Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej. Leszek Pająk PAN Kraków

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej. Leszek Pająk PAN Kraków"

Transkrypt

1 Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej Leszek Pająk PAN Kraków III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

2 46 III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina 2012

3 Adaptacja technologii wykorzystywanych w geotermii dla potrzeb energetyki zawodowej Leszek Pająk Pracownia Odnawialnych Źródeł Energii Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk ul. Wybickiego 7, Kraków W skali światowej wykorzystanie zasobów energii geotermalnej prowadzi się na dwa sposoby: poprzez wykorzystanie bezpośrednie i pośrednie. Eksploatacja pośrednia polega na konwersji energii geotermalnej w energię elektryczną. Eksploatacja bezpośrednia polega na wykorzystaniu zasobów energii geotermalnej w ciepłownictwie, rolnictwie, balneologii - wszędzie tam gdzie wykorzystuje się energię cieplną lub właściwości płynów geotermalnych. Eksploatacja energii geotermalnej w Polsce, według przyjętej nomenklatury, ogranicza się do wykorzystania bezpośredniego. Na rys. 1 przedstawiono lokalizację działających w Polsce instalacji wykorzystujących zasoby energii geotermalnej, w tabeli 1 podano natomiast najistotniejsze parametry tych instalacji. Od roku 2009, dla którego aktualne są dane przedstawione na rys. i w tabeli 1, uruchomiono nowe instalacje. Skupiają się one na wykorzystaniu energii i wód geotermalnych w balneologii i rekreacji. Parametry robocze nowouruchomionych instalacji zawierają się w zestawionym w tabeli 1 przedziale zmienności (nie przekraczając wydajności i temperatur zestawionych w tabeli 1). Wykorzystanie zasobów energii geotermalnej w sposób pośredni wymaga odpowiednio wysokiej temperatury płynu na głowicy otworów produkcyjnych lub zastosowania odpowiednich technologii - będących w stanie wytwarzać energię elektryczną ze stosunkowo niskich temperatur. Wytwarzanie energii elektrycznej przez turbiny wodne wymaga temperatury powyżej 150 C. Temperaturę przy której wytwarzać można energię elektryczną znacząco można obniżyć wykorzystując siłownie binarne. Siłownia binarna to system produkujący energię elektryczną, działający dzięki wykorzystaniu dwóch różnych płynów oddzielonych od siebie hydraulicznie (nie mieszających się). Płyn dostarczający energię cechuje się wyższą temperaturą parowania (przy określonym ciśnieniu) niż płyn roboczy napędzający turbinę. Turbina napędza wał generatora produkującego energię elektryczną. Podobną definicję siłowni binarnej podaje również literatura, np.: (Cleveland i Morris 2006). III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

4 Rys. 1. Wykorzystanie zasobów energii geotermalnej w Polsce, stan na rok 2009 (Bujakowski 2010) Termin siłownia binarna często wiązany jest z energią geotermalną, wynika to ze stosowania jako medium grzewczego płynów geotermalnych o temperaturze za niskiej by napędzać klasyczną turbinę parową. Wyobrazić sobie można również układ pracujący na bazie schematu siłowni binarnej, a wykorzystujący inne niż geotermia źródła energii (Obrenberger i inni 2002 i 2003) - w tym energię pochodzącą z paliw konwencjonalnych lub biomasy (rys. 2) (Baradziej i Pająk 2004a i 2004b). 48 III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

5 Tabela 1. Główne parametry energetyczne instalacji geotermalnych, balneologicznych i pomp ciepła w Polsce (Bujakowski 2010) Lokalizacja instalacji Zasoby eksploatacyjne Temperatura o C Moc zainstalowana całkowita /z geotermii (wartości oszacowane) MW t Pobór wód m 3 /rok / m 3 /godz Grupa I - Instalacje ciepłownicze - wykorzystujące wody termalne (o temp. >25 o C) 1. Mszczonów / / / Podhale Bańska Niżna / / / Podhale Zakopane Antałówka ,5 2.6 / / / 21 Produkcja energii Całkowita /z geotermii (wartości TJ/rok) 4. Podhale Zakopane Szymoszkowa / 1.2 b.d 8 / 8 5. Podhale Bukowina Tatrzańska 40 64,5 2.41/ / / Pyrzyce / / / Stargard Szczeciński / / / Uniejów / / / 8.5 Razem / / Grupa II - Instalacje geotermalne w zakładach balneologicznych 1. Ciechocinek / / / Cieplice 56, / / / Duszniki 107, / / / Grudziądz-Marusza / / / Lądek 59, / / / Lubatówka / / / Rabka Zdrój / / / Ustroń 2, / / / 0.1 Razem / / 38.5 Grupa III Instalacje pomp ciepła wykorzystujące ciepło wód gruntowych i gruntu (o temp. <25 o C) Pompy ciepła (ok ) 7-25 >100 / >68 >625 / > 450 Razem >100 / >68 >625 / > 450 SUMA WSZYSTKICH INSTALACJI > / > > / > Światowe doświadczenia dotyczące wykorzystania siłowni binarnych są już dość duże. W publikacji (Kaczmarczyk 2009) dokonano przeglądu wybranych instalacji siłowni binarnych wykorzystujących jako źródło energii wody geotermalne o temperaturze poniżej 150 C. Z publikacji wynika, że instalacją produkującą energię elektryczną z wód o najniższej III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

