Centrum Badań Kosmicznych PAN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Centrum Badań Kosmicznych PAN"

Transkrypt

1 Centrum Badań Kosmicznych PAN Warszawa Ul. Bartycka 18a Prezentacja - Barbara Popielawska Targi Pracy na HoŜej, 25.IV.2009 Wydział Fizyki UW 1

2 Podstawowe dane Centrum powstało w 1977 r Główna siedziba w Warszawie, ul. Bartycka 18a (zdjęcie) Obserwatorium Astrogeodynamiczne - Borowiec k/poznania Zakład Fizyki Słońca - Wrocław Obserwatorium Geodynamiki w KsiąŜu 2

3 Pracownicy Zatrudnienie: ok. 120 osób Pracownicy naukowi: 40 w tym: profesorowie 12 (nauk fiz., techn., o Ziemi) dr. hab doktorzy - 13 InŜynierowie i specjaliści: 41 w tym ze stopniem dr - 15 Administracja

4 Kierunki badawcze Fizyka Słońca Fizyka Plazmy Kosmicznej Planetologia Fizyka Układu Słonecznego i Astrofizyka Geodezja Planetarna Technologie kosmiczne- 4 zespoły inŝynierskie (1 teledetekcji, 1 elektroniczny, 1 mechaniczny, 1 detektorów promieniowania X) Laboratoria, centrum obliczeniowe (klaster 48 procesorowy + 12 dodatkowych procesorów) 4

5 Osiągnięcia Instytut I kategorii wg. klasyfikacji MNiSW, posiada prawa do nadawania stopnia dr hab. nauk fizycznych (geofizyka) 60 instrumentów wysłanych w kosmos na rakietach i satelitach Ponad 190 publikacji z listy JCR w latach Udział w najwaŝniejszych misjach kosmicznych Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA): Cassini- Huygens, Mars-Express, Venus-Express, Integral, Rosetta, Herschel, Bepi-Colombo Umowy dwustronne: udział CBK w misji Demeter, Taranis(F), Interball, Koronas, Koronas-Foton (Ru), Chandrayaan-1 (Indie), IBEX (NASA, USA) Udział w 10 projektach UE w 6 i 7 PR Udział w około 10 projektach PECS (współpraca z ESA) 5

6 Projekty technologii kosmicznych realizowane w CBK PAN Dr Roman Wawrzaszek - sensory termiczne, - penetratory do badań planetarnych, - zasilacze dla instrumentów satelitarnych, - spektrometry fourierowskie, - analizy fizyczne, strukturalne i termiczne przyrządów kosmicznych, - prace rozwojowe i koncepcyjne z zakresu mechaniki teoretycznej i kontroli. XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy, kwiecień 2009, UW, Warszawa 6

7 Sensory termiczne do badań planetarnych Sensory termiczne penetratora MUPUS misji Rosetta do komety. Czujniki struktury napylone na folię kaptonową 25 mm Sensory THP dla misji Cassini-Huygens Czujniki drut platynowy o średnicy 10µm i 25µm Copper paths Titanium thin layer kapton length = 325 mm active area = 1 dcm 2 THP sensors XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy, kwiecień 2009, UW, Warszawa 7

8 Spektrometry fourierowskie MPOI/MERTIS/BepiColombo Planetary Fourier Spectrometer MARS EXPRESS VENUS EXPRESS UWAGA! Poza projektem MERTIS, w CBK realizowany jest obecnie projekt multispektralnego systemu obserwacji Ziemi projekt SPEKTROP z POIG Spektrometr dla misji do Merkurego!! XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy, kwiecień 2009, UW, Warszawa 8

9 Zasilacze dla instrumentów satelitarnych System zasilania przyrządów mikrosatelity DEMETER, przeznaczonego dla pomiarów perturbacji jonosferycznych wywoływanych przez aktywność sejsmiczną i wulkaniczną Ziemi. System zasilania lokalnego oscylatora przyrządu HiFi misji HERSCHEL. UWAGA! Aktualnie prowadzone projekty koncentrują się na analizie właściwości i realizacji zasilaczy z cyfrową pętlą sprzęŝenia zwrotnego z wykorzystaniem FPGA XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy, kwiecień 2009, UW, Warszawa 9

10 Prace rozwojowe i koncepcyjne z zakresu mechaniki teoretycznej i kontroli Dynamika manipulatorów kosmicznych i systemów nieholonomicznych Polozenie czlonu roboczego [m] PrRee x PrRee y Ree y Ree x Czas [s] XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy, kwiecień 2009, UW, Warszawa 10

11 Prace rozwojowe i koncepcyjne z zakresu mechaniki teoretycznej i kontroli Formacje satelitarne dynamika i kontrola Ω r R F A F B ω r 3 z F z R ω r 2 S 2 y R S 3 r r 2 3 r 1 _ ω r 1 x F S 1 x R Formacja Elektromagnetyczna (Electromagnetic Formation Flight EMFF) koncepcja polegająca na wykorzystaniu oddziaływań magnetycznych dla kontroli orientacji i połoŝeń wzajemnych satelitów operujących w ciasnej formacji. XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy, kwiecień 2009, UW, Warszawa y F 11

12 Badania podstawowe w zakresie fizyki plazmy kosmicznej - Zespół Fizyki Plazmy udział w wielu misjach kosmicznych 12

13 Jakie fundamentalne procesy zachodzące w przestrzeni kosmicznej badamy? Turbulencja plazmowa-kaskada energii w plazmie kosmicznej Nieliniowe oddziaływanie fala-fala oraz fala cząstka w przestrzeni kosmicznej Rekoneksja pola magnetycznego Przyspieszanie cząstek w Kosmosie Grzanie plazmy kosmicznej Maser relatywistyczny w obiektach astrofizycznych Anomalne procesy transportu w plazmie kosmicznej Filamentacja plazmy kosmicznej. 13

14 14

15 15

16 Detekcja i charakterystyka TLEs 16

17 Zespół Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki Główne kierunki badawcze: Fizyka heliosfery Nieliniowa analiza danych 17

18 Ze Słońca bucha szybki i porywisty strumień plazmy wiatr słoneczny Przy Ziemi jest gęsty, dalej szybko rozrzedza się, lecz nie hamuje Od strony Gwiazdozbioru Herkulesa napływa do nas ciepły gaz międzygwiazdowy trochę jonów, trochę atomów neutralnych Zderzenie hamowanie opływ leci dym, który staramy się badać Klasyczna astronomia - fotony My otwieramy nowe okno obserwacji kosmosu: Informację niosą nam atomy neutralne. Uczymy się, jak je wykorzystać Co to jest heliosfera? 18

19 Czym zajmujemy się w ZFUSiA Atomy neutralne jako narzędzie diagnostyki heliosfery Pył kosmiczny w heliosferze i wokół niej Symulacje MHD struktury heliosfery Promieniowanie kosmiczne w heliosferze Populacje cięŝkich jonów w heliosferze Oddziaływanie atomów neutralnych z plazmą heliosferyczną Fizyka i dynamika plazmy międzygwiazdowej Promieniowanie radiowe w heliosferze i jego źródła Inne astrosfery pyły, dyski resztkowe 19

