u chorych z zawałem mięśnia sercowego leczonych pierwotną angioplastyką w obserwacji 6 miesięcznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "u chorych z zawałem mięśnia sercowego leczonych pierwotną angioplastyką w obserwacji 6 miesięcznej"

Transkrypt

1 ARTYKUŁ ORYGINALNY Stężenie w surowicy inter leukiny 6, interleukiny 10 oraz białka C reaktywnego u chorych z zawałem mięśnia sercowego leczonych pierwotną angioplastyką w obserwacji 6 miesięcznej Łukasz Karpiński, Rafał Płaksej, Roksolana Derzhko, Alina Orda, Maria Witkowska Katedra i Klinika Kardio logii, Akademia Medyczna, Wrocław Słowa kluczowe białko C reaktywne (CRP), inter leukina 6, inter leukina 10, zawał serca (MI) Adres do korespondencji: dr med. Łukasz Karpiński, Katedra i Klinika Kardio logii Akademii Medycznej we Wrocławiu, ul. L. Pasteura 4, Wrocław, tel.: , fax: , e mail: Praca wpłynęła: Przyjęta do druku: Nie zgłoszono sprzeczności interesów. Pol Arch Med Wewn. 2009; 119 (3): 1-7 Copyright by Medycyna Praktyczna, Kraków 2009 Streszczenie Wprowadzenie Badania ostatnich lat wskazują, że w procesie poza wałowej przebudowy serca bio rą udział czynniki zapalno immuno logiczne. Cele Celem pracy była ocena stężenia w surowicy inter leukiny 6 (IL 6), inter leukiny 10 (IL 10) i białka C reaktywnego (C reactive protein CRP) u chorych z ostrym zespołem wieńcowym z uniesieniem odcinka ST (ST elevation myocardial infarction STEMI) w ostrej fazie zawału i po 6 miesiącach oraz określenie wpływu wybranych para metrów klinicznych na stężenie czynników zapalnych. Pacjenci i metody Przebadano 75 chorych w wieku lat ze STEMI leczonych pierwotną angioplastyką. Stężenie IL 6, IL 10 oraz CRP mierzono w 3. i 7. dobie hospitalizacji oraz po 6 miesiącach. Wyniki W ostrej fazie zawału serca (myocardial infarction MI) stężenie IL 6, IL 10, CRP oraz wskaźnik IL 6/IL 10 i CRP/IL 10 były istotnie wyższe w porównaniu z kontrolą. Sześć miesięcy po zawale stężenie CRP istotnie zmniejszyło się, a stężenie IL 6, IL 10 oraz badane wskaźniki uległy normalizacji. W ostrej fazie MI obserwowano wzajemne, dodatnie korelacje między stężeniem ocenianych czynników zapalnych. Niezależnymi predyktorami stężenia IL 6, IL 10 i CRP były wskaźnik masy ciała (body mass index BMI), stężenie troponiny I, stężenie lipoprotein o małej i dużej gęstości cholesterolu oraz wyjściowe stężenia badanych wskaźników zapalnych. Wnioski W ostrej fazie MI ma miejsce zwiększona aktywacja zapalna z przewagą procesów prozapalnych. W przebiegu gojenia w ciągu 6 miesięcy po zawale reakcja zapalna wygasa z przywróceniem zaburzonej równo wagi między aktywacją procesów pro- i przeciw zapalnych. Na stężenie czynników reakcji zapalnej mają wpływ wielkość obszaru MI, BMI, stężenie lipidów i wyjściowe stężenie badanych wskaźników zapalnych. Wprowadzenie We wczesnej fazie zawału serca (myocardial infraction MI) w obszarze martwicy zachodzi intensywny proces gojenia, zwany odbudową, który stanowi sekwencję zjawisk zapalno immuno logicznych prowadzących do resorpcji martwiczych tkanek i zastąpienia ich blizną. 1 Badania ostatnich lat wskazują, że procesy zapalne odgrywają także rolę w poza wałowych zmianach zachodzących w obszarze nieobjętym martwicą, wyrażających się zwiększeniem objętości jam serca, zmianą kształtu oraz zwiększeniem masy mięśniowej lewej komory (left ventricle LV), co określane jest mianem poza wałowej przebudowy serca. 2 Uważa się, że zwiększona i utrzymująca się aktywacja czynników prozapalnych, w tym inter leukiny 6 (IL 6) i białka C reaktywnego (C reactive protein CRP), może nasilać uszkodzenie mięśnia sercowego i przyczyniać ARTYKUŁ ORYGINALNY Stężenie w surowicy inter leukiny 6, interleukiny 10 oraz białka C reaktywnego 1