6 Rys. 2. Schemat elektrociepłowni binarnej współpracującej ze źródłem energii w postaci kotła (Baradziej i Pająk 2004a) temperaturze jest instalacja zlokalizowana w Chena Hot Springs na Alasce. Produkuje ona energię elektryczną z wód o temperaturze 74 C, przy wydajności 32 m 3 /h. Osiąga ona moc elektryczną brutto 400 kw. Literatura (Erkan 2008) wspomina o możliwości produkcji energii elektrycznej przy wykorzystaniu siłowni binarnej z płynów geotermalnych o temperaturze 57 C, informacja ta nie dotyczy jednak instalacji działającej lecz inwestycji znajdującej się w sferze rozważań projektowych. Tabela 2 zestawia najbardziej istotne parametry eksploatacyjne siłowni binarnych. Z danych zestawionych w tabeli 2 wynika, że jeżeli chodzi o geotermalne elektrownie binarne to w rozwiązaniach praktycznych, stosowane są dwie technologie: ORC (ang. Organic Rankine Cycle) i Kalina. Technologia ORC jest zdecydowanie bardziej rozpowszechniona. Z dostępnych materiałów literaturowych wynika, że obecnie na Świecie działają tylko dwie słownie geotermalne wykorzystujące system Kalina (Sirko Ogriseck 2009) - reszta to siłownie ORC. Ogólna liczba działających siłowni wykorzystujących system Kalina szacowana jest na 5 sztuk (Ogriseck 2009). Wymagany poziom nakładów inwestycyjnych dla instalacji o mocy elektrycznej poniżej 500 kw szacowany jest na ok. 2 do 3 tys Euro/kW el (Ogriseck 2009) (wskaźnik dotyczy tylko instalacji powierzchniowej z wyłączeniem części geotermalnej). Według danych 50 III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

7 Rys. 3. Zdjęcie archiwalne pierwszej binarnej siłowni geotermalnej uruchomionej w miejscowości Paratunka na Kamczatce w 1967 roku (Lund 2004) literaturowych (Ogriseck 2009) nakłady inwestycyjne na realizację siłowni binarnej pracującej w obiegu Kalina mniej więcej zrównują się z nakładami ponoszonymi na siłownię konwencjonalną jeżeli moc elektryczna instalacji przekracza 6 MW. Pierwszą siłownię binarną (rys. 3) uruchomili Rosjanie na Kamczatce w 1967 roku (Lund 2004), miała ona moc elektryczną 680 kw i produkowała energię z wód o temperaturze 81 C. Pracowała ona w oparciu o technologię ORC (Orgranic Rankine Cycle) wykorzystując czynnik roboczy R-12 (freon o nazwie dichlorodifluorometan). Tabela 2. Zestawienie parametrów wybranych geotermalnych instalacji binarnych działających na Świecie (na podstawie Kaczmarczyk 2009) Parametr Jednostka miary Altheim Bad- Blumau Lokalizacja elektrowni Hussavik Neustad- Glewe Unterhaching Chena Hot Springs, Alaska Temperatura wody geotermalnej C Strumień wody geotermalnej m 3 /h Moc elektryczna MW 0,5 0,18 1,6 0,21 3,36 0,4 Moc cieplna MW 9 5, Stosowana technologia Rodzaj niskotemperaturoweg o źródła energii Temperatura niskotemperaturoweg o źródła energii C ORC ORC Kalina ORC Kalina ORC woda z górskieg o potoku 10 (podgrzew do 18 C) Chłodnie wentylato rowe woda z górskiego potoku Chłodnie wentylatoro we Chłodnie wentylato rowe Woda z rzeki ~10 5 ~10 ~10 4 Podstawowa praktyczna różnica pomiędzy technologiami polega na sposobie realizacji procesów generujących siłę napędową dla wytwarzania energii elektrycznej - czyli wytworzenia różnicy ciśnień, która powoduje przepływ czynnika roboczego napędzającego III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

8 turbinę. W przypadku technologii ORC parowanie i skraplanie czynnika roboczego przebiega izotermicznie i izobarycznie. Cykl Kalina wykorzystuje mieszaninę dwóch substancji: wody i amoniaku. Dzięki własnościom tego roztworu możliwe jest nieizotermiczne parowanie i skraplanie, a co dla siłowni geotermalnej ważniejsze możliwe jest znaczne obniżenie temperatury parowania czynnika roboczego i zbliżenie jej do temperatury czynnika napędowego na wyjściu z parowacza.. Siłownie binarne mogą być uzupełnieniem konwencjonalnych siłowni parowych, rozwiązanie takie stosowane jest już dzisiaj w siłowniach geotermalnych pracujących na wysokotemperaturowych złożach geotermalnych. Pozwala to podnieść sprawność siłowni parowych o rząd kilku procent. Przykładem takiego rozwiązania jest siłownia Svartsengi na Islandii - schemat jej działania przedstawia rys. 4. Rys 4. Schemat działania siłowni geotermalnej Svartsengi na Islandii (Thorolfsson 2005) Powszechniej w Polce znane jest wykorzystanie energii geotermalnej w ciepłownictwie, z tabeli 1 wynika, że w 2009 roku działało 5 instalacji wykorzystujących właśnie w ten sposób zasoby energii geotermalnej: Zakopane, Pyrzyce, Stargard Szczeciński, Mszczonów i Uniejów. Z punktu widzenia możliwości współpracy ciepłowni geotermalnej z istniejącą siecią i podłączonymi do niej odbiorcami niekorzystne jest łączenie jej z siecią dystrybucyjną zaprojektowaną dla wysokich parametrów. Znacząco redukuje to możliwość pracy geotermalnego źródła energii, któro ma ściśle określoną maksymalną temperaturę roboczą 52 III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

