uważam,

Bardziej szczegółowo

Prezentacja skonsolidowanych wyników finansowych za 2011 r.

Prezentacja skonsolidowanych wyników finansowych za 2011 r. Prezentacja skonsolidowanych wyników finansowych za 2011 r. Warszawa, maj 2012 r. List Zarządu Szanowni Państwo, Niniejsza prezentacja została opracowana w związku z publikacją skonsolidowanych wyników

Bardziej szczegółowo

Inwestujemy W POLSKIE FIRMY. www.tarheelcap.com

Inwestujemy W POLSKIE FIRMY. www.tarheelcap.com Inwestujemy W POLSKIE FIRMY 2015 www.tarheelcap.com Wspólnicy Tar Heel Capital Zarządzający Funduszem O Tar Heel Capital 19 Przeprowadzonych transakcji 15 Od tylu lat inwestujemy w Polsce >200 mln zł Łączna

Bardziej szczegółowo

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec lp. Emitent Miejsce w rankingu w porównaniu do ubiegłego miesiąca Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln- luty Różnica kapitalizacji w porównaniu do

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY

FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY FUZJE I PRZEJĘCIA, WYCENY Staranne przygotowanie do procesu, realna ocena szans powodzenia i możliwości osiągnięcia stawianych w procesie celów oraz zaangażowanie doświadczonych ekspertów, zwiększają szanse

Bardziej szczegółowo

w i e l k i c h jutra

w i e l k i c h jutra wspieramy w i e l k i c h jutra DORADZTWO BIZNESOWE I TRANSAKCYJNE wrzesień 2011 Zakres usług Departamentu Doradztwo w rozwoju biznesu Wyceny i modelowanie finansowe Doradztwo transakcyjne Slajd 2 Doradztwo

Bardziej szczegółowo

POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM

POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM POŚREDNICTWO W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM SEKRETEM BIZNESU JEST WIEDZIEĆ TO, CZEGO NIE WIEDZĄ INNI Arystoteles Onassis SZANOWNI PAŃSTWO, Lubelskie Centrum Consultingu sp. z o. o. powstało w 2009 roku w Lublinie

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Michał Kłaczyński SGH 2010 PROCES INWESTYCYJNY

Michał Kłaczyński SGH 2010 PROCES INWESTYCYJNY Michał Kłaczyński SGH 2010 PROCES INWESTYCYJNY Przedsiębiorstwo, które zamierzamy przejąć lub objąć mniejszościowy udział Kwestie biznesowe ile kontroli za jaki wkład (wycena firmy) Kupujemy akcje/udziały

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY BLUE TAX GROUP S.A. ZA II KWARTAŁ 2011 ROKU

RAPORT KWARTALNY BLUE TAX GROUP S.A. ZA II KWARTAŁ 2011 ROKU RAPORT KWARTALNY BLUE TAX GROUP S.A. ZA II KWARTAŁ 2011 ROKU (za okres od 01.04.2011 do 30.06.2011) Wrocław, 04.08.2011r. Wrocław, 04.08.2011r. Szanowni Inwestorzy i Akcjonariusze! Przekazuję Państwu Raport

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIE PRAWNE ALIOR BANKU Z MERITUM BANKIEM

POŁĄCZENIE PRAWNE ALIOR BANKU Z MERITUM BANKIEM POŁĄCZENIE PRAWNE ALIOR BANKU Z MERITUM BANKIEM Lipiec 2015-0 - INFORMACJE DOTYCZĄCE FUZJI 30 czerwca 2015 r. nastąpiło prawne połączenie Meritum Banku z Alior Bankiem Połączony bank działa pod nazwą prawną

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej

Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej Załącznik nr 1.4 do Wniosku o przyznanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:.. Priorytet

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku

BIZNES PLAN JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE. Nr wniosku BIZNES PLAN Załóż własną firmę, POKL.06.02.00-30-146/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa

Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Źródła finansowania a etap rozwoju przedsiębiorstwa Sieci Inwestorów Kapitałowych (Aniołów Biznesu) na świecie Roma Toft, MAEŚ Kraków, r. Agenda 1. Fazy rozwoju a finansowanie przedsięwzięcia - problemy

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Czy to dobry czas na sprzedaż spółek?

Czy to dobry czas na sprzedaż spółek? Czy to dobry czas na sprzedaż spółek? Rafał Błędowski, Partner Holon Consultants 22 września 2010 Warszawa 1 2 Dlaczego Holon Consultants Czy to dobry czas na sprzedaŝ spółek 2 Dlaczego Holon Consultants?

