Informacja. Nr 175. Zagadnienia związane z respektowaniem jakościowych wymogów konsumentów artykułów żywnościowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Informacja. Nr 175. Zagadnienia związane z respektowaniem jakościowych wymogów konsumentów artykułów żywnościowych"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Zagadnienia związane z respektowaniem jakościowych wymogów konsumentów artykułów żywnościowych Grudzień 1993 Dorota Stankiewicz Informacja Nr 175 Celem poniższego opracowania jest przedstawienie problemu prowadzenia produkcji, przetwórstwa i obrotu żywnością w sposób zgodny z wymaganiami konsumentów. Przedstawiono również zasady analizy konsumenckiej stanowiącej bezpośredni sposób zbierania opinii o życzeniach konsumentów. Podkreślono konieczność odpowiedniego oznakowania oferowanych na rynku produktów żywnościowych, z uwzględnieniem zasady zabraniającej wprowadzania konsumenta w błąd (poprzez nieuczciwą reklamę). Zwrócono uwagę na niebezpieczeństwa związane z dopuszczeniem do obrotu na terenie Polski importowanych artykułów żywnościowych o niskiej jakości (upłynnianie na rynku polskim towarów przecenionych za granicą np. ze względu na upływający termin przydatności do spożycia). Opracowanie zawiera także krótkie omówienie podstawowych czynników, które należy brać pod uwagę w krajowej produkcji żywności o gwarantowanej jakości.

2 BSE 1 Zagadnienia związane z respektowaniem jakościowych wymogów konsumentów artykułów żywnościowych Wymogi jakościowe konsumentów rosną wraz z różnorodnością towarów na rynku, wolnością wyboru i świadomością konsumentów. Dotyczą one także jakości żywności, w której najważniejsze jest wyeliminowanie defektów, a następnie optymalny dobór np. walorów smakowych. Producent może poprawić walory sensoryczne (wygląd, smak, zapach itd.) swojego produktu i uzyskać przez to wyższy stopień akceptacji przez konsumenta, a tym samym przewagę na rynku (naturalnie przy zachowaniu ceny przystępnej dla konsumentów). W tym celu producent zdobywa informację o wymaganiach i preferencjach konsumentów, uczy się jak te cechy wytworzyć w oferowanym produkcie i stara się udowodnić, że cel został osiągnięty, tj., że prototyp jest ulepszonym, preferowanym produktem [1]. Rzeczą oczywistą jest, że poprawa tych właściwości musi iść w parze z wysokimi walorami zdrowotnymi artykułu spożywczego. Niedopuszczalne jest poprawianie np. smaku produktu poprzez dodawanie do niego substancji szkodliwych dla zdrowia. Określenie wymogów konsumenta i stanowienie regulacji prawnych Sposobem zbierania informacji o życzeniach konsumentów jest bezpośredni sondaż opinii. Sondaż ten przeprowadza się w tej grupie konsumentów, do której dany produkt jest adresowany - jeśli np. opracowuje się produkt dla dzieci, to sondaż musi być przeprowadzony wśród dzieci. Jeśli rezultaty sondażu mają służyć jako podstawa przy organizowaniu marketingu, to wskazane jest, aby sondaż dotyczył odpowiednio dużej grupy respondentów, przy czym najkorzystniejsze jest również przeprowadzenie takich badań w różnych regionach kraju. Analizę konsumencką można także wykorzystać do zdobycia ogólnej wiedzy o upodobaniach i nastawieniach do specyficznych cech sensorycznych i ich współzależności. Może ona również służyć do zdobywania specyficznych informacji o negatywnych cechach produktu (sposoby zastosowania danego produktu w przepisach kuchennych, ocena opakowania, itp). Informacje te można uzyskać drogą wywiadów, grupowych dyskusji lub wysyłanych pocztą odpowiednich kwestionariuszy [1]. Rozwój produkcji i spożycia żywności w krajach gospodarczo rozwiniętych, a w ostatnich latach również w Polsce, na obecnym etapie charakteryzuje się: - brakiem niedoborów żywności na tynku, - wzrostem chemizacji zarówno w produkcji surowców żywnościowych, jak i w przetwórstwie, - postępem w technikach analitycznych, - wzrostem liczby wykrywalnych substancji szkodliwych i trujących (toksyn) wpływających na powstawanie chorób o wydłużonym okresie indukcyjnym, takich, jak np. nowotwory. Do tych substancji szkodliwych zaliczają się: mikotoksyny, azotyny, nitrozoaminy, węglowodory wielopierścieniowe, sztuczne barwniki i środki słodzące [3].

3 2 BSE Ponadto w niektórych środowiskach społecznych obserwuje się wzrost zainteresowania konsumentów jakością żywności i zwiększenie wiedzy o składzie chemicznym żywności i jej znaczeniu zdrowotnym. W krajach wysoko rozwiniętych konsument staje się bardziej podejrzliwy i bardziej wymagający co do walorów artykułów żywnościowych. Podobne zjawisko daje się zaobserwować również w Polsce. Po dość długim okresie bardzo aktywnego zainteresowania wśród konsumentów eliminowaniem z jedzenia substancji uważanych za potencjalnie rakotwórcze (np. niektóre sztuczne barwniki, konserwanty i pozostałości pestycydów) zarysował się nowy kierunek wymagań. Konsumenci (zwłaszcza z technologicznie rozwiniętych krajów) zaczęli domagać się także produktów o zmniejszonej wartości kalorycznej, obniżonej zawartości (lub całkowitym braku) składników uważanych za niezdrowe (np. cholesterol, cukier, sól, nasycone kwasy tłuszczowe itd.) oraz produktów zawierających więcej składników "zdrowych" (np. błonnik pokarmowy) [1]. Konsument ma oczywiste prawo domagać się takiej żywności, która spożyta zgodnie z przeznaczeniem nie wpłynie ujemnie, lecz dodatnio na jego zdrowie. Ma również prawo do informacji o składzie chemicznym produktu. Taka postawa nakłada więc zarówno na producentów, jak i na organizacje rządowe zadania, których celem powinno być spełnienie oczekiwań konsumenta. W związku z tym w poselskim projekcie ustawy o ochronie konsumentów w artykule 3 znalazł się zapis podkreślający, że "konsument ma prawo do wolnej od zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa - konsumpcji nabywanych towarów lub zamawianych usług" [10]. Podobnie brzmi ust. 1 artykułu 4 senackiego projektu ustawy o prawach konsumenta ("Konsument ma prawo do wolnej od zagrożeń dla życia, zdrowia i bezpieczeństwa konsumpcji towarów i usług") [11]. W "Założeniach polityki przemysłowej" opracowanych przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu (1992 r.) w rozdziale "Ochrona prawna rynku" wskazano na konieczność zbudowania takiego systemu ochrony praw konsumenta, który "chroniłby go przed ryzykiem utraty zdrowia i bezpieczeństwa". Podkreślono również, że przebudowa systemowych rozwiązań dotyczących praw konsumentów jest istotnym składnikiem procesów dostosowania polskiego prawa do przepisów obowiązujących w EWG. Temu samemu celowi ma służyć także wdrażanie odpowiednich systemów edukacyjnych i kodyfikacja produktów rynkowych [2]. W tym celu 31 maja 1993 roku zarządzeniem ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej wprowadzono znakowanie artykułów spożywczych przeznaczonych do sprzedaży w sposób zgodny z wymaganiami EWG. Informacje zawarte na opakowaniu mają ułatwić wprowadzanie towarów na rynek Wspólnot Europejskich, ale są też pomocne polskiemu konsumentowi. Zgodnie z tym zarządzeniem każdy z produktów spożywczych trafiających do handlu powinien mieć na opakowaniu oznaczone następujące parametry: - nazwa, - wykaz składników, - waga netto, - warunki przechowywania, - nazwa i adres producenta, - kraj pochodzenia. W związku z potrzebą rzetelnego informowania konsumenta o cechach produktu nie wolno na opakowaniach umieszczać napisów przypisujących artykułowi właściwości, których ten nie posiada. Oznakowanie powinno być także czytelne, niezmywalne, a w przypadku artykułów

