Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną"

Transkrypt

1 Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną Nieinterwencyjny program badawczo-obserwacyjny Warszawa 2014

2 1. Założenia wstępne programu Wprowadzenie Cel programu Materiał i metoda Zbiorowość i próba badana Schemat realizacji programu Zakres czasowo-przestrzenny programu Narzędzie badawcze Analiza statystyczna Kwestionariusz badania dane pacjenta Płeć pacjenta Struktura uczestników programu według wieku Masa ciała pacjenta Wzrost pacjenta Kwestionariusz badania - wizyta pierwsza Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Kwestionariusz badania - wizyta druga Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych przez pacjenta Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną przez następujący okres czasu Dodatkowe analizy Odstęp między wizytami (w dniach) Porównanie oceny dolegliwości bólowych w skali VAS między wizytami Korelacja pytań z wizyty I i wizyty II względem płci pacjenta

3 7.1. Płeć pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Płeć pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych Płeć pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Płeć pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Płeć pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Płeć pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Korelacja pytań z wizyty I i wizyty II względem wieku pacjenta Wiek pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Wiek pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych Wiek pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Wiek pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Wiek pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Wiek pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Korelacja pytań z wizyty I i wizyty II względem występowania choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a przyjmowanie leków przeciwbólowych Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny horoba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty

4 9.5. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa w ujęciu ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas obu wizyt Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa- wizyta pierwsza Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa - wizyta druga Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych przez pacjenta Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną przez następujący okres czasu Podsumowanie

5 Wykaz skrótów używanych w opracowaniu CI Me Mo Min Max p NS SD Q25 Q75 Confidence Interval przedział ufności Mediana to miara centralnej tendencji, która określa wartość cechy mierzalnej, występującą pośrodku uszeregowanych wartości próby (połowę próby cechuje wartość mniejsza bądź równa, a połowę większa bądź równa) Modalna (moda, dominanta) to miara centralnej tendencji, która określa wartość pojawiającą się najczęściej Wartość minimalna Wartość maksymalna p-value poziom istotności statystycznej, określa maksymalne ryzyko błędu dla ustalonego werdyktu Not Significant różnica/zależność nieistotna statystycznie Standard Deviation odchylenie standardowe, klasyczna miara zmienności wskazująca na rozrzut wartości empirycznych wokół średniej Kwartyl I dzieli uporządkowaną niemalejąco zbiorowość na dwie części w ten sposób, że 25% jednostek zbiorowości ma wartości zmiennej mniejsze lub równe kwartylowi pierwszemu Q 25, a 75% równe lub większe od tego kwartyla. Kwartyl III dzieli uporządkowaną niemalejąco zbiorowość na dwie części w ten sposób, że 75% jednostek zbiorowości ma wartości zmiennej mniejsze lub równe kwartylowi trzeciemu Q 75, a 25% równe lub większe od tego kwartyla Legenda do wykresów typu boxplot: 4

6 1. Założenia wstępne programu 1.1. Wprowadzenie Choroba zwyrodnienia stawów powstaje na skutek działania czynników biologicznych i mechanicznych. Jej objawami są przede wszystkim ból stawów, trzeszczenia, ograniczenia ruchomości oraz zmiany zapalne (np. obrzęki). Rozwija się w wyniku zaburzenia ilości i jakości chrząstki stawowej, której zadaniem jest umożliwienie przesuwania się powierzchni stawowych oraz amortyzowanie ruchów stawu. Z biegiem czasu uszkodzeniu ulegają również inne struktury kość pod chrząstką stawową, torebka stawowa, otaczające staw więzadła, ścięgna oraz mięśnie 1. Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła lata dekadą kości i stawów, jednocześnie uznając, że choroba zwyrodnieniowa stawów stanowi poważny problem zdrowotny w XXI wieku. Szacuje się, że w Polsce cierpi na nią ok. 8-9 mln ludzi. Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami wielu Towarzystw Naukowych, suplementacja glukozaminą z chondroityną jest wskazana u osób po 50 r. ż. oraz u chorych z dolegliwościami bólowymi stawów i rozpoznaną chorobą zwyrodnieniową stawów. Siarczan glukozaminy i siarczan chondroityny należą do tzw. wolno działających leków objawowych stosowanych w ChZS. Są one składnikami substancji podstawowej chrząstki stawowej i płynu stawowego. Obie substancje są dobrze tolerowane przez pacjentów i wywołują niewiele działań niepożądanych. Dostępne badania wskazują na łagodzenie przez siarczan glukozaminy i chondroityny objawów choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego i hamowanie zwężania szpary stawowej przez siarczan glukozaminy Cel programu Głównym celem programu badawczo-obserwacyjnego było poznanie opinii lekarzy ortopedów na temat leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów przy jednoczesnym podawaniu siarczanów glukozaminy i chondroityny. 1 Guła Z., Korkosz M., Choroba zwyrodnieniowa stawów, 2 T.S. Gaździk, List intencyjny Badania OACT

7 2. Materiał i metoda 2.1. Zbiorowość i próba badana 3 Program realizowano na terenie całej Polski. W Badaniu OACT (OsteoArthritis Combination Treatment) Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną, zgodnie z założeniami przewidywano udział 161 lekarzy ortopedów. Finalnie uczestniczyło w nim 158 specjalistów z tej dziedziny. Zakładana liczba pacjentów wynosiła W efekcie udział wzięło łącznie 5032 pacjentów, co stanowiło 62,51% realizacji. Obserwacji poddano pacjentów spełniających następujące kryteria włączenia: Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów Pacjenci do 75 roku życia 2.2. Schemat realizacji programu Program został zrealizowany w ramach dwóch wizyt każdego pacjenta, gdzie wymagany odstęp między wizytami wynosił 4-9 tygodni. Plan obserwacji przedstawiał się następująco: Wizyta pierwsza: 1. Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS). 2. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale). 3. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? 4. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny. Wizyty druga: 1. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale). 2. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych przez pacjenta. 3. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny. 4. Zalecona kontynuacja leczenia glukozaminą i chondroityną przez następujący okres czasu. 3 Dane liczbowe dotyczące poziomu realizacji obejmują materiały dostarczone do biura MMS do dnia r. 6

8 2.3. Zakres czasowo-przestrzenny programu Program realizowany był na terenie całej Polski w okresie od 16 września 2013 roku do 17 stycznia 2014 roku Narzędzie badawcze W trakcie realizacji programu badawczo-obserwacyjnego wykorzystano standardowe narzędzie badawcze w postaci dwuwizytowego kwestionariusza. Wzór oryginalnego narzędzia znajduje się w załączniku nr Analiza statystyczna W ramach analizy opisowej zmiennych niemierzalnych (jakościowych) wyniki prezentowano w postaci odsetka, który obliczano na podstawie wzoru: Gdzie: współczynnik (odsetek), liczba osób posiadająca daną, analizowaną cechę, liczebność próby badanej. Cechy ilościowe (mierzalne) opisywano za pomocą miar tendencji centralnej wartości średniej, mediany (Me) i modalnej (Mo), oraz miar dyspersji i zróżnicowania odchylenia standardowego (SD) i przedziału ufności dla średniej (Cl) oraz wartości minimalnej i maksymalnej zmiennej. Uzyskane wyniki poddano analizie statystycznej, w ramach której zastosowano następujące testy istotności: Test niezależności χ 2, Test WILCOXONA, Test ANOVA Kruskala-Wallisa. 7

9 Brakujące dane usuwano przypadkami (casewise deletion of missing data). Przedział ufności przyjęto na poziomie 95% (95% confidence interval, 95%CI). Wyniki odpowiednich testów jako znamienne (istotne) statystycznie uznawano wtedy, gdy poziom istotności był mniejszy od 5 punktów procentowych (p<0,05). 8

10 3. Kwestionariusz badania dane pacjenta Opis struktury demograficznej uczestników programu obejmował: płeć wiek (w latach) masę ciała (w kg) wzrost (w cm) Płeć pacjenta W programie badawczo-obserwacyjnym 54,57% pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów stanowiły kobiety. Mężczyźni stanowili natomiast pozostałe 45,43% badanej grupy. Rysunek 1. Płeć pacjenta mężczyzna 45,43% kobieta 54,57% 9

11 3.2. Struktura uczestników programu według wieku Średni wiek badanych pacjentów wyniósł 59,72 lat (SD=10,46; 95% Cl: 59,23 60,22; Me=61,00; Mo=70,00). Najmłodszy pacjent miał 18 lat, a najstarszy 75 lat. Dane te obrazuje pionowa skala. Grupa osób poniżej 68 lat stanowiła wszystkich pacjentów, którzy wzięli udział w badaniu. Wartość mediany (Me=61 lat) wskazuje, iż połowa pacjentów biorących udział w programie miała co najmniej 61 lat, zaś pozostała połowa co najwyżej 61 lat. Wartość modalna (Mo=70 lat) oznacza, że największy odsetek pacjentów stanowiły osoby w wieku 70 lat. Rysunek 2. Wiek pacjenta 10

12 3.3. Masa ciała pacjenta Przeciętna (mediana) masy ciała pacjenta biorącego udział w badaniu to 77 kg. Co 4 pacjent ważył przynajmniej 86 kg. Grupa analogicznej wielkości ważyła 68 kg lub mniej. Rysunek 3. Masa ciała pacjenta 11