2 Tabela 1 Charakterystyka demograficzna i kliniczna badanej grupy chorych Zmienna Badani (n = 75) wiek [lata] (x ±SD) 56,94 ±11,38 płeć [kobiety/mężczyźni] n (%) 28 (37)/47 (63) nadciśnienie tętnicze n (%) 54 (72) cukrzyca n (%) 21 (28) palenie tytoniu n (%) 57 (77) czas od początku bólu wieńcowego do reperfuzji [h] (x ±SD) 5,8 ±3,94 wskaźnik masy ciała [kg/m²](x ±SD) 26,77 ±4,06 lokalizacja zawału [ściana przed nia/inna] n (%) 35 (47)/40 (53) tętnica dozawałowa [LAD/RCA/Cx] n (%) 36 (48)/33 (45)/6 (7) choroba jedno- i wielo naczyniowa n (%) 47 (63)/28 (37) troponina I [ng/ml] (x ±SD) 82,53 ±102,83 cholesterol całkowity [mg/dl] (x ±SD) 222,13 ±50,37 cholesterol LDL [mg/dl] (x ±SD) 146,54 ±45,68 cholesterol HDL [mg/dl] (x ±SD) 47,14 ±11,67 triglicerydy [mg/dl] (x ±SD) 142,39 ±66,63 kreatynina [mg/dl] (x ±SD) 1,08 ±0,25 glukoza [mg/dl] (x ±SD) 109,44 ±36,97 kwas acetylosalicylowy [przed hospitalizacją/w czasie trwania badania] n (%) klopidogrel [przed hospitalizacją/w czasie trwania badania] n (%) inhibitor konwertazy angiotensyny [przed hospitalizacją/w czasie trwania badania] n (%) statyna [przed hospitalizacją/w czasie trwania badania] n (%) bloker receptora β adrenergicznego [przed hospitalizacją/w czasie trwania badania] n (%) 11 (14,6)/75 (100) 0 (0)/72 (96) 14 (18)/72 (96) 2 (2,6)/72 (96) 9 (18)/69 (92) Skróty: Cx gałąź okalająca, HDL lipoproteiny o dużej gęstości, LAD tętnica zstępująca przed nia, LDL lipoproteiny o małej gęstości, n liczba pacjentów, RCA prawa tętnica wieńcowa, SD odchylenie standardowe, x wartość średnia się do wystąpienia niewydolności serca. 3,4 Z kolei czynniki przeciw zapalne, zwłaszcza interleukina 10 (IL 10), hamując nadmierną aktywację, wykazują działanie ochronne. 5,6 Celem pracy była ocena stężenia w surowicy czynników prozapalnych: IL 6, CRP i przeciwzapalnej inter leukiny 10 w ostrej fazie MI i 6 miesięcy po ostrym incydencie wieńcowym oraz określenie wpływu wybranych para metrów klinicznych na stężenie badanych czynników reakcji zapalnej. Pacjenci i metody Badanie przeprowadzono u kolejnych 75 chorych w wieku lat (średnia wieku 56,94 ±11,38), w tym 28 kobiet i 47 mężczyzn, hospitalizowanych w Klinice Kardiologii Akademii Medycznej we Wrocławiu od listopada 2005 do marca 2006 roku z powodu pierwszego w życiu MI z uniesieniem odcinka ST (ST segment elevation myocardial infarction STEMI), leczonych pierwotną przezskórną angioplastyką ze wszczepieniem stentu niepowlekanego. Kryteria kwalifikacji do badania stanowiły: typowy ból dławicowy, czas <12 godzin od pojawienia się objawów zawału do momentu przyjęcia do kliniki, uniesienie odcinka ST w punkcie J przynajmniej w 2 sąsiednich odprowadzeniach o 0,2 mv w V 1 V 3 lub o 0,1 mv w pozostałych odprowadzeniach w spoczynkowym 12 odprowadzeniowym elektrokardiogramie, zwiększenie stężenia troponiny I w surowicy, okluzja tętnicy dozawałowej (TIMI 0) oraz przywrócenie prawidłowego przepływu w udrożnionej tętnicy dozawałowej (TIMI 3). Kryteriami wykluczenia z badania były: ostry lub przewlekły stan zapalny, choroby autoimmuno logiczne, choroby nowo tworowe, przebyty MI, wcześniejsza rewaskularyzacja wieńcowa lub konieczność rewaskularyzacji w czasie trwania badania, kardiomiopatie pierwotne, istotne wady zastawkowe serca, udar mózgu w wywiadzie, choroba zarostowa kończyn dolnych, niewydolność nerek, zabieg chirurgiczny lub poważny uraz w ciągu ostatnich 6 miesięcy. Grupę kontrolną stanowiły 24 osoby (średnia wieku 59,35 ±7,97 lat), w tym 10 kobiet (61,30 ±7,13 lat) i 14 mężczyzn (57,40 ±8,65 lat), niezgłaszające żadnych objawów chorobowych, z prawidłowymi wynikami podstawowych badań laboratoryjnych, dobrane pod względem płci i wieku. Osoby te nie miały nadciśnienia tętniczego ani objawów choroby wieńcowej, ich spoczynkowy elektrokardiogram był prawidłowy, a wynik elektrokardiograficznej próby wysiłkowej ujemny. Protokół badania zaakceptowała Komisja Bioetyczna Akademii Medycznej we Wrocławiu. Każdy pacjent wyraził świadomą zgodę na udział w badaniu. Krew w celu oznaczenia stężenia IL 6, IL 10 oraz CRP pobierano w 3. i 7. dobie hospitalizacji oraz 6 miesięcy po zawale. Stężenia IL 6 i IL 10 oznaczano metodą immunoenzymatyczną (ELISA) z użyciem zestawów firmy Bender MedSystems (Wiedeń, Austria). Zestawy miały następujące numery katalogowe: IL 6-BMS 213/2CE, IL 10 BMS 215/2. Czułość oznaczeń stężenia IL 6 i IL 10 wynosiła odpowiednio: 0,92 pg/ml i 1,5 pg/ml. Zmienność wewnątrz- i między seryjna wynosiły dla IL 6 3,4 i 5,2%, natomiast dla IL 10 3,2% i 5,6%. Stężenie CRP oznaczano metodą nefelometryczną o dużej czułości z użyciem zestawu Cardio PhasehsCRP firmy Dade Behring Marburg GmbH (Marburg, Niemcy). Czułość oznaczeń stężenia CRP wynosiła 0,175 mg/l ze współ czynnikiem zmienności wewnątrz- i między seryjnym odpowiednio 3,1 4,4% i 2,5 5,7%. Analiza statystyczna Uzyskane wyniki badań poddano analizie statystycznej z użyciem programu komputerowego STATISTICA 5.1. Zgodność rozkładu zmiennych z rozkładem normalnym ustalano za pomocą testów Kołmogorowa i Smirnowa oraz Lillieforsa. Istotność różnicy wartości badanych cech w zależności od zmiennej grupującej oceniano za pomocą testu U Manna i Whitneya. Analizę korelacji przeprowadzono, wyznaczając współ czynnik korelacji rang Spearmana. W przypadku wybranych para metrów 2 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2009; 119 (3)

