Instrukcja obsługi programu Gauss To jest pierwsza wersja (autor: Dobromił Serwa)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instrukcja obsługi programu Gauss To jest pierwsza wersja (autor: Dobromił Serwa)"

Transkrypt

1 Instrukcja obsługi programu Gauss To jest pierwsza wersja (autor: Dobromił Serwa) Wstęp Program Gauss stanowi środowisko do obliczeń matematycznych, statystycznych i ekonometrycznych. Polecenia i sposób funkcjonowania programu jest podobny jak w programach Matlab, Octave, czy Scilab. Program Gauss jest szczególnie popularny wśród ekonometryków, ponieważ umożliwia budowanie złożonych modeli ekonometrycznych, testów statystycznych i symulacji. Ponadto wiele skomplikowanych procedur zostało już zaprogramowanych w Gaussie i udostępnionych w sieci internetowej. Wersja akademicka i biznesowa programu jest płatna. Można jednak z serwisu FTP firmy Aptech pobrać wersję light, której podstawowym ograniczeniem jest brak możliwości wykorzystania do obliczeń macierzy danych o dużych rozmiarach. Sposób pobierania programu z serwisu FTP jest następujący. W menu Start należy wybrać opcję Uruchom, a następnie wpisać w okienku edycji: ftp ftp.aptech.com Kiedy ukaże się kolejne okienko edycji i serwer FTP poprosi o podanie danych użytkownika, należy wpisać wyrażenie anonymous i nacisnąć enter, a potem wpisać swój adres poczty internetowej i nacisnąć enter. Login: anonymous Password: Użytkownik zostanie zalogowany do serwera FTP, a w kolejnej linijce ukaże się napis ftp> i migający kursor. Wtedy należy po kolei wpisać sekwencję poleceń służących do pobrania plików GAUSS_Light_9.0_Win.zip i GAUSS_7.0_Manual.zip na własny komputer. ftp> binary ftp> get /outgoing/gauss_light_9.0_win.zip ftp> get /outgoing/gauss_7.0_manual.zip ftp> bye Ostatnie polecenie służy do zakończenia połączenia z serwerem FTP. Kiedy pliki zostaną skopiowane na dysk lokalny, można je rozpakować w dowolnym tymczasowym katalogu i zainstalować program Gauss na komputerze. 1

2 Podstawowe polecenia W Gaussie możliwe jest wykonywanie prostych obliczeń matematycznych. Działania (np. 1+1) należy wpisać w okienku poleceń na końcu naciskając klawisz enter. Program Gauss sam dopisze średnik na końcu polecenia i wydrukuje wynik obliczenia.» 1+10^2; » log(12)+sqrt(25); Jeżeli chcemy sprawdzić, jakie funkcje matematyczne są dostępne dla użytkownika, to możemy nacisnąć klawisz F1 lub wybrać w menu pozycję Help i opcję User s Guide. Potem można skorzystać ze spisu treści lub wyszukać polecenie samemu. Przydatna jest możliwość definiowania zmiennych i wykonywania działań przy ich pomocy. Nazwy zmiennych (a także funkcji i macierzy) nie mogą mieć więcej niż 32 znaki. W najprostszy sposób zmienne definiuje się poprzez przypisanie im wartości.» a=1;» b=2;» a+b*a^(1/b); Możliwe jest też przeprowadzanie działań na macierzach. Zdefiniowanie macierzy danych wymaga użycia nawiasów klamrowych (wyrażenie let nie jest konieczne) lub zdefiniowania rozmiarów macierzy w nawiasach kwadratowych (np. x[2,3]). Spacje oddzielają wartości w wierszu, a przecinki oddzielają kolejne kolumny.» let aa = {1 2 3, 4 5 6};» aa; » cc = {1 2 3, 1 2 3};» let x[2,3] = ;» x; Takie przypisywanie wartości elementom macierzy jest często kłopotliwe i czasochłonne. Dlatego istnieje szereg funkcji, które ułatwiają przypisywanie wartości macierzom.» jedynki = ones(2,4); //macierz 2x4 z samych jedynek;» zera = zeros(1,2); //macierz 1x2 z samych zer;» sekwencja = seqa(1,1,5); //wektor pionowy 5x1 przyjmujący; //wartości ciągu arytmetycznego od 1 do 5;» sekwencja2 = seqm(2,6,4); //wektor pionowy 4x1 przyjmujący; //wartości ciągu geometrycznego: 2,12,,432;» qq = eye(4); //macierz jednostkowa o wymiarach 4x4;» losowe = rndu(2,4); //macierz 2x4 liczb pseudo-losowych z rozkładu //jednostajnego U(0,1);» losowe_n = rndn(5,2); //macierz 5x2 liczb pseudo-losowych z rozkładu //normalnego N(0,1); 2

3 Parametry funkcji ones, zeros, eye, rndu, rndn zapisane w okrągłych nawiasach oznaczają odpowiednie rozmiary macierzy. Symbolem // oddzielone są komentarze do działań. Komentarza program nie traktuje jak polecenia i nie próbuje go wykonywać. Innym sposobem komentowania jest wprowadzenie wyrażenia /* na początku komentowanego tekstu, oraz */ na jego końcu. Taki sposób komentowania jest szczególnie przydatny przy pisaniu dłuższych programów, składających się z wielu linijek poleceń. Sposób zapisywania działań na macierzach jest intuicyjny, a samo wykonywanie działań jest bardzo szybkie. Dostępne są operatory sumowania (+), odejmowania (-), mnożenia (*), dzielenia przez skalar (/), łączenia poziomego (~) i pionowego ( ) macierzy, potęgowania (^), mnożenia i dzielenia macierzy element po elemencie (odpowiednio.* i./ ), iloczynu Kroneckera (.*.), transponowania ( ), silni (!) i inne.» aa+cc; » (aa cc)'; » aa./cc; » aa^cc; //do potęgowania elementu przez element nie trzeba.^; Odwołania do poszczególnych elementów macierzy dokonuje się wykorzystując nawiasy kwadratowe. W komentarzach przedstawiono znaczenie poszczególnych poleceń.» aa[2,2] //element z 2. wiersza i 2. kolumny; » aa[.,2 3] //elementy ze wszystkich wierszy i kolumn 2 i 3; » aa[1,1:3] //elementy z 1. wiersza i kolumn od 1 do 3; Często potrzebna jest też wiedza na temat liczby wierszy i kolumn macierzy.» rows(x); //liczba wierszy macierzy x; » cols(x); //liczba kolumn macierzy x; Inne ważne funkcje często użyteczne przy budowaniu procedur i symulacji ekonometrycznych przedstawiono poniżej.» diag(eye(2)); //wektor elementów diagonalnych macierzy eye(2); » let v[2,2]= ;» vec(v)'; //wektor z kolumn macierzy ustawionych na sobie; 3

