Organizmy Modyfikowane Genetycznie Rośliny transgeniczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Organizmy Modyfikowane Genetycznie Rośliny transgeniczne"

Transkrypt

1 Organizmy Modyfikowane Genetycznie Rośliny transgeniczne

2 Co to GMO? GMO to organizmy, których genom został zmieniony metodami inżynierii genetycznej w celu uzyskania nowych cech fizjologicznych (lub zmiany istniejących)

3 Rośliny transgeniczne Są to rośliny, których DNA zostało zmodyfikowane metodami inżynierii genetycznej w celu uzyskania pożądanego efektu fenotypowego.

4 Metody tworzenia genetycznie zmodyfikowanych organizmów Metoda z wykorzystaniem wektora W tej metodzie, jak sama nazwa wskazuje, wykorzystuje się wektory do wprowadzenia materiału genetycznego do komórek roślinnych. Są nimi bakterie z rodzaju Rhizobium. które posiadają naturalną zdolność do wprowadzania swojego DNA do roślin. Te mikroorganizmy posiadają w swojej komórce plazmid, który zawiera zakodowaną informację o białkach niezbędnych do zaatakowania rośliny. To właśnie on wnika do komórki roślinnej, a jeden z jego fragmentów, nazwany odcinkiem T, integruje się z materiałem genetycznym komórki gospodarza.

5

6 Metody bez wykorzystania wektora Są to metody polegające na bezpośrednim wprowadzeniu DNA do komórek roślinnych. Pozwalają one na transformowanie dowolnych roślin. Nim fragment będzie mógł być wprowadzony do komórki gospodarza, ta musi być pozbawiona ściany komórkowej (oprócz mikrowstrzelowania). By to osiągnąć można poddać ją działaniu enzymów degradujących. - Elektroporacja, fizyczna - Mikrowstrzeliwanie, fizyczna - Z użyciem PEG, chemiczna - Fuzja liposomów

7 Najczęściej stosowane modyfikacje roślin Odporność na herbicydy - chemiczne środki ochrony roślin, środki chwastobójcze.nadanie odporność rośliny na działanie herbicydu pozwala na niego stosowanie, bez obawy o zniszczenia uprawianej rośliny. Modyfikowana roślina posiadają albo zupełnie nowe, albo dodatkowe kopie obecnego już w niej genu, który odpowiedzialny jest za wytwarzanie enzymów rozkładających herbicydy. Roślina mogąca rozkładać herbicydy staje się na nie odporna.

8 Odporność na choroby powodowane przez grzyby, wirusy, bakterie. Odporność na choroby grzybowe i bakteryjne uzyskuje się poprzez wprowadzenie transgenu kodującego enzymy - hitynaza, glukanaza, które niszczą ich ścianę komórkową. Inny transformowany gen, koduje osmotynę - białko wiążące się z błoną komórkową powodując jej zniszczenie.odporność na wirusy uzyskuje się poprzez wprowadzenie do rośliny genów białek płaszcza (kapsydu) danego wirusa, a także jego enzymów: replikazy, proteazy - pojawienie się tych białek powoduje to, iż późniejsza infekcja tym wirusem jest znacznie słabsza lub skutki choroby pojawiają się z dużym opóźnieniem.

9 Odporność na owady - szkodniki. Gen odpowiedzialny za taką odporność - gen Bt - uzyskuje się z bakterii glebowej Bacillus thuringensis. Gen ten koduje specyficzne białko - Cry - które jest toksyczne dla owadów. Szkodnik po zjedzeniu komórek rośliny umiera. Białko uzyskuje swoją toksyczność tylko wewnątrz przewodu pokarmowego określonych gatunków szkodników, nie jest toksyczne dla innych organizmów - np. człowieka.

10 Odporność na niekorzystne warunki środowiska. Czyli na mróz, wysoką temperaturę, suszę, i zasolenie gleby, nadmiar promieniowania - umożliwia uprawę rośliny na terenach dotychczas niekorzystnych dla nich. Także uzyskuje się rośliny odporne na zanieczyszczenia środowiska, głównie szkodliwe metale w glebie. Tworzy się także rośliny zdolne do akumulacji metali ciężkich - dzięki temu pobierając je z gleby oczyszczają środowisko

11 Poprawa cech jakościowych oraz użytkowych roślin. Są to m.in. modyfikacje powodujące opóźnienie dojrzewania (zwiększenie trwałości) - poprzez wprowadzeni dodatkowych genów PG - kodującego poligalakuronazę - ale w pozycji antysensownej. Modyfikacja taka uniemożliwiała powstanie tych enzymów (rozkładających ścianę komórkową), przez co warzywa i owoce dłużej pozostawały świeże, co ma duże znaczenie głównie w transporcie. Zwiększenie zawartości suchej masy poprzez wzrost syntezy skrobi - pomidory, stworzenie transgenicznego ryżu (z genami żonkila), który charakteryzuje się zwiększoną produkcją beta-karotenu, prekursora witaminy A Modyfikacje roślin ozdobnych, które dzięki temu mają intensywniejszą barwę (nadprodukcja karotenoidów), zmiana tekstury zabarwienia - nowe kolory, lepszy zapach.

12 Polskim akcentem jest modyfikowana sałata produkująca szczepionkę na zapalenie wątroby typu B

13 Rośliny transgeniczne - przykłady Kukurydza - odporność na owady - wszczepiony został gen odpowiedzialny za wytwarzanie białka, które zjadane przez owada niszczy jego przewód pokarmowy co doprowadza do śmierci. - wytwarzanie substancji używanych do wyrobu leków lub szczepionek,

14 Ziemniaki - wzrost zawartości skrobi, ponadto odmiany składające się wyłącznie z amylopektyny - u odmian tradycyjnych 20% skrobi to amyloza, którą usuwa się z ziemniaków przemysłowych co podnosi koszty, - odporność na herbicydy, stonkę ziemniaczaną, wirusy, - "słodkie ziemniaki" - wprowadzenie genu odpowiedzialnego za wytwarzanie słodkiego białka - taumatyny, - odporność na ciemnienie pouderzeniowe - większa trwałość, - mała zawartość glikoalkaloidów - substancji szkodliwych na człowieka, występujących w surowych ziemniakach.