Bardziej szczegółowo

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE

Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.02.00-30-036/12 JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Załącznik nr 7 BIZNES PLAN Strefa Młodych Przedsiębiorczych, nr POKL.06.0.00-30-036/ JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPRACIE POMOSTOWE Nr wniosku Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. luty 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. luty 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej luty 2015 Nowa inicjatywa TFI BGK S.A. Fundusz finansujący ekspansję zagraniczną polskich firm Docelowa kapitalizacja: 1,5 mld PLN Działanie na zasadach rynkowych Inwestycje

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN W PRAKTYCE

BIZNES PLAN W PRAKTYCE BIZNES PLAN W PRAKTYCE Biznes Plan Biznes Plan jest to dokument, dzięki któremu możemy sprzedać naszą fascynację prowadzoną działalnością oraz nadzieje, jakie ona rokuje, potencjalnym źródłom wsparcia

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Szanowni Państwo Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Naszych Akcjonariuszy i Inwestorów, a także by dać wyraz transparentności prowadzonej działalności przekazuję

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. 09 czerwca 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej 09 czerwca 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 37,4 mld EUR na koniec 2013 typowy poziom inwestycji: 3,5 mld EUR

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Finansowanie wzrostu przez venture capital

Finansowanie wzrostu przez venture capital Finansowanie wzrostu przez venture capital Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych CAMBRIDGE PYTHON Warszawa 22, 23 maja 2007r. PE/VC - Definicje Private equity dostarcza kapitału

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Człowiek najlepsza inwestycja Załącznik nr 1 do Wniosku o przyznanie środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości Biznesplan Dla Uczestników/czek Projektu Młodzi zdolni z własną firmą w ramach Działania 6.2 ubiegających się o bezzwrotne

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku Izba rozliczeniowa KDPW_CCP KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku 1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY SKONSOLIDOWANY WDB BROKERZY UBEZPIECZENIOWI S.A. za rok 2014

RAPORT ROCZNY SKONSOLIDOWANY WDB BROKERZY UBEZPIECZENIOWI S.A. za rok 2014 RAPORT ROCZNY SKONSOLIDOWANY WDB BROKERZY UBEZPIECZENIOWI S.A. za rok 2014 Wrocław, dn. 03 czerwca 2015 roku 1. LIST PREZESA ZARZĄDU... 3 2. OŚWIADCZENIA ZARZĄDU... 5 3. WYBRANE DANE FINANSOWE... 7 4.

Bardziej szczegółowo

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego

ROLA DORADCY. Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego ROLA DORADCY Proces realizacji przedsięwzięć Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Agenda Wprowadzenie Doradca Techniczny Doradca Finansowo-Ekonomiczny Doradca Prawny Podsumowanie 3P Partnerstwo Publiczno-Prywatne

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYNIKÓW GRUPY KAPITAŁOWEJ EMMERSON REALTY S.A. 2014 r. I-III kw. 2015 r.

PREZENTACJA WYNIKÓW GRUPY KAPITAŁOWEJ EMMERSON REALTY S.A. 2014 r. I-III kw. 2015 r. PREZENTACJA WYNIKÓW GRUPY KAPITAŁOWEJ EMMERSON REALTY S.A. 2014 r. I-III kw. 2015 r. AGENDA Profil firmy Grupa Emmerson Realty S.A. Wybrane wyniki finansowe Zasięg działania Kierunki rozwoju Jeden z liderów

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Przedmowa Wykaz ważniejszych skrótów Rozdział I Ogólne zagadnienia podatków i prawa podatkowego

SPIS TREŚCI Przedmowa Wykaz ważniejszych skrótów Rozdział I Ogólne zagadnienia podatków i prawa podatkowego SPIS TREŚCI Przedmowa... 13 Wykaz ważniejszych skrótów... 15 Rozdział I Ogólne zagadnienia podatków i prawa podatkowego... 19 1.1. Podstawowe pojęcia... 19 1.1.1. Pojęcie i funkcje podatków... 19 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1.4 do Regulaminu

Załącznik 1.4 do Regulaminu Załącznik 1.4 do Regulaminu BIZNES PLAN w ramach projektu Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w subregionie kaliskim nr POKL.07.02.02-30-004/12 realizowanego przez Fundację im. Królowej Polski św. Jadwigi

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 7 lutego 2012 r. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU GETIN NOBLE BANK S.A. W SPRAWIE POŁĄCZENIA ZE SPÓŁKĄ GET BANK S.A 1.

Warszawa, dnia 7 lutego 2012 r. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU GETIN NOBLE BANK S.A. W SPRAWIE POŁĄCZENIA ZE SPÓŁKĄ GET BANK S.A 1. Warszawa, dnia 7 lutego 2012 r. SPRAWOZDANIE ZARZĄDU GETIN NOBLE BANK S.A. W SPRAWIE POŁĄCZENIA ZE SPÓŁKĄ GET BANK S.A 1. WPROWADZENIE Spółka Getin Noble Bank Spółka Akcyjna (dalej: Getin Noble Bank albo

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu

BIZNES PLAN. NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Załącznik nr 2 : Wzór biznesplanu na okres 3 lat działalności przedsiębiorstwa BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. wypełnia realizator projektu Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników

Bardziej szczegółowo

Profil Grupy Spółka dominująca

Profil Grupy Spółka dominująca Agenda Profil Grupy PÓŁNOC Nieruchomości S.A. Segmenty działalności Grupy Inwestowanie w nieruchomości Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami Sieć franczyzowa PÓŁNOC Nieruchomości Zarządzanie nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2

Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć 1 7. 0 4. 2 0 1 2 Znaczenie badania due diligence w transakcjach fuzji i przejęć D Z I E Ń M Ł O D E G O N A U K O W C A 1 7. 0 4. 2 0 1 2 E W A W R Ó B E L Istota badania due diligence Definicja Due diligence = należyta

Bardziej szczegółowo

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. listopad 2015

Fundusz Ekspansji Zagranicznej. listopad 2015 Fundusz Ekspansji Zagranicznej listopad 2015 Inwestycje zagraniczne polskich firm Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich firm: 22,3 mld EUR na koniec 2014 (aktualne dane NBP) typowy poziom inwestycji:

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

USŁUGI CORPORATE FINANCE I DORADZTWA GOSPODARCZEGO

USŁUGI CORPORATE FINANCE I DORADZTWA GOSPODARCZEGO s USŁUGI CORPORATE FINANCE I DORADZTWA GOSPODARCZEGO Moore Stephens Central Audit Moore Stephens Central Audit Firma Moore Stephens Central Audit została założona przez menedżerów z wieloletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO

ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO ZYSK BRUTTO, KOSZTY I ZYSK NETTO MARŻA BRUTTO Marża i narzut dotyczą tego ile właściciel sklepu zarabia na sprzedaży 1 sztuki pojedynczej pozycji. Marża brutto i zysk brutto odnoszą się do tego ile zarabia

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK

RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK RAPORT ROCZNY SPÓŁKI DORADCY24 S.A. ZA 2013 ROK Autoryzowany Doradca Wrocław, 16 kwietnia 2014 r. SPIS TREŚCI RAPORTU ROCZNEGO Doradcy24 S.A. 1. LIST PREZESA ZARZĄDU... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU

Bardziej szczegółowo

Prezentacja inwestorska

Prezentacja inwestorska Prezentacja inwestorska Agenda NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O SPÓŁCE DANE FINANSOWE PAKIETY WIERZYTELNOŚCI NOTOWANIA AKCJI OBLIGACJE KIERUNKI ROZWOJU RYNEK MEDIA O KME KONTAKT KME: Najważniejsze informacje

Bardziej szczegółowo

Przejęcie 60% Santander Consumer Bank S.A. (Polska) 10 kwietnia 2014

Przejęcie 60% Santander Consumer Bank S.A. (Polska) 10 kwietnia 2014 Przejęcie 60% Santander Consumer Bank S.A. (Polska) 10 kwietnia 2014 1 Bank Zachodni WBK S.A. (dalej BZ WBK ) informuje, że niniejsza prezentacja w wielu miejscach zawiera twierdzenia dotyczące przyszłości,

Bardziej szczegółowo

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU

1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE 2. CZYNNIKI I ZDARZENIA MAJĄCE WPŁYW NA OSIĄGNIĘTE WYNIKI FINANSOWE 3. OPIS DZIAŁAŃ ZARZĄDU W III KWARTALE 2012 ROKU LETUS CAPITAL S.A. Raport kwartalny za okres od 01.07.2012 do 30.09.2012 Katowice, 14 listopada 2012 1 1. WYBRANE INFORMACJE FINANSOWE Tabela 1 Rachunek zysków i strat - wybrane dane finansowe za III kwartał

Bardziej szczegółowo

Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości. 1 Definicje

Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości. 1 Definicje Regulamin Inkubatora Przedsiębiorczości 1 Definicje 1. Inkubator Spółka Grupa IT S. A., z siedzibą w Gdańsku (80-280), ul. Cypriana Kamila Norwida 2, działająca na podstawie wpisu do rejestru przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...

BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY... BIZNES PLAN NR WNIOSKU:.. Priorytet VIII Regionalne Kadry Gospodarki Działanie 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie Poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Fuzje i przejęcia w Europie Środkowo-Wschodniej

Fuzje i przejęcia w Europie Środkowo-Wschodniej FREE ARTICLE Fuzje i przejęcia w Europie Środkowo-Wschodniej Praktyczny przewodnik dla inwestorów, część 2 Autor: Bartosz Kondaszewski Wrzesień 2012 Czy właściciele małych i średnich przedsiębiorstw, działających

Bardziej szczegółowo

F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One

F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One F.H. Nowalijka: efektywna integracja różnych źródeł informacji z SAP Business One Partner wdrożeniowy Nazwa firmy F.H. Nowalijka Branża Handel Produkty i usługi Obrót owocami i warzywami Strona WWW www.nowalijka.pl

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Grupa Banku Millennium. Strategia na lata 2010-2012

Grupa Banku Millennium. Strategia na lata 2010-2012 Grupa Banku Millennium Strategia na lata 2010-2012 Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja ( Prezentacja ) została przygotowana przez Bank Millennium S.A. ( Bank ) i w żadnym przypadku nie może być traktowana

Bardziej szczegółowo