Prof. dr hab. med. Piotr Podolec Klinika Chorób Serca i Naczyń Instytut Kardiologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prof. dr hab. med. Piotr Podolec Klinika Chorób Serca i Naczyń Instytut Kardiologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum"

Transkrypt

1 VII Konferencja Kraków, 15 kwiecień 2009r. Czynniki ryzyka chorób układu krąŝenia - ujednolicenie wytycznych w Polsce - Polskie Forum Chorób Układu KrąŜenia (PFP) Prof. dr hab. med. Piotr Podolec Klinika Chorób Serca i Naczyń Instytut Kardiologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

2 Główne przyczyny zgonów w Polsce Choroby układu krąŝenia 48% Nowotwory złośliwe 23% Urazy i zatrucia 7% Główny Urząd Statystyczny 2005

3 Kaskada zaburzeń układu krąŝenia Zakrzepica tętnicy wieńcowej Zawał mięśnia serca Zaburzenia rytmu Zaburzenia rytmu Przebudowa (remodeling) Niedokrwienie mięśnia sercowego (dusznica Choroba wieńcowa bolesna) Choroba wieńcowa MiaŜdŜyca MiaŜdŜyca Przerost lewej lewej komory komory Dyslipidemia Nadciśnienie Cukrzyca Palenie papierosów Otyłość + Stare czynniki ryzyka Nowe czynniki ryzyka Przebudowa (remodeling) Rozstrzeń komór serca Rozstrzeń komór serca Niewydolność serca Schyłkowa Schyłkowa niewydolność niewydolność serca serca Śmierć Dzau V i wsp. Circulation 2006; 114:

4 Ujednolicenie zasad prewencji i leczenia chorób sercowo-naczyniowych w Polsce ( ) 2009) Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (PFP) Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Towarzystwo Internistów Polskich, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, PolskieTowarzystwo Nadciśnienia Tętniczego, Polskie Towarzystwo Badań nad Miażdżycą, Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Polskie Towarzystwo Neurologiczne, Kolegium Lekarzy Rodzinnych (wrzesień 2005) www. pfp. edu. pl

5 Rada Redakcyjna PFP Przewodniczący: Prof. dr hab. med. Piotr Podolec Sekretarz: Dr n med. Grzegorz Kopeć Członkowie: Przedstawiciel PTK Prof. dr hab. med. Andrzej Pająk Przedstawiciel TIP Prof. dr hab. med. Anetta Undas Przedstawiciel PTD Dr n. med. ElŜbieta Kozek Przedstawiciel PTNT Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka Przedstawiciel PTBnM Prof. dr hab. farm. Marek Naruszewicz Przedstawiciel PTP Prof. dr hab. med. Jerzy Stańczyk Przedstawiciel PTN Prof. dr hab. med. Grzegorz Opala Przedstawiciel KLRwP Dr n. med. Maciej Godycki - Ćwirko Eksperci: Prof. dr hab. med. Wojciech Drygas, Prof. dr hab. med. Ryszard Piotrowicz, Prof. dr hab. med. Andrzej Rynkiewicz, Dr med. Tomasz Zdrojewski, dr n med. Adam Windak

6 Stare główne czynniki ryzyka chorób s-n Niemodyfikowalne czynniki ryzyka, na które nie mamy wpływu Wiek Płeć Choroby układu krąŝenia w rodzinie zawał serca, nagły zgon lub udar mózgu: u ojca lub brata przed 55. rokiem Ŝycia, u siostry lub matki przed 65. rokiem Ŝycia Modyfikowalne czynniki ryzyka Nadciśnienie tętnicze Nieprawidłowe stęŝenie cholesterolu i triglicerydów Cukrzyca Nadwaga i otyłość, nieprawidłowe odŝywianie Nadmierne spoŝycie alkoholu, palenie papierosów Mała aktywność fizyczna Stres Grypa Częstość rytmu serca

7 Strategia leczenia i prewencji ryzyko ogólne Tablica SCORE dla Polski Podręcznik Polskiego Forum Profilaktyki tom

8 Strategia leczenia i prewencji z uwzględnieniem tablic SCORE pacjent naraŝony ocena ryzyka ryzyko < 5 % ryzyko > 5 % program szkoleń leczenie kontrola kontrola Forum Profilaktyki 2006r.

9 Leczenie niefarmakologiczne Redukcja cięŝaru ciała Ograniczenie spoŝycia: alkoholu soli kuchennej tłuszczów nasyconych cholesterolu Aktywność fizyczna Odpowiednia podaŝ: potasu wapnia magnezu Zalecenia ESH/ESC 2003

10 Rozpowszechnienie wybranych czynników ryzyka s-n. w Polsce - EPIDEMIE Hipercholesterolemia Hipertriglicerydemia Nadwaga i otyłość Zespół metaboliczny Nadciśnienie tętnicze Palenie papierosów M K 67,0% 64,0% 31,0% 20,0% 71,6% 50,3% 19,5% 18,6% 42,1% 32,9% 42,0% 25,0% WOBASZ 2005

11 Epidemia nadciśnienia tętniczego (Polska) tys. udar mózgu nadciśnienie tętnicze tys. zawał serca choroba wieńcowa niewydolność serca

12 Warunek konieczny do skutecznego leczenia nadciśnienia tętniczego stanowi zmiana stylu Ŝycia. NaleŜy przestrzegać następujących zasad: zaprzestanie palenia papierosów zmniejszenie masy ciała ograniczenie spoŝycia alkoholu zwiększenie aktywności fizycznej regularny wysiłek na świeŝym powietrzu: bieganie, szybki spacer, pływanie przynajmniej minut dziennie, co najmniej 4 5 razy w tygodniu nawet niewielki, ale regularny wysiłek fizyczny moŝe obniŝyć wartość skurczowego ciśnienia tętniczego o 4 8 mmhg ograniczenie spoŝycia soli kuchennej mniej niŝ 6 g na dobę (6 g soli to jedna łyŝeczka [5 ml]) taka ilość soli występuje naturalnie w produktach spoŝywczych, nie naleŝy więc potraw dodatkowo solić zwiększenie spoŝycia warzyw i owoców oraz zmniejszenie spoŝycia tłuszczów zwierzęcych

13 Do jakich wartości należy obniżyć ciśnienie tętnicze? Ciśnienie tętnicze naleŝy obniŝyć do wartości poniŝej 140/90 mmhg. U chorych na cukrzycę lub z niewydolnością nerek oraz z licznymi innymi czynnikami ryzyka celem leczenia jest obniŝenie ciśnienia tętniczego do wartości poniŝej 130/80 mmhg.