13 3.4. Wzrost pacjenta Połowa uczestników badania miała 169 cm wzrostu lub więcej. Wartości kwartyli I i III wyniosły odpowiednio 162 cm i 175 cm. Rysunek 4. Wzrost pacjenta 12

14 4. Kwestionariusz badania - wizyta pierwsza 4.1. Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Podczas pierwszej wizyty należało podać umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS). U 55,70% ogółu choroba zwyrodnieniowa dotknęła stawu kolanowego. Staw biodrowy został wskazany przez 28,95% grupy objętej badaniem. Niemal co 5 pacjent wskazał stawy kręgosłupa jako miejsce wystąpienia choroby zwyrodnieniowej. Stawy rąk dokuczają 13,55% ogółu omawianej grupy. 15 osób zaznaczyło odpowiedź inne, przy czym tej grupy sprecyzowało swoją odpowiedź wpisując staw barkowy. Rysunek 5. Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) staw kolanowy 55,70% staw biodrowy 28,95% stawy kręgosłupa 24,49% stawy rąk 13,55% inny 0,87% 0,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% 60,0% Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) 13

15 4.2. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) W dalszej części kwestionariusza poproszono pacjentów o ocenienie swoich dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale). Określanie natężenia bólu za pomocą wizualnej skali analogowej polegało na podaniu przez badanego jednej wartości naturalnej, gdzie wartości 0 przypisuje się całkowity brak bólu, a 10 najsilniejszy ból, jaki można sobie wyobrazić. Najczęściej wskazywaną oceną była wartość 5 i 6 (zostały zaznaczone przez odpowiednio 24,48% i 23,90% ogółu). Jedna osoba wskazała wartość 1, z kolei wartość 0 nie została wskazana w badanej grupie. Średnia ocena dolegliwości bólowych w omawianej grupie to 5,88 (SD=1,54; 95% Cl: 5,81 5,95; Me=6,00; Mo=5,00. osób, które wzięły udział w badaniu oceniło swój ból na co najmniej 5. Rysunek 6. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 10 0,58% 9 3,71% 8 11,25% 7 18,56% ,90% 24,48% 4 11,37% 3 5,22% 2 1 0,87% 0,06% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 14

16 4.3. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Następne pytanie kwestionariusza weryfikowało czy pacjent przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ). Niemal 3 z 4 badanych pacjentów przyjmowało leki przeciwbólowe. Dane te zostały przedstawione na wykresie poniżej, gdzie 74,5% pacjentów potwierdziło zażywanie leków przeciwbólowych, z kolei 25,5% potwierdziło, że nie zażywało leków przeciwbólowych. Rysunek 7. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Nie 25,5% Tak 74,5% 15

17 4.4. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Ostatnie pytanie kwestionariusza podczas pierwszej wizyty dotyczyło zaleconego dawkowania siarczanu glukozaminy oraz siarczanu chondroityny. 7 na 10 pacjentom zalecono stosowanie 2 tabletek siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny w ciągu dnia. Natomiast pozostałe osoby miały stosować 3 tabletki ww. siarczanów. Rysunek 8. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny 3 tabletki dziennie 30,0% 2 tabletki dziennie 70,0% 16

18 5. Kwestionariusz badania - wizyta druga Odstęp między pierwszą a drugą wizytą wynosił średnio 38,43 dni (SD=7,18; 95% Cl: 38,09 38,77; Me=36,00; Mo=35,00). Najdłuższa przerwa między wizytami wynosiła 63 dni (9 tygodni), najkrótsza zaś 28 dni (4 tygodnie) wyniki spełniały założenia badania Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Na samym początku drugiej wizyty Badania OACT ponownie poproszono pacjentów o określenie dolegliwości bólowych wykorzystując wizualną skalę analogową, czyli określanie natężenia bólu przez wskazanie wartości naturalnej z przedziału od 0 do 10, gdzie wartości 0 przypisuje się całkowity brak bólu, a 10 najsilniejszy ból, jaki można sobie wyobrazić. Najczęściej wskazywaną wartością była 4 i 3 (zostały zaznaczone przez odpowiednio 26,09% i 20,41% ogółu). 15 osób wskazało wartość 0, z kolei wartość 10 nie została wskazana w badanej grupie. Średnia ocena dolegliwości bólowych w omawianej grupie to 4,14 (SD=1,67; 95% Cl: 4,07 4,22; Me=4,00; Mo=4,00. osób, które wzięły udział w badaniu oceniło swój ból na co najmniej 3. Rysunek 9. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS ,75% 2,26% 5,74% 4,58% 0,87% 10,14% 9,16% 20,00% 20,41% 26,09% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 17

19 5.2. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych przez pacjenta W dalszej części kwestionariusza odnotowano opinię pacjentów dotyczącą oceny redukcji stosowania leków przeciwbólowych. Największa część omawianej grupy (38,3% wskazań) zażywała o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii. 22,3% pacjentów zażywało sporadycznie leki przeciwbólowe, a 20,2% nie robiło tego w ogóle. W przypadku 19,2% badanych ilość zażywanych leków przeciwbólowych nie uległa zmianie w porównaniu z początkiem terapii Rysunek 10. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych pacjent zażywa sporadycznie leki przeciwbólowe 22,3% pacjent nie przyjmuje leków przeciwbólowych 20,2% pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii 38,3% pacjent zażywa leki przeciwbólowe w ilości jak na początku terapii (bez zmian) 19,2% 18

20 5.3. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Następne pytanie kwestionariusza dotyczyło oceny stanu chorego stawu od momentu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny. Oceny dokonano w oparciu o 7-mio stopniową skalę, gdzie 1 oznaczało znaczne pogorszenie, a 7 znaczne polepszenie. Najczęściej wskazywano na skali wartość 5 oraz 6 (odpowiednio 38,78% i 25,97% wskazań). Ocenę znaczne pogorszenie wystawił najmniejszy procent omawianej grupy. Średnia ocena poprawy stanu chorego stawu w omawianej grupie to 4,92 (SD=1,13; 95% Cl: 4,86 4,97; Me=5,00; Mo=5,00. W przypadku osób, które wzięły udział w badaniu, wskazywało co najmniej wartość 4, a więc brak zmian lub polepszenie stanu chorego stawu. Rysunek 11. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny 7 5,04% 6 25,97% 5 38,78% 4 19,48% 3 7,71% 2 2,49% 1 0,52% 0,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny 19

21 5.4. Zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną przez następujący okres czasu Podczas drugiej wizyty zalecono pacjentom kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną, która w większości przypadków wynosiła okres 2 miesięcy (42,6% badanych). W ponad jednym na cztery przypadki zalecono kontynuację terapii ww. substancjami przez okres 3 miesięcy. Wśród pozostałych pacjentów kontynuacja leczenia glukozaminą i chondroityną miała trwać 1 miesiąc (dla 14,3% badanych) oraz powyżej 3 miesięcy (dla 14,1% badanych). Nie zalecono kontynuacji leczenia w przypadku 3,1% ogółu. Rysunek 12. Czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną 2 miesiące 42,6% 3 miesiące 26% 1 miesiąc 14,3% >3 miesięcy 14,1% brak 3,1% 20

22 6. Dodatkowe analizy 6.1. Odstęp między wizytami (w dniach) Średni odstęp czasu między wizytami to 38,43 dnia (SD=7,19; 95% Cl: 38,09 38,77; Me=36,00; Mo=35,00). Najmniejszy odstęp czasowy między pierwszą a drugą wizytą to 28 dni, czyli 4 tygodnie, a największy 63 dni, czyli 9 tygodni. Odstęp między wizytami dla osób, które wzięły udział w badaniu wynosił co najmniej 35 dni. Rysunek 13. Odstęp między wizytami (w dniach) 21

23 6.2. Porównanie oceny dolegliwości bólowych w skali VAS między wizytami Zarówno podczas pierwszej jak i drugiej wizyty programu badawczo-obserwacyjnego dotyczącego oceny leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną poproszono pacjentów o ocenę poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS z przedziału od 0 do 10, gdzie wartości 0 przypisuje się całkowity brak bólu, a 10 najsilniejszy ból, jaki można sobie wyobrazić. Na zakończenie pierwszej wizyty zalecono Pacjentom stosowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny. Ocena dolegliwości bólowych była znacznie niższa podczas drugiej wizyty (po zastosowaniu terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną). Średnia ocena tych dolegliwości bólowych wyniosła 4, a 75,0% badanej grupy osób oceniło swój ból na co najwyżej 5. Podczas gdy na wizycie pierwszej oceny te wynosiły odpowiednio 6 i 7. Istotność zmian w odczuwaniu bólu przez pacjentów na poszczególnych wizytach potwierdzono testem Wilcoxona dla p-value = 2.2e-16 < 0,001. Istotność statystyczna dla podanego zestawienia występuje. Rysunek 14. Porównanie oceny dolegliwości bólowych w skali VAS między wizytami 22

