Lokalizacja zwarć w linii napowietrznej z estymacją jej parametrów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Lokalizacja zwarć w linii napowietrznej z estymacją jej parametrów"

Transkrypt

1 Lokalizacja zwarć w linii napowietrznej z estymacją jej parametrów Prof. Jan Iżykowski Prof. Eugeniusz Rosołowski Politechnika Wrocławska Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia 1. Wstęp Napowietrzne linie elektroenergetyczne, ze względu na swą rozległość, są narażone na występowanie stosunkowo dużej liczby zwarć, prowadzących do wyłączeń awaryjnych. Powtarzające się zwarcia w tym samym miejscu lub zwarcia trwałe wskazują na uszkodzenie linii, które wymaga interwencji obsługi. W takim przypadku należy dokonać oględzin wokół miejsca wystąpienia zwarcia i usunąć powstałe uszkodzenie. Wymaga to wskazania miejsca w linii, do którego należy wysłać ekipę remontową. Służą do tego lokalizatory zwarć, które mogą być wykonane jako odrębne urządzenia lub mogą być wbudowane w przekaźniki zabezpieczeniowe, czy też cyfrowe rejestratory zakłóceń [1]. Lokalizacja zwarć w liniach, dokonywana do celów inspekcyjno-remontowych, zasadniczo różni się od lokalizacji przeprowadzanej przez zabezpieczenia elektroenergetyczne. Przekaźnik zabezpieczeniowy dokonuje oceny, czy zwarcie wystąpiło w chronionej strefie, czy poza nią. W przypadku lokalizacji do celów inspekcyjno-remontowych, należy możliwie precyzyjnie określić miejsca wystąpienia zwarcia, najlepiej z dokładnością do jednego przęsła linii. Powszechnie przyjmuje się, że dokładność takiej lokalizacji winna być nie niższa niż 1% w odniesieniu do całej długości linii. Spełnienie tych założeń zapewnia minimalizację kosztów, ponoszonych na inspekcję linii i naprawę uszkodzenia spowodowanego zwarciem, a jednocześnie umożliwia skracanie przerw w przesyle energii. Nabiera to szczególnego znaczenia w warunkach gospodarki rynkowej w sektorze energetyki i w przemyśle. W przeciwieństwie do wymagań, kierowanych do zabezpieczeń, czas dokonania lokalizacji przez lokalizator zwarcia nie jest tak krytyczny, wobec czego możliwe jest przeprowadzenie bardziej złożonych obliczeń, z uwzględnieniem dodatkowych pomiarów. Prace badawcze prowadzone obecnie w wielu ośrodkach na świecie, w tym z udziałem autorów w Instytucie Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej, ustawicznie zmierzają do zwiększenia dokładności lokalizacji do celów inspekcyjno-remontowych. Można wyróżnić następujące metody lokalizacji zwarć: bazujące na pomiarze impedancji pętli zwarciowej; analizujące rozchodzenie się fal wędrownych; stosujące sygnały testowe, wprowadzane do linii już po jej wyłączeniu. 46