15 Pomidory - spowolnienie dojrzewania, większa trwałość - większa zawartość suchej masy, - intensywniejsza barwa, cieńsza skórka.

16 Truskawki - wyższa słodkość owoców, - spowolnienie dojrzewania, - odporność na mróz.

17 Soja - odporność na środki ochrony roślin -hrebicydy, - odporność na wirusy, herbicydy, szkodniki, - obniżona zawartość kwasu palmitynowego.

18 Rzepak - odporność na herbicydy, - zmniejszona zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych, - większa zawartość kwasu lauronowego.

19 Buraki cukrowe - odporność na herbicydy i szkodniki, - dłuższy okres przechowywania bez strat w zawartości cukru.

20 Ryż - zwiększona produkcja beta-karotenu, prekursora witaminy A - wszczepione został geny pochodzące z żonkila, modyfikacja w zamierzeniu miała rozwiązać problem braku witaminy A u dzieci w Azji Wschodniej.

21 Pszenica - zwiększenie zawartości glutenu - lepsza mąka.

22 Winogrono - odmiany bezpestkowe.

23 Banany - odporność na wirusy i grzyby - zakażają się poprzez uszkodzenia w transporcie.

24 Wady i zalety GMO Wady -nie wiadomo, jaki skutek spowoduje spożywanie większej ilości transgenicznych roślin, - wielu ludzi jest alergikami na żywność roślinną, która produkuje białka chroniące je przed chorobami i szkodnikami - rośliny GMO zawierające gen warunkujący odporność na pestycydy mogą "przekazywać" swoje geny blisko rosnącym, dzikim, spokrewnionym z nimi roślinom - Żywność zmodyfikowana ma mniejszą wartość odżywczą od żywności pochodzącej z gospodarstw ekologicznych - Do tej pory dysponujemy garstką zweryfikowanych wyników badań dotyczących spożywania produktów genetycznie zmodyfikowanych - GMO nie jest rozwiązaniem dla problemów rolnictwa i głodu na świecie.

25 Zalety - GMO mogą być uprawiane na terenach, gdzie występują nieprzyjazne warunki klimatyczne, - umożliwia uzyskanie wysokich plonów zmodyfikowanych zbóż przy gorszych warunkach glebowych, - przedłużenie trwałości żywności oraz ułatwienie składowania warzyw i owoców, które dłużej pozostają świeże; ma to duże znaczenie w transporcie, - zmodyfikowane genetycznie rośliny służą do produkcji biopaliw, - zmniejszenie zużycia pestycydów; rośliny nie muszą być spryskiwane chemikaliami,

26 Uprawy GMO na świecie -rośliny GMO uprawia na świecie 16,7 mln rolników z 29 państw. Ponad 90 proc. z nich to właściciele małych i niezamożnych gospodarstw z tzw. krajów rozwijających się - łączny obszar takich upraw wynosi już 160 milionów hektarów -krajem o największej powierzchni upraw GMO są USA (69 mln hektarów)

27

28

29

30 GMO w Polsce W Polsce od 28 stycznia 2013 r. obowiązywał zakaz uprawy roślin genetycznie modyfikowanych. 28 listopada 2014 sejm RP uchwalił ustawę o wprowadzeniu w Polsce organizmów modyfikowanych genetycznie. Za przyjęciem ustawy opowiedziało się 231 posłów.

31 W jakich produktach znajduje się GMO? Obecnie obowiązujące prawo nakłada jedynie obowiązek umieszczenia na opakowaniu informacji, że dany produkt jest genetycznie zmodyfikowany. Ustawa nie określa, jaką część opakowania powinna zajmować ta informacja.

32 Czekolada Forest&Fruit

33

34

35 Strefa wolna od GMO Strefą wolną od GMO jest obszar w obrębie którego nie są uprawiane rośliny modyfikowane genetycznie, nie są przetwarzane, ani sprzedawane. Strefę wolną od GMO może być: województwo, powiat, gmina, miejscowość, a także przetwórnia, sklep, czy gospodarstwo. Pierwszą Strefą wolną od GMO została gmina Chmielnik, dnia 23 lipca 2004 uchwałą Rady Gminy Chmielnik. Aktualnie Strefami jest też większość województw, dziesiątki gospodarstw w Polsce.

36

37 Opinia społeczeństwa

38

39 Dziękuję za uwagę

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO)

Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Rośliny modyfikowane genetycznie (GMO) Organizmy modyfikowane genetycznie Organizm zmodyfikowany genetycznie (międzynarodowy skrót: GMO Genetically Modified Organizm) to organizm o zmienionych cechach,

Bardziej szczegółowo

"Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym" Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska

Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska "Dlaczego NIE dla GMO w środowisku rolniczym" Prof. zw. dr hab. inż. Magdalena Jaworska Kierownik Katedry Ochrony Środowiska Rolniczego Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Ekspert EU Biotechnology in Agriculture

Bardziej szczegółowo

Organizmy modyfikowane genetycznie

Organizmy modyfikowane genetycznie Organizmy modyfikowane genetycznie C o to jest G M O? Organizmy Modyfikowane Genetycznie GMO (z ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy Transgeniczne - są to organizmy, które zawierają w swoim

Bardziej szczegółowo

Czy żywność GMO jest bezpieczna?