14 Rozpowszechnienie zaburzeń lipidowych wśród dorosłych Polaków % M K 10 0 hipercholesterolemia 2 3 hipercholesterolemia ciężka hipertrójglicerydemia nmałe stęzenie HDL Hipercholesterolemia - stężenie cholesterolu całkowitego 5 mmol/l lub cholesterolu LDL 3 mol/l Hipercholesterolemia ciężka - stężenie cholesterolu całkowitego 8 mmol/l lub cholesterolu LDL 6 mol/l Hipertrójglicerydemia - stężenie trójglicerydów 1,7 mmol/l Małe stężenie HDL - mężczyźni < 1,0 mmol/l, kobiety < 1,2 mmol/l WOBASZ

15 Świadomość i skuteczność leczenia dyslipidemii wśród dorosłych Polaków WOBASZ % M 40 K niepoinformowani nieleczeni leczeni nieskutecznie leczeni skutecznie Leczeni leczeni dietą lub środkami farmakologicznymi Leczeni skutecznie leczeni u których stężenie cholesterolu całkowitego <5 mmol/l i cholesterolu LDL < 3 mmol/l

16 Postępowanie w hipercholesterolemii zalecenia szczegółowe Grupa zwiększonego ryzyka: osoby z rozpoznaną ChSN, z cukrzycą t. 2 lub t. 1; z mikroalbuminurią, osoby z cięŝką hipercholesterolemią, z ryzykiem SCORE 5% pomimo 3 miesięcznej modyfikacji stylu Ŝycia Cel: TC < 4,5 mmol/l (< 175 mg/dl) a jeśli moŝliwe < 4 mmol/l (<155 mg/dl), LDL-C < 2,5 mmol/l (<100 mg/dl) a jeśli moŝliwe <2 mmol/l (<80 mg/dl); u osób z ChSN i cukrzycą < 1,8 mmol/l (<70 mg/dl) Interwencja: niezwłoczna zmiana stylu Ŝycia oraz farmakoterapia

17 Jakie są prawidłowe wartości stężeń lipidów we krwi? StęŜenie triglicerydów nie powinno przekraczać 1,7 mmol/l, to znaczy 150 mg/dl. StęŜenie cholesterolu HDL powinno być: u męŝczyzn wyŝsze niŝ 1,0 mmol/l, czyli 40 mg/dl u kobiet wyŝsze niŝ 1,2 mmol/l, czyli <46 mg/dl

18 Jak należy leczyć zaburzenia lipidowe? Podstawowe leki stosowane w zaburzeniach lipidowych: statyny zmniejszają głównie stęŝenie cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL, a w mniejszym stopniu stęŝenie triglicerydów fibraty zmniejszają głównie stęŝenie triglicerydów oraz zwiększają stęŝenie cholesterolu HDL; w mniejszym stopniu zmniejszają stęŝenie cholesterolu całkowitego i LDL Kwasy Omega 3 (Omacor) poprawa lipidogramu, zapobieganie nagłym zgonom sercowo-naczyniowym Ezetymib zmniejsza wchłanianie cholesterolu

19 Wpływ farmakoterapii na profil lipidowy Leki LDL-C Tg HDL-C Statyny 18-55% 7-30% 5-15% Ezetymib 17-22% 4-11% 2-5% Żywice 15-30% bz/ 3-5% Fibraty 5-20% 20-50% 10-20% Kwas nikotynowy 5-25% 20-50% 15-35%

20

21 Dlaczego należy zapobiegać cukrzycy? Cukrzyca znacznie zwiększa ryzyko zachorowania i zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca i udaru mózgu. Uszkodzenie naczyń krwionośnych prowadzi do zaburzeń ukrwienia wielu narządów. Cukrzyca najczęściej uszkadza: serce (choroba niedokrwienna serca) nerki (niewydolność nerek [nefropatia]) oczy (osłabienie wzroku [retinopatia]) naczynia krwionośne (owrzodzenia kończyn dolnych) układ nerwowy (neuropatia)

22 Określenie celów leczenia i prewencji cukrzycy typu 2 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Polskiego Forum Profilaktyki /2009 HbA1c: 6,1% do 6,5% (w 2009r. 7,0% ) Glikemia na czczo i przed posiłkami w osoczu żylnym: mg/dl (3,9-6,1mmol/l) Glikemia po posiłku podczas samokontroli do 135 mg/dl (7,5mmol/l)

23 Rozpowszechnienie wybranych czynników ryzyka s-n. w Polsce - EPIDEMIE Hipercholesterolemia Hipertriglicerydemia Nadwaga i otyłość Zespół metaboliczny Nadciśnienie tętnicze Palenie papierosów M K 67,0% 64,0% 31,0% 20,0% 71,6% 50,3% 19,5% 18,6% 42,1% 32,9% 42,0% 25,0% WOBASZ 2005

24 Czy mam już nadwagę Do oceny nadwagi i otyłości moŝna się posłuŝyć wskaźnikiem BMI (wskaźnik masy ciała body mass index). Sposób obliczenia BMI przedstawia równanie: BMI = masa ciała (kg) : wzrost (m 2 )

25 Otyłość brzuszna Nie tylko ilość, ale i rozmieszczenie tkanki tłuszczowej w organizmie ma wpływ na ryzyko wystąpienia chorób układu krąŝenia. Otyłość brzuszna (centralna), polega na gromadzeniu duŝej ilości tłuszczu w okolicy brzucha. Pomiar obwodu pasa na wysokości 2,5 cm powyŝej pępka. Otyłość brzuszna: u kobiety ponad 88 cm, u męŝczyzny ponad 102 cm

26 Nieprawidłowe odżywianie

27 Jakie są najważniejsze zasady dietetyczne? Kontrola masy ciała Zwiększenie (codziennie) kilka porcji owoców i warzyw. Kontrola ogólnej ilości tłuszczów w codziennej diecie: tłuszcze nasycone (zwierzęce) naleŝy zastąpić tłuszczami jednonienasyconymi i wielonienasyconymi (roślinnymi). Warto włączyć do diety tłuste ryby morskie co najmniej 2 razy w tygodniu. Zwiększenie błonnika w diecie: groch, fasola, płatki owsiane czy soczewica. Zamiast soli naleŝy stosować zioła. Unikać nadmiernego spoŝycia cukru. Kontrolować ilość spoŝywanego alkoholu. Odpowiednia aktywność fizyczna

28 Alkohol

29 Jak alkohol wpływa na układ krążenia? Picie umiarkowanych ilości alkoholu przez osoby dorosłe w średnim wieku moŝe wpływać na zmniejszenie ryzyka zachorowania i zgonu z powodu chorób układu krąŝenia. Jednak przewlekłe spoŝywanie nadmiernych ilości alkoholu prowadzi między innymi do uzaleŝnienia i do powaŝnych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego, zwiększa umieralność i wiąŝe się z wieloma społecznymi problemami.