4 » vecr(v)'; //wektor z wierszy macierzy ustawionych na sobie (szybsza); » inv(v); //odwrotność macierzy v (funkcja invpd jest szybsza); » det(v); //wyznacznik z macierzy v; » vcx(rndn(100,2)); //macierz kowariancji dla kolumn z macierzy; » meanc(rndn(100,2))'; //transponowany wektor średnich z kolumn; » sumc(aa)'; //transponowana suma z elementów z kolumn macierzy; » minc(cc)'; //transponowane minimum z każdej kolumny cc; » maxc(aa)'; //transponowane maksimum z każdej kolumny aa; » stdc(rndn(100,3))'; //odchylenia standardowe z każdej kolumny macierzy; Programy i procedury Praca w programie Gauss najczęściej polega na pisaniu i wykonywaniu wielu poleceń. Można zautomatyzować ten proces poprzez napisanie w dowolnym edytorze tekstu kolejnych linijek poleceń i potraktowanie ich łącznie jak jednego programu. Gauss najpierw skompiluje a później wykona taki program linijka po linijce. Pliki z programami napisanymi w języku Gaussa nie mają predefiniowanych rozszerzeń. Najczęściej stosuje się rozszerzenia *.g, *.gss, czy *.txt. Aplikacja Gauss zawiera własny wbudowany edytor tekstu, który ułatwia pisanie i uruchamianie programów dzięki wbudowanym funkcjom (np. rozpoznawanie funkcji, słów kluczowych itp.). Podobnie, możliwe jest definiowanie procedur, które zawierać mogą szereg poleceń. Następnie, każda procedura może być wywołana wielokrotnie, w dowolnym miejscu programu, za każdym razem przy użyciu pojedynczego polecenia. Dodatkowo, procedury (analogicznie do funkcji) mogą zwracać dowolną liczbę wartości w postaci macierzy, wektorów, skalarów itp. Procedura składa się z następujących poleceń: proc local retp endp. Poniższa procedura przyjmuje dwa argumenty i zwraca trzy wartości. proc (3) = moja_procedura(a, b); local x,y,z; x = rndn(1,1)*a; y = rndn(1,1)*b; z = 1; wykonuje procedurę ; retp(x,y,z); endp; moja_procedura(1, 1); call moja_procedura(2,2); //definiuje procedurę, argumenty: a, b //definiuje wszystkie potrzebne zmienne //procedura zwraca wartości x, y, z //koniec definicji procedury //wyświetli tekst i 3 wartości liczbowe //wyświetli tylko tekst 4

5 Polecenie call przed nazwą wywoływanej procedury zmusza komputer do jej wykonania bez zwracania żadnych wartości. Pętle i polecenia warunkowe Wielokrotne wykonywanie sekwencji poleceń możliwe jest dzięki zastosowaniu pętli. Wyrażenie for nazwa_zmiennej(start,stop,step) endfor pozwala wykonywać grupę poleceń aż do momentu, kiedy zmienna nazwa_zmiennej osiągnie wartość stop. Zmienna nazwa_zmiennej na początku przyjmuje wartość start i przy kolejnym wykonaniu pętli zmienia się o wartość step. a = 0; // definiuje zmienną a for i(1,3,1); // wykona pętlę 3 razy To jest pętla numer i; // wydrukuje napis i numer pętli a = a + i; // do aktualnej wartości a doda i endfor; // koniec pętli a; // po wykonaniu pętli wydrukuje wynik: 6 Warto zwrócić uwagę, że wystarczy zapisać tekst w cudzysłowie, żeby komputer potraktował go jako polecenie do wydrukowania. Wydruk wynikowy w programie Gauss wygląda następująco: To jest pętla numer To jest pętla numer To jest pętla numer » Podobnie zdefinowane są wyrażenia do while warunek endo, oraz do until warunek endo. Pierwsze wyrażenie wykonuje pętlę między do i endo, kiedy warunek jest prawdziwy, a drugie wyrażenie wykonuje pętlę, kiedy warunek jest fałszywy. a = 0; i = 1; do while i<4; To jest pętla numer i; a = a + i; i = i + 1; endo; a; a = 0; i = 1; do until i==4; To jest pętla numer i; a = a + i; i = i + 1; endo; a; Warto zwrócić uwagę na operator relacyjny ==, który oznacza równość zmiennych po obu stronach operatora. Warunek i==4 jest prawdziwy, kiedy i równe jest 4. Inne operatory relacyjne to <, >, <=, /= (dla tekstu wszystkie są poprzedzone znakiem $, a dla porównania poszczególnych elementów macierzy poprzedzone są znakiem.). Prawdziwe wyrażenie zwraca wartość 1, a fałszywe wyrażenie zwraca 0. Polecenia warunkowe wykonywane są przy pomocy wyrażenia if warunek elseif warunek_2 elseif warunek_n else endif. Jeśli warunek jest prawdziwy to wykonywana jest grupa poleceń po tym warunku. Jeśli warunek jest fałszywy to sprawdzany jest warunek_2 i gdy jest prawdziwy, to wykonywane są polecenia po tym 5

6 warunku. Jeśli warunek_2 jest fałszywy, to sprawdzany jest kolejny warunek, itd. Jeśli żaden warunek nie jest prawdziwy to wykonywane są polecenia po komendzie else. Wyrażenia elseif warunek i else nie są obowiązkowe. a = 1; if a==1; a = 1 ; //wydrukuje ten tekst a = a + 1; elseif a==2; //nie sprawdzi tego warunku a = 2 ; //nie wydrukuje tego tekstu else; a <> 1 i 2 ; //nie wydrukuje tego tekstu endif; a; //wykrukuje 2 W trakcie wykonywania powyższego programu komputer wydrukuje następujący wynik. a = Grafika Tworzenie wykresów w Gaussie wymaga użycia w programie biblioteki pgraph. Przed stworzeniem pierwszego wykresu należy zadeklarować bibliotekę poleceniem library pgraph, a następnie ustawić domyślne wartości odpowiednich zmiennych globalnych zapisując polecenie graphset. library pgraph; //w tej linijce dodajemy też po przecinku inne biblioteki graphset; t = seqa(1,1,100); x = sin(t).*t; xy(t,x); //wykres liniowy Efektem wykonania takiego programu będzie następujący wykres. Inne polecenia do tworzenia wykresów to bar (wykres słupkowy), box (wykres pudełkowy), contour (wykres warstwic), hist (histogram), histp (histogram 6

7 procentowy ), histf (histogram częstościowy ), loglog (wykres z obiema osiami w skali logarytmicznej), logx i logy (odpowiednie osie w skali logarytmicznej), polar (wykres w biegunowym układzie współrzędnych), xyz (wykres 3D), surface (wykres powierzchniowy 3D). Inne ważne polecenia dotyczą tworzenia paneli wykresów (np. kilku wykresów w jednym okienku): begwind, endwind, window, makewind, setwind, nextwind, getwind. Istnieją także polecenia pozwalające stworzyć podpisy i legendy do wykresów, zmieniać kształt i rozmiar wykresów, itp. Szacowanie parametrów modeli metodą MNW Dla ekonometryków bardzo użyteczne są biblioteki maxlik i cml (nowsze wersje mając nieco zmienione nazwy). Nie są niestety dostępne w podstawowej wersji Gaussa, ale trzeba je dokupić oddzielnie. Pierwsza biblioteka służy do rozwiązywania problemów optymalizacyjnych związanych z maksymalizacją funkcji wiarygodności (lub np. minimalizacji sumy kwadratów reszt) w modelach ekonometrycznych. Jest zatem przydatna przy szacowaniu parametrów modeli nieliniowych, czy budowaniu bardziej złożonych testów statystycznych. Druga biblioteka służy do tego samego, ale dodatkowo umożliwia nakładanie warunków ograniczających na szukane wartości parametrów. Chcąc wykorzystać bibliotekę maxlik do oszacowania parametrów wybranego modelu należy na początku zadeklarować użycie tej biblioteki i zainicjować jej działanie (np. nadać odpowiednim zmiennym globalnym wartości startowe). W tym celu, przed uruchomieniem pierwszej procedury optymalizacyjnej (najczęściej jednak na początku programu w Gaussie), należy wpisać odpowiednie polecenia. library maxlik; //w tej linijce dodajemy też po przecinku inne biblioteki #include maxlik.ext; //dodaje definicje zmiennych globalnych maxset; //ustawia wartości startowe zmiennych globalnych W przypadku biblioteki cml polecenia są analogiczne. library cml; //w tej linijce dodajemy też po przecinku inne biblioteki #include cml.ext; //dodaje definicje zmiennych globalnych cmlset; //ustawia wartości startowe zmiennych globalnych Następnym krokiem jest zdefiniowanie maksymalizowanej funkcji (np. funkcji wiarygodności). Funkcja taka w Gaussie jest zdefiniowana jako procedura z dwoma argumentami. Poniższy przykład definiuje funkcję wiarygodności dla regresji liniowej. proc ml(a,z); //a = wektor parametrów, z = macierz danych local y,x,u,s2; //zmienne lokalne, używane tylko w procedurze ml y=z[.,1]; //w 1. kolumnie ukryto wartości zmiennej y x=z[.,2:(cols(z))]; //2. kolumna zawiera wartości x u=y-x*a[1:(rows(a)-1)]; //prawie wszystkie elementy wektora a //to parametry regresji s2=a[rows(a)]; //ostatni element wektora a to wariancja // składnika losowego 7