20 Heliosfera przedmiotem badań przez NASA i ESA Na przestrzeni ostatnich 3 cykli słonecznych (30 lat): kilkanaście misji kosmicznych: Pioneer, Voyager, Helios, IMP, SOHO, Ulysses, ACE, Wind, Stereo, Planowane następne! Mamy dostęp do danych! Najnowszy start: Interstellar Boundary Explorer (IBEX) IBEX obok Voyagera jest obecnie najwaŝniejszą misją heliosferyczną CBK w Zespole Naukowym (Co-I) Przygotowanie oprogramowania Symulacje Astronawigacja Opracowanie wyników (najciekawsze!) 20

21 Zespół Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki - Grupa Nieliniowej Analizy Danych Prof. dr hab. Wiesław Macek Dr Marek Strumik Mgr Anna Wawrzaszek Turbulencja plazmowa w heliosferze Turbulencja z punktu widzenia teorii nieliniowych układów dynamicznych i chaosu deterministycznego Analiza szeregów czasowych Fale nieliniowe w plazmie kosmicznej 16/03/2009

22 Turbulencja w wietrze słonecznym (bliska i daleka heliosfera) Badanie niejednorodnego transferu energii (zjawisko intermitencji) Modele multifraktalne kaskad energii Opis właściwości skalowania przy uŝyciu charakterystyk multifraktalnych i teorii procesów Markowa Widma multifraktalne Markowski charakter kaskady Skalowanie PDF 16/03/2009

23 Analiza danych z nieliniowych układów dynamicznych Chaos i intermitencja w układach dynamicznych Obliczanie wymiarów, entropi, wykładników Lapunowa, itp. na podstawie szeregów czasowych Opis multifraktalny Układ Lorenza Układ Rösslera Wpływ szumu na nieliniowe układy dynamiczne 16/03/2009

24 Pracownia Dynamiki Układu Słonecznego S i Planetologii Główne kierunki badawcze Fizyka planet Fizyka komet Dynamika Układu Słonecznego Tematyka badawcza Atmosfery kometarne Jądra kometarne Atmosfery planetarne Geologia planetarna Fizyka powierzchni ciał Układu Słonecznego Dynamika małych ciał Układu Słonecznego Dysk Rozproszony i Obłok Oorta CBK Grupa planetologiczna 24

25 Aktualnie gorące tematy badawcze Skąd się wzięły komety w Pasie Głównym Planetoid? Czy składem chemicznym róŝnią się zasadniczo od asteroid? Co jest źródłem ich aktywności? Słowa kluczowe: efekty niegrawitacyjne w kometach, efekt YORP dla planetoid, dynamika komet i planetoid, nowa populacja komet- Main Belt Comets Jakie są relacje dynamiczne pomiędzy róŝnymi populacjami komet i planetoid w Układzie Słonecznym? Słowa kluczowe: komety długookresowe, Dysk Rozproszony, Obłok Oorta, symulacje Monte Carlo, ewolucja dynamiczna Co nowego o kometach i ich pierwotnej materii dowiemy się z Misji Herschel? Na ile ich skład izotopowy wody róŝni się od ziemskiego? Słowa kluczowe: koma kometarna, profile linii emisyjnych w zakresie radiowym, transfer promieniowania, symulacje Monte Carlo Misja Herschel (Herschel Space Observatory) teleskop kosmiczny do obserwowania obiektów astronomicznych róŝnych skal w submilimetrowym zakresie widma detekcja linii emisyjnych, głównie wody start maj 2009 CBK Grupa planetologiczna 25

26 UCZESTNICZYMY W SPEKTROMETRYCZNYCH EKSPERYMENTACH KILKU MISJI KOSMICZNYCH : BEPICOLOMBO W CBK REALIZOWANE SĄ BADANIA ATMOSFER I POWIERZCHNI PLANET: Badania atmosfer : analiza transportu promieniowania w zakresie widzialnym i podczerwieni. Przeprowadzamy symulacje numeryczne gęstości promieniowania w atmosferach zawierających gazy, aerozole i pył. Porównanie wyników modelowania z pomiarami spektrometrów kosmicznych pozwala na analizę istniejących i daje moŝliwość ewentualnego wykrycia nowych składników (np. metanu w atmosferze Marsa) CBK GRUPA PLANETOLOGICZNA 26 26

27 Badanie powierzchni planet: analiza danych satelitarnych pod kątem wykrywania struktury i składu mineralogicznego powierzchni planet (Mars, Wenus, Merkury) - badanie wpływu własności optycznych powierzchni planet na zmierzone/modelowane widma - analogi planetarne i ich badania laboratoryjne - modelowanie i analiza laboratoryjnych pomiarów własności odbijających i emisyjnych skał i minerałów CBK Grupa planetologiczna 27 27

28 Program europejski GMES - Global Monitoring for Environment and Security Udział Centrum Badań Kosmicznych w projektach GMES w ramach 6 i 7 Programu Ramowego UE Katarzyna Urbańska Centrum Badań Kosmicznych PAN Centrum Badań Kosmicznych PAN

29 PEARL (Port Environmental Information Collector), To projekt badawczy Komisji Europejskiej, którego głównym zadaniem jest stworzenie platformy dla zarządzania środowiskiem portowym, wykorzystującej i integrującej dane satelitarne, lotnicze oraz dane z pomiarów in situ. Menu Bar Wind speed & direction Sensor details Monitor status Layer selector Event Viewer 29

30 G-MOSAIC (GMES services for Management of Operations, Situation Awareness and Intelligence for regional Crises) Oferuje przygotowanie serwisów informacyjnych w obszarze bezpieczeństwo zewnętrzne Unii. Zadaniem projektu jest monitorowanie wydarzeń, które mogą prowadzić do kryzysów regionalnych lub międzynarodowych; monitorowanie infrastruktury krytycznej, głównych dróg, granic i szlaków migracyjnych, szlaków nielegalnego przemytu, w tym broni nuklearnej, które mogą wpłynąć na stan bezpieczeństwa wewnętrznego UE. 30

31 GALILEO- europejski system nawigacji satelitarnej, udział CBK w budowie Galileo. Marta Krywanis Centrum Badań Kosmicznych PAN XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy Warszawa, 22 kwietnia 2009 r. 31

32 EGNOS i GALILEO EGNOS- Jest prekursorem europejskiego, globalnego systemu nawigacji satelitarnej Galileo. EGNOS ma trzy zadania: monitorowanie statusu systemu GPS; Przesyłanie w czasie rzeczywistym danych o swoim statusie uŝytkownikom, poprawienie ogólnej dokładności systemu. GALILEO- W przeciwieństwie do istniejącego obecnie amerykańskiego GPS i rosyjskiego Glonass, które są projektami wojskowymi, Galileo będzie pierwszym cywilnym systemem nawigacji satelitarnej. Galileo będzie wykorzystany do oferowania następujących funkcji: świadczenia usługi otwartej (tj. dostarczania informacji niezbędnych do pozycjonowania), świadczenia usługi związanej z ochronąŝycia, oferowania usługi regulowanej publicznie uczestniczenie w usługach poszukiwawczych i ratowniczych. XII Uniwersyteckie Spotkania z Rynkiem Pracy Warszawa, 22 kwietnia 2009 r.