Czy żywność GMO jest bezpieczna? Instytut Żywności i Żywienia dr n. med. Lucjan Szponar Czy żywność GMO jest bezpieczna? Warszawa, 21 marca 2005 r. Od ponad połowy ubiegłego wieku, jedną z rozpoznanych tajemnic życia biologicznego wszystkich

Bardziej szczegółowo

Rośliny Genetycznie Zmodyfikowane

Rośliny Genetycznie Zmodyfikowane Rośliny Genetycznie Zmodyfikowane Zastosowanie roślin uprawnych Człowiek od zawsze wykorzystywał rośliny jako poŝywienie A takŝe jako źródło: energii, leków i innych produktów przemysłowych Ludzie od dawna

Bardziej szczegółowo

Od kapusty do mamuta wyzwania biotechnologii. Renata Szymańska

Od kapusty do mamuta wyzwania biotechnologii. Renata Szymańska Od kapusty do mamuta wyzwania biotechnologii Renata Szymańska Biotechnologia Biotechnologia świadczy dobra i usługi z wykorzystaniem metod biologicznych (definicja wg OECD) Towarzyszy człowiekowi od dawna

Bardziej szczegółowo

DYLEMATY ŚRODOWISKOWE I EKONOMICZNE WPROWADZENIA ROŚLIN TRANSGENICZNYCH DO ŚRODOWISKA NATURALNEGO 3

DYLEMATY ŚRODOWISKOWE I EKONOMICZNE WPROWADZENIA ROŚLIN TRANSGENICZNYCH DO ŚRODOWISKA NATURALNEGO 3 Magdalena Komur 1, Anna Matuszczak 2 DYLEMATY ŚRODOWISKOWE I EKONOMICZNE WPROWADZENIA ROŚLIN TRANSGENICZNYCH DO ŚRODOWISKA NATURALNEGO 3 1. Wstęp Według Nowej Encyklopedii Powszechnej PWN transgeniczne

Bardziej szczegółowo

ORGANIZMY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE

ORGANIZMY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa Cooperation Agency for Local Authorities ORGANIZMY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE PODSTAWOWE INFORMACJE Materiał opublikowany z funduszy Unii Europejskiej Co

Bardziej szczegółowo

Zakazy stosowania GMO w świetle prawa europejskiego i krajowego

Zakazy stosowania GMO w świetle prawa europejskiego i krajowego Zakazy stosowania GMO w świetle prawa europejskiego i krajowego Tomasz Zimny Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa Wykorzystanie GMO w uprawach na UE i na świecie Uprawy roślin GM w 2014 r. Na świecie Uprawiane

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na

Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na żywych organizmach prowadzące do uzyskania konkretnych

Bardziej szczegółowo

ORGANIZMY TRANSGENICZNE BEZPIECZEŃSTWO DLA CZŁOWIEKA I ŚRODOWISKA

ORGANIZMY TRANSGENICZNE BEZPIECZEŃSTWO DLA CZŁOWIEKA I ŚRODOWISKA ORGANIZMY TRANSGENICZNE BEZPIECZEŃSTWO DLA CZŁOWIEKA I ŚRODOWISKA Anna Werner Efekt końcowy Po zakończeniu seminarium powinieneś umieć: zdefiniować pojęcie organizmu transgenicznego, omówić korzyści płynące

Bardziej szczegółowo

Sukces kultur in vitro oparty jest na zjawisku totipotencji, czyli nieograniczonej zdolności komórek do dzielenia się i odtwarzania całego organizmu

Sukces kultur in vitro oparty jest na zjawisku totipotencji, czyli nieograniczonej zdolności komórek do dzielenia się i odtwarzania całego organizmu Rośliny z probówki Kultury in vitro to uprawa części roślin, tkanek, pojedynczych komórek, a nawet protoplastów poza organizmem macierzystym, na sztucznych pożywkach w warunkach sterylnych Sukces kultur

Bardziej szczegółowo

Departament Hodowli i Ochrony Roślin. Ochrona upraw małoobszarowych a zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin

Departament Hodowli i Ochrony Roślin. Ochrona upraw małoobszarowych a zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin Departament Hodowli i Ochrony Roślin Ochrona upraw małoobszarowych a zrównoważone stosowanie środków ochrony roślin Dane statystyczne 2,3 mln gospodarstw rolnych, 1,5 mln gospodarstw > 1 ha prowadzących

Bardziej szczegółowo

Modyfikacje genetyczne. Doc. dr hab. Katarzyna Lisowska

Modyfikacje genetyczne. Doc. dr hab. Katarzyna Lisowska Modyfikacje genetyczne w rolnictwie Doc. dr hab. Katarzyna Lisowska Odwieczny problem rolników: Chwasty Szkodniki http://www.farmer.pl/resources/266/mak.jpg http://www.ediblegeography.com/wp-content/uploads/2009/09/

Bardziej szczegółowo

Rośliny, zwierzęta i żywność modyfikowana genetycznie. Za i przeciw GMO

Rośliny, zwierzęta i żywność modyfikowana genetycznie. Za i przeciw GMO Rośliny, zwierzęta i żywność modyfikowana genetycznie. Za i przeciw GMO Definicja GMO Organizm modyfikowany genetycznie (ang. genetically modified organism - GMO) to organizm inny niż organizm człowieka,

Bardziej szczegółowo

R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne.