2 W przypadku dwóch pierwszych metod, obliczenia są prowadzone na podstawie zarejestrowanych przebiegów prądu i napięcia w okresie przed i po wystąpieniu zwarcia. W procesie identyfikacji miejsca zwarcia mogą być także stosowane różne techniki z zakresu sztucznej inteligencji. W dalszej części niniejszej pracy uwagę skoncentruje się na metodzie impedancyjnej, która jest podstawą lokalizatorów zwarć najczęściej stosowanych w praktyce. W metodzie tej parametry impedancyjne linii są miarą odległości do zwarcia [1]. Do przeprowadzenia lokalizacji zwarć początkowo stosowano pomiary napięć i prądów z jednego końca linii elektroenergetycznej. W ostatnich latach nastąpił intensywny rozwój technik pomiarowych stosowanych w systemach elektroenergetycznych. Opracowanie efektywnych środków przesyłu sygnałów pomiarowych na odległość oraz metod synchronizacji cyfrowych pomiarów rozproszonych (GPS Global Positioning System) zaowocowało wprowadzeniem rozległych systemów pomiarowych (WAMS Wide Area Measurement Systems) w systemach elektroenergetycznych [2, 3]. Jednostka pomiarowa PMU (Phasor Measurement Unit) jest podstawowym elementem takich układów pomiarowych. W wyniku udoskonalania pomiarów rozproszonych stał się możliwy dalszy rozwój metod lokalizacji zwarć w liniach elektroenergetycznych. Użycie napięć i prądów mierzonych na obu końcach linii jako sygnałów wejściowych lokalizatora zwarć (mierzonych synchronicznie lub niesynchronicznie) pozwoliło na wyeliminowanie pewnych wad i ograniczeń lokalizacji zwarć dokonywanej wyłącznie z zastosowaniem pomiarów lokalnych. 2. Zastosowanie synchronicznych pomiarów z obu końców linii do lokalizacji zwarć Rys. 1 przedstawia schematycznie zasadę lokalizacji zwarć z użyciem pomiarów z obu końców linii. Trójfazowe sygnały z faz L1, L2, L3, z obu końców linii (A, B), a mianowicie napięcia: {v A }={v AL1, v AL2, v AL3 }, {v B }={v BL1, v BL2, v BL3 } oraz prądy: {i A }={i AL1, i AL2, i AL3 }, {i B }={i BL1, i BL2, i BL3 }, są mierzone w jednostkach PMU A, PMU B. W celu zapewnienia wspólnej bazy czasowej dla pomiarów cyfrowych z obu końców linii, są one synchronizowane za pomocą systemu satelitarnego GPS. Fazory mierzonych napięć i prądów są sygnałami wejściowymi lokalizatora zwarcia, mającego za zadanie określić, w jakiej odległości d [p.u.] od końca linii A wystąpiło zwarcie (F). 3. Wyznaczanie odległości do zwarcia oraz parametrów linii W przypadku użycia trójfazowych napięć i prądów mierzonych na obu końcach linii, a szczególnie przy zapewnieniu synchronizacji GPS, dostarczana jest taka ilość informacji o zwarciu, że występuje pewien jej nadmiar w stosunku do ilości wymaganej dla samej lokalizacji zwarcia. Ten nadmiar może być spożytkowany do różnych celów. Między innymi, prace [4, 5] wskazują na możliwość eliminacji wpływu niepewności odnośnie do parametrów linii na błędy lokalizacji zwarcia. Sprowadza się to do tego, że odległość do zwarcia może być wyznaczona bez znajomości parametrów linii, które zostają przy tym obliczone dodatkowo, jako produkt uboczny samej lokalizacji. Dzięki temu zmiany parametrów linii, które są zależne od temperatury oraz zachodzącego procesu starzenia, nie wpływają niekorzystnie na dokładność lokalizacji zwarcia. Przy tym, bez stosowania specjalistycznego sprzętu pomiarowego, jak np. przedstawionego w [6], parametry linii zostają wyznaczone w aktualnych warunkach pogodowych. Mogą być wyznaczone na podstawie analizy stanu ustalonego normalnej pracy linii, jak również w wyniku przetwarzania sygnałów z interwału zwarciowego. Zagadnienie lokalizacji zwarć wraz z estymacją parametrów linii rozpatruje się dalej w odniesieniu do linii jednotorowej symetrycznej fazowo (linia transponowana), dla której można stosować metodę składowych symetrycznych. W przypadku linii nietransponowanych, analiza jest oparta na zapisie macierzowym i wymaga złożonych obliczeń. Na rys. 2 zostały przedstawione schematy linii dla składowej zgodnej, w stanie normalnej pracy, przed zwarciem (indeks górny pre przy oznaczeniach fazorów składowej zgodnej (indeks dolny 1 ) napięć i prądów). Najprostszy model (rys. 2a), uwzględniający tylko impedancję wzdłużną dla składowej zgodnej: Z 1L, będzie podstawą dalszych rozważań, aby możliwe było pokazanie rozwiązania w prostej formie analitycznej. Jednak dla uzyskania dużej dokładności obliczeń, szczególnie dla linii o znacznych długościach (zasadniczo powyżej 150 km), należy do rozważań przyjąć model o parametrach rozłożonych, z uwzględnieniem impedancji falowej (Z c1 ) oraz stałej propagacji (γ 1 ), (rys. 2b). Impedancja linii dla składowej zgodnej może być wyznaczona z analizy stanu normalnej pracy (rys. 2a) w postaci: Z 1L = V pre pre -V A1 B1 pre (1) I A1 nr 3-4 (13-14)

3 Tak wyznaczona impedancja, uzupełniona jeszcze o pojemność linii (tutaj pominiętą), może być następnie użyta w znanych algorytmach lokalizacji zwarć stosujących pomiary z obu końców linii [1]. Inną możliwością przeprowadzenia lokalizacji zwarcia wraz z wyznaczeniem parametrów linii jest analiza schematów linii dla stanu zwarcia (rys. 3 i 4). W celu wydobycia niezbędnej informacji o zwarciu i parametrach linii, rozważa się modele linii ze zwarciem dla dwóch różnych składowych symetrycznych: k i m (rys. 3). Składowe te winne być obecne w mierzonych sygnałach dla rozpatrywanego zwarcia, a impedancja linii dla tych składowych powinna być równa impedancji linii dla składowej zgodnej (Z 1L ). Warunki te są spełnione, jeśli wybierzemy następująco: zwarcia niesymetryczne (jednofazowe, dwufazowe izolowane oraz z udziałem ziemi): k=1 oraz m=2 lub m=δ1, zwarcia trójfazowe symetryczne: k=1 oraz m=δ1, gdzie: k=1 składowa kolejności zgodnej (obecna podczas różnych zwarć), m=2 składowa kolejności przeciwnej (nieobecna podczas zwarć trójfazowych symetrycznych), m=δ1 składowa zgodna przyrostowa. Składowa zgodna przyrostowa (czysto-zwarciowa), oznaczona jako m=δ1, jest wyznaczana przez odjęcie składowej zgodnej występującej w interwale przedzwarciowym ( pre ) od składowej zgodnej podczas zwarcia. Dla poszczególnych składowych z rys 3a i 3b zachodzą następujące związki: dz 1L I Ak (1 d)z 1L I Bk = V Ak V Bk (2) dz 1L I Am (1 d)z 1L I Bm = V Am V Bm (3) W wyniku rozwiązania układu równań (2) (3), uzyskuje się następujące zależności na poszukiwaną odległość do zwarcia (d) oraz impedancję linii dla składowej zgodnej (Z 1L ): Dla zilustrowania przedstawionej metody lokalizacji zwarć z estymacją parametrów linii, na rys. 5 i 6 przedstawiono przykład lokalizacji zwarcia w linii 110 kv o długości 75 km, z użyciem symulacji komputerowej za pomocą programu ATP-EMTP [7]. Przykład dotyczy następującego zwarcia: zwarcie jednofazowe: L1 E, odległość do zwarcia: 0,6 p.u. od końca A, rezystancja przejścia: 10 Ω. Parametry impedancyjne linii: impedancja linii dla składowej zgodnej: Z 1L =(2,07+j23,635) Ω, impedancja linii dla składowej zerowej: Z 0L =(20,625+j76,989) Ω. Badana linia wraz z otoczeniem odwzorowanym w postaci ekwiwalentnych podsystemów, została zamodelowana w programie ATP- -EMTP. Odwzorowano przekładniki napięciowe i prądowe o idealnej transformacji, co jest uzasadnione tym, że w praktycznych zastosod = (V Ak V Bk )I Bm (V Am V Bm )I Bk (V Ak V Bk )(I Bm + I Am ) (V Am V Bm )(I Bk + I Ak ) Z 1L = (V Ak V Bk )(I Bm + I Am ) (V Am V Bm )(I Bk + I Ak ) I Ak I Bm I Bk I Am (4) (5) Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Technologia Impedancja linii dla składowej przeciwnej jest równa impedancji dla składowej zgodnej (5). Zatem, pozostaje jeszcze do wyznaczenia impedancja linii dla składowej zerowej. Może ona być określona na podstawie pomiarów dokonywanych podczas zwarć niesymetrycznych z udziałem ziemi, tj. doziemnych jedno- i dwu- fazowych. Na podstawie analizy schematu linii ze zwarciem dla składowej zerowej (rys. 4), wyznacza się impedancję linii dla składowej zerowej w postaci: Z 0L = V A 0 V B 0 d(i A0 + I B0 ) I B0 (6) gdzie odległość do zwarcia dla rozważanych tu zwarć doziemnych może być wyznaczona z użyciem równania (4), które w przypadku zastosowania składowych napięć i prądów kolejności zgodnej i przeciwnej przybiera następującą postać: d = (V A1 V B1 )I B 2 (V A 2 V B 2 )I B1 (V A1 V B1 )(I B 2 + I A 2 ) (V A 2 V B 2 )(I B1 + I A1 ) 4. Przykład lokalizacji zwarcia (7) 48