9 (wynikającą z parametrów złożowych). Wpływ temperatur projektowych na możliwość współpracy źródła z siecią i instalacjami odbiorcy zaprezentowano na rys. 5 Rys. 5. Wydzielenie możliwych trybów pracy źródła energii współpracującego z odbiorcą (lub systemem dystrybucji energii) charakteryzującym się wymaganą temperaturą zasilania i osiąganą temperaturę powrotu Wymagana temperatura zasilania i osiągana temperatura powrotu systemu dystrybucji energii powinna być możliwie niska jeżeli chcemy wykorzystać geotermalne źródło energii efektywnie. Oczywiście kluczem do odpowiedniego jej określenia winny być pełne obliczenia ekonomiczne uwzględniające: poziom nakładów inwestycyjnych, redukcję opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, redukcję kosztów zakupu nośników energii i ewentualne przychody z tytułu sprzedaży energii objętej certyfikacją (na dzień dzisiejszy dotyczy to raczej energii elektrycznej). Podsumowanie Zaprezentowane doświadczenia oraz przegląd instalacji i technologii stosowanych w geotermii pozwala zauważyć, że geotermia zaadaptowała dla praktycznego wykorzystania dostępne technologie z dziedziny elektroenergetyki i ciepłownictwa charakterystyczne dla III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

10 niskich temperatur roboczych. Wykorzystanie tych technologii zazwyczaj wiąże się z niższą sprawnością energetyczną i podwyższonymi nakładami inwestycyjnymi ale bazuje na źródle energii nie wymagającym konsumpcji nośników energii, albo konsumpcję znacząco redukuje. Niektóre z omawianych technologii rozwinęły się intensywniej osiągając wysoki poziom zawansowania i obniżyły wymagany poziom nakładów inwestycyjnych właśnie dzięki geotermii - przykładem są chociażby omówione siłownie binarne. Geotermia ma swój wkład w rozwój technologii pomp ciepła. Adaptacja urządzeń i technologii stosowanych w geotermii jest możliwa również w energetyce zawodowej. Wymaga to jednak pewnych technicznych zabiegów adaptacyjnych. W przypadku ciepłownictwa zabiegi te winny zmierzać głównie do obniżenia wymaganej temperatury zasilania. W przypadku wytwarzania energii elektrycznej wymagana jest rozbudowa istniejących układów, dzięki temu można liczyć na wzrost sprawności konwersji energii chemicznej paliwa w finalną energię elektryczną rzędu kilku procent. Opłacalność adaptacji konkretnych rozwiązań wymaga, zarówno w ciepłownictwie jaki i wytwarzaniu energii elektrycznej, rzetelnych analiz obejmujących wszystkie aspekty techniczne i ekonomiczne w długoterminowym przedziale czasu (uwzględniając stały wzrost cen konwencjonalnych nośników energii). Literatura: 1. Baradziej T., Pająk L., 2004a. Nowe technologie do skojarzonego wytwarzania energii cieplnej i elektrycznej z wykorzystaniem biomasy dla potrzeb energetyki rozproszonej. Technika Poszukiwań Geologicznych Geosynoptyka i Geotermia nr 1-2/2004. strony: Baradziej T., Pająk L., 2004b. Wstępna analiza ekonomiczna opłacalności wykorzystania instalacji do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej z wykorzystaniem biomasy. Technika Poszukiwań Geologicznych Geosynoptyka i Geotermia nr 4/2004. strony: Bujakowski W., Wykorzystanie wód termalnych w Polsce (stan na rok 2009). Przegląd geologiczny tom 58, nr 7 (lipiec)/2010, strony Cleveland C.J., Morris Ch., Dictionary of Energy. Elsevier 5. Erkan K., Holdmann G., Benoit W., Blackwell D. Understanding the Chena Hot Springs, Alaska, geothermal system using temperature and pressure data from exploration boreholes. Geothermics 37 (2008). Strony III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

11 6. Kaczmarczyk M. Przegląd instalacji binarnych na świecie wykorzystujących wody geotermalne o temperaturze poniżej 150 C. Technika Poszukiwań Geologicznych Geotermia, Zrównoważony Rozwój nr 2/2009. Strona Lund J., years of geothermal power production. Geo-Heat Center Biulletin september dostęp Stron 9 8. Obrenberger I. i inni: Description and evaluation of the new 1000 kwel Organic Ranikne Cycle process integrated in the biomass CHP plant in Lienz, Austria, Euroheat & Power, volume 10/ Obrenberger I. i inni: State-of-the-art and future developments regarding small-scale CHP with a special focus on ORC and Stirling engine technologies, International Nordic Bioenergy 2003 conference 10. Ogriseck S., Integration of Kalina cyclce in a combined heat and power plant, a case study. Applied Thermal Engineering 29/2009. strony Thorolfsson G., Sudurnes Regional Heating Corporation, Svartsengi Iceland. dostęp III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o.

WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów c.o. Stan i możliwości rozwoju geotermalnych sieci c.o. Promowanie systemów geotermalnego centralnego ogrzewania w Europie Promote Geothermal District Heating in Europe, GEODH WP3.1. Warsztaty krajowe Możliwości rozwoju i bariery dla geotermalnych systemów

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE

WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W POLSCE. PROJEKTY I INSTALACJE EKSPLOATOWANE INSTYTUT GOSPODARKI SUROWCAMI MINERALNYMI I ENERGIĄ POLSKIEJ AKADEMII NAUK Zakład Odnawialnych Źródeł Energii i Badań Środowiskowych 31-261 Kraków ul. Wybickiego 7 WYKORZYSTANIE ENERGII GEOTERMALNEJ W

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii

Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Wykorzystanie pojemności cieplnej dużych systemów dystrybucji energii Leszek Pająk, Antoni Barbacki pajak.leszek@gmail.com AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC

ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Prof. dr hab. Władysław Kryłłowicz Instytut Maszyn Przepływowych Politechnika Łódzka ELEKTROWNIE I ELEKTROCIEPŁOWNIE GEOTRMALNE Z WYKORZYSTANIEM OBIEGÓW ORC Wyjaśnienie: ORC Organic Rankine Cycle Organiczny

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne w gminach Województwa Mazowieckiego 27 listopada 2007, Warszawa Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Odnawialne Źródła Energii w systemach grzewczych Seminarium Planowanie energetyczne na poziomie gmin 24 stycznia 2008, Bydgoszcz Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. BIOMASA BIOMASA DREWNO

Bardziej szczegółowo

Kocioł na biomasę z turbiną ORC

Kocioł na biomasę z turbiną ORC Kocioł na biomasę z turbiną ORC Sprawdzona technologia produkcji ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu dr inż. Sławomir Gibała Prezentacja firmy CRB Energia: CRB Energia jest firmą inżynieryjno-konsultingową

Bardziej szczegółowo

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce

Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Ciepło z OZE źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe w Polsce Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja: Ciepło ze źródeł odnawialnych - stan obecny i perspektywy rozwoju, Warszawa, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców Energetycznych

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców Energetycznych Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Katedra Surowców Energetycznych STRZESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ ANALIZA I OCENA MOŻLIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w źródłach rozproszonych (J. Paska)

Skojarzone wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w źródłach rozproszonych (J. Paska) 1. Idea wytwarzania skojarzonego w źródłach rozproszonych Rys. 1. Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła: rozdzielone (a) w elektrowni kondensacyjnej i ciepłowni oraz skojarzone (b) w elektrociepłowni

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła z OZE w Polsce źródła rozproszone: stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG 69 Spotkanie Forum EEŚ Warszawa, NFOŚiGW 28 stycznia 2015 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

Skojarzona gospodarka cieplno-elektryczna. Energia, ciepło i chłód

Skojarzona gospodarka cieplno-elektryczna. Energia, ciepło i chłód Skojarzona gospodarka cieplno-elektryczna. Energia, ciepło i chłód Autor: Piotr Kubski (Nafta & Gaz Biznes marzec 2005) Skojarzone wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej (ang. Combined Heat and Power

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH. Jacek Zimny

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH. Jacek Zimny prof. n. dr hab. inż., Narodowa Rada Rozwoju przy Prezydencie RP, przewodniczący Polskiej Geotermalnej Asocjacji, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, Konsorcjum Naukowo-Przemysłowo-Wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Lokalne systemy energetyczne

Lokalne systemy energetyczne 2. Układy wykorzystujące OZE do produkcji energii elektrycznej: elektrownie wiatrowe, ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wodne (MEW), elektrownie i elektrociepłownie na biomasę. 2.1. Wiatrowe zespoły prądotwórcze

Bardziej szczegółowo

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH

POLSKA GEOTERMALNA ASOCJACJA IM. PROF. JULIANA SOKOŁOWSKIEGO WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI AGH prof. n. dr hab. inż. Jacek Zimny, Narodowa Rada Rozwoju przy Prezydencie RP, przewodniczący Polskiej Geotermalnej Asocjacji, Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki AGH, Konsorcjum Naukowo-Przemysłowo-Wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA

ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Bałtyckie Forum Biogazu ZAGADNIENIA KOGENERACJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Piotr Lampart Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk Gdańsk, 7-8 września 2011 Kogeneracja energii elektrycznej i ciepła

Bardziej szczegółowo

KOGENERACJA ENERGII CIEPLNEJ I ELEKTRYCZNEJ W INSTALACJACH ŚREDNIEJ WIELKOŚCI

KOGENERACJA ENERGII CIEPLNEJ I ELEKTRYCZNEJ W INSTALACJACH ŚREDNIEJ WIELKOŚCI KOGENERACJA ENERGII CIEPLNEJ I ELEKTRYCZNEJ W INSTALACJACH ŚREDNIEJ WIELKOŚCI Autor: Opiekun referatu: Hankus Marcin dr inŝ. T. Pająk Kogeneracja czyli wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym

Energetyczna ocena efektywności pracy elektrociepłowni gazowo-parowej z organicznym układem binarnym tom XLI(2011), nr 1, 59 64 Władysław Nowak AleksandraBorsukiewicz-Gozdur Roksana Mazurek Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Katedra Techniki Cieplnej

Bardziej szczegółowo

Warsztaty GeoDH Uniejów

Warsztaty GeoDH Uniejów Warsztaty GeoDH 13.10.2014 Uniejów Promowanie geotermalnego ciepłownictwa sieciowego w Europie GeoDH Sekcja B Ciepłownictwo sieciowe Wstęp Planowanie Ciepłownia geotermalna Opracowanie: Morten Hofmeister