24 7. Korelacja pytań z wizyty I i wizyty II względem płci pacjenta 7.1. Płeć pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Występowanie choroby zwyrodnieniowej stawów rąk odnotowano częściej u kobiet, niż u mężczyzn. Pozostałe stawy są dotykane przez chorobę zwyrodnieniową równie często bez względu na płeć. Zależność pomiędzy płcią pacjentów a występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów rąk jest istotna statystycznie, co potwierdzono testem χ 2 dla p<0,001. Rysunek 15. Płeć pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) 0,76% 22,96% mężczyzna 6,20% 22,09% 47,99% 0,67% 23,71% kobieta 14,64% 18,14% 42,85% 0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% 50,00% inny staw biodrowy stawy rąk stawy kręgosłupa staw kolanowy 23

25 7.2. Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Zbadano zależność między płcią pacjenta a oceną dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty. Test U Manna-Whitneya nie odnotował istotnych różnic w ocenie dolegliwości bólowych między kobietami, a mężczyznami (wartość p-value = ). Istotność statystyczna dla podanego zestawienia nie występuje ponieważ wartość p-value>0.05. W obu grupach kwartyle mają tę samą wartość. Rysunek 16. Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty 24

26 7.3. Płeć pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych W badanej grupie 76,02% kobiet i 72,81% mężczyzn przyjmowało leki przeciwbólowe. Test χ2 nie wykazał istotnej zależności między płcią pacjenta a przyjmowaniem przez niego leków przeciwbólowych. Rysunek 17. Płeć pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych mężczyzna 27,19% 72,81% kobieta 23,98% 76,02% 0,00% 20,00% 40,00% 60,00% 80,00% Tak Nie 25

27 7.4. Płeć pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Mężczyznom częściej niż kobietom lekarze ortopedzi przepisywali dawkowanie większej ilości tabletek siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny. Zależność pomiędzy płcią pacjentów a zaleconym dawkowaniem siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny jest istotna statystycznie, co potwierdzono testem χ 2 dla p<0,05. Rysunek 18. Płeć pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny mężczyzna 32,43% 67,57% kobieta 27,60% 72,40% 0,00% 20,00% 40,00% 60,00% 80,00% 3 tabletki dziennie 2 tabletki dziennie 26

28 7.5. Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Zbadano zależność między płcią pacjenta a oceną dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty. Test U Manna-Whitneya nie odnotował istotnych różnic w ocenie dolegliwości bólowych między kobietami, a mężczyznami (wartość p-value = ). Istotność statystyczna nie występuje ponieważ wartość p-value>0.05. W obu grupach kwartyle mają tę samą wartość. Rysunek 19. Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty 27

29 7.6. Płeć pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Bez względu na płeć badanych przy ocenie redukcji stosowania leków przeciwbólowych najczęściej wskazywaną odpowiedzią było stwierdzenie, że pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii. Test χ2 nie wykazał istotnej zależności między płcią pacjenta a oceną redukcji stosowania leków przeciwbólowych. Rysunek 20. Płeć pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych mężczyzna 21,31% 20,41% 20,80% 37,48% kobieta 18,44% 19,61% 22,94% 39,01% 0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% pacjent zażywa sporadycznie leki przeciwbólowe pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii pacjent zażywa leki przeciwbólowe w ilości jak na początku terapii (bez zmian) pacjent nie przyjmuje leków przeciwbólowych 28

30 7.7. Płeć pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Zbadano zależność między płcią pacjenta a poprawą stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny. Test U Manna-Whitneya nie odnotował istotnych różnic w ocenie poprawy stanu chorego stawu od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny między kobietami, a mężczyznami. W obu grupach kwartyle mają tę samą wartość. Rysunek 21. Płeć pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny 29

31 7.8. Płeć pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Bez względu na płeć badanych, najczęściej zalecanym czasem kontynuacji leczenia glukozaminą i chondroityną były 2 miesiące. Test χ2 nie wykazał istotnej zależności między płcią pacjenta a czasem na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną. Rysunek 22. Płeć pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną mężczyzna 2,70% 12,45% 13,35% 26,70% 44,80% kobieta 3,42% 15,90% 14,83% 25,40% 40,45% 0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% 50,00% brak 3 miesiące 2 miesiące 1 miesiąc >3 miesięcy 30

32 8. Korelacja pytań z wizyty I i wizyty II względem wieku pacjenta 8.1. Wiek pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) W dalszej części zbadano wpływ wieku pacjenta na miejsce występowania choroby zwyrodnieniowej. Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego częściej wystąpiła u osób przeciętnie starszych, których wiek wyniósł 61 lat. Z kolei I i III kwartyl wynosiły odpowiednio 53 i 68 lat. (zależność ta została potwierdzona testem U Manna-Whitneya dla p<0,05). Z kolei zwyrodnienie stawu kręgosłupa oraz stawu biodrowego zdecydowanie częściej dotykało osób starszych (odpowiednio 64 versus 60 lat oraz 65 lat versus 60 lat) (p<0,001 ). Rysunek 23. Wiek pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów 31

33 8.2. Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Najwyższe wartości ocen dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty odnotowano w przypadku osób przeciętnie starszych (powyżej 46 roku życia - mediana ocen wyniosła 6). Dolegliwości bólowe najniżej zostały ocenione przez osoby z przedziału wiekowego oraz (mediana wyniosła odpowiednio 4 oraz 4,5). Istotność różnic w ocenie dolegliwości bólowych w zależności od wieku potwierdzono testem Anova Kruskala-Wallisa dla p-value = 2.2e-16 <0,001. Istotność statystyczna dla podanego zestawienia występuje. 32

34 Rysunek 24. Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty 33

35 8.3. Wiek pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych Pacjenci przyjmujący leki przeciwbólowe byli statystycznie starsi od tych, którzy nie przyjmowali leków tego typu. Istotność różnicy w rozkładach przyjmowania leków przeciwbólowych przez pacjentów względem ich wieku potwierdzono testem U Manna-Whitneya dla p<0,001. Rysunek 25. Wiek pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych 34

36 8.4. Wiek pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Test U Manna-Whitneya nie odnotował istotnych różnic pomiędzy rozkładem wieku pacjentów, a zaleconym dawkowaniem siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny. W obu grupach wartość mediany uwzględnia tę samą wartość. Rysunek 26. Wiek pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny 35

37 8.5. Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Najwyższe wartości ocen dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty odnotowano w przypadku osób przeciętnie starszych (powyżej 46 roku życia - mediana ocen wyniosła 4). Dolegliwości bólowe najniżej zostały ocenione przez osoby z przedziału wiekowego oraz (mediana wyniosła odpowiednio 2 oraz 2,5). Istotność różnic w ocenie dolegliwości bólowych w zależności od wieku potwierdzono testem Anova Kruskala-Wallisa dla p-value = 2.2e-16 <0,001. Istotność statystyczna dla podanego zestawienia występuje. Rysunek 27. Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty 36

38 8.6. Wiek pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Badając zależność między wiekiem pacjenta a jego oceną redukcji stosowania leków przeciwbólowych, zastosowano następujące oznaczenia: A - pacjent nie przyjmuje leków przeciwbólowych, B - pacjent zażywa sporadycznie leki przeciwbólowe, C -pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii, D - pacjent zażywa leki przeciwbólowe w ilości jak na początku terapii (bez zmian). Przeciętnie młodsi (Q 1 =48 lat, Q 3 =65 lat) pacjenci nie przyjmowali leków przeciwbólowych, z kolei u najstarszych (Q 1 =58 lat, Q 3 =69 lat) najczęściej nie zaobserwowano zmiany w ilości stosowanych leków przeciwbólowych. Ilość stosowanych leków przeciwbólowych rosła wraz z wiekiem. Istotność różnic w ocenie redukcji stosowania leków przeciwbólowych w zależności od wieku potwierdzono testem Anova Kruskala-Wallisa dla p<0,001. Rysunek 28. Wiek pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych 37

39 8.7. Wiek pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Zbadano zależność między wiekiem pacjenta a poprawą stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny. Ocenę wyrażano w oparciu o 7-mio stopniową skalę, gdzie 1 oznaczało znaczne pogorszenie stanu chorego stawu od czasu wdrożenia terapii, a 7 znaczne polepszenie. Znaczne pogorszenie wskazywały najczęściej osoby najstarsze (mediana wyniosła 70 lat). Natomiast pacjenci przeciętnie młodsi (mediana wyniosła 58 lat) najczęściej wskazywali znaczne polepszenie. Zależność tę potwierdzono testem Anova Kruskala-Wallisa dla p<0,001. Rysunek 29. Wiek pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny 38

40 8.8. Wiek pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Lekarze zalecali kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną na dłużej niż 3 miesiące najmłodszym pacjentom (mediana wyniosła 59 lat). Starszym pacjentom zalecano krótszy okres kontynuacji leczenia glukozaminą i chondroityną. Zależność tę potwierdzono testem Anova Kruskala-Wallisa dla p<0,001. Rysunek 30. Wiek pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną 39

41 9. Korelacja pytań z wizyty I i wizyty II względem występowania choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa Dodatkowej analizie poddano 423 pacjentów, u których choroba zwyrodnieniowa dotyczyła stawów kręgosłupa. Grupa osób, u których ten typ schorzenia nie występował, stanowiła 1304 przypadków Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Zbadano zależność między chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa a oceną dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty. Test U Manna-Whitneya wykazał istotne różnice w ocenie dolegliwości bólowych między osobami, u których występuje ten rodzaj schorzenia, a pozostałymi pacjentami (p<0,001). Istotność statystyczna dla podanego zestawienia występuje. Osoby ze schorzeniami stawów kręgosłupa częściej zaznaczały wyższe wartości nasilenia dolegliwości bólowych. Rysunek 31. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty ,70% 0,50% 6,60% 2,80% 9,80% 8,00% 12,50% 7,30% 4,50% 0,50% 1,00% 0,20% 0,00% 15,80% 19,60% 18,20% 18,00% 23,20% 24,10% 26,60% 0,00% 5,00% 10,00% 15,00% 20,00% 25,00% 30,00% ChZS kręgosłupa występuje ChZS kręgosłupa nie występuje 40