30 Co oznacza umiarkowane spożycie alkoholu Umiarkowane spoŝycie alkoholu oznacza: u męŝczyzn = 1 3 jednostki (10 30 gramów alkoholu) u kobiet = 1 2 jednostki (10 20 gramów alkoholu) Jak przeliczać ilość spożytego alkoholu Jedna jednostka alkoholu to: 250 ml piwa 1 lampka wina (około 150 ml) 1 kieliszek wódki (około 30 ml)

31 Palenie papierosów

32 Co grozi palaczowi? choroby układu krąŝenia: zawał serca, udar mózgu, choroba niedokrwienna kończyn dolnych nowotwory złośliwe: rak płuc, rak jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, trzustki, pęcherza moczowego i nerek choroba zakrzepowo-zatorowa choroby płuc: przewlekła obturacyjna choroba płuc POChP (rozedma i przewlekle zapalenie oskrzeli) choroba wrzodowa

33 W jakim stopniu szkodliwe jest bierne palenie? Bierne palenie, czyli przebywanie w środowisku, w którym inne osoby palą papierosy, zwiększa ryzyko choroby niedokrwiennej serca oraz zgonu z jej powodu o około 20%.

34 Aktywność fizyczna

35 Co powoduje brak aktywności fizycznej? Brak aktywności fizycznej sprzyja powstawaniu: nadciśnienia tętniczego chorobom serca i udarom mózgu cukrzycy typu 2 otyłości depresji bólom kręgosłupa i dolegliwościom stawowym

36 Jakie korzyści wynikają z aktywności fizycznej Regularna aktywność fizyczna: obniŝa ciśnienie tętnicze (skurczowe i rozkurczowe) zmniejsza masę ciała obniŝa stęŝenie złego cholesterolu LDL i zwiększa stęŝenie dobrego cholesterolu HDL zmniejsza krzepliwość krwi, zapobiega powstawaniu zakrzepów w naczyniach krwionośnych przyspiesza rozwój obocznego krąŝenia wieńcowego zmniejsza częstość bólów wieńcowych u osób chorych zmniejsza stres poprawia samopoczucie dobrze wpływa na sen poprawia nastrój

37 Jak często należy ćwiczyć? Ćwiczyć naleŝy systematycznie, co najmniej 4 5 razy w tygodniu, a nawet codziennie. Ile czasu dziennie należy ćwiczyć fizyczne Codziennie naleŝy ćwiczyć nie krócej niŝ minut. Przykładowy czasowy rozkład ćwiczeń: 5 10 minut rozgrzewka minut ćwiczenia właściwe 5 10 minut spokojne ćwiczenia

38 Jak intensywne powinny być ćwiczenia? Najkorzystniejszy dla organizmu jest wysiłek od dość lekkiego do trochę wyczerpującego. Jedną z metod określenia intensywności wysiłku jest tak zwana próba mówienia jeŝeli nie moŝna prowadzić rozmowy podczas ćwiczeń, wysiłek jest zbyt intensywny. Zalecane formy aktywności fizycznej: spacery jazda na rowerze, w tym rowerze stacjonarnym gimnastyka taniec pływanie bieganie codzienne czynności, np. wchodzenie po schodach

39 Nowe czynniki (wskaźniki) ryzyka Wytyczne Polskiego Forum Profilaktyki Markery procesu zapalnego Markery dysfunkcji śródbłonka Markery zaburzeń procesu krzepnięcia i fibrynolizy Częstość rytmu serca, Grubość kompleksu intima-media, media, Sztywność naczyń (test rozszerzalności tętnicy ramiennej), Calcium score, Grypa Czynniki genetyczne, Zanieczyszczenie powietrza, Czynniki socjo-ekonomiczne, Podręcznik PFP 2007;

40 Nowe czynniki ryzyka Wskaźniki reakcji zapalnej Ś c i a n a n a c z y n i a - ś r ó d b ł o n e k zapalenie >> nacieczenie >> blaszka >> niestabilna blaszka tłuszczowe miaŝdŝycowa miaŝdŝycowa Białko C-reaktywne (CRP CRP) (ang. C reactive proteine) Interleukiny: IL- 6, IL-10, IL-18 Czynnik martwicy guza - TNF-α (ang. tumor necrosis factor α) Rozpuszczalny ligand CD40 - scd40l (ang. soluble CD40 ligand) Metaloproteinaza-9 macierzy - MMP-9 (ang. Matrix metalloproteinase 9) Mieloperoksydaza

41 Nowe czynniki ryzyka Wskaźniki hemostatyczne Fibrynogen Czynnik krzepnięcia VII Czynnik von Willebranda vwf (ang. von Willebrand factor) Inhibitor aktywatora plazminogenu typu 1 PAI-1 (ang. plasminogen activator inhibitor 1) Aktywator plazminogenu typu tkankowego tpa - (ang. tissue plasminogen activator)

42 Nowe czynniki ryzyka Białko C-reaktywne (C-reactive protein - CRP) Wytyczne PFP: Zwiększenie stęŝenia CRP powyŝej 3 mg/dl zwiększa ryzyko incydentów sercowo- naczyniowych o około 50%. Stwierdzono teŝ związek z podwyŝszonym ryzykiem sercowo-naczyniowym innych wskaźników tej grupy m.in. interleukin: IL-6, IL-10, IL-18, czynnika martwicy guza - TNF-α, rozpuszczalnego ligandu CD40 -scd40l, metaloproteinazy-9 macierzy - MMP-9, mieloperoksydazy. Nie zaleca się oznaczania wymienionych wskaźników w celu oszacowania ryzyka sercowo- naczyniowego w praktyce klinicznej.