R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne. Adrianna Mączyńska R olnictwo a zdrowie. Organizmy zmodyfikowane genetycznie (G M O), R olnictwo ekologiczne. Organizmy zmodyfikowane genetycznie w skrócie GMO (ang. genetically modified organisms) lub

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

Organizmy Zmodyfikowane Genetycznie

Organizmy Zmodyfikowane Genetycznie Organizmy Zmodyfikowane Genetycznie Co to jest GMO? Historia GMO Rodzaje GMO Zalety GMO Wady GMO Ciekawostki Spis Treści Co to jest GMO? GMO (Organizmy modyfikowane genetycznie) - organizmy, których genom

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ

EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ EKOLOGICZNE I PROZDROWOTNE METODY PRZETWARZANIA OWOCÓW I WARZYW Z PRODUKCJI EKOLOGICZNEJ Wprowadzenie Liczne badania przeprowadzone w Europie i w Polsce wskazują, że warzywa z produkcji ekologicznej są

Bardziej szczegółowo

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie DEFINICJA Mikroorganizm (drobnoustrój) to organizm niewidoczny gołym okiem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne lecz z pewnością mikroorganizmami są: bakterie,

Bardziej szczegółowo

Możliwości substytucji genetycznie modyfikowanej soi krajowymi roślinami białkowymi w aspekcie bilansu paszowego

Możliwości substytucji genetycznie modyfikowanej soi krajowymi roślinami białkowymi w aspekcie bilansu paszowego Możliwości substytucji genetycznie modyfikowanej soi krajowymi roślinami białkowymi w aspekcie bilansu paszowego dr Piotr Szajner mgr Wiesław Dzwonkowski Zakład Badań Rynkowych IERiGŻ-PIB Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju biotechnologii w Polsce

Perspektywy rozwoju biotechnologii w Polsce Perspektywy rozwoju biotechnologii w Polsce dr Anna Czubacka Zakład ad Hodowli i Biotechnologii Roślin Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - PIB Biotechnologia Zastosowanie systemów biologicznych,

Bardziej szczegółowo

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin

System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin System integrowanej produkcji roślinnej (IP) a integrowana ochrona roślin Grzegorz Gorzała Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa Al. Jana Pawła II 11, 00-828 Warszawa Podstawa prawna USTAWA

Bardziej szczegółowo

Produkcja roślinna w Polsce

Produkcja roślinna w Polsce Produkcja roślinna w Polsce Produkcja zbóż Około 75% powierzchni gruntów ornych obejmują zasiewy zbóż (największą powierzchnię zasiewów ma pszenica 20% powierzchni gruntów ornych) Powierzchnia zasiewów

Bardziej szczegółowo

Inżynieria genetyczna- 6 ECTS. Inżynieria genetyczna. Podstawowe pojęcia Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka

Inżynieria genetyczna- 6 ECTS. Inżynieria genetyczna. Podstawowe pojęcia Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka Inżynieria genetyczna- 6 ECTS Część I Badanie ekspresji genów Podstawy klonowania i różnicowania transformantów Kolokwium (14pkt) Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka Kolokwium (26pkt) EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C).

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Wzrost temperatury redukuje poziom większości składników odżywczych. Surowy por

Bardziej szczegółowo

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)?

Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? Jakie są dotychczasowe efekty prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w zakresie Genetycznie Modyfikowanych Organizmów (GMO)? W latach 2000-2007 kwestie związane z GMO omawiane były na forum, powołanej

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANA

ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANA ŻYWNOŚĆ GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANA Paula Drewniak Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie Praca wyjaśnia czym są organizmy transgeniczne i jaka jest ich historia. Przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE

POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE POTENCJAŁ ENERGETYCZNY ROLNICTWA GMINY BEJSCE Andrzej Pacocha Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego w Kielcach ZASOBY GRUNTOWE CZYLI CZYM

Bardziej szczegółowo

Wiadomości wprowadzające.

Wiadomości wprowadzające. - Wymagania edukacyjne z warzywnictwa. Wiadomości wprowadzające. znajomość różnych gatunków warzyw umiejętność rozróżniania podstawowych gatunków warzyw znajomość rodzajów produkcji warzywnej znajomość

Bardziej szczegółowo

POLACY WOBEC GMO RAPORT Z BADANIA. Plan badania i kwestionariusz - Julia Nowicka, raport - Artur Kalinowski, realizacja badania - TNS Pentor

POLACY WOBEC GMO RAPORT Z BADANIA. Plan badania i kwestionariusz - Julia Nowicka, raport - Artur Kalinowski, realizacja badania - TNS Pentor POLACY WOBEC GMO RAPORT Z BADANIA styczeń 2012 Plan badania i kwestionariusz - Julia Nowicka, raport - Artur Kalinowski, realizacja badania - TNS Pentor Spis treści 2 Nr slajdu Informacje o badaniu 3 Główne

Bardziej szczegółowo

Typy rolnictwa TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej. TYPY ROLNICTWA według poziomu nowoczesności

Typy rolnictwa TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej. TYPY ROLNICTWA według poziomu nowoczesności TYPY ROLNICTWA według przeznaczenia produkcji rolniczej Typy rolnictwa Poziom rozszerzony SAMOZAOPATRZENIOWE produkcja rolnicza na potrzeby rolnika i jego rodziny. Charakteryzuje się niewielką produktywnością,

Bardziej szczegółowo

Założenia kontroli plantacji produkcyjnych w kierunku wykrywania autoryzowanych i nieautoryzowanych GMO

Założenia kontroli plantacji produkcyjnych w kierunku wykrywania autoryzowanych i nieautoryzowanych GMO Założenia kontroli plantacji produkcyjnych w kierunku wykrywania autoryzowanych i nieautoryzowanych GMO Sławomir Sowa Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB, Radzików Radzików 14.12.2015 Wprowadzenie zakazów

Bardziej szczegółowo

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. Wrzesień 2004 Dorota Stankiewicz Informacja