4 BSE 3 zagranicznych - przetłumaczone na język polski. Jednakże do końca 1993 r. będzie tolerowane oznakowanie w jęz. obcych [4], [6]. Środki spożywcze nietrwale biologicznie, łatwo psujące się oraz przeznaczone dla niemowląt.należy znakować terminem przydatności do spożycia, według formuły "należy spożyć przed..." (pozostałe artykuły żywnościowe muszą mieć na opakowaniu określoną datę minimalnej trwałości: "najlepiej spożyć przed..."; do daty tej jakość i właściwości zdrowotne artykułu są gwarantowane). Środki spożywcze konserwowane przy użyciu promieniowania muszą być dodatkowo oznaczone. Na opakowaniu znajdować się powinny także dane dotyczące użytych do produkcji artykułu dodatków (np. związków konserwujących, poprawiających smak, barwników) wg przyjętego we Wspólnotach Europejskich systemu numerycznego (system ten polega na oznaczaniu żywności zawierającej dany dodatek literą E i odpowiednim numerem; pełna lista substancji dodawanych do żywności, które mogą być stosowane w EWG, liczy ok. 900 pozycji [5]) [4]. Przykłady dodatków chemicznych (barwników) oznaczanych w ww. sposób i ich wpływ na zdrowie człowieka przedstawiono w tabeli nr 1 [7]. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na niebezpieczeństwo trafiania na polski rynek wewnętrzny importowanych produktów spożywczych zawierających dopuszczalne za granicą substancje dodatkowe, niebezpieczne jednak dla zdrowia konsumentów. Na nasz rynek trafiają także produkty spożywcze zawierające zbyt wysokie ilości metali ciężkich (kadmu i arsenu w niektórych odżywkach dla niemowląt - wg badań Zakładu Analizy Żywności i Zakładu Technologii Przetworów Owocowych i Warzywnych Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego w Warszawie). Z badań tego instytutu wynika także, że na nasz rynek trafiają produkty spożywcze sprowadzane do Polski na krótko przed upływem terminu przydatności do spożycia. Jest to szczególnie niebezpieczne w przypadku produktów dla niemowląt. Niepokojące są również stwierdzone przekroczenia dopuszczalnych zawartości azotanów w często spożywanych przez dzieci bananach. Niektóre ze sprowadzanych do Polski produktów żywnościowych cechuje przekroczona zawartość zanieczyszczeń chemicznych, skażenia mikrobiologiczne i zła jakość opakowań (przede wszystkim puszek - najczęściej spotykaną wadą są uszkodzenia wewnętrznej powierzchni puszek). Dopuszczenie do obrotu handlowego win o niewłaściwej jakości (np. o przekroczonej zawartości dwutlenku siarki, żelaza, skażonych mikrobiologicznie) może powodować ujemne skutki zdrowotne. Poza tym na importowanych winach spotyka się brak deklaracji zawartości alkoholu lub niezgodność tej zawartości (faktycznej) z deklarowaną, co prowadzi do nadużyć finansowych. Zła jakość wielu produktów sprowadzanych na nasz rynek z zagranicy świadczy o braku właściwej kontroli importowanej żywności i może również wskazywać na świadome sprowadzanie do Polski produktów gorszej jakości (np. wycofywanych z rynków zachodnich ze względu na szkodliwość dla zdrowia konsumentów), zakupywanych po niższych cenach [8]. W polskim projekcie rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej oraz ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej zamieszczono najwyższe, dopuszczalne pozostałości środków stosowanych przy uprawie i ochronie roślin, które mogą znaleźć się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni bez szkody dla zdrowia ludzkiego [8]. Jak najszybsze wydanie-polskich tolerancji dla pozostałości pestycydów w żywności jest bardzo ważne. Brak tego aktu prawnego jest bowiem niekorzystny zarówno z punktu widzenia sytuacji wewnętrznej, jak i handlu zagranicznego. Producent nie jest poinformowany, jakie są maksy-