43 zapalenie >> nacieczenie >> blaszka >> niestabilna blaszka tłuszczowe miaŝdŝycowa miaŝdŝycowa Grubość błony wewnętrznej i środkowej tętnicy szyjnej (IMT ang. intima-media media thickness) IMT = 0,9-1,5 mm oznacza pogrubienie błony wewnętrznej i środkowej tętnicy tnicy szyjnej IMT > 1,5 mm traktuje się jako blaszkę miaŝdŝycow ycową Wytyczne PFP: Wytyczne PFP: Oceniana ultrasonograficznie IMT jest wskaźnikiem zaawansowania miaŝdŝycy i pomaga w ocenie ryzyka incydentów sercowonaczyniowych u bezobjawowych osób z umiarkowanym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

44 Nowe czynniki (wskaźniki) ryzyka Wskaźnik uwapnienia tętnic wieńcowych (ang. calcium score,, CS) Masywne zwapnienia w tętnicach wieńcowych MęŜczyzna 53l. Calcium Score dla LAD = 564

45 Nowe czynniki (wskaźniki) ryzyka Wskaźnik uwapnienia tętnic wieńcowych (ang. calcium score,, CS) Wytyczne PFP: NaleŜy rozwaŝyć oznaczanie CS tętnictnic wieńcowych u osób bezobjawowych, z umiarkowanym ryzykiem sercowo-naczyniowym naczyniowym, oszacowanym na podstawie oceny klasycznych czynników ryzyka, w celu identyfikacji grupy duŝego ryzyka incydentów wieńcowych. U osób z objawami sugerującymi chorobę wieńcow cową, u których CS tętnic tnic wieńcowych = 0 moŝna z duŝym prawdopodobie dopodobieństwem wykluczyć obecność istotnych zwęŝeń tętnic tnic wieńcowych.

46 Nowe czynniki ryzyka Częstość rytmu serca a umieralność u męŝczyzn bez ChSN (MATTIS project) Ciągły wzrost ryzyka i brak wartości progowej Częstość rytmu serca / min Wzrost spoczynkowej częstości rytmu serca zwiększa umieralność: z dowolnej przyczyny - 1,52 razy (na kaŝde dodatkowe 10 uderzeń/min > 60 u/min) z przyczyn sercowo-naczyniowych 1,63 razy z przyczyn innych niŝ sercowo-naczyniowe 1,47 razy (HR jako wskaźnik ogólnego stanu zdrowia)

47 Częstość rytmu serca - podsumowanie Istnieje silny związek częstości rytmu serca ze śmiertelnością całkowitą i/lub śmiertelnością z przyczyn krążeniowych. Wzrost spoczynkowej częstości rytmu serca o 20 uderzeń/min prowadzi do 30-50% wzrostu śmiertelności (korelacja ta jest niezależna od innych czynników ryzyka) Zmniejszenie częstości rytmu serca per se sprzyja zapobieganiu niedokrwienia serca oraz poprawie rokowania i zapobiega nagłej śmierci sercowej.

48 Dlaczego grypa jest czynnikiem ryzyka? Umieralności w XX wieku % W 1918 roku pandemia grypy hiszpanka Tex Heart Inst J 2004;31:14-21)

49 Pandemia grypy Zachorowało 25 mln osób zgony (biali męŝczyźni w roku Ŝycia) przeŝyli reinfekcja ostry zespół wieńcowy nasilona odpowiedź immunologiczna

50 Dlaczego grypa jest czynnikiem ryzyka Patomechanizm grypy i miaŝdŝycy w czasie grypy: cholesterol HDL traci swoje przeciwzapalne właściwości, zwiększona migracja makrofagów do ściany naczynia przyspiesza miaŝdŝycę i moŝe destabilizować blaszkę miaŝdŝycową. Van Lenten B, Circulation 2001;103:2283-8

51 Dlaczego grypa jest czynnikiem ryzyka Patomechanizm grypy i miaŝdŝycy ogólnoustrojowy proces zapalny bezpośrednia kolonizacja ściany naczynia aktywacja komórek prezentujących antygen miejscowa reakcja zapalna Mimikra antygenowa = podobieństwo antygenów wirusa grypy do antygenów blaszki miaŝdŝycowej Van Lenten B, Circulation 2001;103:2283-8

52 Badania kliniczno-kontrolnekontrolne Grypa Badanie Liczba badanych Metodyka Wynik Naghavi M i wsp. Circulation 2000;102: pacjentów z kolejnym zawałem 96 pacjentów po zawale (grupa kontrolna) Wywiad w kierunku szczepień p/w grypie w przeszłości Szczepienie przeciw grypie w wywiadzie niezaleŝnie od innych czynników ryzyka zmniejsza ryzyko ponownego zawału serca Lavallée P i wsp. Stroke 2002;33: pacjentów z udarem niedokrwiennym mózgu 180 osób zdrowych (grupa kontrolna) Wywiad w kierunku szczepień p/w grypie w przeszłości Szczepienie przeciw grypie w wywiadzie niezaleŝnie od innych czynników ryzyka zmniejsza ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu Siscovick DS.i wsp. Am J Epidemiol 2000;152: osoby po nagłym zatrzymaniu krąŝenia 542 osoby zdrowe (grupa kontrolna) Wywiad w kierunku szczepień p/w grypie w przeszłości Szczepienie przeciw grypie w wywiadzie niezaleŝnie od innych czynników ryzyka zmniejsza ryzyko nagłego zatrzymania krąŝenia

53 Nowe czynniki ryzyka Szczepienia przeciw grypie - wytyczne ACC/AHA 2006 IB Wytyczne PFP: Wszyscy pacjenci z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową powinni zostać zaszczepieni przeciw grypie, jeśli nie stwierdza się u nich przeciwwskazań. Szczepienie za pomocą szczepionki podawanej domięśniowo naleŝy wykonywać co roku, najlepiej przed zimowym wzrostem zachorowań na grypę.