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2008r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Jolanta Kozłowska-Strawska*, Aleksandra Badora* ORGANIZMY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE WYKORZYSTANIE WE WSPÓŁCZESNYM ROLNICTWIE

Jolanta Kozłowska-Strawska*, Aleksandra Badora* ORGANIZMY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE WYKORZYSTANIE WE WSPÓŁCZESNYM ROLNICTWIE Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych nr 49, 2011 r. Jolanta Kozłowska-Strawska*, Aleksandra Badora* ORGANIZMY GENETYCZNIE MODYFIKOWANE WYKORZYSTANIE WE WSPÓŁCZESNYM ROLNICTWIE GENETICALLY MODIFIED

Bardziej szczegółowo

I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka

I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka cukrowego D. Wymagania klimatyczne i glebowe buraka cukrowego

Bardziej szczegółowo

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski

Znaczenie genetyki. Opracował A. Podgórski Znaczenie genetyki Opracował A. Podgórski InŜynieria genetyczna InŜynieria genetyczna ingerencja w materiał genetyczny organizmów, w celu zmiany ich właściwości dziedzicznych. Istota inŝynierii genetycznej

Bardziej szczegółowo

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o.

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o. Środek poprawiający właściwości gleby Zakwalifikowany do stosowania w rolnictwie ekologicznym pod numerem NE/115/2009 Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o., ul. Fabryczna

Bardziej szczegółowo

Organizm modyfikowany genetycznie, organizmy transgeniczne Konwencja o Różnorodności Biologicznej

Organizm modyfikowany genetycznie, organizmy transgeniczne Konwencja o Różnorodności Biologicznej warto wiedzieć Organizm modyfikowany genetycznie, w skrócie GMO (z ang. Genetically Modified Organism), to organizm inny niż organizm człowieka, w którym materiał genetyczny został zmieniony w sposób niezachodzący

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia i inżynieria genetyczna

Biotechnologia i inżynieria genetyczna Wersja A Test podsumowujący rozdział II i inżynieria genetyczna..................................... Imię i nazwisko.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 16 zadań. rzy każdym

Bardziej szczegółowo

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Zgodnie z polskim ustawodawstwem etykieta produktu spożywczego powinna mieć napisy w języku polskim, umieszczone w sposób

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Informacje o badaniu 3. Główne wnioski 5. Wyniki wiedza o GMO 6. Wyniki postawy wobec GMO 12

Spis treści. Informacje o badaniu 3. Główne wnioski 5. Wyniki wiedza o GMO 6. Wyniki postawy wobec GMO 12 Spis treści Informacje o badaniu 3 Główne wnioski 5 Wyniki wiedza o GMO 6 Wyniki postawy wobec GMO 12 Dane demograficzne osoby kojarzące pojęcie GMO vs. osoby nie mające wcześniejszego kontaktu z tym pojęciem

Bardziej szczegółowo

Jak uchronić pola przed GMO

Jak uchronić pola przed GMO Jak uchronić pola przed GMO Przeczytaj ten apel, aby wiedzieć dlaczego to takie ważne. Badania naukowe o szkodliwości GMO spowodowały, że już 10 krajów Europy i wiele na świecie zakazało upraw takich roślin.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS 1 INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS Nourivit jest produkowany w kilku etapach z naturalnych składników mineralnych w kontrolowanym procesie kruszenia i sortowania bez użycia

Bardziej szczegółowo

Roztwór odżywczy na bazie żywych alg

Roztwór odżywczy na bazie żywych alg systems ORGANIC GREEN GOLD VIRIDIS AURUM Nanotechnologia w odżywianiu roślin Roztwór odżywczy na bazie żywych alg Zdrowa i Bezpieczna Żywność z czystego i naturalnego środowiska Potrzebu jemy rolnic t

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: JESTEŚ TYM CO JESZ żywność zawierająca rośliny genetycznie modyfikowane

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: JESTEŚ TYM CO JESZ żywność zawierająca rośliny genetycznie modyfikowane SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności

Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności Systemy rolnicze i wpływ na środowisko produkcji żywności Jakie będzie rolnictwo przyszłości? dr inż. Jerzy Próchnicki Bayer CropScience Polska oraz Polskie Stowarzyszenie Rolnictwa Zrównoważonego ASAP

Bardziej szczegółowo

Obowiązujące aktualnie przepisy wspólnotowe z zakresu GMO regulują następujące zagadnienia:

Obowiązujące aktualnie przepisy wspólnotowe z zakresu GMO regulują następujące zagadnienia: wersja z uwzględnieniem uwag Rady Ministrów 03.04.2006 r. RAMOWE STANOWISKO POLSKI DOTYCZĄCE ORGANIZMÓW GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANYCH (GMO) Wprowadzenie Obowiązujące aktualnie przepisy wspólnotowe z zakresu

Bardziej szczegółowo

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r.

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. Stanowisko Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. w sprawie ogłoszenia obszaru Województwa Kujawsko Pomorskiego strefą wolną od upraw genetycznie zmodyfikowanych organizmów (GMO)

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

Wykonał: Krzysztof Kliszewski IIIc

Wykonał: Krzysztof Kliszewski IIIc Wykonał: Krzysztof Kliszewski IIIc Organizmy zmodyfikowane genetycznie Organizmy zmodyfikowane genetycznie w skrócie GMO (ang. Genetically Modified Organisms) to organizmy, których geny zostały celowo

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 czerwca 2015 r. Poz. 795 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 26 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 12 czerwca 2015 r. Poz. 795 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 26 maja 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 12 czerwca 2015 r. Poz. 795 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 26 maja 2015 r. w sprawie laboratoriów urzędowych i referencyjnych

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO)

Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO) Nadzór nad stosowaniem materiału siewnego (uprawą odmian GMO) nowa ustawa o nasiennictwie nowe zadanie dla Inspekcji Tadeusz Kłos Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa Zgodnie z art. 78 oraz art.