4 Rys. 1. Lokalizacja zwarć z użyciem pomiarów cyfrowych napięć i prądów z obu końców linii A B z synchronizacją GPS a) b) Rys. 2. Modele linii w stanie normalnej pracy dla składowej kolejności zgodnej: a) model uproszczony, b) model o parametrach rozłożonych

5 a) b) Rys. 3. Modele linii ze zwarciem dla składowych symetrycznych: a) k, b) m Rys. 4. Model linii ze zwarciem dla składowej kolejności zerowej

6 a) b) L1 L2 L3 0.8 {i AL1, i AL2, i AL3 } [A] 1000 L1 L2 L {v AL1, v AL2, v AL3 } [10 5 V] c) Czas [ms] 2000 d) Czas [ms] L1 L2 L3 0.8 {i BL1, i BL2, i BL3 } [A] L1 L2 L3 {v BL1, v BL2, v BL3 } [10 5 V] Czas [ms] Czas [ms] Rys. 5. Przykład lokalizacji sygnały wejściowe lokalizatora: a) prądy z końca A, b) napięcia z końca A, c) prądy z końca B, d) napięcia z końca B

7 Rys. 6. Przykład lokalizacji rezultaty: a) impedancja linii dla składowej zgodnej wyznaczona przed zwarciem, b) odległość do zwarcia, c) impedancja linii dla składowej zgodnej wyznaczona podczas zwarcia, d) impedancja linii dla składowej zerowej wyznaczona podczas zwarcia