3 Tabela 2 Stężenie w surowicy IL 6, IL 10, CRP oraz stosunek stężenia IL 6 i CRP do stężenia IL 10 w grupie badanej i kontrolnej Parametr Badani (n = 75) (x ±SD) Grupa kontrolna Poziom istotności statystycznej (p) Badanie (K) (n = 20) 3d/K 7d/K 6m/K (x ±SD) 3d 7d 6m IL 6 (pg/ml) 12,62 ±22,58 4,12 ±4,03 3,5 ±4,68 1,67 ±0,24 p = 0,006 NS IL 10 (pg/ml) 6,19 ±6,96 4,64 ±2,83 4,13 ±2,41 3,08 ±0,71 p = 0,009 p = 0,008 NS CRP (mg/l) 29,22 ±36,64 19,76 ±22,88 2,99 ±4,89 0,91 ±0,79 p = 0,002 p = 0,02 IL 6/IL 10 2,97 ±4,10 1,70 ±3,75 0,95 ±1,89 0,56 ±0,12 NS NS CRP/IL 10 4,74 ±12,23 4,20 ±9,75 0,75 ±0,88 0,31 ±0,24 NS Skróty: CRP białko C reaktywne, IL 6 inter leukina 6, IL 10 inter leukina 10, 3d trzecia doba, 7d siódma doba, 6m szósty miesiąc, pozostałe: patrz Tabela 1 przeprowadzono analizę regresji wielo krotnej krokowej postępującej. Wyniki uznawano za istotne statystycznie, jeśli p <0,05, natomiast wartości p >0,1 nieistotne statystycznie oznaczano skrótem NS (not significant). Wyniki Początkowo do badania zakwalifikowano 83 pacjentów ze STEMI. W celu uzyskania wszystkich zaplanowanych wyników wykluczono przypadki zgonu pacjenta w czasie badania (4 przypadki). U 5 osób w obserwacji 6 miesięcznej wystąpił nawrót dolegliwości dławicowych z następczym leczeniem rewaskularyzacyjnym. Osoby te ze względu na możliwość zmiany aktywacji immuno logiczno zapalnej w następstwie leczenia rewaskularyzacyjnego zostały wykluczone z badania. Ostatecznie w badaniu uczestniczyło 75 osób, których charakterystykę demograficzną i kliniczną przed stawiono w TABELI 1, w tym stosowane przez nich najczęściej leki kardio logiczne w okresie przed hospitalizacją oraz w czasie badania. Nie stwierdzono istotnych różnic między grupą chorych z MI oraz grupą kontrolną w zakresie wieku, płci, stężenia lipidów, kreatyniny, glukozy oraz wskaźnika masy ciała (body mass index BMI). Stężenie badanych czynników reakcji zapalnej W 3. i 7. dobie hospitalizacji w grupie chorych ze STEMI stężenie IL 6, IL 10 i CRP było istotnie większe niż w grupie kontrolnej, największe w 3. dobie MI. Po 6 miesiącach stężenie IL 6 i IL 10 uległo normalizacji, a stężenie CRP pozostawało zwiększone (TABELA 2). Stosunek stężenia IL 6 do IL 10 (wskaźnik IL 6/IL 10) oraz CRP do IL 10 (CRP/IL 10) był największy w 3. dobie MI i istotnie większy niż w grupie kontrolnej. W kolejnych badaniach wskaźnik IL 6/IL 10 nie różnił się już od wskaźnika uzyskanego w grupie kontrolnej, zaś wskaźnik CRP/IL 10 był istotnie większy w 7. dobie w porównaniu z grupą kontrolną i uległ normalizacji po 6 miesiącach (TABELA 2). Analiza związków między stężeniem badanych czynników reakcji zapalnej W 3. dniu hospitalizacji wykazano istotną dodatnią korelację między stężeniem IL 6 a stężeniem CRP (r = 0,60; ) i stężeniem IL 10 (r = 0,39; ). Stwierdzono również istotną dodatnią korelację między stężeniem IL 10 a stężeniem CRP (r = 0,31; p = 0,006). W 7. dniu zawału oraz 6 miesięcy po zawale wykazano istotną dodatnią korelację między stężeniem IL 6 a stężeniem CRP (odpowiednio: r = 0,28, p = 0,01; r = 0,35; p = 0,001). Czynniki modyfikujące stężenie badanych czynników reakcji zapalnej analiza jedno czynnikowa Lokalizacja zawału W porównaniu z chorymi z zawałem o innej lokalizacji u chorych z zawałem ściany przed niej stwierdzono istotnie większe stężenie IL 6 w 3. dobie (13,63 ±15,95 vs 11,73 ±27,28 pg/ml; p = 0,04) oraz istotnie większe stężenie CRP zarówno w 3. (39,17 ±40,64 vs 20,51 ±30,68 mg/l; p = 0,001), jak i 7. dobie MI (27,24 ±25,13 vs 13,21 ±18,67 mg/l; ). Obszar martwicy Stężenie CRP w 3. i 7. dobie MI korelowało dodatnio ze stężeniem troponiny I (odpowiednio: r = 0,31; r = 0,37 przy p 0,007). Czas od początku bólu dławicowego do reperfuzji Stężenie IL 10 w 3. dniu MI korelowało dodatnio z czasem od początku bólu dławicowego do reperfuzji (r = 0,29; p = 0,01). Stopień zaawansowania zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych U pacjentów z chorobą wieńcową wielo naczyniową w porównaniu z pacjentami z chorobą jedno naczyniową stwierdzono istotnie większe stężenie w 3. dobie MI IL 6 (20,09 ±33,11 vs 8,17 ±11,08 pg/ml; p = 0,01), IL 10 (9,52 ±10,02 vs 4,04 ±2,20 pg/ml; p = 0,01) oraz CRP (41,81 ±39,05 vs 21,71 ±33,33 mg/l; p = 0,005). Cukrzyca U chorych na cukrzycę w porównaniu z chorymi bez cukrzycy stwierdzono znamiennie większe stężenie IL 6 w 3. dobie (18,65 ±36,69 vs 10,27 ±13,57 pg/ml; p = 0,05) oraz CRP w 3. (43,92 ±41,73 vs 23,50 ±33,14 mg/l; p = 0,01) i 7. dobie MI (29,89 ±23,29 vs 15,82 ±21,67 mg/l; p = 0,003). Stężenie lipidów Stężenie IL 6 w 3. dobie MI korelowało istotnie dodatnio ze stężeniem ARTYKUŁ ORYGINALNY Stężenie w surowicy inter leukiny 6, interleukiny 10 oraz białka C reaktywnego 3

4 Tabela 3 Wyniki analizy regresji wielo krotnej czynników wpływających na stężenie IL 6, IL 10 i CRP w badanej populacji chorych z zawałem serca IL 6 [3d] β = 0,61 BMI LDL C HDL C troponina I IL 6 [3d] IL 10 [3d] CRP [3d] IL 10 [3d] β = 0,31 CRP [3d] β = 0,23 p = 0,007 IL 6 [7d] β = 0,21 p = 0,05 β = 0,60 β = 0,35 β = 0,35 p = 0,003 IL 10 [7d] β = 0,29 p = 0,01 CRP [7d] β = 0,18 p = 0,008 IL 6 [6m] β = 0,30 p = 0,01 IL 10 [6m] CRP [6m] β = 0,22 p = 0,03 β = 0,42 β = 0,77 Skróty: BMI wskaźnik masy ciała, CRP białko C reaktywne, HDL C cholesterol lipoprotein o dużej gęstości, IL 6 inter leukina 6, IL 10 interleukina 10, LDL C cholesterol lipoprotein o małej gęstości, β współ czynnik regresji β, pozostałe: patrz Tabela 1 i 2 cholesterolu frakcji lipoprotein o małej gęstości (low density lipoproteins LDL) (r = 0,26; p = 0,02), a po 6 miesiącach istotnie dodatnio ze stężeniem triglicerydów (r = 0,25; p = 0,02). Stężenie IL 10 w 3. dobie zawału korelowało znamiennie dodatnio ze stężeniem cholesterolu frakcji lipoprotein o dużej gęstości (high density lipoproteins HDL) (r = 0,41; ). Z kolei stężenie CRP po 6 miesiącach obserwacji korelowało istotnie dodatnio ze stężeniem cholesterolu frakcji LDL (r = 0,34; p = 0,002). Wskaźnik masy ciała Stężenie CRP w 3. dobie zawału korelowało dodatnio z BMI (r = 0,29;p = 0,01). Podobnie stężenie IL 6 w 3. i 7. dobie zawału oraz po 6 miesiącach znamiennie dodatnio korelowało z BMI (odpowiednio: r = 0,41; ; r = 0,31; p = 0,006; r = 0,27; p = 0,01). Inne Nie stwierdzono istotnych korelacji między stężeniem badanych wskaźników reakcji zapalnej a wiekiem chorych. Nie stwierdzono także istotnej różnicy stężenia badanych czynników reakcji zapalnej w zależności od płci, nadciśnienia tętniczego i palenia tytoniu. Ponieważ stężenie lipidów ani BMI nie zmieniły się istotnie po 6 miesiącach obserwacji w porównaniu z badaniem wyjściowym, zmiana wartości tych czynników w czasie obserwacji nie miała wpływu na ocenę stężenia badanych czynników reakcji zapalnej mierzonych po 6 miesiącach od MI. Zważywszy, że zdecydowana większość badanych w trakcie hospitalizacji, jak i w późniejszej obserwacji przyjmowała leki kardio logiczne o działaniu przeciw zapalnym (zwłaszcza statyny), a przed wystąpieniem MI tylko w niewielkim odsetku, nie badano wpływu przyjmowania tych leków na stężenie badanych wskaźników reakcji zapalnej. Czynniki wpływające na stężenie badanych wskaźników reakcji zapalnej analiza wieloczynnikowa Spośród czynników mogących wpływać na stężenie wskaźników reakcji zapalnej w analizie regresji wielo krotnej krokowej postępującej uwzględniono: wiek, płeć, BMI, czas od początku bólu dławicowego do reperfuzji, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, lokalizację zawału, stopień zaawansowania zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych, stężenie troponiny I, stężenie lipidów oraz wyjściowe stężenie badanych wskaźników reakcji zapalnej. Wykazano, że w badanej populacji chorych czynnikami niezależnie wpływającymi na stężenie w 3. dobie MI IL 6 były BMI, IL 10 stężenie cholesterolu frakcji HDL i IL 6, zaś CRP stężenie troponiny I i IL 6 (TABELA 3). W 7. dobie MI niezależnymi predyktorami dla stężenia IL 6 były BMI i wyjściowe stężenie IL 6, dla IL 10 wyjściowe stężenie tej inter leukiny, natomiast dla CRP stężenie troponiny I i wyjściowe stężenie tego białka (TABELA 3). Z kolei w przypadku stężeń ocenianych 6 miesięcy po MI czynnikami o niezależnej mocy rokowniczej były dla IL 6 BMI, dla CRP stężenie cholesterolu frakcji LDL oraz wyjściowe stężenie IL 10 (TABELA 3). Nie uzyskano statystycznie istotnego wspólnego oddziaływania czynników na stężenie IL 6 mierzone po półrocznej obserwacji. Stężenia badanych wskaźników systemowej aktywacji zapalnej były większe przy większym BMI, większym stężeniu troponiny I, większym stężeniu cholesterolu frakcji LDL i HDL oraz większym wyjściowym stężeniu badanych markerów zapalnych. Omówienie Uzyskane wyniki stężenia badanych cytokin w tej samej grupie przebadanych chorych z zawałem mięśnia sercowego autorzy pracy zaprezentowali wstępnie w publikacji, w której oceniano związek między stężeniem 4 POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2009; 119 (3)