5 4 BSE malne dopuszczalne granice skażeń żywności tego typu środkami, instytucje kontrolujące produkcję rolną nie mają uprawnień do dyskwalifikacji i wycofywania z rynku skażonych produktów. Przedsiębiorstwa eksportujące nie mogą podać kontrahentom zagranicznym warunków zdrowotnych, jakim muszą odpowiadać polskie produkty. Naraża to nasze towary na bardzo wnikliwą kontrolę przez władze sanitarne importerów [9]. Czynniki realizacji programu gwarantowanej dobrej jakości żywności Przed wprowadzaniem na polski rynek importowanych produktów żywnościowych o złej jakości powinna skutecznie chronić kontrola na granicy. Natomiast w przypadku żywności produkowanej w kraju na jej jakość wpływa wiele czynników związanych z prawidłową organizacją pełnego cyklu produkcji. Warto tu więc skorzystać z doświadczeń państw wysoko rozwiniętych. Na jakość produkowanej żywności wpływa stosowanie następujących zasad: - dobrej praktyki przemysłowej (Good Manufacturing Practice - GMP), - analizy zagrożeń i kontroli punktów krytycznych (Hazard Analysis - Critical Control Point HACCP). - dobrej praktyki laboratoryjnej (Good Laboratory Practice - GLP). Dobra praktyka przemysłowa wykorzystuje doświadczenia w zakresie spożywania, przechowywania i obróbki żywności. Wymagania dobrej praktyki przemysłowej dotyczą budynków, w których przebiegają procesy produkcyjne, ich najbliższego otoczenia, wyposażenia wytwórni, procesów przetwórczych oraz higieny personelu. Zasady dobrej praktyki przemysłowej zostały skodyfikowane w początkach lat siedemdziesiątych na potrzeby przemysłu farmaceutycznego, a następnie w USA dla przemysłu spożywczego. Obecnie dokumentem zawierającym ogólne wymogi higieny i bezpieczeństwa żywności w produkcji żywności jest Kodeks Żywnościowy (Codex Alimentarius) opracowany przez FAOAVHO. Również międzynarodowe organizacje normalizacyjne przygotowały odpowiednie normy dotyczące zasad produkcji gwarantowanej jakości (normy Międzynarodowej Organizacji Standaryzacyjnej ISO i normy europejskie EN ). Obserwowaną tendencją w normalizacji jest przesunięcie punktu ciężkości z kontroli jakości produktu gotowego na jakość produktu w procesie jego powstawania. System analizy zagrożeń i kontroli punktów krytycznych jest systemem prewencyjnym - zapobiegawczym, eliminującym ryzyko związane z zanieczyszczeniami biologicznymi (bakterie chorobotwórcze, grzyby toksynogenne), chemicznymi (np. mikotoksyny, metale ciężkie, pozostałości pestycydów) i fizycznymi (np. kamienie, szkło, kawałki metali) żywności. Ponadto system ten obejmuje analizę i zapobieganie stratom wartości odżywczych żywności w procesie przetwarzania. Realizacja systemu analizy zagrożeń i kontroli punktów krytycznych polega na: - przeprowadzeniu analizy źródeł zagrożeń występowania w danym produkcie substancji mogących stanowić zagrożenie dla zdrowia konsumenta; analizowany jest cały cykl produkcyjny danego towaru (od produkcji surowca poprzez wszystkie etapy jego przetwarzania do etapu sprzedaży i konsumpcji produktu ostatecznego), - określeniu punktów krytycznych w całej procedurze wytwarzania produktu, w których brak kontroli może spowodować ryzyko zdrowotne, - ustaleniu krytycznych parametrów dla każdego krytycznego punktu kontroli (przykładowo: czas i temperatura sterylizacji, maksymalna zawartość - w surowcu i produkcie - metali cięż-

6 BSE 5 kich i związków chemicznych typu pozostałości pestycydów), - monitoringu parametrów krytycznych punktów kontroli, połączonym z dokumentacją procesu produkcyjnego, - ustaleniu procedury skutecznych działań naprawczych w przypadku stwierdzenia odchyleń w krytycznym punkcie kontroli. Dokumentacja pomiarów parametrów w punktach krytycznych powinna być dostępna zarówno dla producenta, jak i dla osób kontrolujących przebieg produkcji. System taki został po raz pierwszy wprowadzony do produkcji żywności w latach sześćdziesiątych w USA w firmie Pillsbury we współpracy z Laboratorium Badawczym Armii USA i Zarządem Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej w wytwarzaniu żywności bezpiecznej dla astronautów. Celem nowego podejścia było otrzymanie żywności wolnej od mikroorganizmów chorobotwórczych, czego nie można było uzyskać poprzez badania mikrobiologiczne produktu gotowego. System ten w czasie rozpowszechniania go w przemyśle amerykańskim ulegał odpowiednim dostosowaniom do funkcji, jakie musi pełnić podczas produkcji różnorakiej żywności o gwarantowanej jakości. W ostatnich latach system ten wprowadzany jest także w krajach EWG. Należy podkreślić, że wykorzystanie systemu analizy zagrożeń i kontroli punktów krytycznych jest łatwiejsze w produkcji wielkoprzemysłowej, ponieważ w małych zakładach jest zbyt kosztowne. Również mało uzasadnione jest stosowanie takiego systemu w produkcji żywności nie stwarzającej zagrożeń zdrowotnych. W takich wypadkach wystarczają zasady dobrej praktyki przemysłowej, wynikającej z wiedzy i zaangażowania pracowników. Dobra praktyka laboratoryjna zapewnia spójny system kontroli jakości wytwarzanego produktu spożywczego. Prawidłowo zorganizowane laboratorium musi posiadać: - fachowy i niezależny (od osób kierujących produkcją) personel, - sprawną i nowoczesną aparaturę pomiarową, - metody analityczne standardowe uznane przez odpowiednie organizacje międzynarodowe oraz sprawdzane w określonych warunkach badań międzylaboratoryjnych, - zgromadzone i dostępne dla kierownictwa i czynników kontrolnych wyniki analiz. Laboratorium przemysłowe, spełniające wszystkie warunki dobrej praktyki laboratoryjnej, może uzyskać również akredytacje do wydawania atestów jakości żywności uznawanych również w obrocie międzynarodowym [3]. Należy liczyć się z faktem, że wymagania konsumentów i zachodnich importerów żywności wymuszą na naszym przemyśle stosowanie nowoczesnych systemów produkcji żywności o gwarantowanej jakości. Uznając przemysł spożywczy za główne ogniwo w zapewnieniu konsumentowi bezpiecznej żywności należy pamiętać, że bez stosowania zasad dobrej praktyki przemysłowej, laboratoryjnej oraz systemu analizy zagrożeń i kontroli punktów krytycznych skuteczne minimalizowanie ryzyka związanego z uszkodzeniem zdrowia człowieka przez żywność jest bardzo trudne. Wielką wagę należy w związku z tym przywiązywać do pełniejszego zastosowania osiągnięć naukowych w praktyce przemysłowej. Produkcja dobrej jakościowo żywności wymaga planowego, zaangażowanego działania; wdrażania nowoczesnych, bezpiecznych technologii i eliminacji procedur przetwórczych, prowadzących do wytworzenia artykułów spożywczych zagrażających zdrowiu konsumenta. Warunkiem sukcesu jest także znajomość problemu wśród pracowników oraz system motywacyjny do stosowania omówionych powyżej systemów kontroli jakości [3].