8 waniach jednostek pomiarowych PMUs można przeprowadzić kalibrację przekładników w celu skompensowania błędów transformacji [8]. Zastosowano przetwarzanie A/C z częstotliwością próbkowania 1000 Hz oraz użyto filtry analogowe anty-aliasingowe drugiego rzędu w torach pomiaru napięć i prądów o częstotliwości odcięcia wynoszącej 350 Hz. Symulację przeprowadzono tak, by uzyskać sygnały z trzech okresów przed zwarciem oraz trzy okresy po zwarciu. Przetwarzane sygnały poddano filtracji cyfrowej z użyciem filtrów Fouriera pełnookresowych. Sygnały wejściowe lokalizatora zwarć przedstawia rys. 5, a rezultaty obliczeń rys. 6. Uzyskane dyskretne wartości dla składowych wyznaczanych impedancji (rezystancja i reaktancja) oraz odległości do zwarcia, zostały uśrednione w określonych przedziałach czasowych, co podano na rys. 6. Uzyskano bardzo dokładną lokalizację zwarcia (rys. 6b), a obliczone parametry impedancyjne linii są bardzo zbliżone do wartości zadanych w modelu symulacyjnym. 5. Podsumowanie Wraz z rozwojem pomiarów rozproszonych i ich synchronizacją za pomocą satelitarnego systemu GPS nastąpił znaczący postęp w lokalizacji zwarć w napowietrznych liniach elektroenergetycznych do celów inspekcyjno-remontowych. Możliwe stało się wyeliminowanie wad i ograniczeń, które występowały przy stosowaniu pomiarów tylko z jednego końca linii. W wyniku zastosowania synchronizowanych pomiarów trójfazowych napięć i prądów z obu końców linii do lokalizacji zwarcia zapewniony jest pewien nadmiar informacji. Powoduje to, że oprócz przeprowadzenia efektywnej lokalizacji zwarcia, dodatkowo można obliczyć parametry linii, bez stosowania dodatkowego sprzętu specjalistycznego. Pozwala to dokonać lokalizacji zwarcia bez znajomości parametrów linii, a obliczone parametry linii można użyć np. do uaktualnienia nastawień przekaźników zabezpieczeniowych. Dla zapewnienia dużej dokładności lokalizacji zwarć w algorytmach lokalizacji należy uwzględnić model linii o parametrach rozłożonych. Jednak przy stosunkowo krótkich liniach, jak w prezentowanym przykładzie, można zastosować proste modele linii o parametrach skupionych. W rezultacie obliczenia nie są skomplikowane, a jednocześnie nie ma znaczącego pogorszenia ich dokładności. Literatura [1] M. M. Saha, J. Iżykowski, E. Rosołowski, Fault Location on Power Networks, Springer, London, [2] J. Machowski, Zastosowanie rozległych systemów pomiarowych w automatyce przeciwawaryjnej systemu elektroenergetycznego, Przegląd Elektrotechniczny, 2005, R. 81, nr 2, pp [3] A. G. Phadke, J. S. Thorp, Synchronized phasor measurements and their applications, Springer, New York, [4] Y. Liao, S. Elangovan, Unsynchronized two-terminal transmission-line fault- -location without using line parameters, IEE Proc.-Generation Transmission and Distribution, 2006, vol. 153, issue 6, pp [5] G. Preston, Z. Radojevic, C. H. Kim, V. Terzija, New setting-free fault location algorithm based on synchronized sampling, IET Generation, Transmission & Distribution, 2011, vol. 5, nr 3, pp [6] CPU CU1 Measurement system for line impedances and k-factors, mutual coupling of parallel lines, ground impedances of large substations, step and touch voltages, coupling of parallel lines into signal cables, OMICRON, [7] H. W. Dommel, Electro-Magnetic Transients Program. BPA, Portland, Oregon, [8] M. Zhou, V. Centeno, J. S. Thorp, A. G. Phadke, Calibrating instrument transformers with phasor measurements, electric power components and systems, 2012, 40:14, pp Prof. dr hab. inż. Jan Iżykowski jest pracownikiem Politechniki Wrocławskiej, gdzie pełni funkcję dyrektora Instytutu Energoelektryki. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących elektroenergetyki, a w szczególności elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej, lokalizacji zwarć i analizy elektromagnetycznych stanów przejściowych; Prof. dr hab. inż. Eugeniusz Rosołowski jest kierownikiem Zakładu Automatyki i Sterowania w Energetyce w Instytucie Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej. Specjalizuje się w komputerowej analizie elektromagnetycznych stanów przejściowych i algorytmów stosowanych w elektroenergetycznej automatyce zabezpieczeniowej; nr 3-4 (13-14)

LOKALIZACJA ZWARĆ W LINIACH NAPOWIETRZNYCH Z ESTYMACJĄ JEJ PARAMETRÓW PRZY ZASTOSOWANIU POMIARÓW ROZPROSZONYCH

LOKALIZACJA ZWARĆ W LINIACH NAPOWIETRZNYCH Z ESTYMACJĄ JEJ PARAMETRÓW PRZY ZASTOSOWANIU POMIARÓW ROZPROSZONYCH NSTYTUT ENERGOELEKTRYK POLTECHNK WROCŁAWSKEJ ZAKŁAD AUTOMATYK STEROWANA W ENERGETYCE Paweł Dawidowski LOKALZACJA ZWARĆ W LNACH NAPOWETRZNYCH Z ESTYMACJĄ JEJ PARAMETRÓW PRZY ZASTOSOWANU POMARÓW ROZPROSZONYCH

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH DO LOKALIZACJI ZWARĆ ŁUKOWYCH W LINIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH W WARUNKACH NASYCENIA PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH

ZASTOSOWANIE SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH DO LOKALIZACJI ZWARĆ ŁUKOWYCH W LINIACH ELEKTROENERGETYCZNYCH W WARUNKACH NASYCENIA PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 69 Politechniki Wrocławskiej Nr 69 Studia i Materiały Nr 33 213 sieci neuronowe, systemy elektroenergetyczne, cyfrowe przetwarzanie sygnałów

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia i plan kursu dokształcającego: Szkolenie z Podstaw Elektroenergetycznej Automatyki Zabezpieczeniowej

Program kształcenia i plan kursu dokształcającego: Szkolenie z Podstaw Elektroenergetycznej Automatyki Zabezpieczeniowej Wrocław 1.01.2013 Program kształcenia i plan kursu dokształcającego: Szkolenie z Podstaw Elektroenergetycznej Automatyki Zabezpieczeniowej edycja 1 opracowany zgodnie z Zarządzeniami Wewnętrznymi PWr nr

Bardziej szczegółowo

PROGRAM REFERATÓW. 2. mgr inż. Wojciech Bim Schneider Electric jako kompleksowy dostawca rozwiązań stacyjnych ;... 11

PROGRAM REFERATÓW. 2. mgr inż. Wojciech Bim Schneider Electric jako kompleksowy dostawca rozwiązań stacyjnych ;... 11 - 1 - PROGRAM REFERATÓW 1. Gość Specjalny z Politechniki Wrocławskiej prof. dr hab. inż. Jan Iżykowski Lokalizacja zwarć w napowietrznych liniach elektroenergetycznych ;...3 2. mgr inż. Wojciech Bim Schneider

Bardziej szczegółowo

Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:2002)

Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:2002) Andrzej Purczyński Algorytm obliczania charakterystycznych wielkości prądu przy zwarciu trójfazowym (wg PN-EN 60909-0:00) W 10 krokach wyznaczane są: prąd początkowy zwarciowy I k, prąd udarowy (szczytowy)