33 Współpraca Polski z ESA: 24 styczeń porozumienie o współpracy między Polską a ESA w dziedzinie badania i uŝytkowania przestrzeni kosmicznej do celów pokojowych ratyfikacja porozumienia między Polską a ESA o Europejskim Państwie Współpracującym- ECS, podpisano program PECS co najmniej 1.2 mln euro rocznie, 5 lat GALILEO budowane rękoma Polaków: Obserwatorium Astrogeodynamiczne Centrum Badań Kosmicznych PAN w Borowcu buduje skalę czasu dla systemu Galileo. Obserwatorium zajmuje się tworzeniem odbiorników czasu Galileo, opracowuje metody przesyłania danych, analizuje wydajność i dokładność prototypowej skali czasu. Centrum Badań Kosmicznych PAN w Warszawie jest gospodarzem stacji referencyjnej EGNOS a (prekursora systemu Galileo)- RIMS, jak równieŝ stacji testowej Galileo (GESS- Galileo Experimental Sensor XII Uniwersyteckie Station) Spotkania z Rynkiem Pracy Warszawa, 22 kwietnia 2009 r.

34 34

35 Wykłady ogólne dla wszystkich doktorantów Semestr I 1. Ziemia we Wszechświecie- prof. Stanisław Grzędzielski - 30 godz. 2. NajbliŜsze otoczenie Ziemi - atmosfera, jonosfera, magnetosfera- Doc. Jan Błęcki - 20 godz. 3. Budowa i dynamika Układu Słonecznego prof. Grzegorz Sitarski, Dr Małgorzata Królikowska- 30 godz. 4. Struktura i dynamika globu ziemskiego -prof. Aleksander Brzeziński, doc. Milena Rutkowska - 30 godz. 5. Podstawy technologii projektów kosmicznych -dr Piotr Orleański, 15h 6. Metody statystyki matematycznej - prof. Andrzej Wernik, doc. Wiesław Kosek, prof. Aleksander Brzeziński - 20godz. 7. Wybrane zagadnienia z teorii równań róŝniczkowych cząstkowych doc. Romana Ratkiewicz - 30 godz. 8. Sieć informatyczna CBK, zasady korzystania i zasoby Dr Mirosław Denis - 4 godz. Razem 179 godzin 35

36 Semestr II 1. Podstawy fizyki plazmy kosmicznej - doc. Jan Błęcki - 30 h 2. Pole grawitacyjne i inercja - prof. Janusz B. Zieliński - 30 h 3. Metody geofizyki satelitarnej doc. Jolanta Nastula - 30 h 4. Fizyka planet - doc. Marek Banaszkiewicz, prof. Andrzej Jurewicz - 30 godz. 5. Operacyjne systemy satelitarne - prof. Zbigniew Kłos, prof. Janusz Zieliński - 20 h 6. Fale jako narzędzie diagnostyczne - doc. Jan Błęcki, prof. Andrzej Wernik 20 h Razem 160 godzin 36

37 Wykłady specjalistyczne i monograficzne Kierunek FIZYKA KOSMICZNEGO OTOCZENIA ZIEMI Fizyka magnetosfer planet - doc. Barbara Popielawska Słońce i plazma międzyplanetarna - prof. Stanisław Grzędzielski Fale, niestabilności i turbulencja w plazmie kosmicznej doc. Jan Błęcki Physics and dynamics of small Solar System bodies - w jęz. ang., prof. Hans Rickman Pogoda kosmiczna (wspólnie z profilem II) - prof. Zbigniew Kłos, doc. Barbara Popielawska Dynamika nieliniowa i chaos (wspólnie z profilem II) - prof. Wiesław Macek Metody teledetekcji (wspólnie z profilem II) - doc. Marek Banaszkiewicz, prof. Andrzej Jurewicz Teledetekcja Środowiska - (wspólnie z profilem II) - prof. Katarzyna Dąbrowska-Zielińska, dr inŝ. Stanisław Lewiński IGiK Fizyka jonosfery Fizyka heliosfery Transfer promieniowania w atmosferach 37

38 Dziękuję za uwagę 38

Słonecznego i Astrofizyki

Słonecznego i Astrofizyki Zespół Fizyki Układu Słonecznego i Astrofizyki Główne kierunki badawcze: Fizyka heliosfery Nieliniowa analiza danych Ze Słońca bucha szybki i porywisty strumień plazmy wiatr słoneczny Przy Ziemi jest gęsty,

Bardziej szczegółowo

Program europejski GMES

Program europejski GMES Program europejski GMES Udział Centrum Badań Kosmicznych w projektach GMES w ramach 6 i 7 Programu Ramowego UE Katarzyna Urbańska Centrum Badań Kosmicznych PAN Centrum Badań Kosmicznych PAN CBK w projektach

Bardziej szczegółowo

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA

1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW 2. SYLWETKA ABSOLWENTA Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Geofizyka, specjalizacje: Fizyka atmosfery; Fizyka Ziemi i planet; Fizyka środowiska 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem specjalności

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Układ Słoneczny

Układ Słoneczny Układ Słoneczny Fizyka i Chemia Ziemi Układ Słoneczny we Wszechświecie Układ Słoneczny cz. 1 T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM 1 2 Układ Słoneczny Układ Słoneczny stanowią: Układ Planetarny Słońce, planety, Obłok Oorta

Bardziej szczegółowo

Satelitarna informacja o środowisku Stanisław Lewiński Zespół Obserwacji Ziemi

Satelitarna informacja o środowisku Stanisław Lewiński Zespół Obserwacji Ziemi Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk - CBK PAN Satelitarna informacja o środowisku Stanisław Lewiński Zespół Obserwacji Ziemi Photo:myocean.eu Warszawa, 07 października 2015 1 w. XX XXI era

Bardziej szczegółowo

WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS!

WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS! Warszawa, 9.01.2013 WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS! Możesz się znaleźć na "pokładzie" polskiego satelity! Dzięki uruchomionej właśnie akcji WYŚLIJ ZDJĘCIE W KOSMOS każdy może wziąć symboliczny udział w misji

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne: 1 Nazwa modułu Astronomia ogólna 2 Kod modułu 04-A-AOG-90-1Z 3 Rodzaj modułu obowiązkowy 4 Kierunek studiów astronomia 5 Poziom studiów I stopień

Bardziej szczegółowo

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap)

Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Ramowy Program Specjalizacji MODELOWANIE MATEMATYCZNE i KOMPUTEROWE PROCESÓW FIZYCZNYCH Studia Specjalistyczne (III etap) Z uwagi na ogólno wydziałowy charakter specjalizacji i możliwość wykonywania prac

Bardziej szczegółowo

Słońce to juŝ polska specjalność

Słońce to juŝ polska specjalność Słońce to juŝ polska specjalność 9 sierpnia 2005 r. Słońce - wielka elektrownia termojądrowa - produkuje nieustannie, od prawie pięciu miliardów lat, niewyobraŝalne ilości energii. "Jego moc, czyli całkowita

Bardziej szczegółowo

Fizyka jądrowa z Kosmosu wyniki z kosmicznego teleskopu γ

Fizyka jądrowa z Kosmosu wyniki z kosmicznego teleskopu γ Fizyka jądrowa z Kosmosu wyniki z kosmicznego teleskopu γ INTEGRAL - International Gamma-Ray Astrophysical Laboratory prowadzi od 2002 roku pomiary promieniowania γ w Kosmosie INTEGRAL 180 tys km Źródła

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Pokaz

Układ Słoneczny. Pokaz Układ Słoneczny Pokaz Rozmiary planet i Słońca Orbity planet Planety typu ziemskiego Merkury Najmniejsza planeta U.S. Brak atmosfery Powierzchnia podobna do powierzchni Księżyca zryta kraterami część oświetlona

Bardziej szczegółowo

54 lata Ery Kosmicznej. Robert R. Gałązka Instytut Fizyki PAN

54 lata Ery Kosmicznej. Robert R. Gałązka Instytut Fizyki PAN 54 lata Ery Kosmicznej Robert R. Gałązka Instytut Fizyki PAN 1. Wstęp historia, finanse, dane statystyczne 2. Ziemia z Kosmosu teledetekcja, telekomunikacja, geodezja misja do planety Ziemia 3. Układ planetarny

Bardziej szczegółowo

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1)

Geodezja i geodynamika - trendy nauki światowej (1) - trendy nauki światowej (1) Glob ziemski z otaczającą go atmosferą jest skomplikowanym systemem dynamicznym stały monitoring tego systemu interdyscyplinarność zasięg globalny integracja i koordynacja

Bardziej szczegółowo

III PROGRAM STUDIÓW. 1) Liczba punktów ECTS konieczna do uzyskania kwalifikacji: 120 2) Liczba semestrów: 4 3) Opis poszczególnych modułów kształcenia

III PROGRAM STUDIÓW. 1) Liczba punktów ECTS konieczna do uzyskania kwalifikacji: 120 2) Liczba semestrów: 4 3) Opis poszczególnych modułów kształcenia III PROGRAM STUDIÓW 1) Liczba punktów konieczna do uzyskania kwalifikacji: 120 2) Liczba semestrów: 4 3) Opis poszczególnych modułów kształcenia 1. Moduł: Język angielski (obowiązkowy 90 h, 5 ). Moduł

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Zespół ds. Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej MNiSW

Zespół ds. Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej MNiSW Polski potencjał i zamierzenia w obszarze technologii i eksploracji kosmosu Z. Kłos (CBK PAN). Zespół ds. Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej MNiSW. SPACE in EUROPE Aktywność space-related Satelity Ziemi

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 9 Tomasz Kwiatkowski 1 grudnia 2010 r. Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 1/1 Plan wykładu Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 9 2/1 Odkrycie

Bardziej szczegółowo

Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk

Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk Polskiej Akademii Nauk ul. Bartycka 18A tel.: +48 22 8403766 WWW: http://www.cbk.waw.pl/ 00-716 Warszawa fax: +48 22 8403131 email: cbk@cbk.waw.pl Warszawa, 19 maja 2010 INFORMACJA PRASOWA CENTRUM BADAŃ

Bardziej szczegółowo

Fizyka z astronomią. Klasa I C Profil matematyczny

Fizyka z astronomią. Klasa I C Profil matematyczny Fizyka z astronomią Klasa I C Profil matematyczny Klasa matematyczna Przedmioty rozszerzone matematyka, fizyka Języki obce: język angielski, do wyboru język niemiecki lub rosyjski Obowiązkowe przedmioty

Bardziej szczegółowo

Aktywność magnetosfery i zaburzenia w wietrze słonecznym.

Aktywność magnetosfery i zaburzenia w wietrze słonecznym. Aktywność magnetosfery i zaburzenia w wietrze słonecznym. Piotr Koperski Obserwatorium Astronomiczne (Zakład Fizyki Wsokich Energii) Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1 Zagadnienia Zródła i charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program właściwy dla standardowej ścieżki kształcenia na kierunku astronomia. Semestr I. 60 120 14 Egzamin. 45 75 9 Egzamin 75 2.

Szczegółowy program właściwy dla standardowej ścieżki kształcenia na kierunku astronomia. Semestr I. 60 120 14 Egzamin. 45 75 9 Egzamin 75 2. B3. Program studiów liczba punktów konieczna dla uzyskania kwalifikacji (tytułu zawodowego) określonej dla rozpatrywanego programu kształcenia - 180 łączna liczba punktów, którą student musi uzyskać na

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW I. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia pierwszego stopnia na kierunku fizyka UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata (licencjat akademicki). II. SYLWETKA

Bardziej szczegółowo

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW I.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia indywidualne pierwszego stopnia na kierunku astronomia UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata

Bardziej szczegółowo

Misje Kosmiczne ESA Cosmic Vision Program

Misje Kosmiczne ESA Cosmic Vision Program Misje klasy S - małe Misje Kosmiczne ESA Cosmic Vision Program Misje klasy M średnie Misje klasy L - duże Wybór tematu badawczego misji i propozycje instrumentów Misje Kosmiczne ESA Preliminary Requirements

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW

STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW STUDIA I STOPNIA NA KIERUNKU ASTRONOMIA UW I.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia pierwszego stopnia na kierunku astronomia UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata. II.SYLWETKA ABSOLWENTA

Bardziej szczegółowo

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS

Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS BUDOWA MODUŁÓW WSPOMAGANIA SERWISÓW CZASU RZECZYWISTEGO SYSTEMU ASG-EUPOS Projekt rozwojowy MNiSW nr NR09-0010-10/2010 Moduły ultraszybkiego pozycjonowania GNSS Paweł Wielgosz Jacek Paziewski Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Informacje o projekcie BRITEBRITE-PL

Informacje o projekcie BRITEBRITE-PL LEM pierwszy polski satelita naukowy Informacje o projekcie BRITEBRITE-PL Warszawa, listopad 2013, @CBK, CAMK Zdjęcie: A. Pamiatnych Spis treści 1. Krótka notatka... 2 2. Dane kontaktowe dla mediów...

Bardziej szczegółowo

Poznajemy małe ciała niebieskie Układu Słonecznego.