Bardziej szczegółowo

Instalacja geotermalna w Pyrzycach - aspekty techniczne

Instalacja geotermalna w Pyrzycach - aspekty techniczne Instalacja geotermalna w Pyrzycach - aspekty techniczne Bogusław Zieliński Geotermia Pyrzyce Sp. z o.o. ul. Ciepłownicza 27, 74-200 Pyrzyce bzielinski@geotermia.inet.pl Warszawa, 06 marzec 2017 Ogólna

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Małe układy do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Elektrownie Geotermalne

Elektrownie Geotermalne Elektrownie Geotermalne Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres

Bardziej szczegółowo

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław

VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław VII Międzynarodowej Konferencji CIEPŁOWNICTWO 2010 Wrocław Produkcja energii przez Fortum: 40% źródła odnawialne, 84% wolne od CO 2 Produkcja energii Produkcja ciepła Hydro power 37% Biomass fuels 25%

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Tomasz Kamiński Pracownia Technologiczna Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Prezentacja wykonana m.in. na podstawie materiałów przekazanych przez

Bardziej szczegółowo

PEC Geotermia Podhalańska S.A. Zakopane maj 2010

PEC Geotermia Podhalańska S.A. Zakopane maj 2010 PEC Geotermia Podhalańska S.A. Zakopane maj 2010 1. Energia geotermalna na Podhalu 2. Historia i dzień dzisiejszy Połowa XIX wieku cieplice w Jaszczurówce, odkryte przez Ludwika Zejsznera źródło o temperaturze

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia PEC Lubań z rozwoju i modernizacji średniej wielkości instalacji ciepłowniczej. Krzysztof Kowalczyk

Doświadczenia PEC Lubań z rozwoju i modernizacji średniej wielkości instalacji ciepłowniczej. Krzysztof Kowalczyk Doświadczenia PEC Lubań z rozwoju i modernizacji średniej wielkości instalacji ciepłowniczej Krzysztof Kowalczyk Lubań 27.11.2014 PEC Lubań w liczbach Moc zakontraktowana systemu ok. 21,2 [MW] Moc zainstalowana

Bardziej szczegółowo

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne

Krok 1 Dane ogólne Rys. 1 Dane ogólne Poniższy przykład ilustruje w jaki sposób można przeprowadzić analizę technicznoekonomiczną zastosowania w budynku jednorodzinnym systemu grzewczego opartego o konwencjonalne źródło ciepła - kocioł gazowy

Bardziej szczegółowo

Elektroenergetyka Electric Power Industry. Elektrotechnika I stopień ogólnoakademicki. stacjonarne

Elektroenergetyka Electric Power Industry. Elektrotechnika I stopień ogólnoakademicki. stacjonarne Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi?

Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? Bezpieczeństwo energetyczne regionu potrzeby, wyzwania, problemy Czy ogrzeje nas ciepło z ziemi? dr inż. Michał POMORSKI Wrocław, dn. 18.02.2013 r. Plan wystąpienia 1. Wprowadzenie 2. Geotermia głęboka

Bardziej szczegółowo

Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej Kogeneracji na ziemi elbląskiej

Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej Kogeneracji na ziemi elbląskiej Mgr inŝ. Witold Płatek Stowarzyszenie NiezaleŜnych Wytwórców Energii Skojarzonej / Centrum Elektroniki Stosowanej CES Sp. z o.o. Element budowy bezpieczeństwa energetycznego Elbląga i rozwoju rozproszonej

Bardziej szczegółowo

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Nowy Targ, styczeń Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Nowy Targ, styczeń 2015 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole.

Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole. Techniczno-ekonomiczne aspekty modernizacji źródła ciepła z zastosowaniem kogeneracji węglowej i gazowej w ECO SA Opole. Rytro, 25 27 08.2015 System ciepłowniczy w Opolu moc zainstalowana w źródle 282

Bardziej szczegółowo

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki

Czyste energie. Przegląd odnawialnych źródeł energii. wykład 4. dr inż. Janusz Teneta. Wydział EAIiE Katedra Automatyki Czyste energie wykład 4 Przegląd odnawialnych źródeł energii dr inż. Janusz Teneta Wydział EAIiE Katedra Automatyki AGH Kraków 2011 Odnawialne źródła energii Słońce Wiatr Woda Geotermia Biomasa Biogaz

Bardziej szczegółowo

Siłownie kogeneracyjne energetyki rozproszonej skojarzone z układami produkcji paliw z biomasy

Siłownie kogeneracyjne energetyki rozproszonej skojarzone z układami produkcji paliw z biomasy Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego i Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa) Siłownie kogeneracyjne energetyki rozproszonej skojarzone

Bardziej szczegółowo

Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym

Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym Efektywność ekonomiczna elektrociepłowni opalanych gazem ziemnym Autor: dr hab. inŝ. Bolesław Zaporowski ( Rynek Energii 3/2) 1. WPROWADZENIE Jednym z waŝnych celów rozwoju technologii wytwarzania energii

Bardziej szczegółowo

Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań

Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań Budowa układu wysokosprawnej kogeneracji w Opolu kontynuacją rozwoju kogeneracji w Grupie Kapitałowej ECO S.A. Poznań 24-25.04. 2012r EC oddział Opole Podstawowe dane Produkcja roczna energii cieplnej

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna produkcja ciepła w kogeneracji. Opracował: Józef Cieśla PGNiG Termika Energetyka Przemysłowa