8 endp; retp(- 0.5*ln(2*pi*s2) -(u.*u)/(s2*2)); //koniec procedury //procedura zwraca wartość //funkcji wiarygodności Przed wywołaniem procedury maksymalizującej zadaną funkcję warto wybrać odpowiedni algorytm optymalizacyjny nadając odpowiednią wartość zmiennej globalnej _max_algorithm : 1 metoda najszybszego wzrostu, 2 metoda BFGS (Broyden, Fletcher, Goldfarb, Shanno), 3 metoda DFP (Davidon, Fletcher, Powell), 4 metoda Newtona- Raphsona, 5 metoda BHHH (Berndt, Hall, Hall, Hausman), 6 metoda PRCG (Polak- Ribiere Conjugate Gradient). Odpowiednik _max_algorithm w bibliotece cml to _cml_algorithm (odpowiednie numery algorytmów mogą się tutaj różnić). Następnym krokiem jest wybór wartości startowych dla poszukiwanych wartości parametrów argumentów optymalizowanej funkcji. Procedura służąca do przeprowadzenia optymalizacji to maxlik, natomiast prosty wydruk wyników możliwy jest przy użyciu procedury maxprt (por. program w pliku ml_ex1.txt). a0= { 1, 1, 1, 1, 8 }; //wartości startowe funkcji celu _max_algorithm = 1; //wybór algorytmu optymalizacji {b,f,g,cov,retcode} = maxlik(z,0,&ml,a0); //procedura maksymalizacji call maxprt(b,f,g,cov,retcode); //wydruk wyników Argumentami procedury maxlik są, odpowiednio, macierz danych z, wektor nazw zmiennych (tutaj przyjęto wartość 0), nazwa optymalizowanej funkcji (poprzedzona symbolem &, tutaj &ml), pionowy wektor wartości startowych parametrów (tutaj a0). Procedura maxlik zwraca, odpowiednio, optymalne wartości parametrów (b), maksymalną wartość funkcji celu (f), gradient funkcji celu w optimum (g), macierz kowariancji oszacowań parametrów (cov), kod zakończenia procedury (retcode). Ładowanie i zapisywanie zbiorów danych W Gaussie możliwe jest ładowanie i zapisywanie w macierzach danych ze zbiorów z plików różnych typów: tekstowego (w formacie ASCII), plików programu Microsoft Excel, własnych plików danych. Ładowanie danych z pliku tekstowego do macierzy polega na wykonaniu polecenia load. load x[] = data1.txt; //ładuje dane z pliku do wektora Nx1 x = reshape(x,100,5); //można później zmienić kształt macierzy load z[50,2] = data2.txt; //od razu wybieramy rozmiar macierzy Polecenia load i loadm mogą służyć do ładowania macierzy z plików z rozszerzeniem.fmt, w których przechowywane są macierze. load x = data1.fmt; loadm z = data2; //rozszerzenie.fmt jest domyślne load path = /aaa x,y; // czyta z plików x.fmt, y.fmt w katalogu aaa Czasami może być wymagane zamienienie separatora ścieżki dostępu / na \\ i zapisanie całej ścieżki dostępu w cudzysłowie. 8

9 Czytanie danych z archiwów (tzn. plików typu Gauss Data Archive, GDA) możliwe jest dzięki następującym poleceniom: y = gdaread("myfile.gda","x1"); //czyta macierz x1 z pliku archiwum y = gdareadbyindex("myfile.gda",1); //czyta zmienną o indeksie 1 Czytanie danych z plików programu Microsoft Excel również jest bardzo proste. ma1 = xlsreadm("dane.xls", "a1:b200",1,""); //czyta dane z arkusza nr 1 ma2 = SpreadsheetReadM("dane.xls", "a1:b200",1); Zapisywanie danych w pliku tekstowym wymaga wykonania następujących poleceń. 1 format /rd 8,2; //formatuje wygląd liczb (także na ekranie) outwidth 132; //ustawia maksymalną liczbę kolumn na 132 output file = myfile.asc reset; //otwiera i resetuje plik tekstowy z danymi screen off; //wyłącza wyświetlanie wyników na ekranie print x; // drukuje macierz w otworzonym pliku output off; //zamyka plik z danymi screen on; //włącza wyświetlanie wyników na ekranie Część poleceń jest nieobowiązkowa (np. screen off, screen on, format, outwidth). Zapisanie macierzy w specjalnym pliku do przechowywania danych z macierzy (plików z rozszerzeniem.fmt ) wymaga użycia polecenia save. save /data/mydata1 = x, y; //zapisze x w pliku mydata1.fmt, a y w y.fmt Czasami może być wymagane zamienienie separatora ścieżki dostępu / na \\ i zapisanie całej ścieżki dostępu w cudzysłowie. Tworzenie, zapisywanie i uaktualnianie archiwum danych GDA odbywa się przy użyciu następujących komend. ret = gdacreate("a.gda",1); //parameter 1 nadpisuje istniejący plik ret = gdasave("a.gda","x*",0,1,3); ret = gdawrite("a.gda",rndn(100,50),"x1"); //zapisuje dane jako x1 ret = gdaupdate("a.gda",rndn(1000,100),"x1"); //zmienia x1 w archiwum Polecenie w drugim wierszu zapisuje w archwium a.gda wszystkie zmienne, których nzawy zaczynają się na literę x. Stare zmienne są nadpisywane, a całość zmian jest raportowana. Sposób przeprowadzania zapisywania może być zmieniany poprzez zmianę wartości parametrów 0,1,3. Zapisywanie danych w pliku.xls wymaga wyboru numeru arkusza i pola startowego: ret = xlswritem( x,"dane.xls","a1",1,""); //zwraca 0 kiedy sukces Lista instrukcji pozwalających czytać i zapisywać dane w plikach jest dużo większa. W Gaussie możliwe jest na przykład czytanie i zapisywanie w zbiorach danych tekstów, procedur, funkcji, słów kluczowych. Informacje szczegółowe znaleźć można w zakładce pomocy Gaussa. 1 Poniższe polecenia zaczerpnięto z Gauss 10 Manual dział 21. File I/O 9

SKRYPTY. Zadanie: Wyznaczyć wartość wyrażenia arytmetycznego

SKRYPTY. Zadanie: Wyznaczyć wartość wyrażenia arytmetycznego 1 SKRYPTY Zadanie: Wyznaczyć wartość wyrażenia arytmetycznego z = 1 y + 1+ ( x + 2) 3 x 2 + x sin y y + 1 2 dla danych wartości x = 12.5 i y = 9.87. Zadanie to można rozwiązać: wpisując dane i wzór wyrażenia

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

1 Podstawy c++ w pigułce.

1 Podstawy c++ w pigułce. 1 Podstawy c++ w pigułce. 1.1 Struktura dokumentu. Kod programu c++ jest zwykłym tekstem napisanym w dowolnym edytorze. Plikowi takiemu nadaje się zwykle rozszerzenie.cpp i kompiluje za pomocą kompilatora,

Bardziej szczegółowo

Metody numeryczne Laboratorium 2

Metody numeryczne Laboratorium 2 Metody numeryczne Laboratorium 2 1. Tworzenie i uruchamianie skryptów Środowisko MATLAB/GNU Octave daje nam możliwość tworzenia skryptów czyli zapisywania grup poleceń czy funkcji w osobnym pliku i uruchamiania

Bardziej szczegółowo

Widoczność zmiennych Czy wartości każdej zmiennej można zmieniać w dowolnym miejscu kodu? Czy można zadeklarować dwie zmienne o takich samych nazwach?