54 Skala problemu w Polsce POLSKA W 2003r. liczba dawek szczepionki przeciw grypie ok.70/1000 osób KANADA 344/1000 KOREA 311/1000 USA 286/1000

55 Analiza zgłoszonych szczepień przeciwko grypie Poziomy procentowe wykonanych i wykazanych w sprawozdaniach rocznych MZ-54 WSS-E szczepień przeciwko grypie w latach 2006 / 2007 / 2008 % Jerzy Marciniak Solvay Pharma Polska 5,00 4,50 4,00 3,50 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0, Rok 2006 Rok 2007 Rok Rok ,67 3,34 4,01 3,38 2,51 4,21 2,50 3,58 4,47 3,90 3,39 3,02 3,29 3,86 3,77 4,33 3,60 Rok ,24 2,73 3,44 3,04 2,30 3,93 2,53 2,81 3,94 3,32 3,21 2,49 3,11 3,59 3,24 3,73 3,10 Rok ,00 2,74 3,35 3,15 2,07 3,41 2,61 2,69 3,63 3,10 3,07 2,50 2,83 3,69 3,08 3,51 3,04 województwo lubus kie podlaskie opols kie św iętokrz ysk. pom ors kie w arm.-m azur. podkarpackie lubelskie zachopom. kujaw pom po. łódzk ie m ałopolskie w ielkopolskie dolnośląskie śląsk ie m az ow ieckie total kraj

56 Przyczyny słabego rozpowszechnienia szczepień przeciw grypie w Polsce 1. Niedostateczna wiedza o powikłaniach pogrypowych 2. Niedostateczna wiedza o kosztach powikłań nie tylko w indywidualnych przypadkach, ale i dla całego kraju. 3. Lęk przed niepoŝądanymi odczynami poszczepiennymi. 4. Oczekiwanie, Ŝe szczepienie zabezpiecza nas przed wszystkimi infekcjami górnych dróg oddechowych. 5. Niedostateczna wiedza o rodzajach szczepionki. 6. Konieczność szczepień w kaŝdym sezonie epidemiologicznym. 7. Brak refundacji kosztów szczepień!!!

57 MoŜliwości zwiększenia odsetka osób zaszczepionych przeciw grypie 1. Większa akceptacja tej formy profilaktyki przez lekarzy. 2. Wprowadzenie Narodowego Programu Profilaktyki Grypy. 3. Stosowne zapisy w warunkach Polis Ubezpieczeniowych. 4. Edukacja na temat efektywności szczepień, kosztów i bezpieczeństwa stosowania szczepionek. 5. Wprowadzenie refundacji kosztów szczepienia dla niektórych grup podwyŝszonego ryzyka wystąpienia powikłań.

58

59 Wytyczne PFP Biuletyn Forum Profilaktyki I. Ocena ogólnego ryzyka wg systemu SCORE II. Znaczenie alkoholu w prewencji chorób układu krążenia III. Choroby układu krążenia u kobiet IV. Nadciśnienie tętnicze V. Cukrzyca VI. Nowe czynniki i markery ryzyka sercowo-naczyniowego VII. Otyłość VIII. Palenie papierosów IX. Żywienie X. Dyslipidemie, XI. Aktywność fizyczna,

60 Działalność wydawnicza PFP

61 PODRĘCZNIK POLSKIEGO FORUM PROFILAKTYKI tom I.

62 CZŁONKOWIE PFP: Członkowie Honorowi: Prof. dr hab. med. Michał Tendera Prezes Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego Prof. dr hab. med. Adam Torbicki Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Prof. dr hab. med. Jacek Sieradzki Prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Prof. dr hab. med. Tomasz Grodzicki Prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego Koordynator (2009): dr n med. Adam Windak Prezes Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Aktualnie działający Prezesi oraz Prezesi Elekci Towarzystw Naukowych: I. Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego II. III. IV. Towarzystwa Internistów Polskich Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego V. Polskiego Towarzystwa Badań nad MiaŜdŜycą VI. VII. Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego Polskiego Towarzystwa Neurologicznego VIII. Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Przewodniczący i Sekretarz Rady Redakcyjnej PFP: Prof. dr hab. med. Piotr Podolec, dr n med. Grzegorz Kopeć

63 Partnerzy PFP (1 (1-11) Polskie Towarzystwo Dietetyki Polskie Towarzystwo Kardio -Torakochirurgów Instytut Żywności i Żywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczygła Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Instytut Kardiologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Klinika Choroby Wieńcowej IK CMUJ Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego Ośrodek Koordynacyjny Programu Prewencji Cukrzycy typu 2 i Miażdżycy Zespół Badaczy EURO-ACTION Polska (Europejskiego Projektu na Rzecz Podniesienia Standardów Kardiologii Prewencyjnej) Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce Rada Programu POLCARD (Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego na lata ) Przewodniczący Rady - prof. dr hab. med. Grzegorz Opolski

64 Partnerzy PFP (12-22) Oficyna Wydawnicza Medicus CINDI WHO Polska (Countrywide Integrated Noncommunicable Disease Intervention) Dyrektor Programu: prof. dr hab. med. Wojciech Drygas Medycyna Praktyczna Czasopismo Lekarz Rodzinny Polska Sieć Medyczna Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 im. Marii Konopnickiej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Fundacja Instytut Aterotrombozy Klinika Kardiologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej Dziekan prof. dr hab. med. Zbigniew Gąsior Zespół Poradni Specjalistycznych Instytutu Kardiologii w Warszawie

65 Partnerzy PFP (23-35) Miesięcznik Terapia Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej Międzyuczelniane Centrum Kardiologiczne w Gdańsku Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie Polskie Towarzystwo Lekarskie Wydawnictwo Via Medica Sp. Z. O.O Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Katowice Katedra i Zakład Bromatologii Akademii Medycznej we Wrocławiu Zakład Profilaktyki Chorób Układu Krążenia Instytut Zdrowia Publicznego Wydział Nauk o Zdrowiu Akademii Świętokrzyskiej w Kielcach Centrum Leczniczo-Rehabilitacyjne i Medycyny Pracy ATTIS. Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej TERMEDIA SP. Z.O.O.

66 Partnerzy PFP (36-39) Gazeta Kuracjusza (Miesięcznik Sanitarno- Uzdrowiskowy - Lek. med. Magdalena Lepiarczyk) Caritas Archidiecezji Krakowskiej Dyrektor ks. mgr Bogdan Kordula Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny - Poradnia Kardiologiczna w Warszawie Mirosława Sielska - Wojtaszek Polskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci - Grupa Robocza ds. Zespołu Metabolicznego Przewodniczący - Doc. dr hab. Piotr Socha

67 Partnerzy PFP (40-43) Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Dziekan Wydziału Farmaceutycznego, Prof. Dr hab. med. Kazimierz Gąsiorowski Instytut Witalności Żywienie i Dietetyka Mgr inż. Anna Karwańska Stowarzyszenie - Dziennikarski Klub Promocji Zdrowia Prezes Jadwiga Kamińska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Poradnia Rodzinna Tomaszów Lubelski Z-ca Dyrektora ds. Zarządzania Henryk Dolanowski