42 9.2. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a przyjmowanie leków przeciwbólowych W badanej grupie 79,86% pacjentów, u których występuje choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa i 72,73% osób nie cierpiących na ten typ schorzenia, przyjmowało leki przeciwbólowe. Zależność pomiędzy występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa a przyjmowaniem przez niego leków przeciwbólowych jest istotna statystycznie, co potwierdzono testem χ2 dla p<0,05. Rysunek 32. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a przyjmowanie leków przeciwbólowych ChZS kręgosłupa występuje 20,14% 79,86% ChZS kręgosłupa nie występuje 27,27% 72,73%,0% 20,0% 40,0% 60,0% 80,0% Tak Nie 9.3. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Pacjentom, u których występuje choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa częściej niż osobom, u których ten rodzaj schorzenia nie występuje lekarze ortopedzi przepisywali dawkowanie większej ilości tabletek siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny. Test χ2 nie wykazał istotnej zależności między występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa a oceną redukcji stosowania leków przeciwbólowych. 41

43 Rysunek 33. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny ChZS kręgosłupa występuje 30,3% 69,7% ChZS kręgosłupa nie występuje 29,9% 70,1%,0% 20,0% 40,0% 60,0% 80,0% 3 tabletki dziennie 2 tabletki dziennie 9.4. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Zbadano zależność między występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa u badanych a oceną dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty. Test U Manna-Whitneya wykazał istotne różnice w ocenie dolegliwości bólowych między osobami, u których występuje ten rodzaj schorzenia, a pozostałymi pacjentami (p<0,001). Istotność statystyczna dla podanego zestawienia występuje. Osoby z schorzeniami stawów kręgosłupa częściej zaznaczały wyższe wartości nasilenia dolegliwości bólowych. 42

44 Rysunek 34. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty ,2%,9% 2,4% 2,2% 1,7%,0% 1,2% 4,7% 5,5% 9,0% 8,7% 7,8% 9,6% 14,5% 17,1% 21,0% 19,9% 20,6% 27,5% 25,6%,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% ChZS kręgosłupa występuje ChZS kręgosłupa nie występuje 9.5. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Bez względu na fakt czy choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa występuje u badanych czy nie, przy ocenie redukcji stosowania leków przeciwbólowych najczęściej wskazywaną odpowiedzią było stwierdzenie, że pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii. Jednakże pacjenci, u których to schorzenie nie występuje znacznie rzadziej stosowali leki przeciwbólowe lub stosowali je sporadycznie. Zależność pomiędzy występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa a oceną redukcji stosowania leków przeciwbólowych jest istotna statystycznie, co potwierdzono testem χ2 dla p<0,05. 43

45 Rysunek 35. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych ChZS kręgosłupa występuje 12,3% 19,7% 23,5% 44,5% ChZS kręgosłupa nie występuje 17,8% 23,1% 22,8% 36,3%,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% 50,0% pacjent zażywa sporadycznie leki przeciwbólowe pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii pacjent zażywa leki przeciwbólowe w ilości jak na początku terapii (bez zmian) pacjent nie przyjmuje leków przeciwbólowych 9.6. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Zbadano zależność między występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa u badanych a poprawą stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny. Pacjenci, u których występuje ten typ schorzenia częściej przyznają niższe oceny poprawy stanu chorego stawu. Istotność różnicy w ocenie poprawy stanu chorego stawu od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny względem występowania choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa potwierdzono testem U Manna-Whitneya dla p<0,01. 44

46 Rysunek 36. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny ,5% 5,2% 9,2% 7,2% 2,6% 2,5%,2%,6% 18,3% 21,6% 23,2% 27,4% 38,6% 38,8%,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% 35,0% 40,0% ChZS kręgosłupa występuje ChZS kręgosłupa nie występuje 9.7. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Bez względu na fakt czy choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa występuje u badanych czy nie, najczęściej zalecanym czasem kontynuacji leczenia glukozaminą i chondroityną były 2 miesiące. Jednakże osobom, u których to schorzenie występuje, częściej niż pozostałym pacjentom zalecano leczenie 3-miesięczne. Zależność pomiędzy występowaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa a czasem na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną jest istotna statystycznie, co potwierdzono testem χ2 dla p<0,05. 45

47 Rysunek 37. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną 3,10% ChZS kręgosłupa występuje 13,70% 33,30% 36,90% 13,00% 3,10% ChZS kręgosłupa nie występuje 14,50% 14,50% 23,50% 44,40% 0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% 50,00% brak 3 miesiące 2 miesiące 1 miesiąc >3 miesięcy 46

48 9.8. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa w ujęciu ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas obu wizyt Zbadano zależność między oceną dolegliwości bólowych w skali VAS podczas kolejnych wizyt w grupie osób z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa. Test Wilcoxona wykazał istotne różnice w ocenie dolegliwości bólowych podczas kolejnych wizyt (p<0,001). Istotność statystyczna dla podanego zestawienia występuje. Wystąpiła istotna poprawa w kwestii dolegliwości bólowych występujących u pacjentów z schorzeniem stawów kręgosłupa w okresie pomiędzy kolejnymi wizytami. Ocena bólu była zdecydowanie niższa podczas drugiej wizyty. Rysunek 38. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa w ujęciu oceny dolegliwości bólowych w skali VAS podczas obu wizyt ,7%,2% 2,4%,5%,2% 1,7% 6,6% 9,0% 8,0% 7,3% 7,8% 15,8% 19,6% 14,5% 18,0% 17,1% 19,9% 23,2% 27,5%,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% Wizyta 1 Wizyta 2 47

49 10. Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa - wizyta pierwsza Poniższa statystyka opisowa została przeprowadzona na grupie 423 pacjentów, u których występuje choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Podczas pierwszej wizyty należało podać umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS). U 30,02% grupy z schorzeniem stawów kręgosłupa choroba zwyrodnieniowa dotknęła również stawu kolanowego. Staw biodrowy został wskazany przez 26,24% tej grupy. Stawy rąk dokuczają 15,37% ogółu omawianej grupy. 1 osoba zaznaczyła odpowiedź inny, wskazując jako odpowiedź staw skokowy. Rysunek 39. Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) staw kolanowy staw biodrowy 26,24% 30,02% stawy rąk 15,37% inny 0,20% 0,00% 10,00% 20,00% 30,00% 40,00% Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) 48

50 10.2. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa oceniali poziom dolegliwości bólowych w skali VAS, gdzie wartości 0 przypisuje się całkowity brak bólu, a 10 najsilniejszy ból. Najczęściej wskazywaną oceną była wartość 6 i 7 (zostały zaznaczone przez odpowiednio 23,17% i 19,62% ogółu). Jedna osoba wskazała wartość 1, z kolei wartość 0 nie została wskazana w badanej grupie. Średnia ocena dolegliwości bólowych w omawianej grupie to 6,15 (SD=1,68; 95% Cl: 5,99 6,31; Me=6,00; Mo=6,00. Ponad osób, które wzięły udział w badaniu oceniło swój ból na co najmniej 5. Rysunek 40. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 10 0,71% 9 6,62% 8 15,84% 7 19,62% 6 23,17% 5 17,97% 4 3 8,04% 7,33% 2 1 0,47% 0,24%,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 49

51 10.3. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Następne pytanie kwestionariusza weryfikowało czy pacjent przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ). Ponad 3 z 4 badanych pacjentów przyjmowało leki przeciwbólowe. Dane te zostały przedstawione na wykresie poniżej, gdzie 79,9% pacjentów potwierdziło zażywanie leków przeciwbólowych, z kolei 20,1% potwierdziło, że nie zażywało leków przeciwbólowych. Rysunek 41. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Nie 20,1% Tak 79,9% 50

52 10.4. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Ostatnie pytanie kwestionariusza podczas pierwszej wizyty dotyczyło zaleconego dawkowania siarczanu glukozaminy oraz siarczanu chondroityny. Niemal 7 na 10 pacjentom z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa zalecono stosowanie 2 tabletek siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny w ciągu dnia. Natomiast pozostałe osoby miały stosować 3 tabletki ww. siarczanów. Rysunek 42. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny 3 tabletki dziennie 30,3% 2 tabletki dziennie 69,7% 51