7 6 BSE Aby sprostać wymaganiom konsumentów żywności, należy wziąć pod uwagę wiele czynników. W krajach wysoko rozwiniętych wymogi konsumentów są obecnie główną siłą w podejmowaniu nowych piać badawczych w nauce i technologii żywności. Dzięki konsumentom rozwinęły się badania toksykologiczne, łącznie z opracowaniem szybkich metod pomiarowych umożliwiających eliminowanie próbek zawierających niepożądane substancje. Wymogi konsumentów wpływają więc na eliminowanie defektów żywności, optymalizację cech sensorycznych i opracowywanie nowych produktów o lepszych cechach żywieniowych [I]. W warunkach polskich, w celu zagwarantowania konsumentom realizacji ich postulatów, konieczne wydaje się współdziałanie czynników rządowych i przemysłowych [3]. Czynniki rządowe spełniać mogłyby funkcję głównego strażnika tzw. żywności bezpiecznej, przez stanowienie prawa żywnościowego, wydawanie przepisów, norm, instrukcji i prowadzenie kontroli. Na uwagę zasługuje propozycja zawarta w poselskim projekcie ustawy o ochronie konsumentów, postulująca utworzenie Urzędu Ochrony Konsumentów, którego zadaniem byłaby, między innymi, "ochrona konsumentów przed zagrożeniami dla ich zdrowia, życia i bezpieczeństwa" oraz "testowanie towarów, opiniowanie projektów polskich norm, wydawanie certyfikatów i opinii o jakości towarów i usług, wnioskowanie o zakaz obrotu towarem zagrażającym życiu, zdrowiu i mieniu oraz zbieranie i analiza danych o wypadkach związanych z użytkowaniem dóbr konsumpcyjnych (...)" [10] (zbliżony zakres działania miałaby zaproponowana w senackim projekcie ustawy o ochronie konsumentów Państwowa Inspekcja Rynku). Natomiast producent żywności gwarantowałby, że oferowany do sprzedaży produkt jest bezpieczny z punktu widzenia zdrowotnego i zgodny z odpowiednimi przepisami prawa żywnościowego. Źródła: 1. A. Surmacka-Szcześniak: Wpływ wymogów konsumentów na kierunki badań w nauce i technologii żywności. Część II - Zwiększenie akceptacji żywności - optymalizacja cech sensorycznych, "Przemysł Spożywczy" nr 5/ Założenia polityki przemysłowej. Opracowanie resortowe Ministerstwa Przemysłu i Handlu, czerwiec 1992, "Przegląd Rządowy", wrzesień 1992 r. 3. A. 'Horubała: Systemy kontroli w produkcji żywności gwarantowanej jakości, "Przemysł Spożywczy" nr 2/ Prawo co dnia - dodatek do "Rzeczpospolitej", r. 5. A. Rutkowski: System numeryczny E, a polska legislacja dodatków do żywności, "Przemysł Spożywczy" nr 1/ Znakowanie środków spożywczych, "Przemysł Spożywczy" nr 7/ J. Małysz: Bezpieczeństwo żywnościowe - strategiczna potrzeba ludzkości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1991 r. 8. B. Szteke, E. Kostrzewa: Sondażowa ocena jakości wybranych grup importowanej żywności, "Przemysł Spożywczy" nr 7/ A Czerni, A Skrzyńska, T. Świercz: Tolerancje wybranych zanieczyszczeń żywności stosowane w EWG i zalecane przez FAO i WHO, konferencja "Ekosystemy żywicielskie i żywność - zagrożenia i problemy ochrony" - Warszawa, 9 kwietnia, 1991 r. 10. Poselski projekt ustawy o ochronie konsumentów, druk nr 438, r.

8 BSE 7 Tabela 1 Dodatki chemiczne - zagrożenia płynące z barwienia żywności Syntetyczne barwniki Barwione produkty (bez polskich) Rodzaje zagrożeń czerwień koszenilowa E124 lody, salami, beefburger, deser truskawkowy 2, 5 Amarant (red) E123 ketchup pomidorowy, lody, jogurt z czarnej jagody 1, 2, 3, 4 Allure Red E129 tylko w żywności amerykańskiej 2, 5 Carmoisine (red) E122 jogurt, dżem z czarnej porzeczki, kwaszone czerwone buraki, owoce w puszkach 3, 5 Erythrosine (red) E127 parówki, mrożona pizza, pasta rybna, nugat, kandyzowane wiśnie 1, 2, 5 Red 2G E 128 deser czekoladowy, parówki, przetwory rybne, jaja szkockie 1, 2, 3 Tartrazyna E102 groszek w puszkach, mrożona ryba w sosie, napoje czekoladowe, galaretka cytrynowa 2 Yellow 2 G 107 słodycze, czekolada, jarzyny w puszkach 2, 5 Żółcień pomarańczowa E110 wędzona ryba, lody, pasta rybna, słodycze, galaretka mandarynkowa 2, 5 Quinolina yellow E104 chrupki ziemniaczane, napój cytrynowy gorzki, nadzienie ciasta cytrynowego 2 Green S E142 dżem śliwkowy, koktail owocowy, słodycze, galaretka cytrynowa, napój cytrynowy 2, 5

9 8 BSE Tabela 1 c.d. Syntetyczne barwniki Barwione produkty (bez polskich) Rodzaje zagrożeń Indygotyna E132 biszkopty czekoladowe, dekoracja ciast 2, 5 Brilliant Blue FCF 133 lody, galaretki, napój z czarnej porzeczki, jarzyny w puszkach 1, 2 Patent Blue E131 lody, słodycze, groch 2, 5 Brown FK 154 parówki, wędzona ryba, chrupki ziemniaczane, ryż 1, 2, 3 Chocolate Brown HT 155 czekolada, lody 2 Czerń brylantowa BN E151 dżem z czarnych jagód, galaretka z czarnej porzeczki, czekolada, sernik 2 Oznaczenia: Rodzaje zagrożeń: 1. Kancerogen - powoduje lub jest podejrzany o powodowanie raka u ludzi. 2. Alergen - wywołuje alergiczne reakcje lub brak tolerancji. 3. Mutagen - powołuje lub jest podejrzany o wywoływanie szkód genetycznych. 4. Teratogen - powoduje lub jest podejrzany o wywoływanie zwyrodnień płodu. 5. Kancerogen zwierzęcy - powoduje lub jest podejrzany o działanie rakotwórcze u zwierząt.

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych

Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych EDYTA WACŁAWIK Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych Tematem mojej pracy jest Bezpieczeństwo i kontrola produktów żywnościowych. Dlaczego? Bo każdy z nas spożywa żywność i na co dzień ma z

Bardziej szczegółowo

Informacja na opakowaniach żywności Dobry zwyczaj - zawsze czytaj!