Nowoczesna produkcja ciepła w kogeneracji. Opracował: Józef Cieśla PGNiG Termika Energetyka Przemysłowa Nowoczesna produkcja ciepła w kogeneracji Opracował: Józef Cieśla PGNiG Termika Energetyka Przemysłowa Wprowadzenie Wytwarzanie podstawowych nośników energii takich jak ciepło i energia elektryczna może

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii cieplnej

Alternatywne źródła energii cieplnej Alternatywne źródła energii cieplnej Dostarczenie do budynku ciepła jest jedną z najważniejszych konieczności, szczególnie w naszej strefie klimatycznej. Tym bardziej, że energia cieplna stanowi zwykle

Bardziej szczegółowo

Analiza efektywności zastosowania alternatywnych źródeł energii w budynkach

Analiza efektywności zastosowania alternatywnych źródeł energii w budynkach Analiza efektywności zastosowania alternatywnych źródeł energii w budynkach Podstawy prawne Dyrektywa 2002/91/EC Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013

Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Szanse rozwoju energetyki geotermalnej w Polsce na przykładzie Geotermii Podhalańskiej Zakopane, sierpień 2013 Czesław Ślimak Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Geotermia Podhalańska S.A. jest największym

Bardziej szczegółowo

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe

Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce stan i tendencje rozwojowe Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja AHK, Warszawa 10 czerwca 2014 Rynek ciepła ze źródeł odnawialnych w Polsce Źródło:

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP

CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP CIEPŁO Z OZE W KONTEKŚCIE ISTNIEJĄCYCH / PLANOWANYCH INSTALACJI CHP Andrzej Schroeder Enea Wytwarzanie andrzej.schroeder@enea.pl Emisja CO 2 : 611 kg/mwh 44 straty 14 Emisja CO 2 : 428 kg/mwh 34 10 Elektrownia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA. Szczecin, 2016 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie

TARYFA DLA CIEPŁA. Szczecin, 2016 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie TARYFA DLA CIEPŁA Szczecin, 2016 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie 1. Informacje ogólne 1. Taryfa zawiera ceny i stawki opłat za ciepło dostarczane odbiorcom przez Szczecińską Energetykę

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany

Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Ciepłownie geotermalne w Polsce stan obecny i planowany Autorzy: prof. dr hab. inż. Władysław Nowak, dr inż. Aleksander A. Stachel ( Czysta Energia lipiec/sierpień 2004) Pomimo znacznego potencjału energetycznego

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE UKŁADÓW ELEKTROCIEPŁOWNI GAZOWO-PAROWYCH ZINTEGROWANYCH ZE ZGAZOWANIEM BIOMASY

MODELOWANIE UKŁADÓW ELEKTROCIEPŁOWNI GAZOWO-PAROWYCH ZINTEGROWANYCH ZE ZGAZOWANIEM BIOMASY POZNAN UNIVE RSITY OF TE CNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 0 Electrical Engineering Robert WRÓBLEWSKI* MODELOWANIE UKŁADÓW ELEKTROCIEPŁOWNI GAZOWO-PAROWYC ZINTEGROWANYC ZE ZGAZOWANIEM BIOMASY W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Technologia gazowej mikrokogeneracji MCHP 6-20 kwe

Technologia gazowej mikrokogeneracji MCHP 6-20 kwe dr inż. Tomasz Wałek GHP Poland Sp. z o.o. Technologia gazowej mikrokogeneracji MCHP 6-20 kwe ENERGYREGION - Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach.

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 1 Podziały i klasyfikacje elektrowni Moc elektrowni pojęcia podstawowe 2 Energia elektryczna szczególnie wygodny i rozpowszechniony nośnik energii Łatwość

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła

Nowoczesne technologie skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła POLITYKA ENERGETYCZNA ENERGY POLICY JOURNAL 2017 Tom 20 Zeszyt 3 41 54 ISSN 1429-6675 Bolesław Zaporowski* Nowoczesne technologie skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła Streszczenie: W

Bardziej szczegółowo

Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC.

Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC. Zagospodarowanie energii odpadowej w energetyce na przykładzie współpracy bloku gazowo-parowego z obiegiem ORC. Dariusz Mikielewicz, Jan Wajs, Michał Bajor Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny Polska

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Proekologiczne odnawialne źródła energii / Witold M. Lewandowski. - Wyd. 4, dodr. Warszawa, Spis treści

Proekologiczne odnawialne źródła energii / Witold M. Lewandowski. - Wyd. 4, dodr. Warszawa, Spis treści Proekologiczne odnawialne źródła energii / Witold M. Lewandowski. - Wyd. 4, dodr. Warszawa, 2010 Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp 19 1. Charakterystyka obecnego

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Wody geotermalne w powiecie nyskim

Wody geotermalne w powiecie nyskim Wody geotermalne w powiecie nyskim Temat został opracowany na podstawie analizy warunków hydrotermalnych dla powiatu nyskiego wykonanej przez Zakład Energii Odnawialnej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

Bardziej szczegółowo

Sprężarkowo czy adsorpcyjnie? Metody produkcji chłodu przy pomocy ciepła sieciowego

Sprężarkowo czy adsorpcyjnie? Metody produkcji chłodu przy pomocy ciepła sieciowego Sprężarkowo czy adsorpcyjnie? Metody produkcji chłodu przy pomocy ciepła sieciowego Autor: Marcin Malicki - Politechnika Warszawska ( Energetyka cieplna i zawodowa nr 5/2013) W najbliższych latach spodziewać