Poznajemy małe ciała niebieskie Układu Słonecznego. Plan Pracy Sekcji Astronomicznej w /2015 roku Cel główny: Poznajemy małe ciała niebieskie Układu Słonecznego. Cele pomocnicze: 1. Poznajemy obiekty Układu Słonecznego (US) nie będące planetami komety,

Bardziej szczegółowo

CD-ROM pt.: Ziemia we Wszechœwiecie spis treœci

CD-ROM pt.: Ziemia we Wszechœwiecie spis treœci I. WSZECHŒWIAT Struktura Wszechœwiata Co to jest Wszechœwiat? Jak zbudowany jest Wszechœwiat? Rozk³ad materii we Wszechœwiecie Pary galaktyk Lokalna Grupa Galaktyk Gromady Galaktyk Supergromady galaktyk

Bardziej szczegółowo

Elementy astronomii w nauczaniu przyrody. dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011

Elementy astronomii w nauczaniu przyrody. dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011 Elementy astronomii w nauczaniu przyrody dr Krzysztof Rochowicz Zakład Dydaktyki Fizyki UMK 2011 Szkic referatu Krótki przegląd wątków tematycznych przedmiotu Przyroda w podstawie MEN Astronomiczne zasoby

Bardziej szczegółowo

Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny Centrum Propagacji Fal Radiowych w Jonosferze

Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny Centrum Propagacji Fal Radiowych w Jonosferze Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny Centrum Propagacji Fal Radiowych w Jonosferze wsparcie naukowe Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Andrzej Krankowski, Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej,,

Bardziej szczegółowo

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie

mgr Roman Rusin nauczyciel fizyki w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 w Kwidzynie Indywidualny plan nauczania z przedmiotu Fizyka, opracowany na podstawie programu,,ciekawi świata autorstwa Adama Ogazy, nr w Szkolnym Zestawie Programów Nauczania 12/NPP/ZSP1/2012 dla kl. I TL a na rok

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONFERENCJI

RAPORT Z KONFERENCJI RAPORT Z KONFERENCJI Konferencja Start Galileo odbyła się w siedzibie Centrum Badań Kosmicznych PAN dnia 20.10.2011 roku. Miała ona na celu uczczenie momentu wyniesienia dwóch pierwszych satelitów Galileo

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego)

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego) Mechanika nieba Marcin Kiraga: kiraga@astrouw.edu.pl 30 godzin wykładu + 30 godzin ćwiczeń wykłady poniedziałki - godzina 15:15 ćwiczenia wtorki - godzina 12:15 Warunki zaliczenia ćwiczeń: prace domowe

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW Ι.CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Studia indywidualne pierwszego stopnia na kierunku fizyka UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata (licencjat

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI

ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI ZAŁOŻENIA I STAN AKTUALNY REALIZACJI PROJEKTU ASG+ Figurski M., Bosy J., Krankowski A., Bogusz J., Kontny B., Wielgosz P. Realizacja grantu badawczo-rozwojowego własnego pt.: "Budowa modułów wspomagania

Bardziej szczegółowo

Niezwykle silne burze pogody kosmicznej: październik-listopad 2003

Niezwykle silne burze pogody kosmicznej: październik-listopad 2003 Niezwykle silne burze pogody kosmicznej: październik-listopad 2003 Obserwacje i modelowanie Opracowanie: M. Bojanowska i B. Popielawska, Centrum Badań Kosmicznych P.A.N. Prezentacja na posiedzeniu plenarnym

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie)

Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania. Studia: I stopnia (inżynierskie) Tematy prac dyplomowych w Katedrze Awioniki i Sterowania Studia I stopnia (inżynierskie) Temat: Skalowanie czujników prędkości kątowej i orientacji przestrzennej 1. Analiza właściwości czujników i układów

Bardziej szczegółowo

Astronomiczny elementarz

Astronomiczny elementarz Astronomiczny elementarz Pokaz dla uczniów klasy 5B Szkoły nr 175 Agnieszka Janiuk 25.06.2013 r. Astronomia najstarsza nauka przyrodnicza Stonehenge w Anglii budowla z okresu 3000 lat p.n.e. Starożytni

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy integrujące środowisko sektora kosmicznego w Polsce Klaster technologii kosmicznych (Mazovia) Polska Platforma Technologii Kosmicznych

Inicjatywy integrujące środowisko sektora kosmicznego w Polsce Klaster technologii kosmicznych (Mazovia) Polska Platforma Technologii Kosmicznych Inicjatywy integrujące środowisko sektora kosmicznego w Polsce Klaster technologii kosmicznych (Mazovia) Polska Platforma Technologii Kosmicznych Europejskie poza-techniczne moŝliwości edukacyjne w obszarze

Bardziej szczegółowo

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Matematyczne i komputerowe modelowanie procesów fizycznych

Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Matematyczne i komputerowe modelowanie procesów fizycznych Dwuletnie studia indywidualne II stopnia na kierunku fizyka, specjalność Matematyczne i komputerowe modelowanie procesów fizycznych 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW Celem specjalności Matematyczne i komputerowe

Bardziej szczegółowo

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej

Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej Obszar badawczy i zadania geodezji satelitarnej [na podstawie Seeber G., Satellite Geodesy ] dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie cirm.am.szczecin.pl Literatura: 1. Januszewski J., Systemy

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life

Wykorzystanie systemu EGNOS w nawigacji lotniczej w aspekcie uruchomienia serwisu Safety-of-Life UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Katedra Geodezji Satelitarnej i Nawigacji Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie Wykorzystanie systemu

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Powstanie Układu Słonecznego. Dysk protoplanetarny

Układ Słoneczny. Powstanie Układu Słonecznego. Dysk protoplanetarny Układ Słoneczny Powstanie Układu Słonecznego Układ Słoneczny uformował się około 4,6 mld lat temu w wyniku zagęszczania się obłoku materii składającego się głównie z gazów oraz nielicznych atomów pierwiastków

Bardziej szczegółowo

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013

Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Seminarium Termowizja - projekty badawcze i wdroŝenia przemysłowe Termowizyjne systemy obserwacyjne wyniki prac badawczych i rozwojowych w latach 2007-2013 Henryk MADURA Tomasz SOSNOWSKI Grzegorz BIESZCZAD

Bardziej szczegółowo

GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA. Tomasz Kalicki.

GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA. Tomasz Kalicki. GEOGRAFIA FIZYCZNA ŚWIATA Tomasz Kalicki tomaszkalicki@ymail.com http://www.ujk.edu.pl www.ujk.edu.pl/zgks/ Podstawowe: Andel T. H. van, 2010, Nowe spojrzenie na starą planetę, PWN, Warszawa. Armand D.,

Bardziej szczegółowo

Udział studentów WFiIS w projekcie ESMO (European Student Moon Orbiter) Łukasz Chmiel Michał Międzobrodzki

Udział studentów WFiIS w projekcie ESMO (European Student Moon Orbiter) Łukasz Chmiel Michał Międzobrodzki Udział studentów WFiIS w projekcie ESMO (European Student Moon Orbiter) Łukasz Chmiel Michał Międzobrodzki 18 Państw Członkowskich Austria, Belgia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Irlandia,

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki: Budowa materii. Podstawy fizyki: Mechanika MS. Podstawy fizyki: Mechanika MT. Podstawy astronomii. Analiza matematyczna I, II MT

Podstawy fizyki: Budowa materii. Podstawy fizyki: Mechanika MS. Podstawy fizyki: Mechanika MT. Podstawy astronomii. Analiza matematyczna I, II MT Zajęcia wyrównawcze z matematyki Zajęcia wyrównawcze z fizyki Analiza matematyczna I, II MS Analiza matematyczna I, II MT Podstawy fizyki: Budowa materii Podstawy fizyki: Mechanika MS Podstawy fizyki:

Bardziej szczegółowo

Zasady studiów magisterskich na kierunku astronomia

Zasady studiów magisterskich na kierunku astronomia Zasady studiów magisterskich na kierunku astronomia Sylwetka absolwenta Absolwent jednolitych studiów magisterskich na kierunku astronomia powinien: posiadać rozszerzoną wiedzę w dziedzinie astronomii,

Bardziej szczegółowo

Astroexpress 26. Waldemar Zwierzchlejski

Astroexpress 26. Waldemar Zwierzchlejski Astroexpress 26 Waldemar Zwierzchlejski Częstochowa, 23.01.2015 Sondy kosmiczne 2014 Waldemar Zwierzchlejski Częstochowa, 23.01.2015 STEREO = Solar TErrestrial RElations Observatory [2006] STEREO STEREO

Bardziej szczegółowo

Analiza spektralna widma gwiezdnego

Analiza spektralna widma gwiezdnego Analiza spektralna widma gwiezdnego JG &WJ 13 kwietnia 2007 Wprowadzenie Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe źródło informacji Wprowadzenie- światło- podstawowe

Bardziej szczegółowo

Aktualne i planowane projekty w obszarze GMES dla potrzeb bezpieczeństwa Unii Europejskiej Klaudia Bielińska Maria Górzyńska

Aktualne i planowane projekty w obszarze GMES dla potrzeb bezpieczeństwa Unii Europejskiej Klaudia Bielińska Maria Górzyńska Aktualne i planowane projekty w obszarze GMES dla potrzeb bezpieczeństwa Unii Europejskiej Klaudia Bielińska Maria Górzyńska GMES Global Monitoring for Environment and Security Globalny monitoring na rzecz

Bardziej szczegółowo

Słońce i jego miejsce we Wszechświecie. Urszula Bąk-Stęślicka, Marek Stęślicki Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego

Słońce i jego miejsce we Wszechświecie. Urszula Bąk-Stęślicka, Marek Stęślicki Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Słońce i jego miejsce we Wszechświecie Urszula Bąk-Stęślicka, Marek Stęślicki Instytut Astronomiczny Uniwersytetu Wrocławskiego Dlaczego badamy Słońce? Wpływ Słońca na klimat Pogoda kosmiczna Słońce jako

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska i gospodarka Pomorza wspólne wyzwania rozwojowe

Politechnika Gdańska i gospodarka Pomorza wspólne wyzwania rozwojowe Politechnika Gdańska i gospodarka Pomorza wspólne wyzwania rozwojowe Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej Gdańsk, 08.05.2012 1. STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU Wydział Fizyki Technicznej i Matematyki

Bardziej szczegółowo

Wszechświat na wyciągnięcie ręki

Wszechświat na wyciągnięcie ręki Wszechświat na wyciągnięcie ręki Minęło już całkiem sporo czasu, odkąd opuściłam mury I LO w Gorzowie Wlkp. Już tam wiedziałam, że będę studiować astronomię, ponieważ zawsze chciałam się dowiedzieć, jak

Bardziej szczegółowo

Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN. Jacek Niemiec (NZ-43)

Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN. Jacek Niemiec (NZ-43) Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN Jacek Niemiec (NZ-43) Astrofizyka promieniowania gamma najwyższych energii w IFJ PAN: dr Jacek Niemiec dr Michał Dyrda - badania teoretyczne

Bardziej szczegółowo

Prezentacja. Układ Słoneczny

Prezentacja. Układ Słoneczny Prezentacja Układ Słoneczny Układ Słoneczny Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, 166 znanych księżyców

Bardziej szczegółowo

Fizyka komputerowa(ii)

Fizyka komputerowa(ii) Instytut Fizyki Fizyka komputerowa(ii) Studia magisterskie Prowadzący kurs: Dr hab. inż. Włodzimierz Salejda, prof. PWr Godziny konsultacji: Poniedziałki i wtorki w godzinach 13.00 15.00 pokój 223 lub

Bardziej szczegółowo

Ocena osiągnięć naukowych i aktywności naukowej dr inż. Mirosława Rataja w związku z postępowaniem o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego

Ocena osiągnięć naukowych i aktywności naukowej dr inż. Mirosława Rataja w związku z postępowaniem o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego Warszawa, dnia 01 czerwca 2015 roku Prof. dr hab. inż. Zbigniew Jaroszewicz Zakład Optyki Fizycznej Instytut Optyki Stosowanej ul. Kamionkowska 18, 03-805 Warszawa tel. 0228700585 e-mail: mmtzjaroszewicz@post.pl

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. przedmiot specjalnościowy Odnawialne źródła energii Rok i semestr studiów

SYLABUS. przedmiot specjalnościowy Odnawialne źródła energii Rok i semestr studiów SYLABUS Nazwa przedmiotu Optyka atmosfery Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Matematyczno Przyrodniczy UR Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Fizyka Techniczna

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Ciała drobne w Układzie Słonecznym

Ciała drobne w Układzie Słonecznym Ciała drobne w Układzie Słonecznym Planety karłowate Pojęcie wprowadzone w 2006 r. podczas sympozjum Międzynarodowej Unii Astronomicznej Planetą karłowatą jest obiekt, który: znajduje się na orbicie wokół

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Pytania:

Układ Słoneczny Pytania: Układ Słoneczny Pytania: Co to jest Układ Słoneczny? Czy znasz nazwy planet? Co jeszcze znajduje się w Układzie Słonecznym poza planetami? Co to jest Układ Słoneczny Układ Słoneczny to układ ciał niebieskich,

Bardziej szczegółowo

Creotech Instruments doświadczenia w sektorze kosmicznym

Creotech Instruments doświadczenia w sektorze kosmicznym Creotech Instruments doświadczenia w sektorze kosmicznym Obserwacje i wnioski dot. biznesu kosmicznego Globalny charakter konieczność konkurowania z większymi i bardziej doświadczonymi firmami światowymi

Bardziej szczegółowo

Omówienie możliwych obszarów zaangażowania polskiego przemysłu w projektach ESA słowo wstępne

Omówienie możliwych obszarów zaangażowania polskiego przemysłu w projektach ESA słowo wstępne Omówienie możliwych obszarów zaangażowania polskiego przemysłu w projektach ESA słowo wstępne Włodzimierz Lewandowski Wiceprzewodniczący Komitetu Programowego Nawigacji ESA Dzień Informacyjny sektora kosmicznego

Bardziej szczegółowo

Wykaz specjalności na studiach magisterskich

Wykaz specjalności na studiach magisterskich Wykaz specjalności na studiach magisterskich Na Wydziale Fizyki UW prowadzone są studia magisterskie w ramach następujących specjalnościach: specjalności na kierunku fizyka fizyka cząstek i oddziaływań

Bardziej szczegółowo

Od Harrisona do «Galileo»

Od Harrisona do «Galileo» Od Harrisona do «Galileo» czyli europejski wkład w globalną nawigację ale również możliwości dla Polski Włodzimierz Lewandowski Międzynarodowe Biuro Miar Sèvres Warsztaty Galileo PRS, Warszawa, 20 listopada

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego)

Plan wykładu. Mechanika układów planetarnych (Ukł. Słonecznego) Mechanika nieba Marcin Kiraga: kiraga@astrouw.edu.pl 30 godzin wykładu + 30 godzin ćwiczeń wykłady poniedziałki - godzina 13:15 (w sytuacjach awaryjnych 17:15) ćwiczenia wtorki - godzina 10:15 (jutro 01.03

Bardziej szczegółowo

ZIMOWE WARSZTATY BADAWCZE FIZYKI ATMOSFERY SIECI NAUKOWEJ POLAND-AOD

ZIMOWE WARSZTATY BADAWCZE FIZYKI ATMOSFERY SIECI NAUKOWEJ POLAND-AOD ZIMOWE WARSZTATY BADAWCZE FIZYKI ATMOSFERY SIECI NAUKOWEJ POLAND-AOD 1 Celem warsztatów jest poznanie procesów fizycznych z udziałem aerozolu atmosferycznego zachodzących w dolnej troposferze w rejonie

Bardziej szczegółowo

Aplikacje informatyczne w Astronomii. Internet źródło informacji i planowanie obserwacji astronomicznych

Aplikacje informatyczne w Astronomii. Internet źródło informacji i planowanie obserwacji astronomicznych Aplikacje informatyczne w Astronomii Internet źródło informacji i planowanie obserwacji astronomicznych Planowanie obserwacji ciał Układu Słonecznego Plan zajęć: planety wewnętrzne planety zewnętrzne systemy

Bardziej szczegółowo

Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy

Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy Układ słoneczny, jego planety, księżyce i planetoidy Układ słoneczny składa się z ośmiu planet, ich księżyców, komet, planetoid i planet karłowatych. Ma on około 4,6 x10 9 lat. W Układzie słonecznym wszystkie

Bardziej szczegółowo

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Geodezja i Kartografia I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Systemy pozycjonowania i nawigacji Nazwa modułu w języku angielskim Navigation

Bardziej szczegółowo

Nawigacja Satelitarna szansą na Twoje produkty i usługi

Nawigacja Satelitarna szansą na Twoje produkty i usługi Nawigacja Satelitarna szansą na Twoje produkty i usługi Innowacyjne obszary zastosowań systemów nawigacyjnych (GNSS) Nowe serwisy wykorzystujące Galileo M. Banaszek, P. Koza, M. Krywanis-Brzostowska, Astri

Bardziej szczegółowo

"Czy Polska może e i powinna być aktywnym uczestnikiem programów w kosmicznych?"

Czy Polska może e i powinna być aktywnym uczestnikiem programów w kosmicznych? "Czy Polska może e i powinna być aktywnym uczestnikiem programów w kosmicznych?" Piotr Wolański KOMITET BADAŃ KOSMICZNYCH I SATELITARNYCH PAN Warszawa 21-06 06-2007 Historia W tym roku obchodzimy 50-lecie

Bardziej szczegółowo

Fizyka i Chemia Ziemi

Fizyka i Chemia Ziemi Fizyka i Chemia Ziemi Temat 3: Układ Słoneczny cz. 2 T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM 2012-01-26 T.J.Jopek, Fizyka i chemia Ziemi 1 Układ Słoneczny Układ Słoneczny stanowią: Układ Planetarny Słońce,

Bardziej szczegółowo

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW

STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW 1. CHARAKTERYSTYKA STUDIÓW STUDIA INDYWIDUALNE I STOPNIA NA KIERUNKU FIZYKA UW Studia indywidualne pierwszego stopnia na kierunku fizyka UW trwają trzy lata i kończą się nadaniem tytułu licencjata (licencjat

Bardziej szczegółowo

Metody badania kosmosu

Metody badania kosmosu Metody badania kosmosu Zakres widzialny Fale radiowe i mikrofale Promieniowanie wysokoenergetyczne Detektory cząstek Pomiar sił grawitacyjnych Obserwacje prehistoryczne Obserwatorium słoneczne w Goseck

Bardziej szczegółowo

Wyzwania wobec polskiego sektora kosmicznego. Marek Banaszkiewicz

Wyzwania wobec polskiego sektora kosmicznego. Marek Banaszkiewicz Wyzwania wobec polskiego sektora kosmicznego Marek Banaszkiewicz Nakłady na działalność kosmiczną Budżety państw OECD na działalność kosmiczną w miliardach USD (2005) Podział budżetów kosmicznych państw

Bardziej szczegółowo

Odkrywania i poza Układ Słoneczny w polskim

Odkrywania i poza Układ Słoneczny w polskim Odkrywania i poza Układ Słoneczny w polskim Exploring the Solar System and Beyond in Polish Opracowany przez Nam Nguyen Głębokie Pole Hubble'a Ultra strzał 2014 Exploring the Solar System, a celem Beyond

Bardziej szczegółowo

Kurs przygotowawczy NOWA MATURA FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY

Kurs przygotowawczy NOWA MATURA FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY Kurs przygotowawczy NOWA MATURA FIZYKA I ASTRONOMIA POZIOM ROZSZERZONY 1.Wielkości fizyczne: - wielkości fizyczne i ich jednostki - pomiary wielkości fizycznych - niepewności pomiarowe - graficzne przedstawianie

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 9 Tomasz Kwiatkowski Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Fizyki Instytut Obserwatorium Astronomiczne Tomasz Kwiatkowski, OA UAM Wstęp do astrofizyki I, Wykład

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Daria Andrzejak Paulina Rojewska Opiekun: Anna Stachowiak. Milena Dopierała

Autorzy: Daria Andrzejak Paulina Rojewska Opiekun: Anna Stachowiak. Milena Dopierała Autorzy: Daria Andrzejak Paulina Rojewska Opiekun: Anna Stachowiak Milena Dopierała Spis treści: Cel fizyki Czym jest fizyka? Czym zajmuje się fizyka? Fizyka i rozwój techniki Charakterystyka wybranych