Informacja na opakowaniach żywności Dobry zwyczaj - zawsze czytaj! Informacja na opakowaniach żywności Dobry zwyczaj - zawsze czytaj! dr hab. Irena Ozimek, prof. nadzw. SGGW dr inż. Marta Sajdakowska Katedra Organizacji i Ekonomiki Konsumpcji Warszawa, 15.01.2014 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw

USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 135, poz. 1145, Nr 208,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 1 PODSTAWY TECHNOLOGII ŻYWNOŚCI Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Definicja i zakres pojęcia technologia 1.2. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI. Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi WSPÓLNA POLITYKA ROLNA NA RZECZ ZAPEWNIENIENIA KONSUMENTOWI ŻYWNOŚCI WYSOKIEJ JAKOŚCI Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 09.09.2011 Wprowadzenie Ewolucja WPR - od zabezpieczenia potrzeb

Bardziej szczegółowo

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Zgodnie z polskim ustawodawstwem etykieta produktu spożywczego powinna mieć napisy w języku polskim, umieszczone w sposób

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 Spis treści WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 1.1. Podstawowe pojęcia towaroznawstwa 12 1.2. Towar 14 1.2.1. Podział towaroznawstwa 14 1.2.2. Przydatność wiedzy o towarach w pracy w handlu 15

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej

Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej Wymagania prawne w zakresie bezpieczeństwa żywności ze specjalnym uwzględnieniem legislacji europejskiej dr Paweł Wojciechowski Katedra Prawa Rolnego i Systemu Ochrony Żywności Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności

Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności W roku 2013 objętych nadzorem było 33188 obiektów w tym: - 1695 obiektów produkcji żywności, - 19458 obiektów obrotu żywnością,

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ

NOWE PRZEPISY. ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ NOWE PRZEPISY ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI PAKOWANEJ i NIEOPAKOWANEJ I. ROZPORZADZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 pa ździernika 2011 W dniu 12 grudnia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRODUKTÓW Nadzienia Marmolady Powidła

KATALOG PRODUKTÓW Nadzienia Marmolady Powidła KATALOG PRODUKTÓW Nadzienia Marmolady Powidła 2015/2016 Nadzienia wysoki procentowy udział owoców, naturalny owocowy smak, duże kawałki owoców, powstają z owoców nie konserwowanych chemicznie, doskonale

Bardziej szczegółowo

SKLEPIK SZKOLNY. Opracowanie: Katarzyna Jaworska. Maj 2015

SKLEPIK SZKOLNY. Opracowanie: Katarzyna Jaworska. Maj 2015 SKLEPIK SZKOLNY Opracowanie: Katarzyna Jaworska Maj 2015 Nowelizacja Ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia Co można sprzedawać w sklepikach szkolnych? W jednostkach systemu

Bardziej szczegółowo

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych

Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Zakład Towaroznawstwa mgr inż. Sławomir Stec Obligatoryjne i nieobligatoryjne systemy zarządzania jakością stosowane w produkcji i przetwórstwie surowców rolnych Badania realizowane w ramach Programu:

Bardziej szczegółowo

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA

VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA VIII PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA Na terenie województwa lubelskiego nadzór sanitarny nad zakładami żywieniowożywnościowymi sprawuje w poszczególnych powiatach 20 Powiatowych

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom

Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom TECHNIKA ZAJĘCIA ŻYWIENIOWE Dział programowy: Kuchnia bezpieczna i przyjazna użytkownikom Nr 2 Zapoznanie z programem i systemem oceniania. Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) na lekcjach zajęć technicznych.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż,

Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż, Ogólnopolski Dobrowolny Program Znakowania Wartością Odżywczą GDA Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi informuje iż, Główny Inspektorat Sanitarny i Stowarzyszenie Polska Federacja Producentów

Bardziej szczegółowo

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne

TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE. Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI. Rozdział 1. Wiadomości wstępne TOWAROZNAWSTWO SPOŻYWCZE Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Wiadomości wstępne 1.1. Podstawowe pojęcia i określenia z zakresu towaroznawstwa żywności 1.2. Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności

Bezpieczeństwo zdrowotne i jakość żywności Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych Na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Bardziej szczegółowo

AUCHAN POLSKA Spółka z o.o. ul. Puławska 46 05-500 Piaseczno

AUCHAN POLSKA Spółka z o.o. ul. Puławska 46 05-500 Piaseczno WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.130.2014 ZPO Poznań, dnia listopada 2014 r. AUCHAN POLSKA Spółka z o.o. ul. Puławska 46 05-500

Bardziej szczegółowo

Mądre zakupy. Kryteria wyboru żywności

Mądre zakupy. Kryteria wyboru żywności Kryteria wyboru żywności Plan prezentacji: Podstawowe definicje Rady dla kupującego Etykiety produktów żywnościowych Substancje dodatkowe Wzbogacanie żywności Znakowanie żywności ekologicznej Znakowanie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

Informacja z kontroli jakości i prawidłowości oznakowania dżemów, powideł, konfitur, galaretek oraz syropów

Informacja z kontroli jakości i prawidłowości oznakowania dżemów, powideł, konfitur, galaretek oraz syropów Informacja z kontroli jakości i prawidłowości oznakowania dżemów, powideł, konfitur, galaretek oraz syropów W przedmiotowym zakresie przeprowadzono kontrole w 5 placówkach na terenie Częstochowy. Kontrolą

Bardziej szczegółowo

Żywność: Prawo UE: 2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych

Żywność: Prawo UE: 2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych Żywność: Prawo UE: 1.Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd

Bardziej szczegółowo

Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska

Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska Znakowanie kosmetyku nowe przepisy. mgr Katarzyna Kobza - Sindlewska Rozporządzenie parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. rozdział VI Informacje dla konsumenta art.

Bardziej szczegółowo

Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy "Co wiesz o swoim

Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy Co wiesz o swoim Prezentacja zasad przechowywania żywności i przygotowywania posiłków w sposób bezpieczny, zalecanych przez WHO oraz wyników sondy "Co wiesz o swoim jedzeniu" przeprowadzonej przez uczniów naszego liceum,

Bardziej szczegółowo

w stołówkach szkolnych

w stołówkach szkolnych Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej w stołówkach szkolnych Magdalena Chojnowska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku SYSTEMY BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCI Główny cel prawa żywnościowego zdefiniowany w Preambule

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 28 czerwca 2012 r. Poz. 728. Rozporządzenie. z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych

Warszawa, dnia 28 czerwca 2012 r. Poz. 728. Rozporządzenie. z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 czerwca 2012 r. Poz. 728 Rozporządzenie Ministra Zdrowia 1) z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie wykazu laboratoriów referencyjnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) Dz.U.07.137.967 2010.01.22 zm. Dz.U.2010.9.63 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) (Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 r.) Na

Bardziej szczegółowo

Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej

Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej Po kilku latach dyskusji na poziomie europejskim oraz wielu konsultacji z organizacjami producentów

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R.

RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. RAPORT Z MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI PESTYDYCÓW W PRÓBKACH ŻYWNOŚCI W POLSCE PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 R. Warszawa, 2008 rok MONITORING I URZĘDOWA KONTROLA POZOSTAŁOŚCI PESTYCYDÓW

Bardziej szczegółowo

Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności

Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności Wybrane systemy jakości żywności Zasady higieny w przetwórstwie i przechowalnictwie żywności 1 Do systemów tych należą: - Dobra Praktyka Higieniczna (Good Hygienic Practice - GHP) - Dobra Praktyka Produkcyjna

Bardziej szczegółowo

Dodatki do żywności budzą w ostatnich latach wiele emocji.

Dodatki do żywności budzą w ostatnich latach wiele emocji. Dodatki do żywności budzą w ostatnich latach wiele emocji. Ich stosowanie utożsamia się często z chemizacją żywności i pogarszaniem przez to jej jakości zdrowotnej. Jako konsumenci zadajemy sobie wiele

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ III - PRODUKTY GARMAŻERYJNE CHŁODZONE

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ III - PRODUKTY GARMAŻERYJNE CHŁODZONE Nr sprawy 9/PN/2016 Załącznik nr 7c do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA CZĘŚĆ III - PRODUKTY GARMAŻERYJNE CHŁODZONE KLUSKI ŚLĄSKIE 1. Wstęp 1.1 Zakres Niniejszym opisem przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy na temat Wiem jak rozpoznać i sięgnąć po żywność ekologiczną TEST WYBORU

Konkurs wiedzy na temat Wiem jak rozpoznać i sięgnąć po żywność ekologiczną TEST WYBORU Konkurs wiedzy na temat Wiem jak rozpoznać i sięgnąć po żywność ekologiczną TEST WYBORU Zaznacz poprawne odpowiedzi, w każdym pytaniu jest podana jedna poprawna odpowiedź. Wydrukuj rozwiązany test, podpisz

Bardziej szczegółowo

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej

BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej BioCert Małopolska Sp. z o.o. 31-503 Kraków, ul. Lubicz 25A tel./fax 12 430-36-06 www.biocert.pl Certyfikacja ekologicznej produkcji rolnej Beata Pietrzyk Dyrektor Biura Certyfikacji 1 Wstęp W Polsce wzrasta

Bardziej szczegółowo

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego

GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego GMP w wytwarzaniu produktu chemicznego Good Manufacturing Practice - GMP Good Manufacturing Practice - GMP (Dobra Praktyka Wytwarzania/Produkcji) połączenie efektywnych procedur produkcyjnych oraz skutecznej

Bardziej szczegółowo

Barwniki spożywcze. Anna Rychter i Michalina Kolan. II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja

Barwniki spożywcze. Anna Rychter i Michalina Kolan. II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja Barwniki spożywcze Anna Rychter i Michalina Kolan II Liceum Ogólnokształcące z oddziałami dwujęzycznymi i międzynarodowymi imienia Mikołaja Kopernika w Lesznie Czym są barwniki? To chemiczne związki organiczne

Bardziej szczegółowo

OPAKOWANIE A JAKOŚĆ PRODUKTÓW

OPAKOWANIE A JAKOŚĆ PRODUKTÓW OPAKOWANIE A JAKOŚĆ PRODUKTÓW Przy wzrastającym nasyceniu rynku, coraz większych wymaganiach konsumenta i silniejszej konkurencji, jakość produktów niezmiennie wpływa na wielkość popytu. Określa się je

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo żywności i żywienia

Bezpieczeństwo żywności i żywienia Bezpieczeństwo żywności i żywienia Art. 2 rozporządzenia (WE) 178/2002 Żywność środek spożywczy oznacza jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone

Bardziej szczegółowo

W celu zachowania zgodności z przepisami Rozporządzenia, organizacje GS1 Polska i ECR Polska rekomendują :

W celu zachowania zgodności z przepisami Rozporządzenia, organizacje GS1 Polska i ECR Polska rekomendują : Rozporządzenie UE w w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności Wspólne stanowisko odnośnie zasad przekazywania informacji przez Internet 1. Wprowadzenie Od 13 grudnia tego roku, podmioty

Bardziej szczegółowo

Zakłady Mięsne BYSTRY Sp. z o.o., Sp. k. ul. Strzelecka 2 62-020 Swarzędz

Zakłady Mięsne BYSTRY Sp. z o.o., Sp. k. ul. Strzelecka 2 62-020 Swarzędz WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.9.2012/27 ZPO Poznań, dnia lutego 2013 r. Zakłady Mięsne BYSTRY Sp. z o.o., Sp. k. ul. Strzelecka

Bardziej szczegółowo

NOWE PRZEPISY DOTYCZĄCE ZNAKOWANIA ŻYWNOŚCI

NOWE PRZEPISY DOTYCZĄCE ZNAKOWANIA ŻYWNOŚCI NOWE PRZEPISY DOTYCZĄCE ZNAKOWANIA ŻYWNOŚCI Od 13.12.2014r. obowiązuje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż.

Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Uwarunkowania i ekonomiczna ocena wdrażania systemów zarządzania jakością w produkcji i przetwórstwie mięsa wieprzowego mgr inż. Sławomir Stec Zakład Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Państwowa Wyższa

Bardziej szczegółowo

PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO

PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO PROGRAM MINIMUM SANITARNEGO NR DZIAŁU SZCZEGÓŁOWE CELE KSZTAŁCENIA (słuchacz powinien umieć) HASŁA PROGRAMOWE MATERIAŁ NAUCZANIA ĆWICZENIA 1 2 3 4 I - definiować składniki pokarmowe; - opisywać funkcje

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ Wprowadzenie Liczne badania przeprowadzone w Europie i w Polsce wskazują, że warzywa z produkcji ekologicznej są

Bardziej szczegółowo

... pieczątka oferenta PAKIET NR 3 FORMULARZ CENOWY. Wartość brutto. jednostkę miary. VAT w %