Bardziej szczegółowo

Żywność GMO w Polsce - więcej wad

Żywność GMO w Polsce - więcej wad Żywność GMO w Polsce - więcej wad czy zalet? Żywność modyfikowana genetycznie posiada zarówno wady, jak i zalety. Więcej jednak słyszy się o negatywnej stronie produktów GMO pomimo niedostatecznej wiedzy

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU

PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU PRZYSZŁOŚCIOWE SPOJRZENIE NA METODY OCHRONY PRZED CHWASTAMI NA PROGU XXI WIEKU Kazimierz Adamczewski Instytut Ochrony Roślin Adam Dobrzański Instytut Warzywnictwa ROŚLINY ZALECANE DO UPRAWY PROEKOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

KONIECZNOŚĆ WSPÓŁPRACY.

KONIECZNOŚĆ WSPÓŁPRACY. KONIECZNOŚĆ WSPÓŁPRACY. W drodze do samowystarczalności żywnościowej (uprawy, komposty i preparaty, przechowywanie żywności, pozyskiwanie nasion) rolnictwo ekologiczne tradycyjne. Ekonomia małych gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Vino pellite curas Winem rozpraszajcie troski (Horatius) Ficum cupit Chce figi, potrzebuje czegoś (dlatego taki uprzejmy) MSZ

Vino pellite curas Winem rozpraszajcie troski (Horatius) Ficum cupit Chce figi, potrzebuje czegoś (dlatego taki uprzejmy) MSZ Vino pellite curas Winem rozpraszajcie troski (Horatius) Ficum cupit Chce figi, potrzebuje czegoś (dlatego taki uprzejmy) SPOTKANIE (2001 r.) WITOLD PAŁKA ur. Katowice 1928 r., olej na płótnie 50 x 70

Bardziej szczegółowo

Życie wymyka się spod kontroli po projekcji filmu Centrum Edukacji Obywatelskiej INŻYNIERIA GENETYCZNA TO NIEETYCZNY PATENT ŻYCIA!

Życie wymyka się spod kontroli po projekcji filmu Centrum Edukacji Obywatelskiej INŻYNIERIA GENETYCZNA TO NIEETYCZNY PATENT ŻYCIA! Życie wymyka się spod kontroli po projekcji filmu Centrum Edukacji Obywatelskiej GMO SKAŻENIE GENETYCZNE NASZEJ PLANETY!!! Zmodyfikowane genetycznie nasiona, niczym wirus, rozsiewane wiatrem zatruwają

Bardziej szczegółowo

TEMATY PRAC KONTROLNYCH

TEMATY PRAC KONTROLNYCH TEMATY PRAC KONTROLNYCH rok szkolny 2014/2015 Kurs R3 ZAJĘCIA EDUKACYJNE: Zajęcia praktyczne z produkcji zwierzęcej NAUCZYCIEL: Joanna Niebieszczańska 1. Wymień i opisz czynności pielęgnacyjne u koni i

Bardziej szczegółowo

RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU

RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU RSM+S z Puław NAWÓZ XXI WIEKU Puławy 2012 Zasobność gleb w siarkę Prawie 60% gleb w Polsce jest ubogich w siarkę. Niedobór siarki ogranicza zawartość i jakość białka i tłuszczu, ogranicza gromadzenie się

Bardziej szczegółowo

lskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin CommonGround środki ochrony roślin: ludzie i idee

lskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin CommonGround środki ochrony roślin: ludzie i idee CommonGround środki ochrony roślin: ludzie i idee Idea projektu COMMONGROUND Żywność wolna od chorób i szkodników Dostępność żywności a wybór konsumenta Rolnictwo integrowane Bioróżnorodność Odbiór społeczny

Bardziej szczegółowo

Wykład 1. Od atomów do komórek

Wykład 1. Od atomów do komórek Wykład 1. Od atomów do komórek Skład chemiczny komórek roślinnych Składniki mineralne (nieorganiczne) - popiół Substancje organiczne (sucha masa) - węglowodany - lipidy - kwasy nukleinowe - białka Woda

Bardziej szczegółowo

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska InŜynieria genetyczna - badania biomedyczne Jednym z najbardziej obiecujących zastosowań nowych technologii opartych na przenoszeniu genów z jednego

Bardziej szczegółowo

Wpływ regulacji prawnych UE na prace Komisji do Spraw Środków Ochrony Roślin przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wpływ regulacji prawnych UE na prace Komisji do Spraw Środków Ochrony Roślin przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wpływ regulacji prawnych UE na prace Komisji do Spraw Środków Ochrony Roślin przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Emerytowany profesor Instytutu Ochrony Roślin PIB, Poznań

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce

Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Komunikat odnośnie wystąpienia warunków suszy w Polsce Rok: 2015; okres: 09 (21.VI - 20.VIII) Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, zgodnie z wymogami Obwieszczenia

Bardziej szczegółowo

Produkcja biomasy a GMO

Produkcja biomasy a GMO Produkcja biomasy a GMO Adam Koryzna Stowarzyszenie Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Opole, 22.10.2009 Koalicja Na Rzecz Nowoczesnego Rolnictwa Organizacja zrzeszająca producentów rolnych ZałoŜona

Bardziej szczegółowo

Co to jest GMO? Organizmy modyfikowane genetycznie. Marcin Kawa. Styczeń 2007. BioTechnolog.pl