53 11. Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa - wizyta druga W dalszym ciągu wyniki dotyczą 423 pacjentów z schorzeniem stawów kręgosłupa. Odstęp między pierwszą a drugą wizytą dla tej grupy wynosił średnio 38,38 dni (SD=7,64; 95% Cl: 37,65 39,11; Me=36,00; Mo=35,00). Najdłuższa przerwa między wizytami wynosiła 63 dni (9 tygodni), najkrótsza zaś 28 dni (4 tygodnie) wyniki spełniały założenia badania Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) Na samym początku drugiej wizyty Badania OACT ponownie poproszono pacjentów chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa o określenie dolegliwości bólowych, gdzie wartości 0 przypisuje się całkowity brak bólu, a 10 najsilniejszy ból. Najczęściej wskazywaną wartością była 4 i 3 (zostały zaznaczone przez odpowiednio 27,49% i 19,91% ogółu). 7 osób wskazało wartość 0, 1 osoba wartość 9, z kolei wartość 0 lub 10 nie została wskazana w badanej grupie. Średnia ocena dolegliwości bólowych w omawianej grupie to 4,43 (SD=1,57; 95% Cl: 4,28 4,38; Me=4,00; Mo=4,00. Rysunek 43. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 9 8 0,24% 2,37% 7 9,00% ,45% 17,06% 4 27,49% 3 19,91% 2 1 1,66% 7,82%,0% 5,0% 10,0% 15,0% 20,0% 25,0% 30,0% Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS 52

54 11.2. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych przez pacjenta W dalszej części kwestionariusza odnotowano opinię pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów dotyczącą oceny redukcji stosowania leków przeciwbólowych. Największa część omawianej grupy (44,5% wskazań) zażywała o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii. W przypadku 23,5% badanych ilość zażywanych leków przeciwbólowych nie uległa zmianie w porównaniu z początkiem terapii, 19,7% pacjentów zażywało sporadycznie leki przeciwbólowe, a 12,3% nie robiło tego w ogóle. Rysunek 44. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych pacjent zażywa sporadycznie leki przeciwbólowe 19,7% pacjent nie przyjmuje leków przeciwbólowych 12,3% pacjent zażywa o połowę mniej leków przeciwbólowych w porównaniu z początkiem terapii 44,5% pacjent zażywa leki przeciwbólowe w ilości jak na początku terapii (bez zmian) 23,5% 53

55 11.3. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Następne pytanie kwestionariusza dotyczyło oceny stanu chorego stawu od momentu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów. Oceny dokonano w oparciu o 7-mio stopniową skalę, gdzie 1 oznaczało znaczne pogorszenie, a 7 znaczne polepszenie. Najczęściej wskazywano na skali wartość 5 oraz 4 (odpowiednio 38,63% i 23,22% wskazań). Ocenę znaczne pogorszenie wystawił najmniejszy procent omawianej grupy. Średnia ocena poprawy stanu chorego stawu w omawianej grupie to 4,80 (SD=1,11; 95% Cl: 4,69 4,91; Me=5,00; Mo=5,00. W przypadku niespełna 9 na 10 osób, które wzięły udział w badaniu, wskazywało co najmniej wartość 4, a więc brak zmian lub polepszenie stanu chorego stawu. Rysunek 45. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny 7 4,50% 6 21,56% 5 38,63% 4 23,22% 3 9,24% 2 2,61% 1 0,24%,0% 10,0% 20,0% 30,0% 40,0% Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny 54

56 11.4. Zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną przez następujący okres czasu Podczas drugiej wizyty zalecono pacjentom kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną, która w większości przypadków wynosiła okres 2 miesięcy (36,9% badanych). W jednym na trzy przypadki zalecono kontynuację terapii ww. substancjami przez okres 3 miesięcy. Wśród pozostałych pacjentów kontynuacja leczenia glukozaminą i chondroityną miała trwać 1 miesiąc (dla 13,7% badanych) oraz powyżej 3 miesięcy (dla 13,0% badanych). Nie zalecono kontynuacji leczenia w przypadku 3,1% ogółu. Rysunek 45. Czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną brak 3,1% 3 miesiące 33,3% >3 miesięcy 13,0% 1 miesiąc 13,7% 2 miesiące 36,9% 55

57 12. Podsumowanie Głównym celem programu zatytułowanego Badanie OACT (OsteoArthritis Combination Treatment). Ocena leczenia ChZS za pomocą terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną było poznanie opinii lekarzy ortopedów na temat leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów przy jednoczesnym podawaniu siarczanów glukozaminy i chondroityny. Program adresowany był do pełnoletnich pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów, przy czym górna granica wieku wynosiła 75 lat. Wzięło w nim udział 5032 pacjentów oraz 158 lekarzy ortopedów. Każdy lekarz wypełnił kwestionariusz, w którym zawarł dane metryczne pacjenta oraz informacje na temat: umiejscowienia choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS), oceny poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS (Visual Analogue Scale) na pierwszej i drugiej wizycie, przyjmowania leków przeciwbólowych, zaleconego dawkowania siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny, oceny redukcji stosowania leków przeciwbólowych przez pacjenta, poprawy stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny, czasu na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną. Na podstawie zebranych danych przy użyciu kwestionariusza opracowano materiał w postaci niniejszego raportu końcowego, który pomoże odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących właściwej terapii ChZS. W toku przeprowadzonej analizy zaobserwowano, że ocena dolegliwości bólowych (mierzona w oparciu o dziesięciostopniową skalę VAS) była znacznie niższa podczas drugiej wizyty (po zastosowaniu terapii skojarzonej glukozaminą i chondroityną). Średnia ocena tych dolegliwości bólowych wyniosła 4, a 75,0% badanej grupy osób oceniło swój ból na co najwyżej 5. Tymczasem na wizycie pierwszej oceny te wynosiły odpowiednio 6 i 7. Otrzymane wyniki w ramach programu sugerują, iż kobiety częściej niż mężczyźni chorują na zwyrodnienie stawów rąk. Pozostałe stawy są dotykane przez choroby zwyrodnieniowe równie często bez względu na płeć. Większą ilość tabletek siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny (trzy zamiast dwóch) częściej przepisywano mężczyznom. 56

58 Osoby starsze częściej cierpią na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa oraz chorobę stawu biodrowego. Natomiast choroba zwyrodnieniowa kolan częściej występuje u osób młodszych. Najwyższe wartości ocen dolegliwości bólowych w skali VAS odnotowano (podczas I i II wizyty) w przypadku osób przeciętnie starszych (powyżej 46 roku życia), co za tym idzie ta grupa osób częściej przyjmowała leki przeciwbólowe. Wykazano również zależność między wiekiem pacjenta a poprawą stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny. Ocenę wyrażano w skali 7-mio stopniowej, gdzie 1 to znaczne pogorszenie stanu chorego stawu od czasu wdrożenia terapii, a 7 to znaczne polepszenie. Znaczne pogorszenie wskazywały najczęściej osoby najstarsze (mediana wyniosła 70 lat). Natomiast pacjenci przeciętnie najmłodsi (mediana wyniosła 58 lat) najczęściej wskazywali znaczne polepszenie. Lekarze zalecali kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną na dłużej niż 3 miesiące najmłodszym pacjentom. Starszym pacjentom zalecano krótszy okres kontynuacji leczenia tymi substancjami. Osoby cierpiące na chorobę zwyrodnieniową stawów kręgosłupa częściej zaznaczają wyższe wartości bólu w ocenie jego nasilenia według skali VAS. Odnotowano również, że w grupie osób z tym schorzeniem częściej stosowane są leki przeciwbólowe. Osobom tym zwykle zalecany jest dłuższy czas terapii glukozaminą i chondroityną. Pacjenci z chorobą zwyrodnieniową stawów kręgosłupa gorzej oceniają swój stan zdrowia niż pozostałe osoby. Dodatkowo wystąpiła istotna poprawa w kwestii dolegliwości bólowych występujących u pacjentów z schorzeniem stawów kręgosłupa w okresie pomiędzy kolejnymi wizytami, gdyż ocena bólu była zdecydowanie niższa podczas drugiej wizyty. 57

59 Spis ilustracji Rysunek 1. Płeć pacjenta... 9 Rysunek 2. Wiek pacjenta Rysunek 3. Masa ciała pacjenta Rysunek 4. Wzrost pacjenta Rysunek 5. Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Rysunek 6. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS Rysunek 7. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Rysunek 8. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy Rysunek 9. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS Rysunek 10. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Rysunek 11. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Rysunek 12. Czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Rysunek 13. Odstęp między wizytami (w dniach) Rysunek 14. Porównanie oceny dolegliwości bólowych w skali VAS między wizytami Rysunek 15. Płeć pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Rysunek 16. Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Rysunek 17. Płeć pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych Rysunek 18. Płeć pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Rysunek 19. Płeć pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Rysunek 20. Płeć pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Rysunek 21. Płeć pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Rysunek 22. Płeć pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Rysunek 23. Wiek pacjenta a umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów Rysunek 24. Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Rysunek 25. Wiek pacjenta a przyjmowanie leków przeciwbólowych Rysunek 26. Wiek pacjenta a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny Rysunek 27. Wiek pacjenta a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Rysunek 28. Wiek pacjenta a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Rysunek 29. Wiek pacjenta a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Rysunek 30. Wiek pacjenta a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Rysunek 31. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Rysunek 32. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a przyjmowanie leków przeciwbólowych Rysunek 33. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a zalecone mu dawkowanie siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny

60 Rysunek 34. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas drugiej wizyty Rysunek 35. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Rysunek 36. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Rysunek 37. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną Rysunek 38. Choroba zwyrodnieniowa stawów kręgosłupa a ocena dolegliwości bólowych w skali VAS podczas pierwszej wizyty Rysunek 39. Umiejscowienie choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS) Rysunek 40. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS Rysunek 41. Czy chory przyjmuje leki przeciwbólowe (np. NLPZ)? Rysunek 42. Zalecone dawkowanie siarczanu glukozaminy Rysunek 43. Ocena poziomu dolegliwości bólowych w skali VAS Rysunek 44. Ocena redukcji stosowania leków przeciwbólowych Rysunek 45. Poprawa stanu chorego stawu w ocenie pacjenta od czasu wdrożenia terapii skojarzonej siarczanem glukozaminy i siarczanem chondroityny Rysunek 46. Czas na jaki zalecono kontynuację leczenia glukozaminą i chondroityną

61 Załącznik nr 1 KWESTIONARIUSZ BADANIA 60

Program edukacyjno-badawczy dotyczący zasad postępowania w trakcie i po zakończeniu terapii grzybicy skóry stóp i paznokci

Program edukacyjno-badawczy dotyczący zasad postępowania w trakcie i po zakończeniu terapii grzybicy skóry stóp i paznokci Program edukacyjno-badawczy dotyczący zasad postępowania w trakcie i po zakończeniu terapii grzybicy skóry stóp i paznokci Warszawa 2014 1. Założenia wstępne programu... 4 1.1. Wprowadzenie... 4 1.2. Cel

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeń stwo kardiologiczńe pacjeńto w stosujących leki o działańiu przeciwbo lowym. Program edukacyjńy dla pacjeńtów

Bezpieczeń stwo kardiologiczńe pacjeńto w stosujących leki o działańiu przeciwbo lowym. Program edukacyjńy dla pacjeńtów Bezpieczeń stwo kardiologiczńe pacjeńto w stosujących leki o działańiu przeciwbo lowym Program edukacyjńy dla pacjeńtów Warszawa 2014 1. Założenia wstępne Programu... 4 1.1. Wprowadzenie... 4 1.2. Cel

Bardziej szczegółowo

Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej.

Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej. Temat: WYKRYWANIE ODCHYLEO W DANYCH Outlier to dana (punkt, obiekt, wartośd w zbiorze) znacznie odstająca od reszty. prezentacji punktów odstających jest rysunek poniżej. Przykładem Box Plot wygodną metodą

Bardziej szczegółowo

Miary statystyczne w badaniach pedagogicznych

Miary statystyczne w badaniach pedagogicznych Miary statystyczne w badaniach pedagogicznych Szeregi statystyczne Szczegółowy - gdzie materiał uporządkowany jest rosnąco lub malejąco Rozdzielczy - gdzie poszczególnym wariantom zmiennej przyporządkowane

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Graficzna prezentacja danych statystycznych

Graficzna prezentacja danych statystycznych Szkolenie dla pracowników Urzędu Statystycznego nt. Wybrane metody statystyczne w analizach makroekonomicznych Katowice, 12 i 26 czerwca 2014 r. Dopasowanie narzędzia do typu zmiennej Dobór narzędzia do

Bardziej szczegółowo

W kolejnym kroku należy ustalić liczbę przedziałów k. W tym celu należy wykorzystać jeden ze wzorów:

W kolejnym kroku należy ustalić liczbę przedziałów k. W tym celu należy wykorzystać jeden ze wzorów: Na dzisiejszym wykładzie omówimy najważniejsze charakterystyki liczbowe występujące w statystyce opisowej. Poszczególne wzory będziemy podawać w miarę potrzeby w trzech postaciach: dla szeregu szczegółowego,

Bardziej szczegółowo

Po co nam charakterystyki liczbowe? Katarzyna Lubnauer 34

Po co nam charakterystyki liczbowe? Katarzyna Lubnauer 34 Po co nam charakterystyki liczbowe? Katarzyna Lubnauer 34 Def. Charakterystyki liczbowe to wielkości wyznaczone na podstawie danych statystycznych, charakteryzujące własności badanej cechy. Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część populacji, którą podaje się badaniu statystycznemu

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

Badanie zależności skala nominalna

Badanie zależności skala nominalna Badanie zależności skala nominalna I. Jak kształtuje się zależność miedzy płcią a wykształceniem? II. Jak kształtuje się zależność między płcią a otyłością (opis BMI)? III. Jak kształtuje się zależność

Bardziej szczegółowo

-> Średnia arytmetyczna (5) (4) ->Kwartyl dolny, mediana, kwartyl górny, moda - analogicznie jak

-> Średnia arytmetyczna (5) (4) ->Kwartyl dolny, mediana, kwartyl górny, moda - analogicznie jak Wzory dla szeregu szczegółowego: Wzory dla szeregu rozdzielczego punktowego: ->Średnia arytmetyczna ważona -> Średnia arytmetyczna (5) ->Średnia harmoniczna (1) ->Średnia harmoniczna (6) (2) ->Średnia

Bardziej szczegółowo

Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej

Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej Miary położenia wskazują miejsce wartości najlepiej reprezentującej wszystkie wielkości danej zmiennej. Mówią o przeciętnym poziomie analizowanej cechy. Średnia arytmetyczna suma wartości zmiennej wszystkich

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Podstawowe pojęcia Metody opisowe w analizie rozkładu cechy

Wykład 1. Podstawowe pojęcia Metody opisowe w analizie rozkładu cechy Wykład Podstawowe pojęcia Metody opisowe w analizie rozkładu cechy Zbiorowość statystyczna - zbiór elementów lub wyników jakiegoś procesu powiązanych ze sobą logicznie (tzn. posiadających wspólne cechy

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin. Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Zadania analityczne (1) Analiza przewiduje badanie podobieństw

Bardziej szczegółowo

I Krajowy Zjazd Szkoleniowy PTORLChGiSz

I Krajowy Zjazd Szkoleniowy PTORLChGiSz ul. Bytkowska 1B,40-955 Katowice, POLSKA tel.: +48 / 32 / 25 98 399, fax: +48 / 32 / 25 98 398 email: altasoft@altasoft.pl www.altasoft.pl I Krajowy Zjazd Szkoleniowy PTORLChGiSz 17-19.11.2011 Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1-2 Analiza rozkładu empirycznego

Ćwiczenia 1-2 Analiza rozkładu empirycznego Ćwiczenia 1-2 Zadanie 1. Z kolokwium z ekonometrii studenci otrzymali następujące oceny: 5 osób dostało piątkę, 20 os. dostało czwórkę, 10 os. trójkę, a 3 osoby nie zaliczyły tego kolokwium. Należy w oparciu

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA SATYSFAKCJI KLIENTÓW KORZYSTAJĄCYCH Z USŁUG ŚWIADCZONYCH PRZEZ URZĄD MIASTA RZESZOWA

RAPORT Z BADANIA SATYSFAKCJI KLIENTÓW KORZYSTAJĄCYCH Z USŁUG ŚWIADCZONYCH PRZEZ URZĄD MIASTA RZESZOWA RAPORT Z BADANIA SATYSFAKCJI KLIENTÓW KORZYSTAJĄCYCH Z USŁUG ŚWIADCZONYCH PRZEZ URZĄD MIASTA RZESZOWA Rzeszów, sierpień 2016 r. Spis treści 1 PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA ORAZ CEL BADAŃ... 3 2 METODOLOGIA... 5

Bardziej szczegółowo

Nawroty w uzależnieniach - zmiany w kontaktach z alkoholem po zakończeniu terapii

Nawroty w uzależnieniach - zmiany w kontaktach z alkoholem po zakończeniu terapii Sabina Nikodemska Rok: 1998 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 6 (68) Celem niniejszego opracowania jest próba przyjrzenia się populacji tych pacjentów, którzy zgłaszają się do ambulatoryjnych placówek

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Statystyka opisowa. Statystyka matematyczna. Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii

Plan wykładu. Statystyka opisowa. Statystyka matematyczna. Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii Plan wykładu Statystyka opisowa Dane statystyczne miary położenia miary rozproszenia miary asymetrii Statystyka matematyczna Podstawy estymacji Testowanie hipotez statystycznych Żródła Korzystałam z ksiażek:

Bardziej szczegółowo

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta

Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Kto uzyskuje najlepsze efekty w wyniku leczenia CCSVI? Charakterystyka pacjenta Copyright All rights reserved 211 AMEDS Centrum 2 PACJENCI W badaniu wzięła udział grupa 47 pacjentów ze Stwardnieniem Rozsianym

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2.Na III roku bankowości złożonym z 20 studentów i 10 studentek przeprowadzono test pisemny ze statystyki. Oto wyniki w obu podgrupach.