5 IL 6, IL 10 i CRP a funkcją lewej komory. 7 Zdecydowano się na pogłębienie analizy stężeń czynników zapalnych z uwagi na to, że brakuje prac, których przed miotem badań byłaby ocena u nowocześnie leczonych chorych z MI wzajemnych relacji między stężeniem wskaźników prozapalnych i przeciw zapalnych, a także identyfikacja czynników o niezależnej mocy rokowniczej wpływających na stężenie tych wskaźników. Z przeprowadzonych badań wynika, że w ostrej fazie MI stężenie w surowicy zarówno czynników prozapalnych IL 6 i CRP, jak i cytokiny przeciwzapalnej IL 10 jest zwiększone, przy czym zwiększony iloraz stężenia IL 6 i IL 10 świadczy o przewadze aktywacji czynników prozapalnych. Obserwowane istotne zmniejszenie stężenia czynników prozapalnych oraz wskaźnika IL 6/IL 10 w ciągu 6 miesięcznej obserwacji wskazuje na ustępowanie reakcji zapalnej i przywrócenie zaburzonej równo wagi między aktywacją procesów pro- i przeciw zapalnych. W badaniach innych auto rów u chorych z MI stężenie IL 6 było także istotnie większe w ostrej fazie MI w porównaniu z grupą kontrolną. 8,9 W części prac oceniających zmiany stężenia IL 6 w obserwacji odległej, jednak nie dłuższej niż miesiąc, stwierdzono utrzymujące się zwiększone stężenie tej inter leukiny surowicy. 10,11 Z kolei Ziakas i wsp. 12, podobnie jak w prezentowanej pracy, po 6 miesiącach obserwacji wykazali normalizację stężenia IL 6. W dostępnym piśmiennictwie stężenie IL 10 w surowicy chorych ze świeżym MI oceniane było tylko w ostrej fazie MI i w większości badań, podobnie jak w prezentowanej pracy, stwierdzono zwiększone stężenie tej inter leukiny w pierwszych dniach MI. 13 W niektórych jednak pracach nie obserwowano zwiększenia stężenia IL 10 w surowicy krwi, 14 co mogło wynikać z wczesnego (pierwsze godziny MI) dokonywania oznaczania, kiedy najprawdopodobniej nie dochodzi jeszcze do istotnego wydzielania tego czynnika do krwi. W wielu badaniach, podobnie jak w niniejszej pracy, wykazano, że stężenie CRP było zwiększone w ostrej fazie MI, przy czym istotnie większe było w pierwszych (1. 3.) niż w kolejnych dniach hospitalizacji. 9,15 W nielicznych pracach, w których oceniano stężenie tego białka w dłuższej obserwacji po zawale, stwierdzono jego zmniejszenie po 12 tygodniach (wg Gabriela i wsp.) 9 oraz po 6 miesiącach (wg Jahna i wsp.) 16 w porównaniu z badaniem w pierwszych dniach hospitalizacji, przy czym stężenie po kilku miesiącach było stale większe niż w grupie kontrolnej. Podobne obserwacje poczyniono w prezentowanej pracy. Brak normalizacji stężenia CRP po upływie kilku miesięcy od MI może wynikać z dokonującej się u części pacjentów poza wałowej przebudowy serca z rozwijającą się rozstrzenią LV. Z badań wynika, że u chorych z poza wałową rozstrzenią LV stwierdza się zwiększone stężenia CRP. 17 Związek między stężeniem wszystkich badanych czynników reakcji zapalnej w pierwszych dniach MI stanowi argument za tym, że ostre niedokrwienie powoduje aktywację procesu zapalnego z następczą zwiększoną syntezą zarówno czynników pro-, jak i przeciw zapalnych. W badaniach innych auto rów u chorych z MI również obserwowano dodatnią korelację między stężeniem IL 6 a stężeniem CRP. 9,13 Związek ten jest zrozumiały, jeśli wziąć pod uwagę, że IL 6 jest głównym czynnikiem stymulującym produkcję białek ostrej fazy, do których należy CRP. Mniej udokumentowany w piśmiennictwie jest natomiast związek między stężeniem IL 10 a stężeniem IL 6 i CRP u chorych z MI. Bossowska i wsp. oraz Kotajima nie stwierdzili związku między stężeniem tych czyn ników 13,14, jednak w pracach tych auto rów w korelacji uwzględniano stężenie IL 10 mierzone w dniu przyjęcia do szpitala, natomiast w naszych badaniach w 3. dobie hospitalizacji. Niewykluczone, że ustalenie dynamicznej równowagi między aktywacją procesów pro- i przeciwzapalnych wymaga pewnego czasu, i że to mogło mieć wpływ na uzyskane przez nas wyniki. W naszym badaniu czynnikami o niezależnej mocy statystycznej wpływającymi na stężenie badanych wskaźników reakcji zapalnej okazały się: obszar MI, stężenie lipidów, BMI oraz wyjściowe stężenie badanych para metrów zapalnych. W prezentowanej pracy stwierdzono, że nasilenie procesów immuno logiczno zapalnych było większe u osób z rozległym zawałem ściany przed niej oraz większym stężeniem troponiny I, i manifestowało się większym stężeniem IL 6 oraz CRP. Wyniki badań innych auto rów są niejednoznaczne. W niektórych pracach stwierdzono związek między stężeniem IL 6 i CRP a stężeniem markerów martwicy serca oraz lokalizacją zawału, 17 w innych natomiast takiego związku nie odnotowywano. 9,11,14 Większość badaczy wyraża pogląd, że zwiększone stężenie CRP i IL 6 u chorych z zawałem serca nie stanowi prostego odzwierciedlenia rozległości MI, może być natomiast miarą immunologiczno zapalnego uszkodzenia mięśnia sercowego. Podobnie jak w prezentowanej pracy, inni auto rzy nie obserwowali związku między rozległością zawału a stężeniem IL Przeprowadzone badania wykazały wprost proporcjonalny związek między stężeniem IL 10 w 3. dobie MI a czasem, jaki upłynął od wystąpienia objawów do leczenia reperfuzyjnego. Takiego związku nie stwierdzono w przypadku IL 6 i CRP. Jak wykazano w badaniach eksperymentalnych, reperfuzja jest warunkiem zwiększenia stężenia IL 10 w surowicy 19 i być może dlatego dłuższy czas niedokrwienia mięśnia sercowego wraz z wydłużaniem się czasu do reperfuzji może przyczyniać się do większego uwalniania tej inter leukiny. Źródłem zwiększonego stężenia czynników reakcji zapalnej w surowicy krwi pacjentów z chorobą niedokrwienną serca może być zarówno niedokrwiony mięsień sercowy, jak i zmienione miażdżycowo segmenty tętnic wieńcowych. Z tego względu poszukiwano związku między stężeniem poszczególnych czynników reakcji zapalnej a stopniem nasilenia zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych ocenianym jako liczba ARTYKUŁ ORYGINALNY Stężenie w surowicy inter leukiny 6, interleukiny 10 oraz białka C reaktywnego 5