Bardziej szczegółowo

Fizyka - opis przedmiotu

Fizyka - opis przedmiotu Fizyka - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Fizyka Kod przedmiotu 13.2-WI-INFP-F Wydział Kierunek Wydział Informatyki, Elektrotechniki i Automatyki Informatyka / Sieciowe systemy informatyczne

Bardziej szczegółowo

ASTRONOMIA Klasa Ia Rok szkolny 2012/2013

ASTRONOMIA Klasa Ia Rok szkolny 2012/2013 1 ASTRONOMIA Klasa Ia Rok szkolny 2012/2013 NR Temat Konieczne 1 Niebo w oczach dawnych kultur i cywilizacji - wie, jakie były wyobrażenia starożytnych (zwłaszcza starożytnych Greków) na budowę Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych w roku akademickim 2012/2013 zgłoszone w Zakładzie Systemów Rozproszonych

Tematy prac dyplomowych w roku akademickim 2012/2013 zgłoszone w Zakładzie Systemów Rozproszonych Tematy prac dyplomowych w roku akademickim 2012/2013 zgłoszone w Zakładzie Systemów Rozproszonych L.p. Opiekun pracy Temat 1. dr hab. inż. Franciszek Grabowski 2. dr hab. inż. Franciszek Grabowski 3. dr

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Kłos, Janusz B. Zieliński

Zbigniew Kłos, Janusz B. Zieliński Tom 55 2006 Numer 4 (273) Strony 399 404 Zbigniew Kłos, Janusz B. Zieliński Centrum Badan Kosmicznych PAN Bartycka 18a, 00-716 Warszawa e-mail: klos@cbk.waw.pl jbz@cbk.waw.pl PROGRAM BADAŃ EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

PROJEKT KOSMOLOGIA PROJEKT KOSMOLOGIA. Aleksander Gendarz Mateusz Łukasik Paweł Stolorz

PROJEKT KOSMOLOGIA PROJEKT KOSMOLOGIA. Aleksander Gendarz Mateusz Łukasik Paweł Stolorz PROJEKT KOSMOLOGIA Aleksander Gendarz Mateusz Łukasik Paweł Stolorz 1 1. Definicja kosmologii. Kosmologia dział astronomii, obejmujący budowę i ewolucję wszechświata. Kosmolodzy starają się odpowiedzieć

Bardziej szczegółowo

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY RUCH OBROTOWY ZIEMI Ruch obrotowy to ruch Ziemi wokół własnej osi. Oś Ziemi jest teoretyczną linią prostą, która przechodzi przez Biegun

Bardziej szczegółowo

Systemy Informacji Geograficznej

Systemy Informacji Geograficznej 2-letnie studia magisterskie na kierunku Geografia Zakład Systemów Informacji Geograficznej, Kartografii i Teledetekcji Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Szczegółowe

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH studia inżynierskie pierwszego stopnia

PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH studia inżynierskie pierwszego stopnia Egzamin po semestrze Kierunek: FIZYKA TECHNICZNA wybór specjalności po semestrze czas trwania: 7 semestrów profil: ogólnoakademicki PLAN STUDIÓW STACJONARNYCH studia inżynierskie pierwszego stopnia 01/015-1

Bardziej szczegółowo

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA

Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Satelity użytkowe KOSMONAUTYKA Wykład nr. 14 Wykład jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SATELITY METEOROLOGICZNE Satelita meteorologiczny jest sztucznym

Bardziej szczegółowo

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA INŻYNIERSKICH DLA KIERUNKU GÓRNICTWO I GEOLOGIA SPECJALNOŚĆ : GEOLOGIA I PROSPEKCJA ZŁÓŻ (GPZ) ECTS ROK I

PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA INŻYNIERSKICH DLA KIERUNKU GÓRNICTWO I GEOLOGIA SPECJALNOŚĆ : GEOLOGIA I PROSPEKCJA ZŁÓŻ (GPZ) ECTS ROK I PLAN STUDIÓW NIESTACJONARNYCH I STOPNIA INŻYNIERSKICH DLA KIERUNKU GÓRNICTWO I GEOLOGIA SPECJALNOŚĆ : GEOLOGIA I PROSPEKCJA ZŁÓŻ (GPZ) ECTS ROK I Semestr 1 MATEMATYKA 60 (30W + 30CA)...7 CHEMIA 60E (37W

Bardziej szczegółowo

Ruchy planet. Wykład 29 listopada 2005 roku

Ruchy planet. Wykład 29 listopada 2005 roku Ruchy planet planety wewnętrzne: Merkury, Wenus planety zewnętrzne: Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, Pluton Ruch planet wewnętrznych zachodzi w cyklu: koniunkcja dolna, elongacja wschodnia, koniunkcja

Bardziej szczegółowo

POLSKA W EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ

POLSKA W EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ POLSKA W EUROPEJSKIEJ AGENCJI KOSMICZNEJ Konkurs wiedzy kosmicznej dla młodzieży szkolnej I. ORGANIZATOR I CEL KONKURSU 1. Organizatorem Konkursu Polska w Europejskiej Agencji Kosmicznej jest: Muzeum Okręgowe

Bardziej szczegółowo

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi.

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi. ETAP II Konkurencja I Ach te definicje! (każda poprawnie ułożona definicja warta jest aż dwa punkty) Astronomia to nauka o ciałach niebieskich zajmująca się badaniem ich położenia, ruchów, odległości i

Bardziej szczegółowo

10.V Polecam - The Dark Universe by R. Kolb (Wykłady w CERN (2008))

10.V Polecam - The Dark Universe by R. Kolb (Wykłady w CERN (2008)) Wszechświat cząstek elementarnych dla przyrodników WYKŁAD 10 Maria Krawczyk, Wydział Fizyki UW Ciemny Wszechświat 10.V. 2010 Polecam - The Dark Universe by R. Kolb (Wykłady w CERN (2008)) http://indico.cern.ch/conferencedisplay.py?confid=24743

Bardziej szczegółowo

Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga

Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga Narzędzia wspierające system EGNOS Paweł Seliga 17 luty 2015 2 EGNOS Miasto, dnia 3 EGNOS - European Geostationary Navigation Overlay System Europejski system satelitarny wspomagający działanie systemów

Bardziej szczegółowo

Gwiazdy neutronowe. Michał Bejger,

Gwiazdy neutronowe. Michał Bejger, Gwiazdy neutronowe Michał Bejger, 06.04.09 Co to jest gwiazda neutronowa? To obiekt, którego jedna łyżeczka materii waży tyle ile wszyscy ludzie na Ziemi! Gwiazda neutronowa: rzędy wielkości Masa: ~1.5

Bardziej szczegółowo

Profil dyplomowania: Systemy multimedialne

Profil dyplomowania: Systemy multimedialne Profil dyplomowania: Systemy multimedialne Zespół Kierownik Katedry - prof. zw. dr hab. inż. Andrzej Czyżewski historia: 1968 początek historii budowy specjalności 1997 - Katedra Inżynierii Dźwięku 2000

Bardziej szczegółowo