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów geotermalnych przez NFOŚiGW

Finansowanie projektów geotermalnych przez NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie projektów geotermalnych przez NFOŚiGW Artur Michalski - Wiceprezes Zarządu NFOŚiGW Konferencja: Geotermia impulsem rozwoju polskiej

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Plany rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w miastach i rola Projektu EOG Lądek-Zdrój

Plany rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w miastach i rola Projektu EOG Lądek-Zdrój Plany rozwoju ciepłownictwa geotermalnego w miastach i rola Projektu EOG Lądek-Zdrój Roman Kaczmarczyk - Burmistrz Lądka-Zdroju 18 września 2017 Lądek-Zdrój Roman Kaczmarczyk Burmistrz Lądka-Zdroju 18

Bardziej szczegółowo

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA

WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA WIELOSTRONNE WYKORZYSTANIE WÓD GEOTERMALNYCH NA PRZYKŁADZIE UNIEJOWA UNIEJÓW 2008 Energia geotermalna odnawialne źródło energii wykorzystujące ciepło energii z wnętrza Ziemi wędruje do powierzchni ziemi

Bardziej szczegółowo

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej

Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej Stan aktualny oraz kierunki zmian w zakresie regulacji prawnych dotyczących wykorzystania biomasy leśnej jako źródła energii odnawialnej 2 Ramy prawne funkcjonowania sektora OZE Polityka energetyczna Polski

Bardziej szczegółowo

Konferencja Podsumowująca projekt Energetyczny Portal Innowacyjny Cz-Pl (EPI)

Konferencja Podsumowująca projekt Energetyczny Portal Innowacyjny Cz-Pl (EPI) Konferencja Podsumowująca projekt Energetyczny Portal Innowacyjny Cz-Pl (EPI) Wrocław, 21 październik 2014 Podstawowe definicje System ogrzewczego na c.o. i c.w.u. to system lub systemy techniczne zapewniający

Bardziej szczegółowo

Ciepłownictwo filarem energetyki odnawialnej

Ciepłownictwo filarem energetyki odnawialnej Ciepłownictwo filarem energetyki odnawialnej Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 6/2013) Z zaprezentowanego w 2012 r. sprawozdania Ministra Gospodarki dotyczącego

Bardziej szczegółowo

PL B1. Układ do zasilania silnika elektrycznego w pojazdach i urządzeniach z napędem hybrydowym spalinowo-elektrycznym

PL B1. Układ do zasilania silnika elektrycznego w pojazdach i urządzeniach z napędem hybrydowym spalinowo-elektrycznym RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 211702 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 382097 (51) Int.Cl. B60K 6/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 30.03.2007

Bardziej szczegółowo

Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego

Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego P A N Instytut Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk GDAŃSK Poligeneracja wykorzystanie ciepła odpadowego Dariusz Butrymowicz, Kamil Śmierciew 1 I. Wstęp II. III. IV. Produkcja chłodu: układy sorpcyjne

Bardziej szczegółowo

Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE. Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin

Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE. Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE Wschodnie Forum Gospodarcze Lub-Inwest, 20.06.2013 r. Lublin 2 Zasady wsparcia dla fotowoltaiki w projekcie ustawy o OZE Prawo energetyczne aktualny

Bardziej szczegółowo

1. Wykorzystanie energii geotermalnej

1. Wykorzystanie energii geotermalnej 1. Wykorzystanie energii geotermalnej Wykorzystanie zasobów energii geotermalnej jest ściśle powiązane z parametrami termalnymi złoża. Przykładowo, wykorzystanie zasobów do produkcji energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ

OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ ZARYS EFEKTYWNOŚCI STOSOWANIA WYBRANYCH OŹE dr inż. Maciej Sygit Sygma Business Consulting http://www.sygma.pl OKREŚLENIE MAŁYCH PODMIOTÓW TYPU CHP NA BIOMASĘ Podmiotem typu CHP jest wyróżniona organizacyjnie

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna"

Ankieta do opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna Ankieta do opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej na terenie Gminy Konstancin-Jeziorna" I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności Branża Osoba kontaktowa/telefon II. Budynki biurowe

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA. Spis treści: Część I. Objaśnienie pojęć i skrótów używanych w taryfie.

TARYFA DLA CIEPŁA. Spis treści: Część I. Objaśnienie pojęć i skrótów używanych w taryfie. TARYFA DLA CIEPŁA Spis treści: Część I. Objaśnienie pojęć i skrótów używanych w taryfie. Część II. Zakres prowadzonej przez Przedsiębiorstwo Energetyczne w Siedlcach Spółka z o.o. działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Formularz danych dotyczących przedsiębiorstwa ciepłowniczego na potrzeby opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Kudowa Zdrój"

Formularz danych dotyczących przedsiębiorstwa ciepłowniczego na potrzeby opracowania Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Kudowa Zdrój Formularz danych dotyczących przedsiębiorstwa ciepłowniczego na potrzeby opracowania "Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla Gminy Kudowa Zdrój" I. CZĘŚĆ INFORMACYJNA Nazwa firmy Adres Rodzaj działalności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp Odnawialne źródła energii 72

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp Odnawialne źródła energii 72 Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek 13 Przedmowa 17 Wstęp 19 1_ Charakterystyka obecnego stanu środowiska 21.1. Wprowadzenie 21.2. Energetyka konwencjonalna 23.2.1. Paliwa naturalne, zasoby