6 istotnie zwężonych tętnic wieńcowych w badaniu koronarograficznym. Stwierdzono, że u pacjentów z chorobą wielo naczyniową stężenie w surowicy IL 6, IL 10 i CRP w czasie hospitalizacji było istotnie większe niż u pacjentów z chorobą jedno naczyniową. Podobne wyniki uzyskali inni auto rzy. 20,21 W przeprowadzonych przez nas badaniach wykazano, że stężenie IL 6 i CRP w czasie hospitalizacji było istotnie większe u chorych na cukrzycę niż w grupie osób bez cukrzycy, co potwierdzają również badania innych auto rów. 22 Powszechnie wiadomo, że cukrzyca cechuje się zwiększoną aktywacją procesów zapalnych. Z kolei zwiększona aktywacja czynników prozapalnych nasila stres oksydacyjny i procesy zapalne, co prowadzi do upośledzenia endocytozy insuliny w komórkach śród błonka naczyń i w konsekwencji do jego dysfunkcji oraz insulinooporności. W prezentowanej pracy stwierdzono także istotny wprost proporcjonalny związek między stężeniem IL 6 i CRP a BMI. Podobne wyniki uzyskali inni auto rzy. 14,22 Związek ten wydaje się zrozumiały, gdyż tkanka tłuszczowa stanowi ważne źródło syntezy cytokin. Według danych z piśmiennictwa 30 40% krążącej IL 6 u osób zdrowych jest syntetyzowana przez tkankę tłuszczową, z kolei IL 6 nasila syntezę CRP. 23 W dostępnym piśmiennictwie nie znaleźliśmy prac, których przed miotem byłyby związki między stężeniem badanych czynników reakcji zapalnej a stężeniem lipidów we krwi u chorych z MI. Stwierdzone przez nas dodatnie korelacje między stężeniem IL 6 i CRP a stężeniem cholesterolu frakcji LDL można tłumaczyć prozapalnym działaniem tej frakcji cholesterolu, polegającym na pobudzeniu akumulacji makro fagów w obrębie zmian miażdżycowych i stymulacji produkcji cytokin. Związek między stężeniem IL 6 i triglicerydów może wynikać z faktu, że inter leukina ta zmniejsza aktywność lipazy lipoproteinowej, co prowadzi do zmniejszenia wychwytu, a następnie do przewlekłego zwiększenia stężenia triglicerydów we krwi. Z kolei związek między stężeniem IL 10 i stężeniem cholesterolu frakcji HDL może wynikać z tego, że cząsteczki cholesterolu frakcji HDL, podobnie jak IL 10, wykazują właściwości przeciwzapalne, do których należy m.in. hamowanie oksydacji cholesterolu frakcji HDL i zmniejszenie ekspresji molekuł adhezyjnych. Ograniczeniem badania jest stosunkowo nieduża liczebność analizowanej grupy pacjentów. Stężenie badanych wskaźników reakcji zapalnej w surowicy oceniano bio chemiczną metodą immunoenzymatyczną. Z pewnością jej ograniczenie stanowi to, że oznaczając globalne stężenie tych czynników we krwi, nie można określić ich pochodzenia. Poza niedokrwionym mięśniem sercowym wydzielane są one przez zmienioną miażdżycowo ścianę naczynia oraz tkankę tłuszczową, co uwzględniono w dodatkowych analizach. W naszym badaniu pewien problem stanowił dobór idealnej grupy kontrolnej z prawidłowym średnim BMI, było ono bowiem nieznacznie zwiększone. Duże badania populacyjne wskazują jednak na dużą częstość występowania nadwagi i otyłości w polskiej populacji, porównywalną z całą Europą 24, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzyskanych przez nas wynikach. Podsumowując, w przed stawionym badaniu wykazano, że w ostrej fazie MI dochodzi do zwiększenia aktywacji czynników pro- i przeciw zapalnych, z przewagą procesów prozapalnych. W przebiegu gojenia w ciągu 6 miesięcy po zawale reakcja zapalna wygasa z przywróceniem zaburzonej równo wagi między aktywacją procesów proi przeciw zapalnych. Na stężenie czynników reakcji zapalnej wpływa obszar zawału, stężenie lipidów, BMI oraz wyjściowe stężenie badanych wskaźników zapalnych. Piśmiennictwo 1 Frangogiannis NG, Smith CW, Entman ML, et al. The inflammatory response in myocardial infarction. Cardiovasc Res. 2002; 53: Ohtsuka T, Hamada M, Inoue K, et al. Relation of circulating interleukin 6 to left ventricular remodeling in patients with reperfused anterior myocardial infarction. Clin Cardiol. 2004; 27: Pepys MB, Hirschfield GM, Tennent GA, et al. C reactive protein for the treatment of cardiovascular disease. Nature. 2006; 440: Kohno T, Anzai T, Naito K, et al. Impact of serum C reactive protein elevation on the left ventricular spherical change and the development of mitral regurgitation after anterior acute myocardial infarction. Cardiology. 2007; 107: Li JJ, Guo YL, Yang YJ. Enhancing anti inflammatory cytokine IL 10 may be beneficial for acute coronary syndrome. Med Hypotheses. 2005; 65: Halvorsen B, Waehre T, Scholz H, et al. Interleukin 10 enhances the oxidized LDL induced foam cell formation of macrophages by antiapoptotic mechanisms. J Lipid Res. 2005; 46: Karpiński Ł, Płaksej R, Kosmala W, et al. Stężenie inter leukiny 6, interleukiny 10 i białka C reaktywnego a funkcja lewej komory u chorych z zawałem mięśnia sercowego leczonych pierwotną angioplastyką. Kardiol Pol. 2008; 66: Debrunner M, Schuiki E, Minder E, et al. Proinflammatory cytokines in acute myocardial infarction with and without cardiogenic shock. Clin Res Cardiol. 2008; 97: Gabriel AS, Martinsson A, Wretlind B, et al. IL 6 levels in acute and post myocardial infarction: their relation to CRP levels, infarction size, left ventricular systolic function, and heart failure. Eur J Int Med. 2004; 15: Kucharz EJ, Wilk T. Dynamics of serum inter leukin 6 level in patients with acute myocardial infarction. Eur J Int Med. 2000; 11: Miyao Y, Yasue H, Ogawa H, et al. Elevated plasma inter leukin 6 levels in patients with acute myocardial infarction. Am Heart J. 1993; 126: Ziakas A, Gavrilidis S, Giannoglou G, et al. In hospital and long term prognostic value of fibrinogen, CRP, and IL 6 levels in patients with acute myocardial infarction treated with thrombolysis. Angiology. 2006; 57: Kotajima N, Kimura T, Kanda T, et al. Reciprocal increase of circulating inter leukin 10 and inter leukin 6 in patients with acute myocardial infarction. Heart. 2001; 86: Bossowska A, Kiersnowska Rogowska B, Bossowski A, et al. Cytokiny w chorobie niedokrwiennej serca i zawale mięśnia sercowego. Kardiol Pol. 2003; 59: Dedobbeleer C, Melot C, Renard M, et al. C reactive protein increase in acute myocardial infarction. Acta Cardiol. 2004; 59: Jahn J, Hellman I, Maass M, et al. Time dependent changes of hs CRP serum concentration in patients with non ST elevation acute coronary syndrome. Herz. 2004; 29: Xiaozhou H, Jie Z, Li Z, et al. Predictive value of the serum levels of N terminal pro brain natriuretic peptide and high sensivity C reactive protein in left ventricular remodeling after acute myocardial infarction. J Clin Lab Anal. 2006; 20: Heeschen C, Dimmeler S, Hamm CW, et al. for the CAPTURE Study Investigators. Serum level of the anti inflammatory cytokine inter leukin 10 is an important prognostic determinant in patients with acute coronary syndromes. Circulation. 2003; 107: POLSKIE ARCHIWUM MEDYCYNY WEWNĘTRZNEJ 2009; 119 (3)