Co to jest GMO? Organizmy modyfikowane genetycznie. Marcin Kawa. Styczeń 2007. BioTechnolog.pl Co to jest GMO? Organizmy modyfikowane genetycznie Marcin Kawa BioTechnolog.pl Styczeń 2007 Informacje: 1. Prezentacja ta pochodzi z serwisu: www.biotechnolog.pl. 2. Stan informacji zawartych w prezentacji:

Bardziej szczegółowo

DR ŻANETA PACUD Zdolność patentowa roślin

DR ŻANETA PACUD Zdolność patentowa roślin DR ŻANETA PACUD Zdolność patentowa roślin czyli rzecz o brokułach i pomidorach Sposoby ochrony prawnej roślin wprowadzenie Ochrona prawna odmian roślin - Międzynarodowa konwencja o ochronie nowych odmian

Bardziej szczegółowo

Jęczmień - H. Gąsiorowski

Jęczmień - H. Gąsiorowski Jęczmień - H. Gąsiorowski Spis treści WSTĘP 1. Przemysław Ratajczak PRODUKCJA JĘCZMIENIA W POLSCE l NA ŚWIECIE 1. Produkcja zbóŝ na świecie 2. Światowe tendencje w produkcji jęczmienia 3. Produkcja i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne Rozwojowe i Dochodowe Już 10 lat! 28 Wytwarzanie, Dystrybucja, Doradztwo Użytkownicy Em Gospodarze 48 000 zarejestrowanych użytkowników Krąg DROWA ZIEMIA 28 Wytwarzanie,

Bardziej szczegółowo

I: WARUNKI PRODUKCJI RO

I: WARUNKI PRODUKCJI RO SPIS TREŚCI Część I: WARUNKI PRODUKCJI ROŚLINNEJ Rozdział 1. Uwarunkowania produkcyjne XXI wieku 1.1. Potrzeby i ograniczenia technologii produkcji roślinnej 1.1.1. Nowe kierunki produkcji rolnej 1.1.2.

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Prawne instrumenty ochrony środowiska. Wydział Prawa i Administracji UMCS w Lublinie

Studia podyplomowe Prawne instrumenty ochrony środowiska. Wydział Prawa i Administracji UMCS w Lublinie Studia podyplomowe Prawne instrumenty ochrony środowiska Wydział Prawa i Administracji UMCS w Lublinie ORGANIZMY I MIKROORGANIZMY GENETYCZNIE ZMODYFIKOWANE rolnictwo żywność handel międzynarodowy przemysł

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

Rośliny i żywność genetycznie modyfikowane

Rośliny i żywność genetycznie modyfikowane Prof. dr hab. Maria Klein Mgr inż. Małgorzata Madej Rośliny i żywność genetycznie modyfikowane Wprowadzenie Inżynieria genetyczna i tworzenie organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO) budzą z jednej

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN A OCHRONA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA DARIUSZ PLISZKA WIORIN W BYDGOSZCZY

ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN A OCHRONA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA DARIUSZ PLISZKA WIORIN W BYDGOSZCZY ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN A OCHRONA ZDROWIA LUDZI I ŚRODOWISKA DARIUSZ PLISZKA WIORIN W BYDGOSZCZY POTRZEBA STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN 65 tys. gatunków organizmów szkodliwych na świecie, w tym w Polce

Bardziej szczegółowo

Fizyczne działanie kwasów humusowych: poprawa napowietrzenia (rozluźnienia) gleby. poprawa struktury gleby (gruzełkowatość) zwiększona pojemność wodna

Fizyczne działanie kwasów humusowych: poprawa napowietrzenia (rozluźnienia) gleby. poprawa struktury gleby (gruzełkowatość) zwiększona pojemność wodna Szkolenie Ogrodnicze ProCam Polska Fizyczne działanie kwasów humusowych: poprawa napowietrzenia (rozluźnienia) gleby poprawa struktury gleby (gruzełkowatość) zwiększona pojemność wodna zapobieganie erozji

Bardziej szczegółowo

Gwarancja PLONÓW NAJWYŻSZEJ JAKOŚCI

Gwarancja PLONÓW NAJWYŻSZEJ JAKOŚCI Sunagreen Gwarancja PLONÓW NAJWYŻSZEJ JAKOŚCI KOMPLET Programy optymalnego nawożenia i biostymulacji upraw polowych. Stymulacja upraw ZBOŻA KUKURYDZA JESIEŃ WIOSNA Sunagreen KOMPLET 0,3 l/ha 0,7 0,6 l/ha

Bardziej szczegółowo

O rolnictwie ekologicznym

O rolnictwie ekologicznym O rolnictwie ekologicznym Limanowa 23.02.2016 Ewa Smuk Stratenwerth Stowarzyszenie ZIARNO Co to jest rolnictwo ekologiczne? całościowy system gospodarowania, wspierający różnorodność biologiczną, cykle

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ PRODUKTÓW A WYMAGANIA RYNKU

JAKOŚĆ PRODUKTÓW A WYMAGANIA RYNKU JAKOŚĆ PRODUKTÓW A WYMAGANIA RYNKU Priorytetem producentów i handlowców jest stała troska o jakość towaru oraz o zaspokojenie oczekiwań klienta. Oferta z roku na rok staje coraz bogatsza, ważne więc, aby

Bardziej szczegółowo

Studia stacjonarne I stopnia Specjalność OGRODNICTWO Z MARKETINGIEM

Studia stacjonarne I stopnia Specjalność OGRODNICTWO Z MARKETINGIEM Specjalność OGRODNICTWO Z MARKETINGIEM SEMESTR I Technologia informacyjna 30 Z 3 humanistyczny 1 30 Z 3 Wychowanie fizyczne 30-0 Chemia z biochemią 15 21 E 6 Botanika 15 30-5 Mikrobiologia 15 15 Z 4 Agrometeorologia

Bardziej szczegółowo

Nawożenie warzyw w uprawie polowej. Dr Kazimierz Felczyński Instytut Ogrodnictwa Skierniewice

Nawożenie warzyw w uprawie polowej. Dr Kazimierz Felczyński Instytut Ogrodnictwa Skierniewice Nawożenie warzyw w uprawie polowej Dr Kazimierz Felczyński Instytut Ogrodnictwa Skierniewice Roślinom do prawidłowego wzrostu i rozwoju niezbędne są pierwiastki chemiczne pobrane z gleby i powietrza, nazywane

Bardziej szczegółowo

Tabela 56. Kukurydza kiszonkowa odmiany badane w 2013 r.