Bardziej szczegółowo

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE)

Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Specjalność na studiach I stopnia: Kierunek: Energetyka Źródła Odnawialne i Nowoczesne Technologie Energetyczne (ZONTE) Opiekun

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZYNNIK WYKORZYSTANIA MOCY I PRODUKTYWNOŚĆ RÓŻNYCH MODELI TURBIN WIATROWYCH DOSTĘPNYCH NA POLSKIM RYNKU

WSPÓŁCZYNNIK WYKORZYSTANIA MOCY I PRODUKTYWNOŚĆ RÓŻNYCH MODELI TURBIN WIATROWYCH DOSTĘPNYCH NA POLSKIM RYNKU WSPÓŁCZYNNIK WYKORZYSTANIA MOCY I PRODUKTYWNOŚĆ RÓŻNYCH MODELI TURBIN WIATROWYCH DOSTĘPNYCH NA POLSKIM RYNKU Warszawa, 8 listopada 2017 r. Autorzy: Paweł Stąporek Marceli Tauzowski Strona 1 Cel analizy

Bardziej szczegółowo

Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa

Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa MECHANIK 7/2014 Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK EKSPLOATACYJNYCH SIŁOWNI TURBINOWEJ Z REAKTOREM WYSOKOTEMPERATUROWYM W ZMIENNYCH

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA. Szczecin, 2015 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie

TARYFA DLA CIEPŁA. Szczecin, 2015 r. Szczecińska Energetyka Cieplna Sp. z o.o. w Szczecinie TARYFA DLA CIEPŁA Szczecin, 2015 r. w Szczecinie 1. Informacje ogólne 1. Taryfa zawiera ceny i stawki opłat za ciepło dostarczane odbiorcom przez Szczecińską Energetykę Cieplną Spółka z o.o. w Szczecinie,

Bardziej szczegółowo

69 Forum. Energia Efekt Środowisko

69 Forum. Energia Efekt Środowisko Przykłady realizacji przemysłowych otrzymania ciepła z biomasy 69 Forum Energia Efekt Środowisko Warszawa dnia 28 stycznia 2015r Prelegent Przykłady realizacji przemysłowych otrzymania ciepła z biomasy

Bardziej szczegółowo

I Forum Dialogu Nauka - Przemysł Warszawa, 9-10 października 2017 r.

I Forum Dialogu Nauka - Przemysł Warszawa, 9-10 października 2017 r. I Forum Dialogu Nauka - Przemysł Warszawa, 9-10 października 2017 r. Paliwa z odpadów jako źródło energii dla klastrów energetycznych Aleksander Sobolewski Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla Spis treści

Bardziej szczegółowo

w latach * * *

w latach * * * Leszek Pająk Wiesław Bujakowski Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Pracownia Odnawialnych Źródeł Energii ul. Wybickiego 7, 31-261 Kraków e-mail: pajak@meeri.pl,

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk

Warszawa, październik 2014. Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Warszawa, październik 2014 Czesław Ślimak Barbara Okularczyk Projekt geotermalny na Podhalu był pierwszym tego typu w Polsce. Początkowo realizowany jako projekt naukowy, szybko przekształcił się w zadanie

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie Wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii

Zwiększenie Wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii Zwiększenie Wykorzystania Odnawialnych Źródeł Energii Poddziałanie 4.1.1: Rozwój Infrastruktury Produkcji Energii ze Źródeł Odnawialnych Przeznaczone środki: 35 000 000 EUR Tryb konkursowy : Podmiot odpowiedzialny

Bardziej szczegółowo

T A R Y F A D L A C I E P Ł A

T A R Y F A D L A C I E P Ł A T A R Y F A D L A C I E P Ł A Nr 4 S P I S T R E Ś C I 1. Część I Objaśnienie pojęć i skrótów używanych w taryfie. 2. Część II Zakres działalności gospodarczej dotyczącej zaopatrzenia w ciepło. 3. Część

Bardziej szczegółowo

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne

4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne 4. Wytwarzanie energii elektrycznej i cieplnej 4.1. Uwagi ogólne Elektrownia zakład produkujący energię elektryczną w celach komercyjnych; Ciepłownia zakład produkujący energię cieplną w postaci pary lub

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

TARYFA DLA CIEPŁA GEOTERMIA MAZOWIECKA" S.A ul. Spółdzielcza 9A Mszczonów

TARYFA DLA CIEPŁA GEOTERMIA MAZOWIECKA S.A ul. Spółdzielcza 9A Mszczonów TARYFA DLA CIEPŁA GEOTERMIA MAZOWIECKA" S.A ul. Spółdzielcza 9A 96-320 Mszczonów NINIEJSZA TARYFA STANÓW! ZAŁĄCZNIK DO DECYZJI A URE z dnia 6Z Spis treści: Część I. Część II. Część III. Część IV. 4.1.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału lokalnego gminy na rzecz inwestycji w OZE - doświadczenia Gminy Kisielice

Wykorzystanie potencjału lokalnego gminy na rzecz inwestycji w OZE - doświadczenia Gminy Kisielice Wykorzystanie potencjału lokalnego gminy na rzecz inwestycji w OZE - doświadczenia Gminy Kisielice GG Tomasz Koprowiak Burmistrz Kisielic, Wiceprzewodniczący Zarządu SGPEO Wstęp Cele które wyznaczyła sobie

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo