Raport: FILTRY ŻYCIA. 9 ISSN Nakład egzemplarzy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport: FILTRY ŻYCIA. 9 ISSN 1895-3557 Nakład 12 000 egzemplarzy"

Transkrypt

1 109 LISTOPAD ISSN Nakład egzemplarzy Raport: FILTRY ŻYCIA DOBRA STRATEGIA TO PODSTAWA 12 NIEBEZPIECZNE ODPADY 18 DROGOCENNE TŁUSZCZE 26 GRANICE ODPOWIEDZIALNOŚCI FARMACEUTY 30

2 ZAMÓW NOWY KATALOG z aktualnà ofertà handlowà zapraszamy kompleksowe wyposa enie aptek EPRUS Bielsko-Biała, ul. Leszczyƒska 32, tel./fax , fax ,

3 Farmada Transport WYRA SWOJ OPINI DRUGA EDYCJA Wybierz Najsympatyczniejszego Kierowc Farmada Transport 2012! Oddaj g os, wype nij ankiet i miej szans na zdobycie nagrody specjalnej, a zamawiany towar odbieraj z przyjemno ci! Plebiscyt odb dzie si w dn listopada 2012 r. TWOJE ZDANIE BUDUJE JAKO NASZYCH US UG

4 4 w od pigułce redakcji PAGINA MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012 Drodzy Emilia Załeńska redaktor naczelna Czytelnicy Dobrze już było. Tak najkrócej można podsumować obecną sytuację na rynku aptecznym. Z danych firmy analizującej kondycję branży farmaceutycznej wynika, że dynamika w tym sektorze będzie w najbliższych latach równa zeru. Jak przetrwać w trudnych czasach? Zamienić się w stratega planować, analizować strukturę sprzedaży, podglądać konkurencję, przyglądać się, co dzieje się na rynku i szybko reagować. Według Stanisława Kasprzyka z IMS Poland, tylko apteka, która podejmie takie działania, ma szansę na przetrwanie. Zachęcamy również do zapoznania się z miniporadnikiem, jak przyjmować od pacjentów przeterminowane i nieużyte leki, które przynoszą do apteki. Utylizacja to często temat traktowany po macoszemu. Jednak promowanie właściwych postaw i dbanie o środowisko naturalne to jedno z zadań opieki farmaceutycznej. Co mówi prawo? Kto to wszystko kontroluje? Większość pacjentów odwiedzających aptekę podczas zakupów oczekuje rekomendacji farmaceuty. Aby polecić dany produkt, nie wystarczy posiadać wiedzę na jego temat. Należy również umieć ją przekazać i przede wszystkim nawiązać dobry kontakt z pacjentem. Czy można się tego nauczyć? W dzisiejszych czasach nie można, ale trzeba! Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych Czytelników stworzyliśmy stronę internetową, na której znaleźć można aktualności, zapowiedzi najciekawszych artykułów z bieżącego numeru oraz numery archiwalne magazynu. Wierzymy, że strona magazynaptekarski.com.pl to dobry adres każdego farmaceuty! Zapraszamy do lektury! Wydawca Świat Zdrowia S.A. ul. Szosa Bydgoska 52, Toruń Redaktor naczelna Emilia Załeńska Rada naukowa prof. dr hab. Bogusław Hładoń przewodniczący rady dr hab. Anna Kodym, prof. UMK dr hab. Jerzy Krysiński, prof. UMK dr n. farm. Witold Musiał prof. dr hab. Małgorzata Schlegel-Zawadzka mgr Piotr Stolarczyk, prezes Zarządu Krajowego Izby Gospodarczej Apteka Polska Reklama Jarosław Zachwieja (56) Redakcja Fotoedycja Łukasz Pawlak Zdjęcia Thinkstock/FPM, EN, B&W, FPM, Mat. prasowe Projekt graficzny Skład i łamanie NEKK Sp. z o.o. Druk Toruńskie Zakłady Graficzne ZAPOLEX Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych, zastrzega sobie prawo do redagowania otrzymanych tekstów oraz zmiany ich tytułów i nie odpowiada za treść zamieszczanych reklam. Redakcja może odmówić zamieszczania reklamy bez podania przyczyny. OKŁADKA: NEKK MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

5 spis w pigułce treści 5 MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD PAGINA 2012 pigułce W pigułce Newsy Wirus na trądzik 6 Kwestionariusz Farmaceuty 8 Ciekawostki Czy wiesz, że laptop jest winny bezsenności 10 6w 11 na moje oko O wchodzeniu do historii 11 12Drogocenne tłuszcze 26 5 co w farmacji piszczy Dobra strategia to podstawa 12 Edukacja przede wszystkim 16 Niebezpieczne odpady 18 Wysoka jakość za mniej 22 akademia aptekarza Granice odpowiedzialności farmaceuty 30 Pytamy eksper- 30 ta 32 Pani Magister poleca raport Raport Filtry życia apteka pełna zdrowia Antybiotykooporność 50 Peruwiański sposób na zdrowie 54 Na kozetce Niszczycielska nuda 56 Gdy brakuje żelaza 58 Nie sama słodycz 62 Mózg w siłowni 66 uroda z apteki Dłonie gładkie jak aksamit 70 Świeżość w butelce 72 Pod tłustym płaszczykiem 76 recepta na czas wolny Podróże małe i duże Korea w pięciu kolorach 78 Narodziny chemii 82 Quiz farmaceutyczny 85 Szczypta kultury 86 Angielski w aptece 88 Krzyżówka 89

6 6 w pigułce NEWSY Wirus na trądzik Naukowcy z Los Angeles i Pittsburgha dokonali ciekawego odkrycia. Okazuje się, że występujący w ludzkiej skórze wirus może zwalczyć trądzik. Nosi on nazwę bakteriofag i jest wrogiem bakterii Propionibacterium acnes odpowiedzialnej za powstawanie trądziku. Takie właściwości ma 11 różnych wersji wirusa. Co ciekawe, bakteriofagi mutują równie szybko jak bakterie, więc te drugie nie są w stanie się na nie uodpornić. Ponadto działają selektywnie, tylko na jeden gatunek. Te spostrzeżenia mogą okazać się bardzo pomocne dla milionów osób na całym świecie, fizycznie i psychicznie cierpiących przez trądzik. Bez szkody dla noworodka W The Lancet Onkology opublikowano wyniki badań niemieckich naukowców. Wynika z nich, że chemioterapia nie szkodzi kobietom w ciąży. Taki sposób leczenia nie naraża życia i stanu zdrowia nienarodzonego dziecka. Przyszłe mamy walczące z nowotworem nie muszą więc ani opóźniać leczenia, ani przyjmować słabszej chemioterapii. Naukowcy doszli do takich wniosków po przebadaniu ponad 400 kobiet z całej Europy z rozpoznanym wczesnym stadium raka piersi. Noworodki, których matki przyjmowały standardową chemioterapię, nie miały żadnych wad wrodzonych, chorób krwi ani obniżonej punktacji w skali Apgar. W przypadku kobiet leczonych w ten sposób częściej dochodziło za to do przedwczesnych porodów, ale nie odbiegały one od bezpiecznej średniej w całej populacji. MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

7 w pigułce 7 NEWSY Strzykawka z laserem Wiele dorosłych osób dostaje gęsiej skórki na samą myśl o strzykawce z igłą. Jednak już wkrótce bezbolesne zastrzyki mogą okazać się rzeczywistością. A to wszystko dzięki naukowcom z Korei Południowej, którzy wymyślili strzykawkę bez igły, za to z laserem. Dzięki temu wynalazkowi można z dużą prędkością i bezboleśnie wstrzyknąć pod skórę lek o grubości ok. 150 mikrometrów (nieco więcej niż grubość ludzkiego włosa). Nowatorska strzykawka składa się z dwóch komór w jednej znajduje się lek, w drugiej woda. Pod wpływem impulsu laserowego w wodzie pojawia się szybko rozprężająca się bańka pary, która wypycha lekarstwo. Dzięki laserowi można precyzyjnie sterować dawką leku. Dobry ojciec szczupły ojciec Przykre statystyki Otyłość matki źle wpływa na przebieg ciąży i rozwój płodu. To już wiemy. Okazuje się, że nie bez znaczenia jest również waga przyszłego ojca. Otyłość panów wiąże się z gorszą jakością spermy a to może mieć wpływ na wolniejszy rozwój płodu i komplikacje w ciąży. Do takich wniosków doszli australijscy naukowcy, badający myszy. Techniką zapłodnienia in vitro stworzyli zarodki, których mysi ojcowie ważyli normalnie lub byli otyli (przeszli 10-tygodniową dietę, która pod względem jakości odpowiadała żywności typu fast food). Okazało się, że o 15 proc. mniej zarodków uzyskanych z użyciem spermy otyłych samców z sukcesem zagnieździło się w macicy w porównaniu z zarodkami ojców ważących prawidłowo. Ponadto zarodki otyłych ojców rozwijały się wolniej. Międzynarodowe badania przeprowadzone w Europie pokazują jasno zgony pooperacyjne zdarzają się częściej, niż wskazują na to oficjalne statystyki. Według brytyjskich specjalistów 4 proc. pacjentów umiera po różnego rodzaju zabiegach, zanim jeszcze opuści szpital. Badacze prześledzili historie choroby 46 tys. pacjentów z 28 europejskich krajów, którzy byli poddani operacjom (poza kardiologicznymi). Oficjalne dane mówią zaledwie o 1-1,2 proc. zgonów operowanych chorych. Najwięcej zgonów po zabiegach niekardiologicznych notuje się na Litwie (21,5 proc), najmniej w Islandii (1,2 proc.). 75 proc. pacjentów, którzy zmarli w Europie po zabiegu, nie było leczonych na oddziałach intensywnej terapii.

8 8 w pigułce KWESTIONARIUSZ FARMACEUTY Moje motto życiowe: pomagać i być życzliwym dla ludzi Pierwsze zarobione pieniądze jeszcze w szkole średniej, kiedy to w czasie wakacji pojechałem na zbiór ziół zorganizowany przez ZPZ Herbapol. Wiktor Stelmach prof. dr n. farm. i n. med., Uniwersytet Medycyny Alternatywnej, Kolombo Sri Lanka, członek Zarządu Sekcji Fototerapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego Pomoc z natury Moja praca to dydaktyka, konsultacje z dziedziny medycyny naturalnej, opracowywanie nowych i mało spotykanych postaci leków do zwalczania schorzeń współczesnej cywilizacji. Czuję satysfakcję, gdy... otrzymuję podziękowania od ludzi, którym mogłem pomóc w ciężkiej chorobie, a nawet uratować życie. Najbardziej stresuje mnie kiedy w środkach masowego przekazu, w jednym bloku reklamowym, pojawia się kilka produktów na to samo schorzenie różnych producentów. Pacjent może się wówczas czuć naprawdę zagubiony. Czas wolny spędzam z przyjaciółmi i znajomymi, a pozostało ich niewielu. W kuchni moją specjalnością są dania greckie: gyros, musaka, sałatka grecka oraz szaszłyk po kaukasku. Brzydzę się obłudą i kłamstwem. Boję się ukąszeń jadowitych gadów. Marzę o dobrym wypoczynku poza krajem. Czytanie gazet zaczynam od skandali i przekrętów w Służbie Zdrowia oraz producentów leków niespełniających wymogów według określonych standardów. Słucham muzyki arabskiej i krajów Ameryki Południowej. Oglądam programy popularnonaukowe, podróżnicze i filmy realistyczne. Czytam książki z dziedziny medycyny, farmacji, powieści oparte na faktach, nie lubię fikcji. Nie mógłbym się obejść bez uprawiania sportu, zdrowej żywności i higienicznego trybu życia. Co, gdzie, kiedy? Co? XXI Ogólnopolski Kongres Farmaceutyczny POLFARM Gdzie? Hotel Mariott, Warszawa Kiedy? 8 listopada 2012 Organizator: Europejskie Centrum Biznesu Co? Szkolenie pt.: Kierowanie zespołem i motywowanie pracowników w aptece Gdzie? Hotel Gaja, Warszawa Kiedy? 17 listopada 2012 Organizator: Aptekarska Szkoła Zarządzania Co? X Jubileuszowa Międzynarodowa Konferencja Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego Gdzie? Hotel Radisson Blu Sobieski, Warszawa Kiedy? 5-7 grudnia 2012 Organizator: Polskie Towarzystwo Farmakoekonomiczne MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

9 w pigułce 9

10 10 NEWSY w pigułce Czy wiesz, że... LAPTOP WINNY BEZSENNOŚCI Może się zdarzyć, że urodziłaś się bez skrzy deł, ale najważniejsze, żebyś nie przeszkadzała im wyrosnąć. COCO CHANEL Jeżeli kłopoty ze snem zdarzają się do czterech razy w miesiącu, nie ma powodów do niepokoju. W sytuacji gdy przewracamy się z boku na bok częściej, powinniśmy się zastanowić, czy białe noce nie są następstwem złych nawyków. Zdaniem naukowców za gorszy sen lub nawet jego brak odpowiedzialne mogą być laptopy i tablety zabierane do łóżka. Przeglądanie w sypialni stron internetowych i udzielanie się w serwisach społecznościowych może powodować zarywanie nocy. Potwierdzono, że emitowane przez urządzenia i gadżety elektroniczne niebieskie światło negatywnie wpływa na nasz mózg. Naśladując światło dzienne, oszukuje go, że to jeszcze nie pora na odpoczynek. Taki typ oświetlenia hamuje produkcję melatoniny, koordynującej pracę nadrzędnego zegara biologicznego regulującego rytmy okołodobowe. Także oglądanie telewizji nie wpływa na dobry sen. Neurolodzy polecają zrezygnować z patrzenia w ekran przed snem, a tym bardziej namawiają do usunięcia telewizora z sypialni. Osoby mające kłopot z zaśnięciem, powinny raczej sięgnąć po książkę. Światło lampki nocnej nie oszuka naszego mózgu. KRÓTKO Badacze francuscy uzyskali związek zwalczający silny ból z jadu afrykańskich węży. Jest on równie skuteczny jak leki opioidowe, do tego nie powoduje efektów ubocznych. To odkrycie może pomóc zrozumieć mechanizmy odpowiedzialne za ból. Wszystko po to, by wprowadzić jak najwięcej naturalnych związków do leków przeciwbólowych nowej generacji. ŻYCIE NA DIECIE 17 badań wynika, że testowanie dietetycznych lat życia właśnie tyle zabiera kobietom walka ze zbędnymi kilogramami. Z najnowszych nowości to dla wielu pań wręcz pasja. Przeciętna kobieta odchudza się dwa razy w ciągu roku, a w ciągu całego swojego życia chudnie średnio dziewięć razy. Jak dowodzi zleceniodawca badania Kevin Dorren, twórca programu i portalu dietetycznego Diet Chef, odchudzanie jest łatwiejsze przed ważnym wydarzeniem, jak np. ślub lub w sytuacji, gdy nie czujemy się najlepiej we własnej skórze. Jednak ostatnie badania pokazują, że efektywne odchudzanie to nie lada wyzwanie. 33 proc. pań narzeka na niedostatecznie silną wolę i brak motywacji. Zaledwie 1 proc. wytrzymuje na diecie rok. Co trzeciej respondentce zapału starcza na mniej niż sześć miesięcy. Kolejną przyczyną dietetycznych niepowodzeń jest deklarowana przez 25 proc. ankietowanych miłość do jedzenia, co piąta kobieta przyznaje, że nie stać jej na dietetyczne produkty, więc rezygnuje ze zrzucania wagi. Kiedy najłatwiej się odchudzać? 33 proc. respondentek rozpoczyna walkę o nienaganną sylwetkę przed wakacjami, dla 22 proc. najlepszym pretekstem było wstąpienie w związek małżeński, natomiast 18 proc. decyduje się stracić na wadze ze względów zdrowotnych. MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

11 na moje oko 11 FELIETON O wchodzeniu do historii w najtrudniejszym okresie. Pamiętna jest jego mowa w Izbie Gmin 18 maja 1940 r., w której m.in. wypowiedział mocne słowa do narodu: Dziś wam mogę ofiarować tylko krew, łzy, trud i pot! I porwał swój naród do boju! Nie może zatem dziwić fakt, że wszedł nie tylko na karty historii, ale także na pomnikowy cokół. dr hab. n. farm. Aleksander Drygas Człowiek może wejść do historii, to znaczy zapisać się na jej kartach (a może nawet wdrapać się na jej cokół?) w dwojaki sposób: albo w atmosferze chwały i uwielbienia, szacunku swoich ziomków bądź innych podniosłych uczuć, albo w atmosferze skandali (jak to oceniał wolny świat, obserwując budowanie pomników zbrodniarzom w ustrojach totalitarnych za sprawą ich klakierów, akolitów, którzy jeszcze mieli władzę i którzy trzęśli zniewolonym społeczeństwem do czasu. Kiedy ten pewien czas minął, to ją tracili w sposób więcej czy mniej gwałtowny; zbudowane zaś na ich cześć pomniki przeważnie obracały się w gruzy (jak ktoś nie wierzy, to przypomnę tylko dwa przykłady takiej rujnacji monumentów: niejakiego Felusia Edmundowicza w Warszawie czy Saddama Husajna w Bagdadzie. Było na co popatrzeć! W telewizji rzecz jasna). JEDNO Z WIELU WYDARZEŃ Na pewno też letnie Igrzyska Olimpijskie w Londynie anno domini 2012 zapisały się na kartach historii nie tylko Anglii (jako kraju organizatora) i niewątpliwie jej mieszkańców w atmosferze chwały, ale także w pamięci fanów olimpijskich zmagań sportowych na całym świecie. Oczywiście, wyróżnikiem tej olimpiady w stosunku do wszystkich poprzednich była uroczystość jej otwarcia oraz zamknięcia. Faktycznie, było co oglądać! Z historycznego punktu widzenia, było to jedynie wejście na karty historii, a nie na jej cokół, o czym warto pamiętać. WEJŚCIE NA COKÓŁ Na cokół bowiem, a także na karty historii w XX w. wszedł natomiast jeden z Anglików, niejaki Winston Churchill. Jego postać stoi na cokole za Big Benem w małym parku! Za co Anglicy są mu wdzięczni? A za to, że 10 maja 1940 r., po ustąpieniu Chamberlaina, stworzył gabinet wojenny, który funkcjonował przez cały okres II wojny światowej. I za to, że po klęsce Francji, odrzucił wszelkie sugestie zawarcia pokoju. Wyrażana publicznie determinacja Churchilla, zdecydowanego prowadzić wojnę z Niemcami aż do całkowitego zwycięstwa, miała duże znaczenie dla wewnętrznej konsolidacji społeczeństwa brytyjskiego W ATMOSFERZE SKANDALU Przypatrzmy się jednak bliżej wchodzeniu do historii w atmosferze skandalu niektórym różnej maści politycznej obwiesiom, tzw. władcom, którzy do władzy doszli po trupach swoich rodaków (choć nie tylko rodaków, także innych nacji). W końcu jakby nie patrzeć na karty historii wdarli się zarówno Hitler, jak i Stalin, najwięksi mordercy, zbrodniarze wszechczasów. Co istotne, obwiesie ci zapisali się trwale w najnowszych (i tragicznych) dziejach świata. Przyszłe pokolenia pod jakąkolwiek szerokością geograficzną winny na zawsze o tym fragmencie dziejów ludzkości w XX w. pamiętać tak jak my dziś pamiętamy z podręczników historii krwawe czasy Tyberiusza, Kaliguli, Nerona czy Dioklecjana (zresztą, nie tylko ich takich fagasów im podobnych można wyliczać na przysłowiowe pęczki). Oczywiście, łącznie z dewizą równie starożytnego męża Cycerona, że Historia est magistra vitae! Wybaczcie Państwo, trochę przeinaczę tę myśl w polskim tłumaczeniu: Historia winna być nauczycielką życia dla każdego pokolenia! Bo chyba nie zawsze jest? Otóż to! «Do historii można wejść w dwojaki sposób: albo w atmosferze chwały i uwielbienia, albo skandali

12 12 co w farmacji piszczy JAKA PRZYSZŁOŚĆ CZEKA APTEKI? Dobra strategia to podstawa Apteka sama musi podejmować decyzje, wnikliwie analizując swoje wyniki i możliwości ROZMOWA Z... Jak wygląda aktualna sytuacja na rynku farmaceutycznym? W jakiej kondycji są w tej chwili apteki? Obserwujemy kilkuprocentowy spadek sprzedaży i 1,5-proc. spadek na realizowanej marży, jednak na temat kondycji finansowej jest dostępnych stosunkowo Stanisławem Kasprzykiem, dyrektorem ds. relacji zewnętrznych z hurtowniami w IMS Poland niewiele danych, na dodatek są one dość wyrywkowe. Po pierwsze dlatego, że nikt nie prowadzi systematycznej i szerokiej analizy ich danych finansowych, czyli porównania kosztów z przychodami. Po drugie, apteki niechętnie je ujawniają. O kondycji aptek mówią nam dane firmy Dziesięcina: z nich wyłania się obraz wskazujący na daleko zaawansowaną polaryzację na rynku aptecznym. Co to oznacza? Że na rynku działają apteki w dobrej i bardzo złej kondycji. Z ostatnich danych Dziesięciny, prezentowanych podczas XII Forum Ekonomicznego Aptekarzy wynika, że ponad 20 proc. aptek, które monitoruje ta firma, ma kłopoty finansowe. Z czego to wynika? Największy wpływ na postępującą polaryzację na rynku aptecznym miało to, co zdarzyło się po 1 stycznia 2012 roku, a więc po wejściu w życie ustawy refundacyjnej. MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

13 co w farmacji piszczy 13 JAKA PRZYSZŁOŚĆ CZEKA APTEKI? Jest wiele przyczyn, które ujemnie wpłynęły na wartość tego rynku, przede wszystkim zmniejszyła się jego dynamika i marża. Te niekorzystne zmiany można było kompensować wysokimi obrotami pod koniec ubiegłego roku, kiedy mieliśmy do czynienia z paniką zakupową. Jednak generalnie można powiedzieć, że jeżeli apteka czy łańcuch aptek wchodziły w ten nowy okres, po wprowadzeniu reformy, z wysokimi zaległościami płatniczymi, to trudno im się teraz podnieść z kolan. Krótko mówiąc, rynek apteczny jest bardzo różnorodny i posegmentowany, a kondycja i możliwości poszczególnych aptek zależą od tego, w jakim stanie weszły w 2012 rok. Ten rok nie oferuje już takich możliwości, jakie apteki miały w poprzednich latach. Proszę zauważyć, że nie mówimy o zagrożonych aptekach indywidualnych, małych czy działających w łańcuchach, ale o tym, jaka była ich kondycja przed wprowadzeniem reformy. Jeśli była zła, to jej poprawa jest w dzisiejszych warunkach o wiele trudniejsza niż przed 2012 rokiem. Co rusz pojawiają się w mediach informacje o zamykaniu aptek. Ile z nich w tej chwili działa, ile już zlikwidowano, a ile wkrótce zostanie zamkniętych? Prowadzimy badania oparte na informacjach pochodzących z bardzo wielu hurtowni na temat ich aktywnych klientów, a więc aptek, z którymi kontaktowały się w danym miesiącu. Okazuje się, że ta liczba per saldo wcale się nie zmienia, bo liczba aptek, które zakończyły swoją działalność, jest zbliżona do liczby tych, które powstały. Myślę, że wpływ na to ma wiele czynników. Po pierwsze, w pierwszym kwartale tego roku apteki były zasilone sporymi zyskami wypracowanymi w końcówce zeszłego roku. Mówi się, że był to dla nich dodatkowy, trzynasty miesiąc przychodów. Potem sytuacja zaczęła się pogarszać. I nie widać oznak znaczącego ożywienia. Topnieją wypracowane zyski, przeszło lato, tradycyjnie ubogie dla aptek. To właśnie teraz zaczyna się trudny okres. Wydaje się, że zmiany na rynku aptecznym tak naprawdę dopiero będą następować, ponieważ znacząca grupa aptek jest zadłużona w hurtowniach. Jeśli hurtownia ma szanse na odzyskanie długów tych aptek, to nadal będzie zaopatrywać je w leki. Natomiast te apteki, które stają się niewypłacalne, będą stopniowo zamykane. Na razie jesteśmy w okresie przygotowań do tego procesu, który zapewne nie będzie zbyt gwałtowny. Do podejmowania decyzji konieczna jest jednak analiza ekonomiczna. Jeśli apteka jest źle ulokowana, nie rokuje, że jej kondycja się poprawi i nie generuje żadnych istotnych przychodów, to przestanie istnieć. Z danych firmy Dziesięcina wynika, że już teraz wiele aptek podejmuje różnego rodzaju działania oszczędnościowe, polegające na przykład na zmniejszeniu stanu zapasów, cięciu kosztów, obniżaniu pensji czy redukcji etatów. Niestety, nic nie wskazuje jednak na to, że rynek się nagle ożywi, ponieważ właśnie wkraczamy w trudny okres zaciskania pasa. Dane makroekonomiczne z Polski wskazują, że nie będzie znaczącej poprawy w najbliższym okresie. Podobnie jak w całej Unii Europejskiej. Uprzedził pan moje pytanie. Jaka więc przyszłość czeka apteki? Symptomatycznym wskaźnikiem polskiego rynku farmaceutycznego była wysoka dynamika, ale to się zmienia. Ona niestety nieprędko powróci. Jesteśmy w Europie i wszystkie problemy, które ją dotykają, a więc cięcia budżetowe we wszystkich sektorach, w tym również w ochronie zdrowia, będą dotyczyć także Polski. Nie należy się zatem spodziewać w najbliższym czasie hossy. Kiedyś na rynku aptecznym była wielka miska, z której wszyscy jedli, teraz jest inaczej. Rodzi się pytanie, które właściwie dotyczy wszystkich partnerów na rynku o nowe możliwości dla nich. Hurtownie mogą je zyskać poprzez dywersyfikację swojej działalności. Mamy już takie przykłady: usługi logistyczne, własna produkcja, usługi finansowe itd. Apteki również muszą szukać dla siebie nowych możliwości. Dla apteki konieczne jest oparcie swojej działalności poprzez współpracę z hurtowniami, producentami, analizę struktury sprzedaży, stanów magazynowych na rzetelnych danych. Musi mieć ona świadomość, jakie są jej możliwości, jak powinna Z ostatnich danych Dziesięciny wynika, że ponad 20 proc. aptek, które monitoruje ta firma, ma kłopoty finansowe

14 14 co w farmacji piszczy JAKA PRZYSZŁOŚĆ CZEKA APTEKI? Z prognoz na najbliższe lata wynika, że dynamika rynku aptecznego będzie bliska zeru sterować swoim działaniem. A może to robić, bo ma do dyspozycji wiele narzędzi, np. działające programy informatyczne, czy współpraca z różnymi podmiotami obecnymi na rynku. Próby zamykania się we własnym świecie, brak aktywnego kontaktu z zewnętrznym światem danych może prowadzić na manowce. Jakie są nastroje wśród aptekarzy? Aptekarze nie są zbyt skłonni do dzielenia się swoimi nastrojami. Gdybyśmy wzięli pod uwagę wszystkie działające apteki, to z pewnością są wśród nich takie, które w okres reformy i związanych z nią zmian weszły w dobrej kondycji. Mimo pogorszenia sytuacji na rynku nadal panują nad apteką. Na drugim końcu są apteki będące w trudnej sytuacji, te, które utraciły już płynność finansową (wg danych Dziesięciny dotyczy to ponad 20 proc. aptek) lub te, które w wyniku skrócenia terminów płatności i obniżenia limitów kredytowych przez hurtownie mogą wkrótce tę płynność stracić. W związku z tym nastroje z pewnością są mieszane. Nie ma żadnego wspólnego mianownika, bo są aptekarze, którzy cały czas aktywnie poszukują nowych rozwiązań, a obok nich są też tacy, którzy narzekają, że jest źle i czekają na pomoc. Niestety, pomoc nie nadchodzi, bo dobrze działający dotychczas system został fundamentalnie zmieniony bez czasu na dostosowanie się do nowej rzeczywistości. Trzeba samemu wykazać inicjatywę. To, co udało się osiągnąć hurtowniom, które były bardzo kreatywne (dywersyfikacja, kontrola kosztów, optymalizacja), teraz powinny realizować apteki. Oczekiwania niektórych aptek, marzenia o tym, żeby nadal było jak dawniej, są mało realne. Rynek jest w dużym stresie finansowym. Na pewno nikt nie dosypie mu pieniędzy. Trzeba pomyśleć o przyszłości rynku aptecznego, o systemie marż, a więc o tych elementach, które są istotne z punktu widzenia zarówno aptek, jak i bezpieczeństwa całego systemu dystrybucji. Można powiedzieć, że system dystrybucji działał prawie perfekcyjnie. Teraz trzeba zacząć analizować zmiany na rynku, jakie wprowadziła nowa ustawa, tak aby przywrócić chociaż część poprzedniej stabilności i funkcjonalności systemu dystrybucji hurtowej i aptecznej, bo one są ze sobą silnie powiązane. W jaki sposób sztywne marże, zarówno w hurtowniach, jak i w aptekach, odbijają się na kondycji aptek? Sztywne ceny i marże to jedno, ale mamy również zakaz rabatowania, który w znaczący sposób odbija się na kondycji finansowej aptek. Jeszcze trudniejsza dla rynku aptecznego jest sytuacja, która wytworzyła się wskutek wprowadzenia bardzo dużych grup limitowych, przez co szybko osiągalny jest 15-proc. próg, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia limitów. Dodatkowo co dwa miesiące mamy uaktualnianie list, gdzie około tysiąca leków zmienia swoje ceny koszty tych zmian ponosi apteka. Kuriozalne jest przede wszystkim to, że marża jest ustalana od limitu, przez co znacząco spadła marża na leki refundowane. To wszystko w dużej mierze wpływa na kondycję aptek i ich przyszłość. I nie ma możliwości, aby w jakikolwiek sposób hurtownie były w stanie to zrekompensować. Z prognoz na najbliższe lata wynika, że dynamika rynku aptecznego będzie bliska zeru. Temu, kto pierwszy zaadaptuje się do nowej sytuacji, potrafi zoptymalizować koszty i zwiększyć sprzedaż w swojej aptece, na pewno będzie łatwiej. Co pan, ekspert badający branżę farmaceutyczną na co dzień, może poradzić aptekom pragnącym poprawić swoją rentowność? Radzę, by oparły swoje plany na przyszłość na rzetelnych analizach finansowych. W Polsce jest za dużo aptek, a na dodatek często są one źle rozlokowane. Wiele z nich powstało w miejscach, gdzie były wolne lokale, a nie w oparciu o logikę ekonomiczną i rozeznanie możliwości. Trzeba to zweryfikować. Sytuacja aptek wymaga strategicznego spojrzenia, zwłaszcza kiedy wiadomo, że rynek apteczny nie będzie dynamicznie wzrastał. Wszystkie podmioty tną koszty. Apteka musi sama podjąć decyzje, wnikliwie analizując swoje wyniki i możliwości. Dziękuję za rozmowę. Rozmawiała Maria Sondej MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

15 co w farmacji piszczy 15 NIEZWYKŁE WŁAŚCIWOŚCI AMIGDALINY

16 16 PROGRAM POMOCY PACJENTOM co w farmacji piszczy Edukacja przede wszystkim ROZMOWA Z... Andrzejem Baumanem, prezesem Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków edukować pacjentów. Są one naprawdę bardzo potrzebne. Czy w Polsce wzrasta świadomość zagrożeń, jakie wiążą się z cukrzycą? Przed aptekarzem stoi poważne zadanie to po lekarzu i pielęgniarce kolejna osoba, która powinna edukować chorych na cukrzycę Największe problemy polskiego diabetyka to Brak edukacji ze strony lekarzy i pielęgniarek oraz ograniczony dostęp do lekarza diabetologa. W Polsce brakuje masowych szkoleń, głównie dla osób z mniejszych miejscowości. Dlatego w mediach powinno jak najwięcej mówić się o problemach ludzi chorych na cukrzycę. W jaki sposób farmaceuta może pomóc w terapii cukrzycy? Na czym powinna polegać opieka farmaceutyczna? Idealnie byłoby, gdyby istniały punkty nauczania mierzenia ciśnienia, robienia zastrzyków itp. W dużej aptece jeden farmaceuta mógłby mieć specjalność diabetologiczną, aby podpowiedzieć choremu, szczególnie takiemu z małej miejscowości, jak skutecznie prowadzić terapię. Przed aptekarzem stoi poważne zadanie to po lekarzu i pielęgniarce kolejna osoba, która powinna edukować chorych na cukrzycę. Musi on wytłumaczyć, jak działają zamienniki leków, jak prawidłowo obsługuje się glukometr, jak dokonać iniekcji, jak się sprawdza cukier itd. Cieszymy się, jeżeli farmaceuci promują różnego rodzaju akcje, które powstają, aby CZY WIESZ, ŻE... Wiek XXI przyniósł większe zainteresowanie tą chorobą, ale nie jest ono jeszcze na zadowalającym poziomie. Do wsi i małych miejscowości wciąż nie dociera kaganek wiedzy, nie ma tam również lekarzy diabetologów. Za to żyje w nich wiele osób nieświadomych tego, że chorują na cukrzycę lub ukrywających swoje dolegliwości. «(ez)...na cukrzycę choruje w Polsce 2,5 mln osób PROGRAM POMOCY PACJENTOM Farmaceuta ma do spełnienia, w stosunku do potencjalnych cukrzyków lub osób, które już wiedzą o swojej chorobie, bardzo ważną misję. Edukacja to jedno z najistotniejszych zadań opieki farmaceutycznej. Aptekarz może nauczyć pacjenta poprawnie mierzyć cukier, stosować glukometr, wstrzykiwać insulinę itd. Program Pomocy Pacjentom powstał m.in., aby tę misję edukacyjną wspierać. Będzie on realizowany we współpracy z wybranymi aptekami. Dzięki wsparciu instytucji i organów mających wpływ na kształt oraz jakość życia społeczeństwa, farmaceuta będzie mógł pomóc swoim pacjentom. W ramach Programu chorzy mogą się spodziewać cyklicznych odsłon, które w formie przyjaznych spotkań i poradników przybliżą im sposoby radzenia sobie z najczęściej spotykanymi schorzeniami. Pierwsza odsłona to pomoc diabetykom. W wybranych aptekach wspierających program pacjenci otrzymają bezpłatny poradnik Jak żyć z cukrzycą. Będzie on dostępny już w listopadzie. MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

17 17 ŻEGLARSKIE MISTRZOSTWA POLSKI APTEKARZY co w farmacji piszczy 17 WYSOKA CENA, KOSZTOWNA PROMOCJA I PRZEŁADOWANE GRAFIKĄ OPAKOWANIA TO CECHY WIELU OBECNYCH NA RYNKU PREPARATÓW. Wielu ludzi sądzi jeszcze, że dobra jakość nie może iść w parze z niską ceną. Do takiego myślenia przyzwyczaił nas rynek, na którym nierzadko płaci się nie za sam produkt, a za jego markę. Poza kosztami produkcji, dystrybucji i marży na cenę wpływają bowiem gigantyczne sumy wydawane na intensywną promocję preparatów w telewizji, radiu i prasie. Paradoksalnie to właśnie konsument płaci za reklamę, która nakłania go do kupna danego produktu. Koszt emisji minutowego spotu reklamowego w popularnych stacjach telewizyjnych, w godzinach największej oglądalności to 200 tys. zł. Reklamy wzbudzają potrzebę zakupu preparatu, ale nie informują jednak o jego cenie. Pacjent poznaje ją dopiero w aptece. Często okazuje się, że nie stać go na reklamowany produkt. Wtedy do głosu dochodzi odpowiedzialny farmaceuta, którego misją od zawsze jest pomoc i doradzanie pacjentowi. Dlatego, udzielając specjalistycznej porady, może zaproponować tańszy odpowiednik, tak aby pacjent płacił jedynie za produkt, a nie za reklamę i opakowanie. Dzięki temu Pacjent nie odchodzi od okienka z poczuciem, że nie stać go na zdrowie. To dobra wiadomość dla pacjentów, którzy mogą wybierać z bogatej oferty produktów APTEO. Prepa- raty te mają wysokiej jakości skład i niską cenę, która wynika z rezygnacji z kosztów zbędnej reklamy i zastosowania prostych, ekonomicznych opakowań. Dzięki odpowiedniej strategii produkcji i dystrybucji wysoka jakość może kosztować mniej. APTEO to nowoczesna odpowiedź na niezmienną potrzebę bezpieczeństwa zdrowotnego i finansowego. To marka przyjazna farmaceucie i pacjentowi. Dzięki odpowiedniej strategii produkcji i dystrybucji wysoka jakość może kosztować mniej.

18 18 co w farmacji piszczy ZARZĄDZANIE ODPADAMI MEDYCZNYMI Niebezpieczne odpady Piotr Merks Zakład Opieki Farmaceutycznej, Warszawski Uniwersytet Medyczny Przyjmowanie przeterminowanych i niezużytych leków to jedno z zadań, za które odpowiedzialna jest apteka. Ma ona bowiem nie tylko dbać o zdrowie pacjenta, ale również przyczyniać się do ochrony środowiska i promować właściwe wzorce zachowań. Każdego roku zużywamy coraz większe ilości leków. Niestety wzrasta również ilość niepotrzebnych medykamentów. Pacjenci sobie z nimi nie radzą. Jest to związane zarówno z ich niedoinformowaniem na temat właściwego pozbywania się nieużywanych leków, jak również z brakiem odpowiednich procedur w skali kraju. W związku z wykryciem pozostałości farmaceutyków w wodzie i innych częściach biosfery przeprowadzono szereg badań mających na celu ukazanie konsekwencji obecności substancji leczniczych w różnych ekosystemach. Udowodniono, że nawet małe stężenia leków w środowisku mogą być zabójcze zarówno dla roślin i zwierząt, jak i nas samych. NIE ZAWSZE PRAWIDŁOWO W wyniku prowadzenia działalności, związanej ze sprzedażą detaliczną produktów leczniczych i wyrobów medycznych, apteka wytwarza odpady w postaci przeterminowanych, wycofanych ze stosowania leków, suplementów diety oraz substancji recepturowych i innych bardzo MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

19 co w farmacji piszczy 19 ZARZĄDZANIE ODPADAMI MEDYCZNYMI niebezpiecznych dla zdrowia środków. Z uwagi na obowiązujące przepisy właściciele aptek są zobligowani do regularnego przekazywania wymienionych odpadów do unieszkodliwienia. Istnieją jednak uzasadnione podejrzenia, że proceder ten w wielu aptekach nie jest wykonywany prawidłowo. BRAK ZABEZPIECZEŃ Pomimo że apteki przekazują odpady medyczne firmom zajmującym się ich dalszą utylizacją, to jednak brakuje ustandaryzowanej, zewnętrznej kontroli sprawowanej nad tymi przedsiębiorstwami. Kolejnym problemem jest brak kontroli nad odpadami wewnątrz apteki. Przepełnione kosze, często ustawione w części ogólnodostępnej, stwarzają ogromne niebezpieczeństwo. Szczególne zagrożenie jest związane z obecnymi w paczkach igłami, ostrzami czy substancjami trującymi. Brak zabezpieczenia sprawia, że potencjalnie zakażone czy niebezpieczne substancje i przedmioty mogą być swobodnie przechwycone przez dziecko czy personel apteki nieświadomy zawartości pozostawionej przez pacjenta paczki. OCHRONA ZDROWIA I ŻYCIA Należy pamiętać, że incydent ukłucia igłą o nieznanym pochodzeniu to przede wszystkim ryzyko zainfekowania wirusami HCV czy HIV. A zatem właściwe zarządzanie nieczystościami pochodzenia medycznego w aptece to nie tylko kwestia estetyki, ale ochrony zdrowia i życia zarówno pacjentów, jak i całego personelu. Kolejnym, nie mniej istotnym, ryzykiem wynikającym z braku właściwej gospodarki odpadami jest powodowanie niekorzystnych zmian przez pozostałości produktów leczniczych obecnych w licznych ekosystemach. Ogromne ilości przepisywanych leków mogą mieć negatywny wpływ na środowisko naturalne. CO MÓWI PRAWO? W Unii Europejskiej kwestie odpadów medycznych reguluje EMEA. Polska posiada własne regulacje, których ewidentne braki są przyczyną stale pogarszającej się sytuacji dotyczącej zarządzania odpadami medycznymi. Ustawa Prawo farmaceutyczne nie reguluje kwestii postępowania z odpadami medycznymi. Stosownych przepisów nie znajdujemy też w żadnym z rozporządzeń Ministra Zdrowia i organów mu podległych. Z doświadczenia wynika, że stanowi to ogromny problem tak dla pracowników apteki, jak i pacjentów. Zgodnie z obecnym stanem apteka może dobrowolnie współpracować z samorządem lokalnym w sprawie gospodarki odpadami niebezpiecznymi, do których zaliczają się leki. Zgodnie z ustawą o odpadach za zarządzanie nieczystościami, w tym również odpadami medycznymi, ponoszą odpowiedzialność władze lokalne. BEZ STANDARDÓW ZAPAMIĘTAJ Każdy pracownik apteki powinien być przeszkolony w zakresie postępowania z odpadami medycznymi. Wszystkie etapy przyjęcia zwrotu od danego pacjenta muszą być wykonywane przez tę samą osobę. Wedle polskiego prawa niedopuszczalne jest wykorzystywanie leków pochodzących od osób fizycznych, czyli z miejsc pozbawionych kontroli nad warunkami ich przechowywania. Wyjątek stanowią w tym przypadku klęski żywiołowe i wojny. Polskie ustawodawstwo nie dopuszcza również tzw. wtórnej dystrybucji niewykorzystanych produktów leczniczych, która jest dość nowoczesnym, acz coraz popularniejszym rozwiązaniem problemu na świecie. Zarówno sposób wykonywania transportu oraz spalarnie, w których dokonuje się unieszkodliwienia tych odpadów, podlegają restrykcyjnym przepisom w zakresie ochrony środowiska. Zgodnie ze stosownymi zapisami firmy świadczące takie usługi mają obowiązek uzyskania odpowiedniej decyzji lub zezwolenia. Polskie ustawodawstwo nie przewiduje jednak podania informacji na temat właściwego postępowania z niechcianym przez pacjenta lekiem. Ponadto należy zwrócić uwagę na brak standardów bezpieczeństwa przy kontakcie pracownika apteki z odpadami. W Polsce nie istnieje, niestety, żaden standard postępowania z odpadami POJEMNIKI NA ODPADY Pacjent nie może mieć swobodnego dostępu do koszy na odpady ustawione w aptece powinien zostać poinformowany, że zostaną one otwarte na życzenie i za zgodą aptekarza. Kosze muszą być plastikowe, odpowiednio oznaczone, systematycznie wymieniane lub opróżniane (ale nie własnoręcznie szczególnie gdy mamy do czynienia z foliowymi torebkami o bliżej nieokreślonej zawartości). Udowodniono, że nawet małe stężenia leków w środowisku mogą być zabójcze zarówno dla roślin i zwierząt, jak i nas samych

20 20 co w farmacji piszczy ZARZĄDZANIE ODPADAMI MEDYCZNYMI Właściwe zarządzanie nieczystościami pochodzenia medycznego w aptece to nie tylko kwestia estetyki, ale ochrony zdrowia i życia zarówno pacjentów, jak i całego personelu medycznymi zwróconymi przez pacjenta do apteki. DOMOWE ZAPASY Wielu Polaków nie zawsze realizuje przepisane recepty. Niepokojący jest fakt posiadania przez znaczną część pacjentów leków z poprzedniej wizyty. Brak edukacji pacjentów prowadzi do wykształcania złych nawyków m.in. magazynowania leków w domu, a nieświadomość przepisanej farmakoterapii powoduje często jej zupełne zaniechanie. Jedną z przyczyn przechowywania w domu dużych ilości nieużywanych leków może być sytuacja, jaka miała miejsce w Polsce przed kilku laty, a dotyczyła sprzedaży leków za grosz. Nabywane wówczas przez pacjentów ogromne ilości leków trafiały po pewnym czasie do kosza. Działo się tak z wielu przyczyn, których zapewne nie brano pod uwagę podczas masowego, entuzjastycznego korzystania ze wspomnianej oferty. KTO KONTROLUJE? Obrót lekami zwracanymi przez pacjenta do apteki nie jest właściwie kontrolowany na żadnym z jego etapów. Pomimo istnienia kilku elementów mających na celu ułatwienie pozbycia się niepotrzebnych produktów leczniczych, system nie działa spójnie. Poza wszelką kontrolą jest już pierwszy etap, kiedy to pacjent przychodzi do apteki z foliową torebką o bliżej nieokreślonej zawartości. Umieszcza ją w otwartym koszu, ustawionym w ogólnodostępnym miejscu. Takie postępowanie jest wbrew panującym na świecie standardom bezpieczeństwa, gdyż bezpośrednio zagraża życiu i zdrowiu pacjentów korzystających z apteki oraz jej pracowników. Narażeni są oni na kontakt z zakażonymi przedmiotami, które mogą znajdować się w tak niezabezpieczonym koszu. Nie istnieje w Polsce ustandaryzowana lista leków niebezpiecznych dla zdrowia, a informacje na ten temat nie są ogólnodostępne. PRZYJMOWANIE LEKÓW Początkowym etapem procedury przyjmowania leków do apteki jest przeprowadzenie wywiadu z pacjentem oraz wypełnienie przez niego specjalnego kwestionariusza dotyczącego rodzaju zwrotu, jaki przynosi do apteki. Pytania, na jakie powinien odpowiedzieć pacjent, znajdują się w tab KROKÓW Oto niezbędne czynności, jakie należy przeprowadzić za każdym razem, gdy pacjent przynosi niepotrzebne produkty lecznicze. 1. Sprawdź, czy w koszu na zwracane leki jest wystarczająca ilość wolnego miejsca. 2. Poproś pacjenta, aby zapoznał się ze wskazówkami dla pacjenta o kryteriach przyjmowania zwrotów leków przez apteki. 3. Poproś pacjenta, aby odpowiedział na pytania według schematu podanego w tabeli. 4. Jeżeli musisz wziąć do ręki torbę ze zwracanymi lekami, pamiętaj, aby chwycić za jej uszy, a nie trzymać jej bezpośrednio w rękach. 5. Przygotuj tacę i miejsce, w którym będziesz mógł zobaczyć i sprawdzić zawartość przyniesionych przez pacjenta zwrotów. 6. Przed przystąpieniem do opróżniania torby przetnij ją tak, aby się otworzyła. Dzięki temu dokładnie zobaczysz, co jest w środku. 7. Sprawdź, czy nie ma tam ostrzy lub igieł oraz innych przedmiotów, których nie można przyjąć do zwrotu. Jeżeli są tam przedmioty spoza listy, skontaktuj się z Ministerstwem Środowiska. 8. Jeżeli pacjent zwraca leki narkotyczne czy TABELA 1 Czy zwraca Pan/Pani tylko leki? Czy jest Pan/Pani pewny/pewna, że w lekach, które Pan/Pani zwraca, nie ma żadnych igieł lub ostrzy? TAK TAK Czy nie ma w tej torbie innych substancji, które mogę zagrozić życiu lub bezpieczeństwu? TAK MAGAZYN APTEKARSKI LISTOPAD 2012

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczna aptek w Polsce

Sytuacja ekonomiczna aptek w Polsce Naczelna Izba Aptekarska Sytuacja ekonomiczna aptek w Polsce dr GRZEGORZ KUCHAREWICZ Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej NIA 2014 30 tysięcy polskich farmaceutów 14 100 aptek i punktów aptecznych Apteka

Bardziej szczegółowo

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals

Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny. GlaxoSmithKline Pharmaceuticals Na czym polega odpowiedzialność firmy farmaceutycznej? Raport Społeczny GlaxoSmithKline Pharmaceuticals 2009-2010 Jerzy Toczyski Prezes Zarządu GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA Od odpowiedzialności do

Bardziej szczegółowo

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ!

TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! TRENER MARIUSZ MRÓZ - JEDZ TO, CO LUBISZ I WYGLĄDAJ JAK CHCESZ! Witaj! W tym krótkim PDFie chcę Ci wytłumaczyć dlaczego według mnie jeżeli chcesz wyglądać świetnie i utrzymać świetną sylwetkę powinieneś

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Apteka 2013 dotychczasowe doświadczenia i nowe wyzwania

Apteka 2013 dotychczasowe doświadczenia i nowe wyzwania Apteka 2013 dotychczasowe doświadczenia i nowe wyzwania Piotr Kula Prezes PharmaExpert Warszawa, marzec 2013 Rynek apteczny w 2012 roku cały rynek apteczny 2012 zmiana % obrót całkowity (w tys. zł) 2 2

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych.

Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych. Załącznik Nr 2 uzasadnienie zmian dotyczących reklamy aptek i reklamy produktów leczniczych. Uzasadnienie do art. 57 a. Prowadzenie w aptekach, punktach aptecznych oraz placówkach obrotu pozaaptecznego

Bardziej szczegółowo

MISJA HASCO-LEK. " Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów "

MISJA HASCO-LEK.  Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów MISJA HASCO-LEK " Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów " Rynek farmaceutyczny - dzień dzisiejszy i obserwowane kierunki zmian Michał Byliniak PPF

Bardziej szczegółowo

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne

RAPORT. Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom. Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Polskie firmy nie chcą iść na rękę klientom RAPORT Plany polskich przedsiębiorstw dotyczących przejścia na faktury elektroniczne Zespół mailpro.pl MailPro Sp. z o.o. S t r o n a 1 Wstęp Od początku 2011

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

NIE ZWLEKAJMY! INFORMUJMY PACJENTÓW O MOŻLIWOŚCI KORZYSTANIA Z TAŃSZYCH LEKÓW!

NIE ZWLEKAJMY! INFORMUJMY PACJENTÓW O MOŻLIWOŚCI KORZYSTANIA Z TAŃSZYCH LEKÓW! ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Katowice 2004-05-25 Szanowni Aptekarze - Szanowni Właściciele aptek No to

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Ubezpieczonego

Przewodnik Ubezpieczonego Przewodnik Ubezpieczonego I. Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus 1. Czym jest Ubezpieczenie Zdrowotne LUX MED Panaceus? Przedmiotem ubezpieczenia jest zdrowie i następstwa nieszczęśliwego wypadku

Bardziej szczegółowo

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA

RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA RODZICE, PRACOWNICY SZKOŁY ANKIETA Szkoła nasza włączyła się do ruchu szkół promujących zdrowie. Rozpoczynając tę pracę chcemy zapytać pracowników o sprawy dotyczące ich zdrowia, samopoczucia i stylu życia.

Bardziej szczegółowo

Faramkoekonomiczna ocena leków biopodobnych. dr Michał Seweryn

Faramkoekonomiczna ocena leków biopodobnych. dr Michał Seweryn Faramkoekonomiczna ocena leków biopodobnych dr Michał Seweryn Klasyczny problem ekonomii Potrzeby Dobra Farmakoekonomika (ekonomiczna ocena technologii medycznych) Celem badania farmakoekonomicznego jest

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

"50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie

50+ w Europie Badanie Zdrowia, Starzenia się, i Przechodzenia na Emeryturę w Europie Uniwersytet Warszawski Numer seryjny kwestionariusza: 2910001 Nr ID gospodarstwa domowego 2 9 0 6 2 0 0 Nr ID osoby Data wywiadu: Nr ID ankietera: Imię respondenta: "50+ w Europie" Badanie Zdrowia, Starzenia,

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu

Prezentacja produktu Prezentacja produktu Ile osób rocznie ginie w wypadkach samochodowych? Ile osób rocznie umiera na zawał i udar mózgu? 3. 500 osób 170 000 osób Umieralność spowodowana chorobami układu krążenia w Polsce

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy:

Lennard J.Davies. Dlaczego więc nie warto brać tych leków? Powód pierwszy: Lennard J.Davies Przez ostatnie kilka lat, także w książce Obssesion: a history, kwestionowałem efektywność leków z grupy SSRI. Zwracałem uwagę, że gdy leki te weszły do użycia na początku lat 90-tych

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa wyniki finansowe I kw. 2010

Konferencja prasowa wyniki finansowe I kw. 2010 Konferencja prasowa wyniki finansowe I kw. 2010 17 maja 2010 SERWIS HURT Jesteśmy niezbędnym pośrednikiem w obrocie lekami w Polsce Jesteśmy głównym dostawcą usług logistycznych, marketingowych i sprzedażowych

Bardziej szczegółowo

Co z dostępnością leków dla pacjenta? Stanisław Kasprzyk, Senior Manager, IMS Health, Polska

Co z dostępnością leków dla pacjenta? Stanisław Kasprzyk, Senior Manager, IMS Health, Polska Co z dostępnością leków dla pacjenta? Stanisław Kasprzyk, Senior Manager, IMS Health, Polska 1 Dystrybucja w oczach pacjenta Uproszczony schemat dystrybucji produktów farmaceutycznych APTEKA PACJENT HURTOWNIA

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia cukrzycy

Epidemiologia cukrzycy Cukrzyca kiedyś Epidemiologia Epidemiologia - badanie występowania i rozmieszczenia stanów lub zdarzeń związanych ze zdrowiem w określonych populacjach oraz wpływu czynników wpływających na stan zdrowia

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź na pytanie nr 1.:

Odpowiedź na pytanie nr 1.: Odpowiedź na pytanie nr 1.: Czy farmaceuta zamieniając lek na tańszy odpowiednik musi sprawdzać, czy podmieniany lek ma te same wskazania, co lek zapisany na recepcie? Osoba realizująca receptę i dokonująca

Bardziej szczegółowo

DROGA DO SIEBIE. Program edukacyjny dla osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną dwubiegunową, ich bliskich i terapeutów.

DROGA DO SIEBIE. Program edukacyjny dla osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną dwubiegunową, ich bliskich i terapeutów. DROGA DO SIEBIE Program edukacyjny dla osób chorych na schizofrenię i chorobę afektywną dwubiegunową, ich bliskich i terapeutów. CSR w branży farmaceutycznej CSR to dobrowolna strategia biznesowa uwzględniająca

Bardziej szczegółowo

Nowa ustawa refundacyjna.

Nowa ustawa refundacyjna. Nowa ustawa refundacyjna. Co nowego dla pacjenta onkologicznego? Forum Organizacji Pacjentów Onkologicznych - Warszawa, 26 kwietnia 2012 Magdalena Kręczkowska, Fundacja Onkologiczna DUM SPIRO-SPERO USTAWA

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego

Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego Cykl życia sprzętu elektrycznego i elektronicznego Spis treści: 1. Wstęp. 2. Cykl życia urządzeń elektrycznych i elektronicznych. 3. Cykl życia mojego starego komputera w porównaniu z kosztami eksploatacyjnymi.

Bardziej szczegółowo

Recepta. Recepta jest pisemnym poleceniem lekarza skierowanym do farmaceuty z prośbą o wydanie leku Wzór recepty

Recepta. Recepta jest pisemnym poleceniem lekarza skierowanym do farmaceuty z prośbą o wydanie leku Wzór recepty Recepta Recepta jest pisemnym poleceniem lekarza skierowanym do farmaceuty z prośbą o wydanie leku Wzór recepty Części recepty 1. Inscriptio - Nagłówek recepty 2. Nomen aegroti - Dane dotyczące chorego

Bardziej szczegółowo

Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny

Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny Dorota Karło - społeczny edukator diabetologiczny CUKRZYCA TYPU 1 Cele leczenia cukrzycy typu I u dzieci i młodzieży możliwość przeżycia cofnięcie objawów klinicznych, unikanie ostrych powikłań cukrzycy,

Bardziej szczegółowo

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs)

DAWN Postawy Życzenia i Potrzeby cukrzyków (Diabetes Attitudes Wishes & Needs) Biuro obsługi klienta Novo Nordisk Przewodnik po insulinoterapii metodą BASAL BOLUS 0845 600 5055 Koszt jak za połączenie lokalne. Rozmowy mogą być nagrywane w celach szkoleniowych. (Godziny pracy biura

Bardziej szczegółowo

Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 2015

Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 2015 Trendy na rynku leków. Wpływ aktualnych przepisów na ordynację lekarską i postawy lekarzy KONFERENCJA LEKI 15 27 października 15 Wpływ nowego prawa na ordynację lekarską Ustawa Refundacyjna w istotny sposób

Bardziej szczegółowo

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży

Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Darmowe badania w kierunku HCV dla Pań w ciąży Szanowna Pani, Do listopada 2014r. kobiety ciężarne mają możliwość bezpłatnego przebadania się w kierunku zakażenia wirusem zapalenia wątroby C (HCV). Stanowią

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE

MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE MASZ DAR UZDRAWIANIA DRUGIE ŻYCIE Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek. Czasem mogą być uszkodzone od urodzenia (np. w skutek wad genetycznych), częściej w ciągu życia może dojść do poważnego

Bardziej szczegółowo

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych.

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Rolf Benirschke twórca programu Po operacji wyłonienia stomii, która odbyła się w 1979 r., Rolf wrócił do profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE

PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE KOMISJA EUROPEJSKA NOTATKA PRASOWA Bruksela, 22 października 2013 r. PYTANIA I ODPOWIEDZI: Prawa pacjentów do opieki zdrowotnej w innym kraju UE Chory na cukrzycę starszy pan z Niemiec zabiera ze sobą

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego

Informacja prasowa. Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Informacja prasowa Ruszył drugi cykl spotkań edukacyjnych dla chorych na szpiczaka mnogiego Warszawa, 28 października Chorzy na szpiczaka mnogiego w Polsce oraz ich bliscy mają możliwość uczestniczenia

Bardziej szczegółowo

ZMIANA 1. Namysłów, dnia 17.12.2012 r. Dom Pomocy Społecznej PROMYK Kamienna 22 46-100 Namysłów. Nr sprawy IZM.I.272.48.2012.AK-G.

ZMIANA 1. Namysłów, dnia 17.12.2012 r. Dom Pomocy Społecznej PROMYK Kamienna 22 46-100 Namysłów. Nr sprawy IZM.I.272.48.2012.AK-G. Dom Pomocy Społecznej PROMYK Kamienna 22 46-100 Namysłów Namysłów, dnia 17.12.2012 r. Nr sprawy IZM.I.272.48.2012.AK-G. ZMIANA 1 Na podstawie art. 38 ust. 1, 4 i 4a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE)

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) Pharmaceutical Care Network Europe 6 kategorii problemów lekowych 6 kategorii przyczyn problemów lekowych 4 kategorie możliwych interwencji 3 kategorie wyników działań

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

10. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek?

10. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek? 1. Czy uważasz, że masz problem z którąś z używek? 45 424 4 35 3 25 2 15 5 42 Nie Powiedzmy, że nie Tak, ale to mi nie przeszkadza 21 11 Tak, ale walczę z tym 11. Czy Twoi rodzice są świadomi Twojego zachowania?

Bardziej szczegółowo

Umiesz Liczyć Licz Kalorie

Umiesz Liczyć Licz Kalorie Umiesz Liczyć Licz Kalorie Cześć! W tym krótkim poradniku wytłumaczę Ci dlaczego według mnie jedzenie wszystkiego w odpowiednich ilościach pozwoli utrzymać świetną sylwetkę przez całe życie. Tak dobrze

Bardziej szczegółowo

DZIENNIczek SAMOKONTROLI

DZIENNIczek SAMOKONTROLI DZIENNIczek SAMOKONTROLI TWÓJ DZIENNICZEK SAMOKONTROLI Niniejszy dzienniczek został opracowany specjalnie z myślą o osobach chorych na cukrzycę, które są poddawane insulinoterapii. Pomoże on Tobie i Twojemu

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi na pytania z zebrań aptekarzy w miesiącu czerwcu 2013 roku.

Odpowiedzi na pytania z zebrań aptekarzy w miesiącu czerwcu 2013 roku. Odpowiedzi na pytania z zebrań aptekarzy w miesiącu czerwcu 2013 roku. 1. Olfen Uno 0,15 Dicloratio Uno 0,15 Ten sam producent, ta sama cena i limit. Czy w komunikacie do NFZ zaznaczamy jako zamiennik,

Bardziej szczegółowo

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Antybiotykooporność Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Pominięte dawki antybiotyków prowadzą do nieskutecznych leków i nieskutecznego leczenia Kiedy zalecenia dotyczące antybiotyków nie są przestrzegane,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 września 2001 r.

USTAWA z dnia 6 września 2001 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 6 września 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 126, poz. 1382. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz

Bardziej szczegółowo

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004

Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat. 20-25 października 2004 Dziecko w sieci badanie zagrożeń związanych z poznawaniem ludzi przez Internet wśród dzieci w wieku 12-17 lat 20-25 października 2004 1 Podsumowanie 2 Podsumowanie (1) Zdecydowana większość badanych (91%)

Bardziej szczegółowo

Centralne zakupy produktów leczniczych na przykładzie leków przeciw AIDS

Centralne zakupy produktów leczniczych na przykładzie leków przeciw AIDS Centralne zakupy produktów leczniczych na przykładzie leków przeciw AIDS Adwokat Katarzyna Bondaryk Członek Zarządu Fundacji WHC 10 lutego 2012 r., Warszawa Zakup centralny = większy dostęp do leczenia

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę

Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 2016 Pokonaj cukrzycę Światowy Dzień Zdrowia 7 kwietnia 2016 Kilka słów o historii Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wybiera temat przewodni Światowego Dnia Zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Rola Osoby Wykwalifikowanej wstrzymanie, wycofanie serii produktu leczniczego

Rola Osoby Wykwalifikowanej wstrzymanie, wycofanie serii produktu leczniczego Rola Osoby Wykwalifikowanej wstrzymanie, wycofanie serii produktu leczniczego 2 Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Rzeszów, 10 11 czerwca 2010 Rozporządzenie Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

APEL DO MINISTRA ZDROWIA BARTOSZA ARŁUKOWICZA

APEL DO MINISTRA ZDROWIA BARTOSZA ARŁUKOWICZA Pismo zostało również przekazane Premierowi Donaldowi Tuskowi, Pani Marszałek Sejmu Ewie Kopacz oraz Prezesowi Naczelnej Rady Aptekarskiej Grzegorzowi Kucharewiczowi APEL DO MINISTRA ZDROWIA BARTOSZA ARŁUKOWICZA

Bardziej szczegółowo

Fundacja TAM I Z POWROTEM

Fundacja TAM I Z POWROTEM Fundacja TAM I Z POWROTEM NASZE ZADANIA Wspieranie finansowe polskiej onkologii poprzez rozmaite formy zbiórki pieniędzy i realizacje niezbędnych projektów. Szeroko pojęte działanie informacyjno promocyjne,

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

w zakresie refundacji leków z importu równoległego, która maja charakter jedynie techniczny i wpisuje się w ogólną filozofię i konstrukcję Projektu

w zakresie refundacji leków z importu równoległego, która maja charakter jedynie techniczny i wpisuje się w ogólną filozofię i konstrukcję Projektu Propozycja SIRPL do projektu ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (Projekt z dnia

Bardziej szczegółowo

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań

Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Propozycje nowych rozwiązań Gdzie szczepić: ZOZ-Y czy apteki? Konferencja GRYPA 2013/2014 16 kwietnia 2013 Warszawa Propozycje nowych rozwiązań Dr n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę!

Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Światowy Dzień Zdrowia 2016 - Pokonaj cukrzycę! Cukrzyca logo -międzynarodowy symbol walki z cukrzycą Tło slajdów: http://www.scitecnutrition.com/pl/catalog/guide_to_vitamins/images/guide_to_vitamins-07.jpg?v=2

Bardziej szczegółowo

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych?

Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Jak ustalać cele dla poziomu braków w procesach produkcyjnych? Wydanie 1 Zbigniew Huber Maj 2006 Artykuł dostępny na stronie autora: http://wwwhuberpl Copyright by Zbigniew Huber Strona 1 z 6 W każdym

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe Grupy NEUCA za 1 półrocze 2011 roku. Konferencja prasowa, Warszawa, 29 sierpnia 2011 r.

Wyniki finansowe Grupy NEUCA za 1 półrocze 2011 roku. Konferencja prasowa, Warszawa, 29 sierpnia 2011 r. Wyniki finansowe Grupy NEUCA za 1 półrocze 2011 roku Konferencja prasowa, Warszawa, 29 sierpnia 2011 r. 1półrocze 2011 r. - podsumowanie Po bardzo dynamicznym 1Q 2011, spowolnienie rynkowe w 2Q 2011 Dynamika

Bardziej szczegółowo

Narkotyki a młodzież Suchej Beskidzkiej. Barbara Brańka Natalia Chrząścik Natalia Dulska Norbert Rzeźniczak Opiekun projektu Dariusz Ryczko

Narkotyki a młodzież Suchej Beskidzkiej. Barbara Brańka Natalia Chrząścik Natalia Dulska Norbert Rzeźniczak Opiekun projektu Dariusz Ryczko Narkotyki a młodzież Suchej Beskidzkiej Barbara Brańka Natalia Chrząścik Natalia Dulska Norbert Rzeźniczak Opiekun projektu Dariusz Ryczko Narkotyki, co to takiego? Narkotyki to substancje psychoaktywne.

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia.

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Poniższy kwestionariusz został stworzony w ramach projektu AWAKE Starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu (ang. Aging With Active Knowledge and Experience),

Bardziej szczegółowo

Fabryka czekolady konkurs. Etap I

Fabryka czekolady konkurs. Etap I Fabryka czekolady konkurs. Etap I Wprowadzenie do konkursu Duże przedsiębiorstwo produkujące różne rodzaje czekolad i czekoladek zdecydowało się otworzyć fabrykę w Twoim mieście. Niestety właściciele fabryki

Bardziej szczegółowo

Wydział Farmaceutyczny Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Wydział Farmaceutyczny Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Wydział Farmaceutyczny Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu REGULAMIN I PROGRAM STUDENCKICH PRAKTYK WAKACYJNYCH dla studentów IV roku Wydziału Farmaceutycznego kierunek farmacja W

Bardziej szczegółowo

... Z pisma usunięto fragmenty nie związane z tematem, a dotyczące odpowiedzi na inne zadane pytania.

... Z pisma usunięto fragmenty nie związane z tematem, a dotyczące odpowiedzi na inne zadane pytania. ... Z pisma usunięto fragmenty nie związane z tematem, a dotyczące odpowiedzi na inne zadane pytania. Nasz znak: SIAKat-0432-2014 Katowice 2014-06-12 Szanowna Pani Dyrektor Serdecznie dziękuję za odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

ZNAKOWANIE ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, W TYM PRODUKTÓW SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I MEDYCZNEGO, SUPLEMENTY DIETY

ZNAKOWANIE ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, W TYM PRODUKTÓW SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I MEDYCZNEGO, SUPLEMENTY DIETY Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: ZNAKOWANIE ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, W TYM PRODUKTÓW SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I MEDYCZNEGO, SUPLEMENTY DIETY

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 kwietnia 2016 r. Poz. 493 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 31 marca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 14.05.2015

PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM. Warszawa, 14.05.2015 PRAWO DLA LEKARZY SEMINARIUM DLA STUDENTÓW WUM Warszawa, 14.05.2015 WYKŁAD NR 10 LEKARZ A SYSTEM UBEZPIECZEŃ ZDROWOTNYCH FUNDAMENTY SYSTEMU FINANSOWANIA ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH ŚWIADCZENIA GWARANTOWA NE

Bardziej szczegółowo

temat lekcji: Niebezpieczne treści

temat lekcji: Niebezpieczne treści temat lekcji: Niebezpieczne treści Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. kl. I-VI SP cel zajęć Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z zagrożeniem internetowym, jakim są niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY USTAWY REFUNDACYJNEJ WPROWADZENIE

MECHANIZMY USTAWY REFUNDACYJNEJ WPROWADZENIE MECHANIZMY USTAWY REFUNDACYJNEJ WPROWADZENIE Adw. Paulina Kieszkowska Knapik Adw. Katarzyna Czyżewska BUDŻET NA REFUNDACJĘ I TZW. PAY BACK - Brak limitu wydatków na leki w ramach ogólnego budżetu Narodowego

Bardziej szczegółowo

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej I. Zasady ogólne Obrót produktami leczniczymi jest obrotem cywilnoprawnym, polegającym

Bardziej szczegółowo

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&:

Bankowość mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;<:=;88&: Bankowość!"#$ mobilna w oczach %&'(')#*+,- Polaków./&'01-%2$013/./& 2-#1*0'#41+/)2'+#'#$'& *3-%-2+-)51'.-# Warszawa, 6*&+-)17$0*4189:;

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które

2A. Który z tych wzorów jest dla P. najważniejszy? [ANKIETER : zapytać tylko o te kategorie, na które 1. Gdyby miał P. urządzać mieszkanie, to czy byłoby dla P. wzorem [ANKIETER odczytuje wszystkie opcje, respondent przy każdej z nich odpowiada tak/nie, rotacja] 1.1 To, jak wyglądają mieszkania w serialach,

Bardziej szczegółowo

Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu

Kampania edukacyjna Każdy stopień ma znaczenie - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu W ramach kampanii edukacyjnej "Każdy stopień ma znaczenie" przeprowadzonej przez SMG/KRC

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP

Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek. Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP Izba Gospodarcza Właścicieli Punktów Aptecznych i Aptek Związek Zawodowy Techników Farmaceutycznych RP Toruń / Łódź dnia 18.10.2011r TF/18/10/11/GW Szanowni Państwo! "Gazeta Wrocławska" ul. św. Antoniego

Bardziej szczegółowo