... pieczątka oferenta PAKIET NR 3 FORMULARZ CENOWY. Wartość brutto. jednostkę miary. VAT w % ... pieczątka oferenta PAKIET NR 3 FORMULARZ CENOWY owoce i warzywa i podobne produkty 15330000-1 Lp Kod CPV Nazwa produktu Jednostka miary Ilość 1 15613100-9 Kasza jęczmienna op 1kg 0 2 15613100-9 Kasza

Bardziej szczegółowo

WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ DECYZJA. Ełk, dnia 27 września 2013 r. D-Ek.8361.127.2013.TJ

WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ DECYZJA. Ełk, dnia 27 września 2013 r. D-Ek.8361.127.2013.TJ WARMIŃSKO-MAZURSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Ełk, dnia 27 września 2013 r. D-Ek.8361.127.2013.TJ PAKROM Spółka Jawna D. i J. Romejko ul. Suwalska 25 11-500 Giżycko DECYZJA Działając w oparciu

Bardziej szczegółowo

MAKRANA sp. z o.o. ul. Umultowska 32 61-614 Poznań

MAKRANA sp. z o.o. ul. Umultowska 32 61-614 Poznań WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.148.2012/36 ZPO Poznań, dnia marca 2013 r. MAKRANA sp. z o.o. ul. Umultowska 32 61-614 Poznań

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania

Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Doświadczenia firmy Unilever w zakresie stosowania oświadczeń zdrowotnych odnośnie tłuszczów do smarowania Paweł Badowski Regulatory Affairs Manager Unilever Polska Oświadczenia zdrowotne w teorii i praktyce

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 510 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13 Data wydania: 30 lipca 2014 r. Nazwa i adres organizacji

Bardziej szczegółowo

Oferta warsztatów szkoleniowych SILLIKER Polska. październik grudzień 2015

Oferta warsztatów szkoleniowych SILLIKER Polska. październik grudzień 2015 Oferta warsztatów szkoleniowych SILLIKER Polska październik grudzień 2015 Harmonogram warsztatów X XII 2015 Miesiąc Dzień Obszar Temat Cena netto* Str. 27 opakowaniach branża mleczarska X 29 Wartość odżywcza

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia;

JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG. Zagadnienia: Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; JAKOŚĆ I BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEKTORZE USŁUG Zagadnienia: Czynniki ryzyka zdrowia i jakości żywności; Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności i żywienia; Ustawodawstwo w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

TESCO POLSKA Sp. z o.o. ul. Kapelanka 54 30-347 Kraków

TESCO POLSKA Sp. z o.o. ul. Kapelanka 54 30-347 Kraków WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt: D/LE.ŻG.8361.22.2012 ZPO Poznań, dnia grudnia 2012 r. TESCO POLSKA Sp. z o.o. ul. Kapelanka 54 30-347

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1)

USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898. Art. 1. Ustawa określa zadania i właściwość organów i jednostek

Bardziej szczegółowo

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000)

Systemy Zapewnienia Jakości (HACCP i ISO 22000) Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI I RZETELNOŚCI ORGANIZOWANIA PROMOCJI W ZAKRESIE ARTYKUŁÓW ŻYWNOŚCIOWYCH

KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI I RZETELNOŚCI ORGANIZOWANIA PROMOCJI W ZAKRESIE ARTYKUŁÓW ŻYWNOŚCIOWYCH DIH-83-6/15/JK Warszawa, 6.11.2015 r. KONTROLA PRAWIDŁOWOŚCI I RZETELNOŚCI ORGANIZOWANIA PROMOCJI W ZAKRESIE ARTYKUŁÓW ŻYWNOŚCIOWYCH [Podtytuł dokumentu] [DATA] GIIH [Adres firmy] INFORMACJA Z WYNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Wiesława Skrzypczak VITA Hurtownia Żywności Naturalnej ul. Akacjowa 29 62-023 Gądki

Wiesława Skrzypczak VITA Hurtownia Żywności Naturalnej ul. Akacjowa 29 62-023 Gądki WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.79.2013 ZPO Poznań, dnia stycznia 2014 r. Wiesława Skrzypczak VITA Hurtownia Żywności Naturalnej

Bardziej szczegółowo

Znakowanie żywności, czyli co powinien wiedzieć producent

Znakowanie żywności, czyli co powinien wiedzieć producent Znakowanie żywności, czyli co powinien wiedzieć producent Wiedza o tym, jak prawidłowo znakować żywność, jest coraz bardziej potrzebna producentom żywności. Potencjalny klient produktów spożywczych nie

Bardziej szczegółowo

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Klaudyna Terlicka, Principal Regulatory Advisor 21 Październik 2011 Innovation Nutrition Regulatory Safety Sensory Leatherhead Food Research 1919 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. (dodatkowe)

ZAPYTANIE OFERTOWE. (dodatkowe) Radzice Duże, 19 sierpnia 2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE (dodatkowe) Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika w Radzicach Dużych, Radzice Duże 169, 26-340 Drzewica NIP: 7681833531, w imieniu której działa

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań

WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań ŻG.8361.134.2012/1 ZPO Poznań, dnia stycznia 2013 r. PIOTR I PAWEŁ ZACHÓD Spółka z o.o. ul. Promienista 160 60-142

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOSOBU PREZENTACJI ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH NA STRONACH INTERNETOWYCH SKLEPÓW

OCENA SPOSOBU PREZENTACJI ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH NA STRONACH INTERNETOWYCH SKLEPÓW ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna.

Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. Licheń 28-30 października 2015 roku Elementy zarządzania jakością i bezpieczeństwem żywności w produkcji serów mikrobiologia prognostyczna. IV Forum Technologii Serowarskich dr inż. Jarosław Kowalik Katedra

Bardziej szczegółowo

Słownik pojęć prawa żywnościowego

Słownik pojęć prawa żywnościowego Słownik pojęć prawa żywnościowego analiza ryzyka proces składający się z trzech powiązanych elementów: oceny ryzyka, zarządzania ryzykiem i informowania o ryzyku; aromaty inaczej środki aromatyzujące substancje

Bardziej szczegółowo

Do wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów kształcenia, na które składają się:

Do wykonywania wyżej wymienionych zadań zawodowych niezbędne jest osiągnięcie zakładanych efektów kształcenia, na które składają się: Technik żywienia i usług gastronomicznych 343404 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik żywienia i usług gastronomicznych powinien być przygotowany do wykonywania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

Sławomir Jeska TABAK Przetwórstwo Mięsne ul. Grota-Roweckiego 9 61-695 Poznań

Sławomir Jeska TABAK Przetwórstwo Mięsne ul. Grota-Roweckiego 9 61-695 Poznań WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.142.2012/14 ZPO Poznań, dnia stycznia 2013 r. Sławomir Jeska TABAK Przetwórstwo Mięsne ul. Grota-Roweckiego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych

USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Kancelaria Sejmu s. 1/5 USTAWA z dnia 18 grudnia 2003 r. o zmianie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Opracowano na podstawie Dz.U. z 2004 r. Nr 11, poz. 97. Art. 1. W ustawie z dnia 11 maja

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa.