Widoczność zmiennych Czy wartości każdej zmiennej można zmieniać w dowolnym miejscu kodu? Czy można zadeklarować dwie zmienne o takich samych nazwach? Część XVIII C++ Funkcje Widoczność zmiennych Czy wartości każdej zmiennej można zmieniać w dowolnym miejscu kodu? Czy można zadeklarować dwie zmienne o takich samych nazwach? Umiemy już podzielić nasz

Bardziej szczegółowo

Diary przydatne polecenie. Korzystanie z funkcji wbudowanych i systemu pomocy on-line. Najczęstsze typy plików. diary nazwa_pliku

Diary przydatne polecenie. Korzystanie z funkcji wbudowanych i systemu pomocy on-line. Najczęstsze typy plików. diary nazwa_pliku Diary przydatne polecenie diary nazwa_pliku Polecenie to powoduje, że od tego momentu sesja MATLAB-a, tj. polecenia i teksty wysyłane na ekran (nie dotyczy grafiki) będą zapisywane w pliku o podanej nazwie.

Bardziej szczegółowo

Matlab, zajęcia 3. Jeszcze jeden przykład metoda eliminacji Gaussa dla macierzy 3 na 3

Matlab, zajęcia 3. Jeszcze jeden przykład metoda eliminacji Gaussa dla macierzy 3 na 3 Matlab, zajęcia 3. Pętle c.d. Przypomnijmy sobie jak działa pętla for Możemy podać normalnie w Matlabie t=cputime; for i=1:20 v(i)=i; e=cputime-t UWAGA: Taka operacja jest bardzo czasochłonna i nieoptymalna

Bardziej szczegółowo

Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje

Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje Mathcad c.d. - Macierze, wykresy 3D, rozwiązywanie równań, pochodne i całki, animacje Opracował: Zbigniew Rudnicki Powtórka z poprzedniego wykładu 2 1 Dokument, regiony, klawisze: Dokument Mathcada realizuje

Bardziej szczegółowo

Uwagi dotyczące notacji kodu! Moduły. Struktura modułu. Procedury. Opcje modułu (niektóre)

Uwagi dotyczące notacji kodu! Moduły. Struktura modułu. Procedury. Opcje modułu (niektóre) Uwagi dotyczące notacji kodu! Wyrazy drukiem prostym -- słowami języka VBA. Wyrazy drukiem pochyłym -- inne fragmenty kodu. Wyrazy w [nawiasach kwadratowych] opcjonalne fragmenty kodu (mogą być, ale nie

Bardziej szczegółowo

PRZETWARZANIE I ORGANIZOWANIE DANYCH: ARKUSZ KALKULACYJNY

PRZETWARZANIE I ORGANIZOWANIE DANYCH: ARKUSZ KALKULACYJNY PRZETWARZANIE I ORGANIZOWANIE DANYCH: ARKUSZ KALKULACYJNY Dr inż. Marcin Witczak Uniwersytet Zielonogórski Przetwarzanie i organizowanie danych: arkusz kalkulacyjny 1 PLAN WPROWADZENIA Profesjonalne systemy

Bardziej szczegółowo

Podstawy języka C++ Maciej Trzebiński. Praktyki studenckie na LHC IFJ PAN. Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk. M. Trzebiński C++ 1/16

Podstawy języka C++ Maciej Trzebiński. Praktyki studenckie na LHC IFJ PAN. Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk. M. Trzebiński C++ 1/16 M. Trzebiński C++ 1/16 Podstawy języka C++ Maciej Trzebiński Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk Praktyki studenckie na LHC IFJ PAN 6lipca2015 Uruchomienie maszyny w CC1 M. Trzebiński C++ 2/16

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1

Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1 Wpisywanie tekstu Wprowadzenie do programu Mathcad 15 cz. 1 Domyślnie, Mathcad traktuje wpisywany tekst jako wyrażenia matematyczne. Do trybu tekstowego można przejść na dwa sposoby: Zaczynając wpisywanie

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny EXCEL

Arkusz kalkulacyjny EXCEL ARKUSZ KALKULACYJNY EXCEL 1 Arkusz kalkulacyjny EXCEL Aby obrysować tabelę krawędziami należy: 1. Zaznaczyć komórki, które chcemy obrysować. 2. Kursor myszy ustawić na menu FORMAT i raz kliknąć lewym klawiszem

Bardziej szczegółowo

Metody Numeryczne. Laboratorium 1. Wstęp do programu Matlab

Metody Numeryczne. Laboratorium 1. Wstęp do programu Matlab Metody Numeryczne Laboratorium 1 Wstęp do programu Matlab 1. Wiadomości wstępne liczby, format Program Matlab używa konwencjonalną notację dziesiętną, z kropka dziesiętną. W przypadku notacji naukowej

Bardziej szczegółowo

Diagnoza Szkolna Pearsona. Instrukcja obsługi

Diagnoza Szkolna Pearsona. Instrukcja obsługi Diagnoza Szkolna Pearsona Instrukcja obsługi 1. Logowanie Aby skorzystać z systemu Diagnoza Szkolna Pearsona należy najpierw wejść na stronę diagnoza.pearson.pl i wybrać przycisk Logowanie. Następnie należy

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Algorytmy Obliczeniowe. Lab. 9 Prezentacja wyników w Matlabie

Laboratorium Algorytmy Obliczeniowe. Lab. 9 Prezentacja wyników w Matlabie Laboratorium Algorytmy Obliczeniowe Lab. 9 Prezentacja wyników w Matlabie 1. Wyświetlanie wyników na ekranie: W Matlabie możliwe są następujące sposoby wyświetlania wartości zmiennych: a. wpisując w programie

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2

WyŜsza Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy MS EXCEL CZ.2 - 1 - MS EXCEL CZ.2 FUNKCJE Program Excel zawiera ok. 200 funkcji, będących predefiniowanymi formułami, słuŝącymi do wykonywania określonych obliczeń. KaŜda funkcja składa się z nazwy funkcji, która określa

Bardziej szczegółowo

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main.

znajdowały się różne instrukcje) to tak naprawdę definicja funkcji main. Część XVI C++ Funkcje Jeśli nasz program rozrósł się już do kilkudziesięciu linijek, warto pomyśleć o jego podziale na mniejsze części. Poznajmy więc funkcje. Szybko się przekonamy, że funkcja to bardzo

Bardziej szczegółowo

Część XVII C++ Funkcje. Funkcja bezargumentowa Najprostszym przypadkiem funkcji jest jej wersja bezargumentowa. Spójrzmy na przykład.

Część XVII C++ Funkcje. Funkcja bezargumentowa Najprostszym przypadkiem funkcji jest jej wersja bezargumentowa. Spójrzmy na przykład. Część XVII C++ Funkcje Funkcja bezargumentowa Najprostszym przypadkiem funkcji jest jej wersja bezargumentowa. Spójrzmy na przykład. 2 3 Tworzymy deklarację i definicję funkcji o nazwie pobierzln() Funkcja

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA)

Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA) Podstawy programowania w języku Visual Basic dla Aplikacji (VBA) Instrukcje Język Basic został stworzony w 1964 roku przez J.G. Kemeny ego i T.F. Kurtza z Uniwersytetu w Darthmouth (USA). Nazwa Basic jest

Bardziej szczegółowo

W przeciwnym wypadku wykonaj instrukcję z bloku drugiego. Ćwiczenie 1 utworzyć program dzielący przez siebie dwie liczby

W przeciwnym wypadku wykonaj instrukcję z bloku drugiego. Ćwiczenie 1 utworzyć program dzielący przez siebie dwie liczby Część XI C++ W folderze nazwisko36 program za każdym razem sprawdza oba warunki co niepotrzebnie obciąża procesor. Ten problem można rozwiązać stosując instrukcje if...else Instrukcja if wykonuje polecenie

Bardziej szczegółowo

Excel 2007 PL. Pierwsza pomoc

Excel 2007 PL. Pierwsza pomoc . Pierwsza pomoc Autor: Bartosz Gajda ISBN: 978-83-246-1095-2 Format: A5, stron: 92 Kto w dzisiejszych zwariowanych czasach chcia³by traciæ cenne godziny na robienie papierowych sprawozdañ i zestawieñ?

Bardziej szczegółowo

JAVAScript w dokumentach HTML - przypomnienie

JAVAScript w dokumentach HTML - przypomnienie Programowanie obiektowe ćw.1 JAVAScript w dokumentach HTML - przypomnienie JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. Skrypty JavaScript są zagnieżdżane w

Bardziej szczegółowo

Naukę zaczynamy od poznania interpretera. Interpreter uruchamiamy z konsoli poleceniem

Naukę zaczynamy od poznania interpretera. Interpreter uruchamiamy z konsoli poleceniem Moduł 1 1. Wprowadzenie do języka Python Python jest dynamicznym językiem interpretowanym. Interpretowany tzn. że kod, który napiszemy możemy natychmiast wykonać bez potrzeby tłumaczenia kodu programistycznego

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBSŁUGI ARKUSZA KALKULACYJNEGO

PODSTAWY OBSŁUGI ARKUSZA KALKULACYJNEGO PODSTAWY OBSŁUGI ARKUSZA KALKULACYJNEGO 1. Wstęp Arkusz kalkulacyjny jest programem służącym do wykonywania wszelkiego rodzaju obliczeń matematycznych, statystycznych, finansowych, tworzenia zestawień,

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

Cw.12 JAVAScript w dokumentach HTML

Cw.12 JAVAScript w dokumentach HTML Cw.12 JAVAScript w dokumentach HTML Wstawienie skryptu do dokumentu HTML JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania.skrypty Java- Script mogą być zagnieżdżane

Bardziej szczegółowo

Informacja o języku. Osadzanie skryptów. Instrukcje, komentarze, zmienne, typy, stałe. Operatory. Struktury kontrolne. Tablice.

Informacja o języku. Osadzanie skryptów. Instrukcje, komentarze, zmienne, typy, stałe. Operatory. Struktury kontrolne. Tablice. Informacja o języku. Osadzanie skryptów. Instrukcje, komentarze, zmienne, typy, stałe. Operatory. Struktury kontrolne. Tablice. Język PHP Język interpretowalny, a nie kompilowany Powstał w celu programowania

Bardziej szczegółowo

Instrukcje sterujące mgr Tomasz Xięski, Instytut Informatyki, Uniwersytet Śląski Katowice, 2012

Instrukcje sterujące mgr Tomasz Xięski, Instytut Informatyki, Uniwersytet Śląski Katowice, 2012 Instrukcje sterujące mgr Tomasz Xięski, Instytut Informatyki, Uniwersytet Śląski Katowice, 2012 if (warunek) instrukcja1; if (warunek) instrukcja1; else instrukcja2; if (warunek) instrukcja1; else if (warunek2)

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do formuł i funkcji

Wprowadzenie do formuł i funkcji Wprowadzenie do formuł i funkcji Wykonywanie obliczeń, niezależnie od tego, czy są one proste czy złożone, może być nużące i czasochłonne. Przy użyciu funkcji i formuł programu Excel można z łatwością

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010

Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010 Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010 Czym jest Excel 2010 Excel jest programem umożliwiającym tworzenie tabel, a także obliczanie i analizowanie danych. Należy do typu

Bardziej szczegółowo

FORMUŁY AUTOSUMOWANIE SUMA

FORMUŁY AUTOSUMOWANIE SUMA Wskazówki do wykonania Ćwiczenia 1, ocena sprawdzianu (Excel 2007) Autor: dr Mariusz Giero 1. Pobierz plik do pracy. W pracy należy wykonać obliczenia we wszystkich żółtych polach oraz utworzyć wykresy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Skuteczne. Od autora... Obliczenia inżynierskie i naukowe... Ostrzeżenia...XVII

Spis treści. I. Skuteczne. Od autora... Obliczenia inżynierskie i naukowe... Ostrzeżenia...XVII Spis treści Od autora..................................................... Obliczenia inżynierskie i naukowe.................................. X XII Ostrzeżenia...................................................XVII

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut)

Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut) Ćwiczenie: JavaScript Cookies (3x45 minut) Cookies niewielkie porcje danych tekstowych, które mogą być przesyłane między serwerem a przeglądarką. Przeglądarka przechowuje te dane przez określony czas.

Bardziej szczegółowo

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy

Kolumna Zeszyt Komórka Wiersz Tabela arkusza Zakładki arkuszy 1 Podstawowym przeznaczeniem arkusza kalkulacyjnego jest najczęściej opracowanie danych liczbowych i prezentowanie ich formie graficznej. Ale formuła arkusza kalkulacyjnego jest na tyle elastyczna, że

Bardziej szczegółowo

do instrukcja while (wyrażenie);

do instrukcja while (wyrażenie); Instrukcje pętli -ćwiczenia Instrukcja while Pętla while (póki) powoduje powtarzanie zawartej w niej sekwencji instrukcji tak długo, jak długo zaczynające pętlę wyrażenie pozostaje prawdziwe. while ( wyrażenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja programu mam wersja 1.02.

Instrukcja programu mam wersja 1.02. Strona programu: http://www.mietla.dobr.pl Proszowice, 17.02.2011r. Instrukcja programu mam wersja 1.02. Spis treści: 1. Wstęp. 2. Rejestracja -> 04 Wyszukanie właściciela rachunku bankowego. 3. Wymiar

Bardziej szczegółowo

Rejestracja faktury VAT. Instrukcja stanowiskowa

Rejestracja faktury VAT. Instrukcja stanowiskowa Rejestracja faktury VAT Instrukcja stanowiskowa 1. Uruchomieni e formatki Faktury VAT. Po uruchomieniu aplikacji pojawi się okno startowe z prośbą o zalogowanie się. Wprowadzamy swoją nazwę użytkownika,

Bardziej szczegółowo

Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich?

Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich? Część IX C++ Jak napisać program obliczający pola powierzchni różnych figur płaskich? Na początku, przed stworzeniem właściwego kodu programu zaprojektujemy naszą aplikację i stworzymy schemat blokowy

Bardziej szczegółowo

ETAP I SZKOLNY. Czas rozwiązywania testu 30 minut. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymujesz 1pkt. POWODZENIA!!

ETAP I SZKOLNY. Czas rozwiązywania testu 30 minut. Za każdą poprawną odpowiedź otrzymujesz 1pkt. POWODZENIA!! TEST (max. 25 pkt.) Przed rozpoczęciem rozwiązywania testu wpisz swoje dane na karcie odpowiedzi. Następnie przeczytaj uważnie pytania. W każdym pytaniu jest tylko jedna poprawna odpowiedź. Poprawne odpowiedzi

Bardziej szczegółowo

Opis programu Profbi Delegacje 2011 Delegacje Krajowe.

Opis programu Profbi Delegacje 2011 Delegacje Krajowe. Wszelkie prawa zastrzeżone. Strona programu: www.delegacje.info.pl Kontakt: programy@profbi.pl Opis programu Profbi Delegacje 2011 Delegacje Krajowe. 1. Do czego służy program? 2. Instalacja programu 3.

Bardziej szczegółowo

Temat: Arkusze kalkulacyjne. Program Microsoft Office Excel. Podstawy

Temat: Arkusze kalkulacyjne. Program Microsoft Office Excel. Podstawy Temat: Arkusze kalkulacyjne. Program Microsoft Office Excel. Podstawy Arkusz kalkulacyjny to program przeznaczony do wykonywania różnego rodzaju obliczeń oraz prezentowania i analizowania ich wyników.

Bardziej szczegółowo

Instrukcja importu deklaracji pacjentów. do dreryka

Instrukcja importu deklaracji pacjentów. do dreryka Instrukcja importu deklaracji pacjentów do dreryka Jeżeli posiadasz plik sprawozdań do NFZ w formacie XML/PDX lub POZ, czytaj: Rozdział 1. - Import deklaracji z formatów XML/PDX oraz POZ Jeżeli używasz

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne przetwarzanie stron. dr Beata Kuźmińska-Sołśnia

Dynamiczne przetwarzanie stron. dr Beata Kuźmińska-Sołśnia Dynamiczne przetwarzanie stron dr Beata Kuźmińska-Sołśnia KLIENT Witaj INTERNET SERWER Plik HTML Witaj wyświetlanie przez przeglądarkę Witaj! Serwer WWW komputer

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWY TEST EGZAMINACYJNY

PRZYKŁADOWY TEST EGZAMINACYJNY European Computer Competence Certificate PRZYKŁADOWY TEST EGZAMINACYJNY Europejskiego Certyfikatu Kompetencji Informatycznych ECCC Moduł: IT M3 Arkusze kalkulacyjne Poziom: B Średniozaawansowany FUNDACJA

Bardziej szczegółowo

Języki skryptowe w programie Plans

Języki skryptowe w programie Plans Języki skryptowe w programie Plans Warsztaty uŝytkowników programu PLANS Kościelisko 2010 Zalety skryptów Automatyzacja powtarzających się czynności Rozszerzenie moŝliwości programu Budowa własnych algorytmów

Bardziej szczegółowo

Co to jest arkusz kalkulacyjny?

Co to jest arkusz kalkulacyjny? Co to jest arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny jest programem służącym do wykonywania obliczeń matematycznych. Za jego pomocą możemy również w czytelny sposób, wykonane obliczenia przedstawić w postaci

Bardziej szczegółowo

Ekonometria. Modele regresji wielorakiej - dobór zmiennych, szacowanie. Paweł Cibis pawel@cibis.pl. 1 kwietnia 2007

Ekonometria. Modele regresji wielorakiej - dobór zmiennych, szacowanie. Paweł Cibis pawel@cibis.pl. 1 kwietnia 2007 Modele regresji wielorakiej - dobór zmiennych, szacowanie Paweł Cibis pawel@cibis.pl 1 kwietnia 2007 1 Współczynnik zmienności Współczynnik zmienności wzory Współczynnik zmienności funkcje 2 Korelacja

Bardziej szczegółowo

BIBLIOTEKA LOKALNE CENTRUM WIEDZY PRAKTYCZNEJ PRZEWODNIK PO NARZĘDZIACH WARSZTAT NR 1: ARKUSZE KALKULACYJNE - MINI SKRYPT

BIBLIOTEKA LOKALNE CENTRUM WIEDZY PRAKTYCZNEJ PRZEWODNIK PO NARZĘDZIACH WARSZTAT NR 1: ARKUSZE KALKULACYJNE - MINI SKRYPT BIBLIOTEKA LOKALNE CENTRUM WIEDZY PRAKTYCZNEJ PRZEWODNIK PO NARZĘDZIACH WARSZTAT NR 1: ARKUSZE KALKULACYJNE - MINI SKRYPT 1. Wprowadzenie Arkusze kalkulacyjne Google umożliwiają łatwe tworzenie, udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Badania operacyjne Instrukcja do c wiczen laboratoryjnych Rozwiązywanie problemów programowania liniowego z użyciem MS Excel + Solver

Badania operacyjne Instrukcja do c wiczen laboratoryjnych Rozwiązywanie problemów programowania liniowego z użyciem MS Excel + Solver Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Wydział Techniki Morskiej i Transportu Katedra Konstrukcji, Mechaniki i Technologii Okręto w Badania operacyjne Instrukcja do c wiczen laboratoryjnych

Bardziej szczegółowo

Ekonometria. Regresja liniowa, współczynnik zmienności, współczynnik korelacji liniowej, współczynnik korelacji wielorakiej

Ekonometria. Regresja liniowa, współczynnik zmienności, współczynnik korelacji liniowej, współczynnik korelacji wielorakiej Regresja liniowa, współczynnik zmienności, współczynnik korelacji liniowej, współczynnik korelacji wielorakiej Paweł Cibis pawel@cibis.pl 23 lutego 2007 1 Regresja liniowa 2 wzory funkcje 3 Korelacja liniowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. tel.: 782 580 850 e-mail: kontakt@e-zaplecze.pl 2

Spis treści. tel.: 782 580 850 e-mail: kontakt@e-zaplecze.pl 2 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Szybkie wystawienie aukcji w szablonie bez konieczności instalacji szablonu na koncie allegro... 4 3. Wystawianie aukcji w szablonie z instalacją szablonu na koncie allegro...

Bardziej szczegółowo

Zasady programowania Dokumentacja

Zasady programowania Dokumentacja Marcin Kędzierski gr. 14 Zasady programowania Dokumentacja Wstęp 1) Temat: Przeszukiwanie pliku za pomocą drzewa. 2) Założenia projektu: a) Program ma pobierać dane z pliku wskazanego przez użytkownika

Bardziej szczegółowo

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich.

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich. Tabele przestawne Tabela przestawna to narzędzie służące do tworzenia dynamicznych podsumowań list utworzonych w Excelu lub pobranych z zewnętrznych baz danych. Raporty tabeli przestawnej pozwalają na

Bardziej szczegółowo

Za pomocą niniejszej instrukcji baza programu MAK zostanie przygotowania do eksportu na METALIB.

Za pomocą niniejszej instrukcji baza programu MAK zostanie przygotowania do eksportu na METALIB. Za pomocą niniejszej instrukcji baza programu MAK zostanie przygotowania do eksportu na METALIB. Przed przystąpieniem do modyfikacji należy koniecznie wykonać kopię zapasową bazy, by w razie nieprzewidzianych

Bardziej szczegółowo

JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania.

JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. IŚ ćw.8 JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. Skrypty JavaScript są zagnieżdżane w dokumentach HTML. Skrypt JavaScript

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Scilab: funkcje i wykresy

Wprowadzenie do Scilab: funkcje i wykresy Wprowadzenie do Scilab: funkcje i wykresy Magdalena Deckert, Izabela Szczęch, Barbara Wołyńska, Bartłomiej Prędki Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki Narzędzia Informatyki Narzędzia Informatyki

Bardziej szczegółowo

Opis programu Profbi Delegacje 2013 Delegacje Krajowe i Zagraniczne.

Opis programu Profbi Delegacje 2013 Delegacje Krajowe i Zagraniczne. Opis programu Profbi Delegacje 2013 Delegacje Krajowe i Zagraniczne. Wszelkie prawa zastrzeżone. Strona programu: www.delegacje.info.pl Kontakt: programy@profbi.pl 1. Do czego służy program? 2. Instalacja

Bardziej szczegółowo

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia ZP/ITS/11/2012 Załącznik nr 1a do SIWZ ZMODYFIKOWANY Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest: Przygotowanie zajęć dydaktycznych w postaci kursów e-learningowych przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZANIE MOŻLIWOŚCI...

ROZSZERZANIE MOŻLIWOŚCI... SPIS TREŚCI: Od Autora... 11 ROZSZERZANIE MOŻLIWOŚCI... 13 PROGRAMY PREFERENCYJNE... 15 Czcionki systemowe... 15 Tła okien... 18 Tryb wyświetlania... 22 Zegar i data systemowa... 24 Urządzenia wejścia

Bardziej szczegółowo

Test z przedmiotu zajęcia komputerowe

Test z przedmiotu zajęcia komputerowe Test z przedmiotu zajęcia komputerowe 1. System operacyjny to: a) nowoczesna gra komputerowa, b) program niezbędny do pracy na komputerze, c) urządzenie w komputerze. d) przeglądarka internetowa 2.Angielskie

Bardziej szczegółowo

Technologie informacyjne lab. 4

Technologie informacyjne lab. 4 Technologie informacyjne lab. 4 Cel ćwiczenia: Zapoznanie się z komunikacją ze zdalnym serwerem w sieci na przykładzie bezpiecznego serwera SSH. Wstępne zapoznanie się z ideą certyfikatów. Praca z edytorem

Bardziej szczegółowo

Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania. Laboratorium 4. Metody wymiany danych w systemach automatyki DDE

Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania. Laboratorium 4. Metody wymiany danych w systemach automatyki DDE Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania Laboratorium 4 Metody wymiany danych w systemach automatyki DDE 1 Wprowadzenie do DDE DDE (ang. Dynamic Data Exchange) - protokół wprowadzony w

Bardziej szczegółowo

JAVAScript w dokumentach HTML (1)

JAVAScript w dokumentach HTML (1) JAVAScript w dokumentach HTML (1) JavaScript jest to interpretowany, zorientowany obiektowo, skryptowy język programowania. Skrypty JavaScript mogą być zagnieżdżane w dokumentach HTML. Instrukcje JavaScript

Bardziej szczegółowo

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie:

( x) Równanie regresji liniowej ma postać. By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : Gdzie: ma postać y = ax + b Równanie regresji liniowej By obliczyć współczynniki a i b należy posłużyć się następującymi wzorami 1 : xy b = a = b lub x Gdzie: xy = też a = x = ( b ) i to dane empiryczne, a ilość

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Arkusze kalkulacyjne Moduł B4 Sylabus - wersja 5.0

ECDL/ICDL Arkusze kalkulacyjne Moduł B4 Sylabus - wersja 5.0 ECDL/ICDL Arkusze kalkulacyjne Moduł B4 Sylabus - wersja 5.0 Przeznaczenie sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy sylabus dla modułu ECDL/ICDL Arkusze kalkulacyjne. Sylabus opisuje zakres wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

MS Excel. Podstawowe wiadomości

MS Excel. Podstawowe wiadomości MS Excel Podstawowe wiadomości Do czego służy arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny wykorzystywany jest tam gdzie wykonywana jest olbrzymia ilość żmudnych, powtarzających się według określonego schematu

Bardziej szczegółowo

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika

dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 Edytor Bazy Zmiennych Podręcznik użytkownika asix 4 dokumentacja Edytor Bazy Zmiennych ASKOM i asix to zastrzeżone znaki firmy ASKOM Sp. z o. o., Gliwice. Inne występujące w tekście znaki firmowe

Bardziej szczegółowo

Wstęp do poradnika metodycznego 5. 2. Przykładowy rozkład materiału 13 I rok nauczania...13 II rok nauczania...13 Rozkład materiału:...

Wstęp do poradnika metodycznego 5. 2. Przykładowy rozkład materiału 13 I rok nauczania...13 II rok nauczania...13 Rozkład materiału:... Spis treści Wstęp do poradnika metodycznego 5. Oprogramowanie wykorzystywane w podręczniku 7 Środowisko... 7 Narzędzia... 8. Przykładowy rozkład materiału 3 I rok nauczania...3 II rok nauczania...3 Rozkład

Bardziej szczegółowo

Wykład III. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl. Wydział Nauczycielski, Kierunek Pedagogika Wprowadzenie do baz danych

Wykład III. dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl. Wydział Nauczycielski, Kierunek Pedagogika Wprowadzenie do baz danych Wydział Nauczycielski, Kierunek Pedagogika Wprowadzenie do baz danych dr Artur Bartoszewski www.bartoszewski.pr.radom.pl Wykład III W prezentacji wykorzystano fragmenty i przykłady z książki: Joe Habraken;

Bardziej szczegółowo

Arkusz kalkulacyjny Excel

Arkusz kalkulacyjny Excel Arkusz kalkulacyjny Excel Ćwiczenie 1. Sumy pośrednie (częściowe). POMOC DO ĆWICZENIA Dzięki funkcji sum pośrednich (częściowych) nie jest konieczne ręczne wprowadzanie odpowiednich formuł. Dzięki nim

Bardziej szczegółowo

Programowanie 3 - Funkcje, pliki i klasy

Programowanie 3 - Funkcje, pliki i klasy Instytut Informatyki Uniwersytetu Śląskiego Laborki funkcja; parametry funkcji; typ zwracany; typ void; funkcje bez parametrów; napis.length() - jako przykład funkcji. Zadania funkcja dodająca dwie liczby;

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Wielkopolski system doradztwa. edukacyjno-zawodowego

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Wielkopolski system doradztwa. edukacyjno-zawodowego INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA DLA DYREKTORA PLACÓWKI EDUKACYJNEJ JAK KORZYSTAĆ Z MODUŁU DYREKTORA narzędzia informatycznego opracowanego w ramach projektu Wielkopolski system doradztwa edukacyjno-zawodowego Poznań,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI APLIKACJI WEBSOFT SITE ANALYZER 2.7.1

INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI APLIKACJI WEBSOFT SITE ANALYZER 2.7.1 INSTRUKCJA INSTALACJI I KONFIGURACJI APLIKACJI WEBSOFT SITE ANALYZER 2.7.1 Producent: Lukaszjarosinski.com Nazwa oprogramowania: Websoft Site Analyzer 2.7.1 Wersja finalna: 28.02.2013 Kontakt: lukaszjarosinski@gmail.com,

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja konta pocztowego w Thunderbird

Konfiguracja konta pocztowego w Thunderbird Konfiguracja konta pocztowego w Thunderbird Sygnity SA 2013 Wszystkie prawa zastrzeżone. Znaki firmowe oraz towarowe użyte w opracowaniu są prawną własnością ich właścicieli. Autor dokumentacji: Magdalena

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

FTP przesył plików w sieci

FTP przesył plików w sieci FTP przesył plików w sieci 7.5 FTP przesył plików w sieci Podstawowe pojęcia FTP (File Transfer Protocol) jest usługą sieciową pozwalającą na wymianę plików w sieci Internet. Osoby chcące wymienić między

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA Z INFORMATYKI DO KLASY 6. Imię i nazwisko ucznia:

KARTA INFORMACYJNA Z INFORMATYKI DO KLASY 6. Imię i nazwisko ucznia: Bezwzrokowe pisanie na klawiaturze Mistrz klawiatury II 1. znam prawidłowe ułożenie rąk na klawiaturze 2. znam nazwy poszczególnych palców u rąk 3. 4. 5. w piątej klasie znaki (czyli: a, d, e, f, g, h,

Bardziej szczegółowo

Automatyzowanie zadan przy uz yciu makr języka Visual Basic

Automatyzowanie zadan przy uz yciu makr języka Visual Basic Automatyzowanie zadan przy uz yciu makr języka Visual Basic Jeśli użytkownik nie korzystał nigdy z makr, nie powinien się zniechęcać. Makro jest po prostu zarejestrowanym zestawem naciśnięć klawiszy i

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotował: dr inż. Janusz Jabłoński LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH Jeżeli nie jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowego Wspomagania Analizy i Projektowania

Laboratorium Komputerowego Wspomagania Analizy i Projektowania Laboratorium Komputerowego Wspomagania Analizy i Projektowania Ćwiczenie 2. Podstawowe operacje macierzowe. Opracował: dr inż. Sebastian Dudzik 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z tworzeniem

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Skąd pobrać program do obsługi FTP? Logowanie

Wstęp. Skąd pobrać program do obsługi FTP? Logowanie Wstęp FTP - (ang. File Transfer Protocol - protokół transmisji danych) jest to protokół typu klient-serwer, który umożliwia przesyłanie plików na serwer, oraz z serwera poprzez program klienta FTP. Dzięki

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1)

ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL. sin x2 (1) ROZWIĄZYWANIE UKŁADÓW RÓWNAŃ NIELINIOWYCH PRZY POMOCY DODATKU SOLVER PROGRAMU MICROSOFT EXCEL 1. Problem Rozważmy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi (x 1, x 2 ): 1 x1 sin x2 x2 cos x1 (1) Nie jest

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA

Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA NR ART/SBS/07/01 Pracownia internetowa w szkole ZASTOSOWANIA Artykuły - serwery SBS i ich wykorzystanie Instalacja i Konfiguracja oprogramowania MOL Optiva na szkolnym serwerze (SBS2000) Artykuł opisuje

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Uprawnienia. Dołączanie plików przy pomocy funkcji include() Sprawdzanie, czy plik istnieje przy pmocy funkcji file_exists()

Lekcja 10. Uprawnienia. Dołączanie plików przy pomocy funkcji include() Sprawdzanie, czy plik istnieje przy pmocy funkcji file_exists() Paweł Gmys PHP strona 1 Lekcja 10 Uprawnienia Aby skrypt PHP mógł odwołać się do pliku, musi mieć odpowiednie uprawnienia. Szczegóły są zależne od serwera. Najczęściej chyba skrypt ma uprawnienia takie,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Scilab: podstawy języka Scilab

Wprowadzenie do Scilab: podstawy języka Scilab Wprowadzenie do Scilab: podstawy języka Scilab Magdalena Deckert, Izabela Szczęch, Barbara Wołyńska, Bartłomiej Prędki Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki Narzędzia Informatyki Narzędzia Informatyki

Bardziej szczegółowo

finiownia loginów. W zależności od ustawionej opcji użytkownik login:

finiownia loginów. W zależności od ustawionej opcji użytkownik login: SYSTEM INFORMATYCZNY KS-ASW 2016 z dnia 2016-01-19 Raport Nr 1/2016 MODUŁ ksasw.exe OPIS ZMIAN, MODYFIKACJI i AKTUALIZACJI 1. Wersja 2016 modułu aswplan.exe 1. Wersja 2016 programu aswzsby.dll 1. Wersja

Bardziej szczegółowo

Języki programowania zasady ich tworzenia

Języki programowania zasady ich tworzenia Strona 1 z 18 Języki programowania zasady ich tworzenia Definicja 5 Językami formalnymi nazywamy każdy system, w którym stosując dobrze określone reguły należące do ustalonego zbioru, możemy uzyskać wszystkie

Bardziej szczegółowo

Technologia Informacyjna. Arkusz kalkulacyjny

Technologia Informacyjna. Arkusz kalkulacyjny Technologia Informacyjna Arkusz kalkulacyjny Arkusz kalkulacyjny Arkusz kalkulacyjny - program komputerowy służący do wykonywania obliczeń i wizualizacji otrzymanych wyników. Microsoft Excel Quattro Pro

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI

Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI Wprowadzenie do badań operacyjnych z komputerem Opisy programów, ćwiczenia komputerowe i zadania. T. Trzaskalik (red.) Rozdział 7 ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI 7.2. Ćwiczenia komputerowe Ćwiczenie 7.1 Wykorzystując

Bardziej szczegółowo

Analiza Statystyczna

Analiza Statystyczna Lekcja 5. Strona 1 z 12 Analiza Statystyczna Do analizy statystycznej wykorzystać można wbudowany w MS Excel pakiet Analysis Toolpak. Jest on instalowany w programie Excel jako pakiet dodatkowy. Oznacza

Bardziej szczegółowo

WIMIM/MIBM/N1/-/B04 WIMIM/ME/S1/-/C46 WIMIM/IM/S1/-/B19

WIMIM/MIBM/N1/-/B04 WIMIM/ME/S1/-/C46 WIMIM/IM/S1/-/B19 WIMIM/MIBM/N1/-/B04 WIMIM/ME/S1/-/C46 WIMIM/IM/S1/-/B19 Co mam zrobić, jeżeli obliczenia potrzebne są na wczoraj, trzeba jeszcze zrobić wykres, a do tego mam użyć Bardzo Skomplikowanego Czegoś wiedząc

Bardziej szczegółowo

Tytuł: GRAPHER Podręcznik użytkownika ISBN: 9788393908806 Autor: Zbigniew Galon Rok wydania: 2014 Stron: 500 Wydawca: Gambit COiS Sp. z o.o.

Tytuł: GRAPHER Podręcznik użytkownika ISBN: 9788393908806 Autor: Zbigniew Galon Rok wydania: 2014 Stron: 500 Wydawca: Gambit COiS Sp. z o.o. Tytuł: GRAPHER Podręcznik użytkownika ISBN: 9788393908806 Autor: Zbigniew Galon Rok wydania: 2014 Stron: 500 Wydawca: Gambit COiS Sp. z o.o. GRAPHER. Podręcznik użytkownika Spis treści: GRAPHER. Podręcznik

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

Mazowiecki Elektroniczny Wniosek Aplikacyjny

Mazowiecki Elektroniczny Wniosek Aplikacyjny Mazowiecki Elektroniczny Wniosek Aplikacyjny Generator Offline Instrukcja użytkownika Problemy z aplikacją można zgłaszad pod adresem: zgloszenie@mazowia.eu SPIS TREŚCI Zawartość 1 Instalacja Generatora

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum

Kadry Optivum, Płace Optivum Kadry Optivum, Płace Optivum Jak seryjnie przygotować wykazy absencji pracowników? W celu przygotowania pism zawierających wykazy nieobecności pracowników skorzystamy z mechanizmu Nowe wydruki seryjne.

Bardziej szczegółowo