Zadanie 2.Na III roku bankowości złożonym z 20 studentów i 10 studentek przeprowadzono test pisemny ze statystyki. Oto wyniki w obu podgrupach. Zadanie 1.Wiadomo, że dominanta wagi tuczników jest umiejscowiona w przedziale [120 kg, 130 kg] i wynosi 122,5 kg. Znane są również liczebności przedziałów poprzedzającego i następnego po przedziale dominującym:

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

4.2. Statystyczne opracowanie zebranego materiału

4.2. Statystyczne opracowanie zebranego materiału 4.2. Statystyczne opracowanie zebranego materiału Zebrany i pogrupowany materiał badawczy należy poddać analizie statystycznej w celu dokonania pełnej i szczegółowej charakterystyki interesujących badacza

Bardziej szczegółowo

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Raport z badania ilościowego realizowanego wśród lekarzy i lekarzy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl

Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl Statystyka i analiza danych Wstępne opracowanie danych Statystyka opisowa Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.pl Wprowadzenie Podstawowe cele analizy zbiorów danych Uogólniony opis poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Statystyka opisowa. Wykład I. Elementy statystyki opisowej

Statystyka opisowa. Wykład I. Elementy statystyki opisowej Statystyka opisowa. Wykład I. e-mail:e.kozlovski@pollub.pl Spis treści Elementy statystyku opisowej 1 Elementy statystyku opisowej 2 3 Elementy statystyku opisowej Definicja Statystyka jest to nauka o

Bardziej szczegółowo

Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl

Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl Statystyka i opracowanie danych W5: Wprowadzenie do statystycznej analizy danych Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok407 adan@agh.edu.pl Wprowadzenie Podstawowe cele analizy zbiorów danych Uogólniony opis poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTACI FARMACEUTYCZNYCH, MOCY PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DRÓG PODANIA, WNIOSKODAWCÓW, POSIADACZY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo członkowskie Podmiot

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji i podwyższeniu świadczeń najniższych w marcu 2017

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2009 roku

Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2009 roku Biuro Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji KRAJOWA RADA RADIOFONII I TELEWIZJI Departament Programowy Udział w rynku, wielkość i struktura audytorium programów radiowych w IV kwartale 2009 roku ANALIZA

Bardziej szczegółowo

PACJENT W GABINECIE MEDYCYNY ESTETYCZNEJ - OCZEKIWANIA I ŹRÓDŁA INFORMACJI

PACJENT W GABINECIE MEDYCYNY ESTETYCZNEJ - OCZEKIWANIA I ŹRÓDŁA INFORMACJI PODYPLOMOWA SZKOŁA MEDYCYNY ESTETYCZNEJ POLSKIEGO TOWARZYSTWA LEKARSKIEGO W WARSZAWIE EDYCJA 2009-2011 PACJENT W GABINECIE MEDYCYNY ESTETYCZNEJ - OCZEKIWANIA I ŹRÓDŁA INFORMACJI Lek. med. Piotr Siennicki

Bardziej szczegółowo

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów

Raport Testy Trenerskie. Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów Raport Testy Trenerskie Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów W trakcie zgrupowań Kadr Makroregionalnych Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów, poddano zawodników Testom Trenerskim.

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max 4.5. Joduria. Jodurię w porannej próbce moczu oznaczono u 489 osób (54,9%) z populacji badanej miasta Krakowa w tym u 316 kobiet (55,3%) i 173 mężczyzn (54%). Pozostała część osób nie dostarczyła próbki

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2014 r. 1. Źródło danych Opracowanie zostało sporządzone na podstawie Centralnej Bazy Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działającej

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2016 roku. Warszawa 2016 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Przygotowany przez. Moneo Pharma Group Sp. z o.o.

Przygotowany przez. Moneo Pharma Group Sp. z o.o. Ocena stadium zaawansowania wyniszczenia nowotworowego w momencie rozpoznania oraz jakościowa i ilościowa analiza zastosowanego leczenia wyniszczenia u chorych leczonych onkologicznie Raport podsumowujący

Bardziej szczegółowo

Projektowanie badań i interpretacja wyników okiem biostatystyka. Warszawa, 15 marca 2016, Anna Marcisz

Projektowanie badań i interpretacja wyników okiem biostatystyka. Warszawa, 15 marca 2016, Anna Marcisz Projektowanie badań i interpretacja wyników okiem biostatystyka Warszawa, 15 marca 2016, Anna Marcisz Agenda Część I Cel badań - hipotezy badawcze/statystyczne Wielkość próby potrzebna do badania Jak odczytywać

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2013 r. 1. Źródło danych Podstawą opracowania jest Centralna Baza Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działająca od marca 2005 r. Gromadzone

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1)

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wprowadzenie W przypadku danych mających charakter liczbowy do ich charakterystyki można wykorzystać tak zwane STATYSTYKI OPISOWE. Za pomocą statystyk opisowych można

Bardziej szczegółowo

Wielkość dziennego obrotu w tys. zł. (y) Liczba ekspedientek (x) 6 2 4 5,5 6,6

Wielkość dziennego obrotu w tys. zł. (y) Liczba ekspedientek (x) 6 2 4 5,5 6,6 Zad. 1. Zbadano wydajność odmiany pomidorów na 100 poletkach doświadczalnych. W wyniku przeliczeń otrzymano przeciętną wydajność na w tonach na hektar x=30 i s 2 x =7. Przyjmując, że rozkład plonów pomidora

Bardziej szczegółowo

Parametry statystyczne

Parametry statystyczne I. MIARY POŁOŻENIA charakteryzują średni lub typowy poziom wartości cechy, wokół nich skupiają się wszystkie pozostałe wartości analizowanej cechy. I.1. Średnia arytmetyczna x = x 1 + x + + x n n = 1 n

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

Eksploracja Danych. wykład 3. Sebastian Zając. 5 kwietnia 2017 WMP.SNŚ UKSW. Sebastian Zając (WMP.SNŚ UKSW) Eksploracja Danych 5 kwietnia / 21

Eksploracja Danych. wykład 3. Sebastian Zając. 5 kwietnia 2017 WMP.SNŚ UKSW. Sebastian Zając (WMP.SNŚ UKSW) Eksploracja Danych 5 kwietnia / 21 Eksploracja Danych wykład 3 Sebastian Zając WMP.SNŚ UKSW 5 kwietnia 2017 Sebastian Zając (WMP.SNŚ UKSW) Eksploracja Danych 5 kwietnia 2017 1 / 21 Struktura Danych Rozpatrzmy zbiór danych: Sebastian Zając

Bardziej szczegółowo

Test U Manna-Whitneya : Test H Kruskala-Wallisa Test Wilcoxona

Test U Manna-Whitneya : Test H Kruskala-Wallisa Test Wilcoxona Nieparametryczne odpowiedniki testów T-Studenta stosujemy gdy zmienne mierzone są na skalach porządkowych (nie można liczyć średniej) lub kiedy mierzone są na skalach ilościowych, a nie są spełnione wymagania

Bardziej szczegółowo

KWAS HIALURONOWY + SORBITOL

KWAS HIALURONOWY + SORBITOL KWAS HIALURONOWY + SORBITOL ZWALCZA BÓL NAJSZYBCIEJKWAS HIALURONOWY + SORBITOL ZWALCZA BÓL NAJSZYBCIEJ KWAS HIALURONOWY + SORBITOL ZWALCZA BÓL NAJSZYBCIEJ ANTEIS w skrócie Nazwa: Anteis SA Założona: Marzec

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań PBQ i MAAS wykonanych w lipcu-październiku 2015

Wyniki badań PBQ i MAAS wykonanych w lipcu-październiku 2015 Wyniki badań PBQ i MAAS wykonanych w lipcupaździerniku 2015 Autor projektu badawczego : Anna Dyduch Maroszek Projekt sfinansowany przez Polskie Towarzystwo Psychoterapii Psychoanalitycznej Projekt finansowany

Bardziej szczegółowo

Statystyczne metody analizy danych. Agnieszka Nowak - Brzezińska

Statystyczne metody analizy danych. Agnieszka Nowak - Brzezińska Statystyczne metody analizy danych Agnieszka Nowak - Brzezińska SZEREGI STATYSTYCZNE SZEREGI STATYSTYCZNE odpowiednio usystematyzowany i uporządkowany surowy materiał statystyczny. Szeregi statystyczne

Bardziej szczegółowo

Statystyczne metody analizy danych

Statystyczne metody analizy danych Statystyczne metody analizy danych Statystyka opisowa Wykład I-III Agnieszka Nowak - Brzezińska Definicje Statystyka (ang.statistics) - to nauka zajmująca się zbieraniem, prezentowaniem i analizowaniem

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE

Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE Reumatoidalne zapalenie stawów WYDATKI NA LECZENIE RZS W POLSCE październik 2015 Absencje chorobowe z powodu RZS RZS istotnie upośledza zdolność chorych do pracy i dlatego stanowi duże obciążenie dla gospodarki

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 4 Inne układy doświadczalne 1) Układ losowanych bloków Stosujemy, gdy podejrzewamy, że może występować systematyczna zmienność między powtórzeniami np. - zmienność

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2012 roku. Warszawa 2012 I. Badana populacja

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU

URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, marzec 2013 r. Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

Raport z badań preferencji licealistów

Raport z badań preferencji licealistów Raport z badań preferencji licealistów Uniwersytet Jagielloński 2011 Raport 2011 1 Szanowni Państwo, definiując misję naszej uczelni napisaliśmy, że Zadaniem Uniwersytetu było i jest wytyczanie nowych

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 732 Poz. 71 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Program edukacyjno-statystyczny dla pacjentów. Wpływ edukacji pacjentów na zmianę wskaźników samokontroli glikemii. -Warszawa, styczeń 2016-

RAPORT. Program edukacyjno-statystyczny dla pacjentów. Wpływ edukacji pacjentów na zmianę wskaźników samokontroli glikemii. -Warszawa, styczeń 2016- RAPORT Program edukacyjno-statystyczny dla pacjentów Wpływ edukacji pacjentów na zmianę wskaźników samokontroli glikemii -Warszawa, styczeń 2016- Spis treści Spis treści... 2 Wprowadzenie... 3 Cel i metodologia...

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki. Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2010 roku.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki. Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2010 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2010 roku. Warszawa 2010 I. Badana populacja. W marcu 2010 r. emerytury

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2014 roku. Warszawa 2014 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego. czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Rejestr codziennej praktyki lekarskiej dotyczący cy leczenia nadciśnienia nienia tętniczego t tniczego współwyst występującego z innymi czynnikami ryzyka sercowo- naczyniowego Nr rejestru: HOE 498_9004

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie wiedzy z danych

Pozyskiwanie wiedzy z danych Pozyskiwanie wiedzy z danych dr Agnieszka Goroncy Wydział Matematyki i Informatyki UMK PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Pozyskiwanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

Tab. 2. Charakterystyka zbadanej populacji w latach 1998-1999 w grupach płci i wieku. Grupy wiekowe. 18-28 29-39 40-49 50-59 >60 r.

Tab. 2. Charakterystyka zbadanej populacji w latach 1998-1999 w grupach płci i wieku. Grupy wiekowe. 18-28 29-39 40-49 50-59 >60 r. . WYIKI Analizie poddano wyniki badań 89 osób, 7 kobiet i mężczyzn w wieku 8-78 lat. Średnia wieku kobiet wynosiła,8 ±,6 lat, średnia wieku mężczyzn wynosiła,89 ± 7, lat. Średnia wieku dla obu płci wynosiła,6

Bardziej szczegółowo

Typy zmiennych. Zmienne i rekordy. Rodzaje zmiennych. Graficzne reprezentacje danych Statystyki opisowe

Typy zmiennych. Zmienne i rekordy. Rodzaje zmiennych. Graficzne reprezentacje danych Statystyki opisowe Typy zmiennych Graficzne reprezentacje danych Statystyki opisowe Jakościowe charakterystyka przyjmuje kilka możliwych wartości, które definiują klasy Porządkowe: odpowiedzi na pytania w ankiecie ; nigdy,

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe 2016_12. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania marketingowe 2016_12. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania marketingowe 2016_12 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. Formułowanie oraz wyjaśnianie tematyki badań 2. Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA IV SEMESTR ALK (PwZ) STATYSTYKA OPISOWA RODZAJE CECH W POPULACJACH I SKALE POMIAROWE

STATYSTYKA IV SEMESTR ALK (PwZ) STATYSTYKA OPISOWA RODZAJE CECH W POPULACJACH I SKALE POMIAROWE STATYSTYKA IV SEMESTR ALK (PwZ) STATYSTYKA OPISOWA RODZAJE CECH W POPULACJACH I SKALE POMIAROWE CECHY mogą być: jakościowe nieuporządkowane - skala nominalna płeć, rasa, kolor oczu, narodowość, marka samochodu,

Bardziej szczegółowo

2.Wstępna analiza danych c.d.- wykład z 5.03.2006 Populacja i próba

2.Wstępna analiza danych c.d.- wykład z 5.03.2006 Populacja i próba 2.Wstępna analiza danych c.d.- wykład z 5.03.2006 Populacja i próba Populacja- zbiorowość skończona lub nieskończona, w stosunku do której mają być formułowane wnioski. Próba- skończony podzbiór populacji

Bardziej szczegółowo

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE. Raport końcowy

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE. Raport końcowy Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE Raport końcowy Cel badania Celem badania była weryfikacja zgodności sposobu przyjmowania tobramycyny wziewnej

Bardziej szczegółowo

XIV Sympozjum Onkologia w Otorynolaryngologii

XIV Sympozjum Onkologia w Otorynolaryngologii ul. Bytkowska 1B,40-955 Katowice, POLSKA tel.: +48 / / 25 98 399, fax: +48 / / 78 99 273 email: altasoft@altasoft.pl www.altasoft.pl XIV Sympozjum Onkologia w Otorynolaryngologii 22-24.09.2011 Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO Ewa Lange, Jolanta Krusiec, Bronisława Tymolewska-Niebuda, Aleksandra Skrzypkowska Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i

Bardziej szczegółowo

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu. Edukacyjna Wartość Dodana

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu. Edukacyjna Wartość Dodana Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu Edukacyjna Wartość Dodana rok szkolny 2014/2015 Edukacyjna Wartość Dodana (EWD) jest miarą efektywności nauczania dla szkoły i uczniów, którzy do danej placówki

Bardziej szczegółowo

Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego?

Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego? ŚCIEŻKA PACJENTA Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego? Fundacja Onkologia 2025 Sierpień 2016 O badaniu

Bardziej szczegółowo

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST

30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST 30. DWULETNIA OBSERWACJI WYNIKÓW PROFILAKTYKI I LECZENIA OSTEOPOROZY. PROGRAM POMOST Przedlacki J, Księżopolska-Orłowska K, Grodzki A, Sikorska-Siudek K, Bartuszek T, Bartuszek D, Świrski A, Musiał J,

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA WYNIKÓW BADANIE ZADOWOLENIA PASAŻERÓW METRA WARSZAWSKIEGO (IX EDYCJA)

PREZENTACJA WYNIKÓW BADANIE ZADOWOLENIA PASAŻERÓW METRA WARSZAWSKIEGO (IX EDYCJA) PREZENTACJA WYNIKÓW BADANIE ZADOWOLENIA PASAŻERÓW METRA WARSZAWSKIEGO (IX EDYCJA) Czerwiec 2013 PLAN PREZENTACJI 1. Informacje na temat realizacji badania 2. Profil pasażerów 3. Ocena częstotliwości kursowania

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

Szkice rozwiązań z R:

Szkice rozwiązań z R: Szkice rozwiązań z R: Zadanie 1. Założono doświadczenie farmakologiczne. Obserwowano przyrost wagi ciała (przyrost [gram]) przy zadanych dawkach trzech preparatów (dawka.a, dawka.b, dawka.c). Obiektami

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Sytuacja na mazowieckim rynku pracy wyróżnia się pozytywnie na tle kraju. Kobiety rzadziej uczestniczą w rynku pracy niż mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Bożena Targońska-Stępniak Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej Uniwersytet Medyczny w Lublinie Najczęstsza choroba stawów i główna przyczyna bólu i inwalidztwa u starszych

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości

Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Podsumowanie u zarządzania rzyzkiem dla produktu leczniczego Cartexan przeznaczone do publicznej wiadomości Omówienie rozpowszechnienia choroby Rosnąca oczekiwana długość życia i starzejące się społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Metody opisu danych (statystyki opisowe, tabele liczności, wykresy ramkowe i histogramy)

Wykład 3. Metody opisu danych (statystyki opisowe, tabele liczności, wykresy ramkowe i histogramy) Wykład 3. Metody opisu danych (statystyki opisowe, tabele liczności, wykresy ramkowe i histogramy) Co na dzisiejszym wykładzie: definicje, sposoby wyznaczania i interpretacja STATYSTYK OPISOWYCH prezentacja

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

1. szereg wyliczający (szczegółowy) - wyniki są uporządkowane wyłącznie według wartości badanej cechy, np. od najmniejszej do największej

1. szereg wyliczający (szczegółowy) - wyniki są uporządkowane wyłącznie według wartości badanej cechy, np. od najmniejszej do największej 1 Statystyka opisowa Statystyka opisowa zajmuje się porządkowaniem danych i wstępnym ich opracowaniem. Szereg statystyczny - to zbiór wyników obserwacji jednostek według pewnej cechy 1. szereg wyliczający

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE STATYSTYKA WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE ESTYMACJA oszacowanie z pewną dokładnością wartości opisującej rozkład badanej cechy statystycznej. WERYFIKACJA HIPOTEZ sprawdzanie słuszności przypuszczeń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica

Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica Podstawowe operacje i rodzaje analiz dostępne w pakiecie Statistica 1. Zarządzanie danymi. Pierwszą czynnością w pracy z pakietem Statistica jest zazwyczaj wprowadzenie danych do arkusza. Oprócz możliwości

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH)

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) OCENA CZĘSTO STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) / PM_L_0203 - SeFAl / Ocena wyników w programu epidemiologicznego chorych poddawanych leczeniu farmakologicznemu

Bardziej szczegółowo

Z poprzedniego wykładu

Z poprzedniego wykładu PODSTAWY STATYSTYKI 1. Teoria prawdopodobieństwa i elementy kombinatoryki 2. Zmienne losowe i ich rozkłady 3. Populacje i próby danych, estymacja parametrów 4. Testowanie hipotez 5. Testy parametryczne

Bardziej szczegółowo

Projekt zaliczeniowy z przedmiotu Statystyka i eksploracja danych (nr 3) Kamil Krzysztof Derkowski

Projekt zaliczeniowy z przedmiotu Statystyka i eksploracja danych (nr 3) Kamil Krzysztof Derkowski Projekt zaliczeniowy z przedmiotu Statystyka i eksploracja danych (nr 3) Kamil Krzysztof Derkowski Zadanie 1 Eksploracja (EXAMINE) Informacja o analizowanych danych Obserwacje Uwzględnione Wykluczone Ogółem

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i testy statystyczne

Podstawowe pojęcia i testy statystyczne Podstawowe pojęcia i testy statystyczne Piotr Knapik Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu Zebranie w Domu Lekarza niehomogenna, wysoce wyselekcjonowana grupa słuchaczy, rozkład wiedzy na temat statystyki

Bardziej szczegółowo