7 19 Frangogiannis NG, Mendoga LH, Lindley ML. IL 10 is induced in the reperfused myocardium and may modulate the reaction to injury. J Immunol. 2000; 5: Miłosz D, Czupryniak L, Saryusz Wolska M, et al. Adiponektynemia oraz aktywność procesu zapalnego i dysfunkcja śród błonka u chorych na cukrzycę typu 2 i na ostry zespół wieńcowy z uniesieniem ST w zależności od stopnia zaawansowania zmian w tętnicach wieńcowych. Pol Arch Med Wewn. 2007; 117: Wojakowski W, Maślankiewicz K, Ochala A, et al. The pro- and anti inflammatory markers in patients with acute myocardial infarction and chronic stable angina. Int J Mol Med. 2004; 14: Mendall MA, Patel P, Ballam L, et al. C reactive protein and its relation to cardiovascular risk factor: a population based cross sectional study. BMJ. 1996; 312: Mendall MA, Patel P, Asante M, et al. Relation of serum cytokine concentrations to cardiovascular risk factors and coronary heart disease. Heart. 1997; 78: Rywik S, Wągrowska H, Piotrowski W. Epidemia otyłości jako czynnik ryzyka chorób układu krążenia. Pol Tyg Lek. 1995; 50 (Suppl. I): ARTYKUŁ ORYGINALNY Stężenie w surowicy inter leukiny 6, interleukiny 10 oraz białka C reaktywnego 7

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ

Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ Adam Witkowski, Instytut Kardiologii w Warszawie Paweł

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku)

Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku) T. XXXIII Zeszyty Naukowe WSHE 2011 r. Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku) LECZENIE INWAZYJNE PACJENTÓW Z OSTRYM ZAWAŁEM SERCA Z UTRZYMUJĄCYM SIĘ UNIESIENIEM

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

Ocena żywotności mięśnia sercowego w badniach 18FDG-PET

Ocena żywotności mięśnia sercowego w badniach 18FDG-PET Ocena żywotności mięśnia sercowego w badniach 18FDG-PET Dr n. med. Małgorzata Kobylecka Zakład Medycyny Nuklearnej WUM Międzynarodowa Szkoła Energetyki Jądrowej 26-30 Października 2015 Warszawa Frank M.

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349)

x ± SD (min max) 7,676 ± 2,821 (4,7 19,1) 4,35 ± 0,48 (3,4 5,33) 13,36 ± 1,66 (7,1 16,6) 39,6 ± 4,3 (25 47) 216,2 ± 61,7 (72 349) 4. WYNIKI 4. 1. Ocena parametrów laboratoryjnych u chorych z bólem w klatce piersiowej w chwili przyjęcia do Izby Przyjęć /Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. U wszystkich osób zakwalifikowanych do grupy

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Innowacje w kardiologii, Warszawa, 17 maja 2012 Potencjalny konflikt interesów NIE ZGŁASZAM

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA OPERACYJNEGO U CHORYCH KARDIOLOGICZNYCH Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Kardiologicznej I Katedry Kardiologii i Kardiochirurgii UM w Łodzi Jak ocenić ryzyko i zakwalifikować chorego

Bardziej szczegółowo

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe?

Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? Czy dobrze leczymy w Polsce ostre zespoły wieńcowe? co można jeszcze poprawić? Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii WUM Porównanie liczby ppci/mln mieszkańców w 37 krajach (dane za 2007 i

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki włóknienia nerek

Wskaźniki włóknienia nerek Wskaźniki włóknienia nerek u dzieci z przewlekłą chorobą nerek leczonych zachowawczo Kinga Musiał, Danuta Zwolińska Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23 Definicja Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka markerów biochemicznych OZW

Ogólna charakterystyka markerów biochemicznych OZW Ogólna charakterystyka markerów biochemicznych OZW Idealny marker powinien posiadać następujące cechy: o umożliwiać wczesne rozpoznanie zawału mięśnia sercowego o występować w dużych stężeniach w mięśniu

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować. Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17

Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować. Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17 Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17 Farmakoterapia prewencyjna Jest obok zmiany stylu życia podstawową metodą prewencji chorób sercowonaczyniowych (ChSN)

Bardziej szczegółowo

Choroba niedokrwienna serca

Choroba niedokrwienna serca Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 412 SECTIO D 2005 Zakład Pielęgniarstwa Internistycznego z Pracownią Pielęgniarstwa Onkologicznego WPiNoZ Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Should we perform percutaneous angioplasty in stable angina? Landscape after the COURAGE trial results

Should we perform percutaneous angioplasty in stable angina? Landscape after the COURAGE trial results GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCE-BASED GERIATRICS Wpłynęło: 24.09.200 Poprawiono: 04.10.200 Zaakceptowano: 22.10.200 Czy stosować przezskórną angioplastykę wieńcową w stabilnej chorobie wieńcowej?

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii

Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroba wieńcowa - rosnący problem współczesnej kardiologii Choroby układu sercowo - naczyniowego stanowią przyczynę około połowy wszystkich zgonów w Polsce. W 2001 r. z powodu choroby wieńcowej zmarło

Bardziej szczegółowo

Słowa kluczowe: ostry zespół wieńcowy, - zawał mięśnia serca bez uniesienia odcinka ST - NSTEMI

Słowa kluczowe: ostry zespół wieńcowy, - zawał mięśnia serca bez uniesienia odcinka ST - NSTEMI 33 FA R M AC J A W S P Ó Ł C Z E S N A 2011; 4: 33-39 Akademia Medycyny OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Otrzymano/Submitted: 17.03.2011 Zaakceptowano/Accepted: 20.03.2011 Ostre zespoły wieńcowe Część I Zawał

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Kardiomiopatia tako - tsubo w przebiegu zatrucia tlenkiem węgla

Kardiomiopatia tako - tsubo w przebiegu zatrucia tlenkiem węgla Kardiomiopatia tako - tsubo w przebiegu zatrucia tlenkiem węgla Jarosław Szponar *, Anna Krajewska *, Magdalena Majewska *, Piotr Danielewicz *, Grzegorz Drelich *, Jakub Drozd **, Michał Tomaszewski **,

Bardziej szczegółowo

Różne stenty dla różnych chorych w różnych sytuacjach klinicznych, co każdy lekarz wiedzieć powinien. Dominik Wretowski

Różne stenty dla różnych chorych w różnych sytuacjach klinicznych, co każdy lekarz wiedzieć powinien. Dominik Wretowski Różne stenty dla różnych chorych w różnych sytuacjach klinicznych, co każdy lekarz wiedzieć powinien. Dominik Wretowski Dr Andreas Gruentzig (1939-1985) 23 lata po PCI Restenoza po 6 tygodniach Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski Choroby układu krążenia Dr n.med. Radosław Tomalski Choroba niedokrwienna serca choroba niedokrwienna serca, chns, (morbus ischaemicus cordis, mic; ischaemic heart disease, ihd) - jest to zespół objawów

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE HIP FRACTURE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE HIP FRACTURE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE Tak Tak Nie Tak Inclusion Definicje Złamanie bliższego odcinka kości udowej DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE ZŁAMANIE BLIŻSZEGO ODCINKA KOŚCI UDOWEJ- zbieranie danych w projekcie DUQuE Złamanie bliższego

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych

Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Karolina Klara Radomska Ocena immunologiczna i genetyczna białaczkowych komórek macierzystych Streszczenie Wstęp Ostre białaczki szpikowe (Acute Myeloid Leukemia, AML) to grupa nowotworów mieloidalnych,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w chorobach

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze a markery dysfunkcji śródbłonka u dzieci z przewlekłą chorobą nerek

Nadciśnienie tętnicze a markery dysfunkcji śródbłonka u dzieci z przewlekłą chorobą nerek Nadciśnienie tętnicze a markery dysfunkcji śródbłonka u dzieci z przewlekłą chorobą nerek Drożdż D, 1 ; Kwinta P, 2, Sztefko K, 3, J, Berska 3, Zachwieja K, 1, Miklaszewska M, 1, Pietrzyk J,A, 1 Zakład

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Odżywianie osób starszych (konspekt)

Odżywianie osób starszych (konspekt) Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka Odżywianie osób starszych (konspekt) GŁÓWNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY WIEŃCOWEJ (CHD) wg. Framingham Heart Study (Circulation, 1999, 100: 1481-1492) Palenie papierosów Nadciśnienie

Bardziej szczegółowo

ZAWAŁ PRAWEJ KOMORY odmienności diagnostyczno-terapeutyczne. rat. med. Adam J. Stępka Centrum Kardiologii Allenort w Kutnie

ZAWAŁ PRAWEJ KOMORY odmienności diagnostyczno-terapeutyczne. rat. med. Adam J. Stępka Centrum Kardiologii Allenort w Kutnie ZAWAŁ PRAWEJ KOMORY odmienności diagnostyczno-terapeutyczne rat. med. Adam J. Stępka Centrum Kardiologii Allenort w Kutnie RVMI może manifestować się jako wstrząs kardiogenny. Strategia leczenia RVMI jest

Bardziej szczegółowo

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Zasadnicze znaczenie dla opanowania epidemii chorób układu krążenia jest modyfikacja czynników ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic

Bardziej szczegółowo

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego w XX i XXI wieku. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski I Klinika Kardiologii i Nadciśnienia Tętniczego IK CMUJ

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd.

OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. OZW istotne elementy wywiadu chorobowego cd. Jakość bólu charakter bólu; Jak można go określić, gdzie odczuwany jest dyskomfort? Promieniowanie Gdzie odczuwany jest ból? Gdzie ten ból bólu promieniuje?

Bardziej szczegółowo

Czy mogą być niebezpieczne?

Czy mogą być niebezpieczne? Diety wysokobiałkowe w odchudzaniu Czy mogą być niebezpieczne? Lucyna Kozłowska Katedra Dietetyki SGGW Diety wysokobiałkowe a ryzyko zgonu Badane osoby: Szwecja, 49 261 kobiet w wieku 30 49 lat (1992 i

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki Wpływ stresorów w występuj pujących w środowisku pracy na orzekanie o długotrwałej niezdolności do pracy związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki 1 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

Bardziej szczegółowo

Prof. Hanna Szwed. Chory ze stabilną chorobą wieńcową - jak rozpoznać, - czy zawsze test obciążeniowy, ale jaki?