68 : ponad 120 współpracowników PFP 2005 Serdeczne podziękowania

69 Terapia skojarzona: statyna i kwasy tłuszczowe omega-3 Badanie COMBO (COMBination of prescription Omega-3 with Simvastatin) 254 pacjentów z hipertriglicerydemią (Tg mg/dl, LDL-C < 110% wartości docelowej) 8 tyg leczenia simwastatyną 40 mg/d + 8 tygodni terapii skojarzonej z kwasami omega 3 lub placebo lipidy Simwastatyna 40 mg/d + Simwastatyna 40 mg/d Estry kwasów tłuszczowych omega-3 4 g/d + Placebo niehdl -9,0% -2,2% Tg -29,5% -6,3% LDL-C -27,5% -7,2% HDL-C + 3,4% -1,2%

70 Terapia skojarzona: statyna + kwasy tłuszczowe omega-3 Badanie JELIS (Japan EPA Lipid Intervention Study) pacjentów ze stężeniem cholesterolu całkowitego 6,5 mmol/l zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej statynę lub statynę z kwasem eikozapentaenowym (EPA) w dawce, wyniki leczenia oceniano po 5 latach Punkt końcowy Statyna + EPA Statyna + placebo LDL-C - 25% -25% Duże zdarzenia sercowonaczyniowe 2,8% 3,5%

71 Terapia skojarzona: Simwastatyna + fenofibrat (SAFARI) 12-tygodniowe, randomizowane, prowadzone metodą podwójnie ślepej próby badanie na grupie 618 pacjentów ze złożoną hiperlipidemią (TG mg/dl, LDL-cholesterol > 130 mg/dl) % zmiana w stosunku do wartości wyjściowych Simwastatyna 20 mg (n = 207) Simwastatyna 20 mg + fenofibrat 160 mg (n = 411) * * * 9.7 * p < LDL-C -49.1* VLDL-C Nie-HDL-C -43 * TG HDL-C Grundy et al. Am J Cardiol 2005;95:462-8.

72 Leczenie skojarzone: fibrat + statyna (możliwe powikłania, zalecenia) Większość zgłoszonych przypadków klinicznie istotnego zapalenia mięśni czy rabdomiolizy przy leczeniu skojarzonym statyną i fibratem wystąpiło w określonych sytuacjach i w większości przy stosowaniu gemfibrozilu Zalecenia mające na celu zmniejszenie ryzyka wystąpienia zapalenia mięśni: Stosuj niŝsze dawki statyn Unikaj w przypadku niewydolności nerek Unikaj jednoczesnego stosowania z następującymi lekami: Cyklosporyna, werapamil, itrakonazol, ketokonazol, nefazodon, erytromycyna, klarytromycyna, inhibitory proteazy, amiodaron Stosuj ostroŝnie u osób w wieku > 70 lat, szczególnie kobiet Nie uŝywaj gemfibrozilu

73 Leczenie farmakologiczne nadciśnienia tętniczego Skuteczne leki przeciwnadciśnieniowe muszą spełniać trzy podstawowe warunki: obniŝać ciśnienie tętnicze zmniejszać ryzyko wystąpienia chorób układu krąŝenia oraz ryzyko zgonu z ich powodu powinny być bezpieczne Obecnie 5 grup leków spełnia wymienione kryteria. leki moczopędne (diuretyki) beta-blokery inhibitory konwertazy angiotensyny antagoniści wapnia antagoniści angiotensyny II

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować. Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17

Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować. Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17 Farmakoterapia prewencyjna czy warto stosować Jadwiga Rogało-Szewczyk GRK 2014-09-17 Farmakoterapia prewencyjna Jest obok zmiany stylu życia podstawową metodą prewencji chorób sercowonaczyniowych (ChSN)

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia chorób serca i naczyń

Epidemiologia chorób serca i naczyń Warszawa, 8.10.2007 Epidemiologia chorób serca i naczyń Codziennie w Polsce, na choroby układu sercowo-naczyniowego umiera średnio 476 osób. Co prawda w latach 90. udało się zahamować bardzo duży wzrost

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012

Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Nowe wytyczne ESC/PTK w kardiologii Profilaktyka chorób układu krążenia - nowości zawarte w wytycznych ESC 2012 Przemysław Trzeciak Częstochowa 11.12.2012 Umieralność z powodu chorób ukł. krążenia w latach

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne leczenie hipolipemizujące zgodne z zaleceniami ESC, część II

Nowoczesne leczenie hipolipemizujące zgodne z zaleceniami ESC, część II Nowoczesne leczenie hipolipemizujące zgodne z zaleceniami ESC, część II leczenie hipolipemizujące, esc, Łukasz Kołtowski Maciej Bartoszek, Łukasz Kołtowski I Katedra i Klinika Kardiologii Warszawskiego

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia

Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia Czynniki ryzyka w chorobach układu krążenia mgr Anna Śliwka Projekt Twoje SERCE Twoim ŻYCIEM jest współfinansowany ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 oraz środków budżetu państwa w

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE - CO KAśDY PACJENT POWINIEN WIEDZIEĆ

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE - CO KAśDY PACJENT POWINIEN WIEDZIEĆ Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej im. dr Janusza Daaba NADCIŚNIENIE TĘTNICZE - CO KAśDY PACJENT POWINIEN WIEDZIEĆ Projekt Edukacji Pacjentów realizowany w ramach systemu jakości

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Cholesterol. Co powinieneś wiedzieć. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Cholesterol Co powinieneś wiedzieć Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Wstęp Cholesterol jest substancją, której organizm potrzebuje do produkcji hormonów, witaminy D oraz przemian tłuszczów w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze

Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Niewydolność serca Nadciśnienie tętnicze Choroba niedokrwienna serca zapotrzebowanie na O2 > moŝliwości podaŝy O2 niedotlenienie upośledzenie czynności mięśnia sercowego przemijające trwałe

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalny Program Przeciwnowotworowej Edukacji MłodzieŜy Szkół Ponadgimnazjalnych Celem programu

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko

Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Nadciśnienie Tętnicze Lek. Zbigniew Gugnowski Konsultant Wojewódzki w Dziedzinie Medycyny Rodzinnej NZOZ Poradnia Lekarzy Medycyny Rodzinnej Giżycko Definicja Nadciśnienie tętnicze, choroba nadciśnieniowa,

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

FORUM. Konsensus Rady Redakcyjnej Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczący oceny ryzyka sercowo-naczyniowego

FORUM. Konsensus Rady Redakcyjnej Polskiego Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia dotyczący oceny ryzyka sercowo-naczyniowego Członkowie PFP Polskie Forum Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (PFP) ISSN 1734-9591 WYDANIE DLA LEKARZY NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Kolegium Redakcyjne Redaktor Naczelny: dr hab. n. med. Piotr Podolec Sekretarz:

Bardziej szczegółowo

Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek

Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek 1 Klasyfikacja dyslipidemii 2 1. Hipercholesterolemia a) pierwotna (najczęściej uwarunkowana genetycznie) hipercholesterolemia rodzinna rodzinny

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Nowoczesny program prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca z zastosowaniem innowacyjnych metod diagnostycznych

Nowoczesny program prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca z zastosowaniem innowacyjnych metod diagnostycznych Nowoczesny program prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca z zastosowaniem innowacyjnych metod diagnostycznych Dr med. Mieczysław Pasowicz Rozpowszechnienie czynników w ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Bardziej szczegółowo

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA

David Levy. P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA David Levy m d P raktyczna OPIEKA DIABETOLOGICZNA Redakcja naukowa tłumaczenia prof. dr hab. n. med. W ALDEM AR KARNAFEL Z języka angielskiego tłumaczyła dr

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca co powinniśmy wiedzieć Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, której głównym objawem jest podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan taki

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PIERWOTNEJ PREWENCJI CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Wstęp

AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PIERWOTNEJ PREWENCJI CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK. Wstęp AKTYWNOŚĆ RUCHOWA W PIERWOTNEJ PREWENCJI CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Wstęp Systematyczna aktywność ruchowa zmniejsza umieralność z powodu chorób sercowonaczyniowych

Bardziej szczegółowo

Program zdrowotny w zakresie prewencji i wykrywania chorób układu krąŝenia w populacji mieszkańców województwa małopolskiego ze szczególnym

Program zdrowotny w zakresie prewencji i wykrywania chorób układu krąŝenia w populacji mieszkańców województwa małopolskiego ze szczególnym Program zdrowotny w zakresie prewencji i wykrywania chorób układu krąŝenia w populacji mieszkańców województwa małopolskiego ze szczególnym uwzględnieniem mieszkańców Miasta Krakowa. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik

Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań. Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Miejsce Centrum Konferencyjne Adam s Konferencje ul. Matejki 62, 60-771 Poznań Przewodnicząca komitetu naukowego prof. dr hab. Danuta Pupek-Musialik Patronat Rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu prof.

Bardziej szczegółowo

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

Ciśnienie tętnicze klucz do zdrowego serca. ciśnienia tętniczego składa się z dwóch odczytów ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Świadomość naszego zdrowia to oprócz odczuwania dolegliwości, wiedza na temat podstawowych parametrów pozwalających ocenić, czy nasz organizm funkcjonuje prawidłowo. Zapoznaj się z nimi i regularnie kontroluj

Bardziej szczegółowo

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.

Wymienniki dietetyczne w cukrzycy. Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06. Wymienniki dietetyczne w cukrzycy Dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Zakład Dietetyki Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie 20.06.2012 Zalecenia szczegółowe - węglowodany: 40 50% wartości energetycznej

Bardziej szczegółowo

Dyslipidemie. 1. Hipercholesterolemia

Dyslipidemie. 1. Hipercholesterolemia Dyslipidemie Dyslipidemia to stan, w którym stężenia lipidów i lipoprotein w osoczu nie odpowiadają wartościom uznanym za prawidłowe, a te zależą od całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego u pacjenta niżej.

Bardziej szczegółowo

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski

Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski Skuteczność leczenia hipercholesterolemii u osób wysokiego ryzyka sercowonaczyniowego w XX i XXI wieku. Czy leczymy coraz lepiej? Piotr Jankowski I Klinika Kardiologii i Nadciśnienia Tętniczego IK CMUJ

Bardziej szczegółowo

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE w POZ Wielkopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia przypomina, iż w ramach praktyki lekarza POZ realizowane są następujące programy: 1. Program profilaktyki

Bardziej szczegółowo

Krakowski program prewencji choroby niedokrwiennej serca przy zastosowaniu nowoczesnych metod diagnostycznych. Dr n. med. Mieczysław Pasowicz

Krakowski program prewencji choroby niedokrwiennej serca przy zastosowaniu nowoczesnych metod diagnostycznych. Dr n. med. Mieczysław Pasowicz Krakowski program prewencji choroby niedokrwiennej serca przy zastosowaniu nowoczesnych metod diagnostycznych Dr n. med. Mieczysław Pasowicz Rozpowszechnienie czynników w ryzyka chorób b sercowo- naczyniowych

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

Leczenie hipolipemizujące

Leczenie hipolipemizujące Leczenie hipolipemizujące http://www.miasto.zgierz.pl/gim1/serwis/k onkurs2/zdrowie/wplyw/3_dzial_kon.htm Magdalena Zemlak Gastroenterologiczne Koło Naukowe przy Katedrze i Klinice Gastroenterologii i

Bardziej szczegółowo

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland

Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Cardiovascular risk factors in young adult population in rural area in north-eastern Poland Czynniki ryzyka rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego u młodych osób dorosłych w środowisku wiejskim w północnowschodniej

Bardziej szczegółowo

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa)

I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) Spis treści 1. Wprowadzenie 13 Wstęp do wydania II 16 I. Cukrzycowa choroba nerek (nefropatia cukrzycowa) 2. Podstawowa charakterystyka struktury i czynności nerek 21 3. Czynniki wpływające na rozwój uszkodzenia

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej

VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2 Podsumowanie Planu Zarządzania Ryzykiem przeznaczone do wiadomości publicznej VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Nie dotyczy ogólnych zastosowań. VI.2.2 Podsumowanie korzyści wynikających

Bardziej szczegółowo

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego

Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Prewencja wtórna po OZW-co możemy poprawić? Prof. Janina Stępińska Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego Innowacje w kardiologii, Warszawa, 17 maja 2012 Potencjalny konflikt interesów NIE ZGŁASZAM

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA CHOREGO PO UDARZE MÓZGU

EDUKACJA CHOREGO PO UDARZE MÓZGU EDUKACJA CHOREGO PO UDARZE MÓZGU Wystąpienie powaŝnych, często zagraŝających Ŝyciu objawów udaru mózgu jest niespodziewane zarówno dla chorego, jak i dla jego rodziny. Najczęściej występuje nagły deficyt

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii

Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii Prof. dr hab. med. Marianna Janion Konsultant wojewódzki w dziedzinie kardiologii Wydział Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Jana

Bardziej szczegółowo

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności.

Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Zdrowy tryb życia Zdrowie stan pełnego fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu, a nie tylko całkowity brak choroby czy niepełnosprawności. Wyróżnia się: Zdrowie fizyczne prawidłowe funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Cukrzyca, a nadciśnienie tętnicze CZYM JEST NADCIŚNIENIE TĘTNICZE Nadciśnienie tętnicze jest chorobą układu krążenia, która charakteryzuje się stale lub okresowo

Bardziej szczegółowo

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności

prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności prof. Krzysztof Krygier Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Technologów Żywności Motto: Prawidłowe żywienie jest konieczne nie tylko dlatego, aby zapobiec chorobom, ale

Bardziej szczegółowo

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Klasyczne (tradycyjne) i nowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych Zasadnicze znaczenie dla opanowania epidemii chorób układu krążenia jest modyfikacja czynników ryzyka rozwoju miażdżycy tętnic

Bardziej szczegółowo

Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej

Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej Normalizacja wyrównania metabolicznego 63 8 Leczenie ogólnoustrojowe u pacjentów z zespołem stopy cukrzycowej Beata Mrozikiewicz-Rakowska, Waldemar Karnafel Powstanie zespołu stopy cukrzycowej (ZSC) jest

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA

PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA PROFILAKTYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA WPŁYW STYLU ŻYCIA NA ROZWÓJ CHORÓB SERCA Dr Radosław Sierpiński Instytut Kardiologii w Warszawie WARSZAWA 25.08.2015 PODSTAWOWE CHOROBY SERCA Niewydolność serca Choroba

Bardziej szczegółowo

stosowaniem używek, takich jak palenie papierosów i spożywanie alkoholu

stosowaniem używek, takich jak palenie papierosów i spożywanie alkoholu www.lipidogram.pl Szanowny Panie / Szanowna Pani Przeprowadzone badanie profilaktyczne Lipidogram2006 wykazało, że może znajdować się Pan / Pani w grupie osób o podwyższonym ryzyku wystąpienia chorób układu

Bardziej szczegółowo

SANPROBI Super Formula

SANPROBI Super Formula SUPLEMENT DIETY SANPROBI Super Formula Unikalna formuła siedmiu żywych szczepów probiotycznych i dwóch prebiotyków Zdrowie i sylwetka a w super formie Zaburzenia metaboliczne stanowią istotny problem medyczny

Bardziej szczegółowo

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM

CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM CHOLESTEROL NA CENZUROWANYM Wszyscy doskonale wiemy, że utrzymanie prawidłowej i pełnowartościowej diety u osób przewlekle dializowanych i po przeszczepie nerki jest rzeczą bardzo ważną, ale również niezmiernie

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii

Śląskie Centrum Chorób Serca. Cukrzyca. Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Śląskie Centrum Chorób Serca Cukrzyca Krzysztof Strojek Konsultant Krajowy w dziedzinie diabetologii Warszawa 26.11.2014 Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia Neuropatia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 LUCYNA NAROJEK C iągłość i zmiana w postępowaniu dietetycznym w wybranych schorzeniach Wydawnictwo SGGW Spis treści Wstęp... 7 1. Dieta w cukrzycy... 9 Era przedinsulinowa... 9 Ograniczenie węglowodanów

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 184/2015 z dnia 30 października 2015 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 2009 roku

SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 2009 roku SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 2009 roku 39 CZWARTEK SOBOTA, 5 WRZEŚNIA 8.30 11.50 SALA A 8.30 11.00 WALNE ZEBRANIE CZŁONKÓW PTMR SALA C SALA A Kardiologia dr n. med. Adam Windak prof. dr hab. n. med. Janusz Siebert

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku

Otyłość i choroby nerek. groźny problem XXI wieku Otyłość i choroby nerek groźny problem XXI wieku Dr Lucyna Kozłowska SGGW, Wydział Nauk o śywieniu Człowieka i Konsumpcji Katedra Dietetyki e-mail: lucyna_kozlowska@sggw.pl Nadwaga + otyłość 25% 27% Nadwaga

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń lipidowych u kobiet w ciąży. Czy możemy być skuteczni? Prof. dr hab. med. Barbara Cybulska

Leczenie zaburzeń lipidowych u kobiet w ciąży. Czy możemy być skuteczni? Prof. dr hab. med. Barbara Cybulska Leczenie zaburzeń lipidowych u kobiet w ciąży. Czy możemy być skuteczni? Prof. dr hab. med. Barbara Cybulska Fizjologiczne zmiany stężenia lipidów w ciąży TG, TC i LDL-C na początku ciąży (najniższe wartości

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

pod redakcją prof. dr. hab. med. Piotra Podolca dr. med. Grzegorza Kopcia

pod redakcją prof. dr. hab. med. Piotra Podolca dr. med. Grzegorza Kopcia LEPIEJ ZAPOBIEGAĆ NIŻ LECZYĆ Miniencyklopedia profilaktyki chorób układu krążenia pod redakcją prof. dr. hab. med. Piotra Podolca dr. med. Grzegorza Kopcia Zalecenia przedstawione w opracowaniu oparto

Bardziej szczegółowo

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6)

Trienyl. - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Trienyl - kwas alfa-iinolenowy (C 18:3) - kwas eikozapentaenowy (EPA, C 20:3) - kwas dokozaheksaenowy (DCHA, C 22:6) Stosowany w leczeniu przeciwmiażdżycowym i w profilaktyce chorób naczyniowych serca

Bardziej szczegółowo

Klinika Kardiologii, Katedra Kardiologii i Kardiochirurgii Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Dyslipidemie

Klinika Kardiologii, Katedra Kardiologii i Kardiochirurgii Uniwersytet Medyczny w Łodzi. Dyslipidemie Dyslipidemie Dr hab. med. prof. nadzw. Małgorzata Lelonek FESC 1 Klasyfikacja kliniczna dyslipidemii 2 1. Hipercholesterolemia a) pierwotna (uwarunkowana genetycznie) hipercholesterolemia rodzinna rodzinny

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 108/2014 z dnia 16 czerwca 2014 r. o projekcie programu Wczesne wykrywanie i profilaktyka chorób układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2

PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Załącznik Nr 1 do Umowy Nr z dnia PROGRAM ZAPOBIEGANIA I WCZESNEGO WYKRYWANIA CUKRZYCY TYPU 2 Łódź, listopad 2009 rok Podstawa prawna: Art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 roku o zakładach

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 50% pacjentów z chorobą onkologiczną nie uczestniczy w żadnej formie poradnictwa dietetycznego 20-50% sięga

Bardziej szczegółowo