ANKIETA. Pytania/pola zaznaczone (*) są obowiązkowe. Prosimy wpisać N/A w przypadku gdy pole nie dotyczy twojego przedsiębiorstwa. ANKIETA Informacje podane w niniejszej ankiecie mają charakter poufny i zostaną wykorzystane wyłącznie na potrzeby realizacji projektu TRAFOON. Analiza zawartych treści będzie pomocna w określeniu najistotniejszych

Bardziej szczegółowo

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne

Paweł Połanecki. Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne Paweł Połanecki Organizmy Genetycznie Modyfikowane w rolnictwie Zagadnienia prawne 1 Konflikt interesów wokół zastosowania technologii transgenicznych w rolnictwie naukowcy oraz instytucje eksperymentalno-przemysłowe

Bardziej szczegółowo

HAND-MIĘS Polowczyk Sp. z o.o. Miąskowo 14a 63-040 Nowe Miasto Nad Wartą

HAND-MIĘS Polowczyk Sp. z o.o. Miąskowo 14a 63-040 Nowe Miasto Nad Wartą WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Nr akt : ŻG.8361.145.2011 ZPO Poznań, dnia września 2012 r. HAND-MIĘS Polowczyk Sp. z o.o. Miąskowo 14a 63-040

Bardziej szczegółowo

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Jak rozumieć informacje zamieszczone na etykiecie produktu spożywczego. Cel: wyjaśnienie uczniom, jak korzystać z informacji żywieniowych

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEZONIE LETNIM INFORMACJE DLA KONSUMENTÓW

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEZONIE LETNIM INFORMACJE DLA KONSUMENTÓW BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI W SEZONIE LETNIM INFORMACJE DLA KONSUMENTÓW Nadchodzi lato, czas wysokich temperatur, wzmożonego ruchu turystycznego oraz sezonowych produktów spożywczych takich jak warzywa, owoce,

Bardziej szczegółowo

Produkty złożone. Control checks at border inspection posts. 11-14 maja 2013 Monachium

Produkty złożone. Control checks at border inspection posts. 11-14 maja 2013 Monachium Produkty złożone Control checks at border inspection posts 11-14 maja 2013 Monachium Produkty złożone produkt złożony : środek spożywczy przeznaczony do spożycia przez ludzi, zawierający zarówno przetworzone

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1

USTAWA. z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1 Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Dz.U.2015.594 z dnia 2015.04.30 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 18 stycznia 2016 r. do: 18 maja 2016 r. USTAWA z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności

Bardziej szczegółowo

1. Kontrola jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż tłuszcze mleczne

1. Kontrola jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż tłuszcze mleczne Stosownie do planu pracy na IV kwartał 2011r. i programu kontroli nr DIH-81-17(1)/11/MJ przedkładam informację z wyników kontroli jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2006 Nr 171 poz. 1225 USTAWA. z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1)

Dz.U. 2006 Nr 171 poz. 1225 USTAWA. z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1) Kancelaria Sejmu s. 1/85 Dz.U. 2006 Nr 171 poz. 1225 USTAWA 1) z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1) Ustawa wykonuje w zakresie swojej regulacji następujące rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego.

Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego. Stan wdrażania systemów zapewnienia bezpieczeństwa i zarządzania jakością żywności w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego dr Grażyna Morkis Wprowadzenie Jakość i bezpieczeństwo żywności są bardzo ważne

Bardziej szczegółowo

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH System REACH Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH Dokument opracowany przez: Departament Przemysłu Ministerstwo Gospodarki www.mgip.gov.pl/przedsiebiorcy/reach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności

Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Ćwiczenie 2. Bezpieczeństwo i higiena żywności Bezpieczeństwo żywności stanowi jeden z priorytetów polityki żywieniowej i zajmuje centralne miejsce w obszarze ochrony zdrowia publicznego. Organizacja Narodów

Bardziej szczegółowo

Rynek Produktów Ekologicznych

Rynek Produktów Ekologicznych SZKOŁA GŁÓWNA GOSPODARSTWA WIEJSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIAŁ EKONOMICZNO-ROLNICZY Rynek Produktów Ekologicznych dr Mariusz Maciejczak www.maciejczak.pl Rynek Produktów w Ekologicznych WYKŁAD 3 ZNAKOWANIE

Bardziej szczegółowo

Powyższy artykuł określa kto jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu produktu kosmetycznego. Może to być producent, dystrybutor lub importer.

Powyższy artykuł określa kto jest odpowiedzialny za wprowadzenie do obrotu produktu kosmetycznego. Może to być producent, dystrybutor lub importer. Wprowadzanie produktów kosmetycznych do obrotu Przepisy prawa dotyczące wprowadzania kosmetyków do obrotu w Polsce reguluje ustawa z dnia 30 marca 2001 roku o kosmetykach (Dz.U. Nr 42, poz. 473 ze zm.).

Bardziej szczegółowo

Leonardo Training Module Hygiene Management - RABC RABC:

Leonardo Training Module Hygiene Management - RABC RABC: RABC w pralniach Leonardo Training Module R isc A nalysis B iocontamination RABC: Analiza ryzyka i kontrola skażeń biologicznych C ontrol: Nowa norma dotycząca zarządzania higieną w pralniach PN-EN 14065

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia 2005 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1)

Ustawa. z dnia 2005 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1) Ustawa Projekt 06.09.2005 r. z dnia 2005 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1) 1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji transpozycji następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich:

Bardziej szczegółowo

PRZEDŚWIĄTECZNY PORADNIK KONSUMENTA. Przydatne informacje przy zakupie żywności

PRZEDŚWIĄTECZNY PORADNIK KONSUMENTA. Przydatne informacje przy zakupie żywności PRZEDŚWIĄTECZNY PORADNIK KONSUMENTA Przydatne informacje przy zakupie żywności OPAKOWANIE OZNAKOWANIE Na opakowaniu środka spożywczego szukaj obowiązkowych informacji o: nazwie środka spożywczego, wykazie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego

INFORMACJA. dotycząca prawidłowości oznakowania i identyfikowalności produktów rolnictwa ekologicznego --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50 NIP

Bardziej szczegółowo