Prof. Hanna Szwed. Chory ze stabilną chorobą wieńcową - jak rozpoznać, - czy zawsze test obciążeniowy, ale jaki? Prof. Hanna Szwed Chory ze stabilną chorobą wieńcową - jak rozpoznać, - czy zawsze test obciążeniowy, ale jaki? Warszawa, 2015 Rozpoznanie stabilnej choroby wieńcowej i ocena ryzyka Etap 1 Kliniczna ocena

Bardziej szczegółowo

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt

KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Prof. dr hab. med. Tomasz Kostka KLINICZNE ZASADY PROWADZENIA TESTÓW WYSIŁKOWYCH Konspekt Sprawność fizyczna (fitness) 1. Siła, moc i wytrzymałość mięśniowa (muscular fitness) 2. Szybkość 3. Wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Słowo wstępne. 0 Grupa odbiorcza 0 Dobór tematu 0 Bibliografia 0 Wytyczne ECS 0 Duży temat Take Home Messages

Słowo wstępne. 0 Grupa odbiorcza 0 Dobór tematu 0 Bibliografia 0 Wytyczne ECS 0 Duży temat Take Home Messages Słowo wstępne 0 Grupa odbiorcza 0 Dobór tematu 0 Bibliografia 0 Wytyczne ECS 0 Duży temat Take Home Messages Plan prezentacji Choroba niedokrwienna serca - definicja ChNS jest szerokim pojęciem, obejmującym

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf

Załącznik nr 1. www.polkard.org 2 http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/wroc/assets_08_03_16.pdf Załącznik nr 1 Opis programu zdrowotnego pn. Rozszerzenie dostępu do rehabilitacji kardiologicznej w ramach wtórnej prewencji chorób sercowo-naczyniowych 1. Opis problemu zdrowotnego Pomimo zaznaczającego

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody:

STRESZCZENIE Wstęp: Celem pracy Materiały i metody: STRESZCZENIE Wstęp: Dzięki poprawie wyników leczenia przeciwnowotworowego u dzieci i młodzieży systematycznie wzrasta liczba osób wyleczonych z choroby nowotworowej. Leczenie onkologiczne nie jest wybiórcze

Bardziej szczegółowo

I. STRESZCZENIE Cele pracy:

I. STRESZCZENIE Cele pracy: I. STRESZCZENIE Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) jest przewlekłym procesem zapalnym, powodującym postępujące i nieodwracalne włóknienie trzustki. Choroba przebiega z okresami remisji i zaostrzeń, prowadząc

Bardziej szczegółowo

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych u osób zakażonych HIV Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Epidemiologia zakażenia HIV Epidemiologia zakażenia HIV - zgony

Bardziej szczegółowo

Lek. Karolina Kopeć-Pyciarz Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii UMW

Lek. Karolina Kopeć-Pyciarz Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii UMW Lek. Karolina Kopeć-Pyciarz Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii UMW Zastosowanie autofluorescencji skórnej w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na łuszczycę Rozprawa na

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

D. Dudek (Kraków), W. Wojakowski (Katowice), A. Ochała (Katowice), Denerwacja tętnic nerkowych przełom, czy efekt placebo?

D. Dudek (Kraków), W. Wojakowski (Katowice), A. Ochała (Katowice), Denerwacja tętnic nerkowych przełom, czy efekt placebo? SALA 8 CZWARTEK, 18 WRZEŚNIA 2014 ROKU 09:00 10:30 Sesja Sekcji Niewydolności Serca PTK Dlaczego wciąż tak liczni chorzy giną w pierwszym roku po zawale? Pozawałowa niewydolność serca wnioski z Rejestru

Bardziej szczegółowo

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6)

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Trienyl - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Stosowany w leczeniu przeciwmiażdżycowym i w profilaktyce chorób naczyniowych serca

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Nieinwazyjne badanie diagnostyczne układu krążenia stanowią podstawową metodę, wykorzystywaną w rozpoznawaniu jak i monitorowaniu

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE STROKE UDARY MÓZGU - zbieranie danych w projekcie DUQuE

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE STROKE UDARY MÓZGU - zbieranie danych w projekcie DUQuE Tak Tak Nie Inclusion Definitions Definicje Udar mózgu Telemedycyna DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE UDARY MÓZGU - zbieranie danych w projekcie DUQuE Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA KRK - DEFINICJA KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA (WHO) to kompleksowe i skoordynowane działania,

Bardziej szczegółowo

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska

EKG w stanach nagłych. Dr hab. med. Marzenna Zielińska EKG w stanach nagłych Dr hab. med. Marzenna Zielińska Co to jest EKG????? Układ bodźco-przewodzący serca (Wagner, 2006) Jakie patologie, jakie choroby możemy rozpoznać na podstawie EKG? zaburzenia rytmu

Bardziej szczegółowo

Niejednokrotnie informacje uzyskane z wywiadu, badania przedmiotowego, w połączeniu z zapisem EKG, oraz oznaczanie jednego parametru uszkodzenia

Niejednokrotnie informacje uzyskane z wywiadu, badania przedmiotowego, w połączeniu z zapisem EKG, oraz oznaczanie jednego parametru uszkodzenia 5. DYSKUSJA Postępowanie z pacjentami zgłaszającymi ból w klatce piersiowej polega na możliwie szybkiej diagnostyce potwierdzającej lub wykluczającej kardiogenną przyczynę dolegliwości. Ważną rolę na wczesnym

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Ostry zespół wieńcowy i zawał serca - wczoraj i dziś. Maciej Lesiak I Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu

Ostry zespół wieńcowy i zawał serca - wczoraj i dziś. Maciej Lesiak I Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Ostry zespół wieńcowy i zawał serca - wczoraj i dziś Maciej Lesiak I Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu Choroba Niedokrwienna Serca Choruje ok. 1 000 000 osób w Polsce Powszechne występowanie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii, Katedra Rehabilitacji Kod przedmiotu Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Próba oceny wpływu zabiegów neuromobilizacji na spoczynkowe napięcie spastyczne mięśni u pacjentów po udarach mózgu. Badanie pilotażowe

Próba oceny wpływu zabiegów neuromobilizacji na spoczynkowe napięcie spastyczne mięśni u pacjentów po udarach mózgu. Badanie pilotażowe Łukasz Gąsior 1 Anna Józefiak 1, Fabian Mikuła 1 Próba oceny wpływu zabiegów neuromobilizacji na spoczynkowe napięcie spastyczne mięśni u pacjentów po udarach mózgu. Badanie pilotażowe 1 Studenckie Koło

Bardziej szczegółowo

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym

Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Marcin Antoni Siciński Wpływ umiarkowanej hiperwentylacji na głębokość anestezji wywołanej dożylnym wlewem propofolu u chorych poddawanych operacjom wewnątrzczaszkowym Rozprawa na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Opolski. Doświadczenia polskie w leczeniu chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi

Grzegorz Opolski. Doświadczenia polskie w leczeniu chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi Doświadczenia polskie w leczeniu chorych z ostrymi zespołami wieńcowymi Grzegorz Opolski I Katedra i Klinika Kardiologii Akademii Medycznej w Warszawie Docelowy model leczenia OZW zasady systemu system

Bardziej szczegółowo

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY?

CO NALEŻY WIEDZIEĆ O MIAŻDŻYCY? Wstęp Miażdżyca jest dziś chorobą bardzo rozpowszechnioną. Schorzenie to należy do chorób cywilizacyjnych, ponieważ wiąże się z trybem życia, jaki prowadzą mieszkańcy krajów rozwiniętych, a zwłaszcza mieszkańcy

Bardziej szczegółowo