Tabela 56. Kukurydza kiszonkowa odmiany badane w 2013 r. KUKURYDZA. Kukurydza odznacza się wszechstronnością użytkowania i jest wykorzystywana na cele: pastewne, spożywcze, przemysłowe. Jako pasza energetyczna (ziarno, kiszonka z całych roślin, kiszonka z kolb,

Bardziej szczegółowo

Możliwość zastosowania biowęgla w rolnictwie, ogrodnictwie i rekultywacji

Możliwość zastosowania biowęgla w rolnictwie, ogrodnictwie i rekultywacji Agnieszka Medyńska-Juraszek, Irmina Ćwieląg Piasecka, Magdalena Dębicka, Piotr Chohura, Cecylia Uklańska-Pusz, Wojciech Pusz 1, Agnieszka Latawiec, Jolanta Królczyk 2 1 Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Bardziej szczegółowo

Eliza Lubiatowska-Krysiak PRODUKTÓW ZMODYFIKOWANYCH GENETYCZNIE W POLSCE. Promotor: Prof. dr hab. Tomasz Twardowski

Eliza Lubiatowska-Krysiak PRODUKTÓW ZMODYFIKOWANYCH GENETYCZNIE W POLSCE. Promotor: Prof. dr hab. Tomasz Twardowski Eliza Lubiatowska-Krysiak DETERMINANTY WYTWARZANIA I SPOŻYCIA PRODUKTÓW ZMODYFIKOWANYCH GENETYCZNIE (ŻYWNOŚĆ I PASZE) W POLSCE Praca przedstawiona Radzie Wydziału Towaroznawstwa Akademii Ekonomicznej w

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia i ochrona przyrody

Zagrożenia i ochrona przyrody Wymagania podstawowe Uczeń: Wymagania ponadpodstawowe Uczeń: Zagrożenia i ochrona przyrody wskazuje zagrożenia atmosfery powstałe w wyniku działalności człowieka, omawia wpływ zanieczyszczeń atmosfery

Bardziej szczegółowo

[tlił [ f lliu I K lm ll W Y D A W N I C T W O N A U K O W E P W N

[tlił [ f lliu I K lm ll W Y D A W N I C T W O N A U K O W E P W N [tlił [flliu IK lm ll W Y D A W N I C T W O N A U K O W E P W N Redakcja naukowa Jan Gawęcki ŻYWIENIE CZŁOWIEKA i* WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 2012 I. Wstęp 1. Człowiek i jego pokarm (Jan G aw ęcki)...13

Bardziej szczegółowo

Wymagania przy sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia roślinnego

Wymagania przy sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia roślinnego Wymagania przy sprzedaży bezpośredniej produktów pochodzenia roślinnego Agnieszka Domańska Mełgieś Wojewódzka Stacja Sanitarno Epidemiologiczna Lublinie Oddział Higieny Żywności, Żywienia i Przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Laboratorium urzędowe Adres Przedmiot analiz Zakres analiz

Laboratorium urzędowe Adres Przedmiot analiz Zakres analiz Załącznik nr 1 LABORATORIA URZĘDOWE, O KTÓRYCH MOWA W ART. 12 ROZPORZĄDZENIA NR 882/2004, ORAZ ZAKRES ANALIZ WYKONYWANYCH PRZEZ TE LABORATORIA Laboratorium urzędowe Adres Przedmiot analiz Zakres analiz

Bardziej szczegółowo

Uprawa roślin na świecie. Zboża. Pszenica 2016-01-27. Rodzaje roślin uprawnych ze względu na przeznaczenie:

Uprawa roślin na świecie. Zboża. Pszenica 2016-01-27. Rodzaje roślin uprawnych ze względu na przeznaczenie: Uprawa roślin na świecie Rodzaje roślin uprawnych ze względu na przeznaczenie: Żywieniowe (alimentacyjne) Paszowe (pastewne) Przemysłowe Używki Zboża Kolejność malejąca głównych zbóż według powierzchni

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne aspekty w biotechnologii Kod przedmiotu

Ekologiczne aspekty w biotechnologii Kod przedmiotu Ekologiczne aspekty w biotechnologii - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ekologiczne aspekty w biotechnologii Kod przedmiotu 13.4-WB-BTD-EAB-W-S14_pNadGenNH5UM Wydział Kierunek Wydział

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo zbożowe 1.1. Asortyment przetwórstwa zbożowego 1.2. Surowce

Bardziej szczegółowo

LISTA ODMIAN ZALECANYCH (LOZ) NA 2015 ROK ZIEMNIAK

LISTA ODMIAN ZALECANYCH (LOZ) NA 2015 ROK ZIEMNIAK LISTA ODMIAN ZALECANYCH (LOZ) NA 2015 ROK ZIEMNIAK ZIEMNIAK JADALNY BARDZO WCZESNE: 1. DENAR (4) 2. LORD (4) 3. VIVIANA (2) 4. IMPALA (1) WCZESNE: 1. CYPRIAN (4) 2. OWACJA (4) 3. VINETA (4) 4. MICHALINA

Bardziej szczegółowo