Bardziej szczegółowo

POMIAR CZĘSTOTLIWOŚCI NAPIĘCIA W URZĄDZENIACH AUTOMATYKI ELEKTROENERGETYCZNEJ

POMIAR CZĘSTOTLIWOŚCI NAPIĘCIA W URZĄDZENIACH AUTOMATYKI ELEKTROENERGETYCZNEJ Prace Naukowe Instytutu Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Nr 63 Politechniki Wrocławskiej Nr 63 Studia i Materiały Nr 9 9 Piotr NIKLAS* pomiar częstotliwości, składowe harmoniczne, automatyka elektroenergetyczna

Bardziej szczegółowo

Struktury automatyki elektroenergetycznej poprawiające współpracę źródeł rozproszonych z SEE

Struktury automatyki elektroenergetycznej poprawiające współpracę źródeł rozproszonych z SEE Adrian HALINKA, Piotr RZEPKA Politechnika Śląska, Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Struktury automatyki elektroenergetycznej poprawiające współpracę źródeł rozproszonych z SEE Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Układy przekładników prądowych

Układy przekładników prądowych Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i TWN 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 38A www.kueitwn.pollub.pl LABORATORIUM URZĄDZEŃ ELEKTRYCZNYCH Instrukcja

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw

Oferta badawcza Politechniki Gdańskiej dla przedsiębiorstw KATEDRA AUTOMATYKI kierownik katedry: dr hab. inż. Kazimierz Kosmowski, prof. nadzw. PG tel.: 058 347-24-39 e-mail: kazkos@ely.pg.gda.pl adres www: http://www.ely.pg.gda.pl/kaut/ Systemy sterowania w obiektach

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe"

Ćwiczenie: Mierniki cyfrowe Ćwiczenie: "Mierniki cyfrowe" Opracowane w ramach projektu: "Informatyka mój sposób na poznanie i opisanie świata realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Próbkowanie

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne pomiary w energetyce

Nowoczesne pomiary w energetyce Nowoczesne pomiary w energetyce Smart Grid Smart Metering Wydział Elektrotechniki Automatyki Informatyki i Elektroniki dr hab. inż. Andrzej Bień prof. n. AGH Kraków 2011-03-30 Agenda 1. Zagadnienia formalno

Bardziej szczegółowo

Od autora... 13. Spis wybranych oznaczeñ i symboli... 15

Od autora... 13. Spis wybranych oznaczeñ i symboli... 15 Tytu³ rozdzia³u Spis treœci Od autora... 13 Spis wybranych oznaczeñ i symboli... 15 1. Wprowadzenie... 21 1.1. Kompatybilnoœæ elektromagnetyczna... 21 1.1.1. Dyrektywa europejska... 24 1.2. Jakoœæ dostawy

Bardziej szczegółowo

Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej

Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej 1. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z różnymi metodami pomiaru mocy w obwodach prądu przemiennego.. Wprowadzenie: Wykonując pomiary z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE ZJAWISKA MAGNESOWANIA SWOBODNEGO I WYMUSZONEGO W TRANSFORMATORACH TRÓJFAZOWYCH

MODELOWANIE ZJAWISKA MAGNESOWANIA SWOBODNEGO I WYMUSZONEGO W TRANSFORMATORACH TRÓJFAZOWYCH Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 4/4 (4) 6 Tomasz Lerch, Tomasz Matras AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Katedra Energoelektroniki i Automatyki Systemów Przetwarzania Energii MODELOWANIE

Bardziej szczegółowo

Regulator napięcia transformatora

Regulator napięcia transformatora Regulator napięcia transformatora Zastosowanie Regulator RNTr-1 Wykorzystywany jest do stabilizacji napięcia na stacjach elektroenergetycznych lub końcach energetycznych linii przesyłowych. Przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Automatyka zabezpieczeniowa w systemach elektroenergetycznych / Wilibald Winkler, Andrzej Wiszniewski. wyd. 2, dodr. 2. Warszawa, 2013.

Automatyka zabezpieczeniowa w systemach elektroenergetycznych / Wilibald Winkler, Andrzej Wiszniewski. wyd. 2, dodr. 2. Warszawa, 2013. Automatyka zabezpieczeniowa w systemach elektroenergetycznych / Wilibald Winkler, Andrzej Wiszniewski. wyd. 2, dodr. 2. Warszawa, 2013 Spis treści Przedmowa 11 Wykaz waŝniejszych oznaczeń 13 Wykaz waŝniejszych

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Elektryczny Instytut Elektroenergetyki Zakład Elektrowni i Gospodarki Elektroenergetycznej INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA Kalibracja kanału pomiarowego 1. Wstęp W systemach sterowania

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TRANSFORMATORY Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Maszyny elektryczne Przemiana energii za pośrednictwem pola magnetycznego i prądu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Artykuł opublikowany w kwartalniku Automatyka Zabezpieczeniowa w 2002 r.

Artykuł opublikowany w kwartalniku Automatyka Zabezpieczeniowa w 2002 r. Artykuł opublikowany w kwartalniku Automatyka Zabezpieczeniowa w 2002 r. Dr inż. Witold Hoppel Instytut Elektroenergetyki Politechniki Poznańskiej Inż. Andrzej Pokojski Zakład Energetyczny Gorzów SA Nietypowe

Bardziej szczegółowo

Obliczenia wielkości zwarciowych z wykorzystaniem nowych norm

Obliczenia wielkości zwarciowych z wykorzystaniem nowych norm Andrzej KANICKI Politechnika Łódzka Instytut Elektroenergetyki Obliczenia wielkości zwarciowych z wykorzystaniem nowych norm 1. Wstęp Zasady obliczeń wielkości zwarciowych nie ulegają zmianą od lat trzydziestych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA)

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) StatSoft Polska, tel. 1 484300, 601 414151, info@statsoft.pl, www.statsoft.pl ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) dr inż. Tomasz Greber, Politechnika Wrocławska, Instytut Organizacji i Zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ POMIAROWYCH W WIEJSKICH STACJACH TRANSFORMATOROWYCH

METODY BADAŃ POMIAROWYCH W WIEJSKICH STACJACH TRANSFORMATOROWYCH Jerzy NIEBRZYDOWSKI, Grzegorz HOŁDYŃSKI Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Elektroenergetyki METODY BADAŃ POMIAROWYCH W WIEJSKICH STACJACH TRANSFORMATOROWYCH W referacie przedstawiono

Bardziej szczegółowo

ARCHI 9000 CYFROWY SYSTEM REJESTRACJI

ARCHI 9000 CYFROWY SYSTEM REJESTRACJI ARCHI 9000 CYFROWY SYSTEM REJESTRACJI ARCHI 9000 to: SAZ 2000 jednolity program do obsługi, komunikacji, analizy, raportowania, edycji itp. COMTRADE funkcje importu i eksportu plików obsługa portami szeregowymi

Bardziej szczegółowo

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Mirosław KAŹMIERSKI Okręgowy Urząd Miar w Łodzi 90-132 Łódź, ul. Narutowicza 75 oum.lodz.w3@gum.gov.pl WZORCOWANIE URZĄDZEŃ DO SPRAWDZANIA LICZNIKÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1. Wstęp Konieczność

Bardziej szczegółowo

Badanie nowego rozwiązania zabezpieczenia ziemnozwarciowego obejmującego 100% uzwojeo stojana generatora 1 / 7

Badanie nowego rozwiązania zabezpieczenia ziemnozwarciowego obejmującego 100% uzwojeo stojana generatora 1 / 7 Badanie nowego rozwiązania zabezpieczenia ziemnozwarciowego obejmującego 100% uzwojeo stojana generatora 1 / 7 dr inż. Zygmunt Kuran mgr inż. Michał Krzęcio Instytut Energetyki w Warszawie ZAZ-En sp. z

Bardziej szczegółowo

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora.

Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. I. Cel ćwiczenia ĆWICZENIE 6 Tranzystory bipolarne. Właściwości wzmacniaczy w układzie wspólnego kolektora. Badanie właściwości wzmacniaczy tranzystorowych pracujących w układzie wspólnego kolektora. II.

Bardziej szczegółowo

Panelowe przyrządy cyfrowe. Ogólne cechy techniczne

Panelowe przyrządy cyfrowe. Ogólne cechy techniczne DHB Panelowe przyrządy cyfrowe Panelowe przyrządy cyfrowe, pokazujące na ekranie, w zależności od modelu, wartość mierzonej zmiennej elektrycznej lub wartość proporcjonalną sygnału procesowego. Zaprojektowane

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV

KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV Dr hab. inż. Andrzej SOWA Mgr inż. Jarosław WIATER Politechnika Białostocka KOMPUTEROWA SYMULACJA ROZKŁADU NAPIĘĆ RAŻENIOWYCH W TYPOWEJ STACJI ELEKTROENERGETYCZNEJ 110/15KV W stacji elektroenergetycznej

Bardziej szczegółowo

WERSJA SKRÓCONA ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH

WERSJA SKRÓCONA ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH ZABEZPIECZENIA W INSTALACJACH ELEKTRYCZNYCH Przy korzystaniu z instalacji elektrycznych jesteśmy narażeni między innymi na niżej wymienione zagrożenia pochodzące od zakłóceń: przepływ prądu przeciążeniowego,

Bardziej szczegółowo

Pytania podstawowe dla studentów studiów II-go stopnia kierunku Elektrotechnika VI Komisji egzaminów dyplomowych

Pytania podstawowe dla studentów studiów II-go stopnia kierunku Elektrotechnika VI Komisji egzaminów dyplomowych Pytania podstawowe dla studentów studiów II-go stopnia kierunku Elektrotechnika VI Komisji egzaminów dyplomowych 0 Podstawy metrologii 1. Co to jest pomiar? 2. Niepewność pomiaru, sposób obliczania. 3.

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i metrologii

Podstawy elektroniki i metrologii Politechnika Gdańska WYDZIAŁ ELEKTRONIKI TELEKOMUNIKACJI I INFORMATYKI Katedra Metrologii i Optoelektroniki Podstawy elektroniki i metrologii Studia I stopnia kier. Informatyka semestr 2 Ilustracje do

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenia ziemnozwarciowe w sieciach SN. Zagadnienia ogólne

Zabezpieczenia ziemnozwarciowe w sieciach SN. Zagadnienia ogólne Zaezpieczenia ziemnozwarciowe w sieciach SN Zagadnienia ogólne dr inż. Andrzej Juszczyk AREVA T&D sp. z o.o. Zaezpieczenia ziemnozwarciowe. Zagadnienia ogólne. e-mail: andrzej.juszczyk@areva-td.com Zaezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych prądu stałego i przemiennego

Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych prądu stałego i przemiennego Zakład Napędów Wieloźródłowych nstytut Maszyn Roboczych CięŜkich PW Laboratorium Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie P1 - protokół Pomiary podstawowych wielkości elektrycznych prądu stałego i przemiennego

Bardziej szczegółowo

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2

Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 dr inż. ALEKSANDER LISOWIEC dr hab. inż. ANDRZEJ NOWAKOWSKI Instytut Tele- i Radiotechniczny Parametry częstotliwościowe przetworników prądowych wykonanych w technologii PCB 1 HDI 2 W artykule przedstawiono

Bardziej szczegółowo

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA

STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA STUDIA I STOPNIA STACJONARNE ELEKTROTECHNIKA PRZEDMIOT: ROK: 3 SEMESTR: 5 (zimowy) RODZAJ ZAJĘĆ I LICZBA GODZIN: LICZBA PUNKTÓW ECTS: RODZAJ PRZEDMIOTU: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE 5 Wykład 30 Ćwiczenia Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Ciągła kontrola stanu izolacji sieci zasilających i sterowniczych

Ciągła kontrola stanu izolacji sieci zasilających i sterowniczych Biuro Techniczno-Handlowe PRO-MAC 91-492 Łódź, ul. Bema 55 Ciągła kontrola stanu izolacji sieci zasilających i sterowniczych Konferencja Naukowo-Techniczna Badania eksploatacyjne i diagnostyka w elektroenergetyce

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE METOD BADANIA ZABEZPIECZEŃ

DOSKONALENIE METOD BADANIA ZABEZPIECZEŃ Dr inż. Zygmunt Kuran Mgr inż. Sławomir Skrodzki DOSKONALENE MEOD BADANA ZABEZPECZEŃ Planując opracowanie oprogramowania dla urządzenia C-G umożliwiającego automatyczne badanie zabezpieczeń poddajemy pod

Bardziej szczegółowo

Pomiar strat I 2 t oraz U 2 t w licznikach produkcji ZEUP POZYTON

Pomiar strat I 2 t oraz U 2 t w licznikach produkcji ZEUP POZYTON Pomiar strat I t oraz U t w licznikach produkcji ZEUP POZYTON Straty I t oraz U t rejestrowane są w następujących licznikach produkcji ZEUP POZYTON: a) EQABP (wersja standard), b) EQABP (wersja OBIS),

Bardziej szczegółowo

Dane techniczne analizatora CAT 4S

Dane techniczne analizatora CAT 4S Model CAT 4S jest typowym analizatorem CAT-4 z sondą o specjalnym wykonaniu, przystosowaną do pracy w bardzo trudnych warunkach. Dane techniczne analizatora CAT 4S Cyrkonowy Analizator Tlenu CAT 4S przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Przetwornik temperatury RT-01

Przetwornik temperatury RT-01 Przetwornik temperatury RT-01 Wydanie LS 13/01 Opis Głowicowy przetwornik temperatury programowalny za pomoca PC przetwarzający sygnał z czujnika Pt100 na skalowalny analogowy sygnał wyjściowy 4 20 ma.

Bardziej szczegółowo

Automatyka SZR. Korzyści dla klienta: [ Zabezpieczenia ] Seria Sepam. Sepam B83 ZASTOSOWANIE UKŁADY PRACY SZR

Automatyka SZR. Korzyści dla klienta: [ Zabezpieczenia ] Seria Sepam. Sepam B83 ZASTOSOWANIE UKŁADY PRACY SZR 1 Automatyka SZR Sepam B83 ZASTOSOWANIE Sepam B83 standard / UMI Konieczność zachowania ciągłości dostaw energii elektrycznej do odbiorców wymusza na jej dostawcy stosowania specjalizowanych automatów

Bardziej szczegółowo

Przetworniki analogowo-cyfrowe

Przetworniki analogowo-cyfrowe POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Przetworniki analogowo-cyfrowe (E-11) opracował: sprawdził: dr inż. Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne

Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne Opracowała: mgr inż. Katarzyna Łabno Rozkład materiału z przedmiotu: Urządzenia elektryczne i elektroniczne Dla klasy 2 technik mechatronik Klasa 2 38 tyg. x 4 godz. = 152 godz. Szczegółowy rozkład materiału:

Bardziej szczegółowo

BADANIE EKSPLOATACYJNE KONDENSATORÓW ENERGETYCZNYCH

BADANIE EKSPLOATACYJNE KONDENSATORÓW ENERGETYCZNYCH Ćwiczenie E BADANE EKSPLOATAYJNE KONDENSATORÓ ENERGETYZNYH Ćwiczenie E BADANE EKSPLOATAYJNE KONDENSATORÓ ENERGETYZNYH. el ćwiczenia elem ćwiczenia jest praktyczne zapoznanie studentów z badaniami eksploatacyjnymi

Bardziej szczegółowo

Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia.

Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia. Temat: Dobór przekroju przewodów ze względu na wytrzymałość mechaniczną, obciążalność prądową i dopuszczalny spadek napięcia. Dobór przekroju przewodów ze względu na obciążalność prądową długotrwałą wykonuje

Bardziej szczegółowo

Opublikowane na Sonel S.A. - Przyrządy pomiarowe, kamery termowizyjne (http://www.sonel.pl)

Opublikowane na Sonel S.A. - Przyrządy pomiarowe, kamery termowizyjne (http://www.sonel.pl) MPI-525 Indeks: WMPLMPI525 Wielofunkcyjny miernik parametrów instalacji elektrycznej Opis Cyfrowy miernik wielofunkcyjny w ergonomicznej obudowie kierowany zarówno do instalatorów jak i zaawansowanych

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów ELEKTROTECHNIKA Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów Teoria obwodów 1. Jakimi parametrami (podać definicje) charakteryzowane są okresowe sygnały elektryczne? 2. Wyjaśnić pojecie indukcyjności

Bardziej szczegółowo

Samoczynne ponowne załączenie (SPZ)

Samoczynne ponowne załączenie (SPZ) Samoczynne ponowne załączenie (SPZ) Wykonał: Radosław Cwaliński, III EzIT Sprawdził: Dr inŝ. Tomasz Samotyjak Elbląg 2007 1. Wiadomości podstawowe. Z doświadczeń eksploatacyjnych sieci i systemów elektroenergetycznych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE

Ćwiczenie 2a. Pomiar napięcia z izolacją galwaniczną Doświadczalne badania charakterystyk układów pomiarowych CZUJNIKI POMIAROWE I ELEMENTY WYKONAWCZE Politechnika Łódzka Katedra Mikroelektroniki i Technik Informatycznych 90-924 Łódź, ul. Wólczańska 221/223, bud. B18 tel. 42 631 26 28 faks 42 636 03 27 e-mail secretary@dmcs.p.lodz.pl http://www.dmcs.p.lodz.pl

Bardziej szczegółowo

PRĄD W ZWARTYM UZWOJENIU WTÓRNYM NADPRZEWODNIKOWEGO OGRANICZNIKA PRĄDU TYPU INDUKCYJNEGO

PRĄD W ZWARTYM UZWOJENIU WTÓRNYM NADPRZEWODNIKOWEGO OGRANICZNIKA PRĄDU TYPU INDUKCYJNEGO Marcin KAFARSKI PRĄD W ZWARTYM UZWOJENIU WTÓRNYM NADPRZEWODNIKOWEGO OGRANICZNIKA PRĄDU TYPU INDUKCYJNEGO STRESZCZENIE W niniejszym artykule przedstawiono zagadnienie związane z badaniem przebiegu prądu

Bardziej szczegółowo

12. DOBÓR ZABEZPIECZEŃ NADPRĄDOWYCH SILNIKÓW NISKIEGO NAPIĘCIA

12. DOBÓR ZABEZPIECZEŃ NADPRĄDOWYCH SILNIKÓW NISKIEGO NAPIĘCIA 12. DOBÓR ZABEZPECZEŃ NADPRĄDOWYCH SLNKÓW NSKEGO NAPĘCA 12.1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie zasad doboru zabezpieczeń przeciążeniowych i zwarciowych silników niskiego napięcia. 12.2.1.

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN.

Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN. Informacja dotycząca nastaw sygnalizatorów zwarć doziemnych i międzyfazowych serii SMZ stosowanych w sieciach kablowych SN. Firma Zakład Automatyki i Urządzeń Precyzyjnych TIME-NET Sp. z o.o., jako producent

Bardziej szczegółowo

Adam SMOLARCZYK PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY, ISSN 0033-2097, R. 91 NR 12/2015 249. Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny

Adam SMOLARCZYK PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY, ISSN 0033-2097, R. 91 NR 12/2015 249. Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny Adam SMOLARCZYK Politechnika Warszawska, Wydział Elektryczny doi:10.15199/48.2015.12.64 Symulator zjawisk dynamicznych w systemie elektroenergetycznym działający w czasie rzeczywistym jako nowoczesne narzędzie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej i Jakości Energii Elektrycznej.

Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej i Jakości Energii Elektrycznej. Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej i Jakości Energii. Opiekun: mgr inż. Piotr Leżyński Sala nr 9, budynek A-9 Laboratorium świadczy usługi pomiarowe w obszarze EMC i jakości energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki

Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Przedmiot: Badania nieniszczące metodami elektromagnetycznymi Numer Temat: Badanie materiałów kompozytowych z ćwiczenia: wykorzystaniem fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

2.3. Pomiary wielkości elektrycznych i mechanicznych. (1h wykładu)

2.3. Pomiary wielkości elektrycznych i mechanicznych. (1h wykładu) 2.3. Pomiary wielkości elektrycznych i mechanicznych. (1h wykładu) 2.3.1. Pomiary wielkości elektrycznych Rezystancja wejściowa mierników cyfrowych Przykład: Do sprawdzenia braku napięcia przemiennego

Bardziej szczegółowo

Przyrządy i przetworniki pomiarowe

Przyrządy i przetworniki pomiarowe Przyrządy i przetworniki pomiarowe Są to narzędzia pomiarowe: Przyrządy -służące do wykonywania pomiaru i służące do zamiany wielkości mierzonej na sygnał pomiarowy Znajomość zasady działania przyrządów

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH

Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAOWYCH Celem ćwiczenia jest poznanie własności odbiorników trójfazowych symetrycznych i niesymetrycznych połączonych w trójkąt i gwiazdę w układach z przewodem neutralnym

Bardziej szczegółowo

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7

IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE Z RDZENIEM ARM7 Łukasz Deńca V rok Koło Techniki Cyfrowej dr inż. Wojciech Mysiński opiekun naukowy IMPLEMENTATION OF THE SPECTRUM ANALYZER ON MICROCONTROLLER WITH ARM7 CORE IMPLEMENTACJA ANALIZATORA WIDMA NA MIKROKONTROLERZE

Bardziej szczegółowo

Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia

Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień w sieciach wysokiego napięcia mgr inż. Andrzej Boczkowski Stowarzyszenie Elektryków Polskich Sekcja Instalacji i Urządzeń Elektrycznych Warszawa 10.01.2012 r. Ochrona instalacji elektrycznych niskiego napięcia przed skutkami doziemień

Bardziej szczegółowo

X-Meter. EnergyTeam PRZYKŁADOWE SCHEMATY SYSTEMU X-METER. 1 punkt pomiarowy. System nr 1. 2 punkty pomiarowe. System nr 2

X-Meter. EnergyTeam PRZYKŁADOWE SCHEMATY SYSTEMU X-METER. 1 punkt pomiarowy. System nr 1. 2 punkty pomiarowe. System nr 2 PRZYKŁADOWE SCHEMATY SYSTEMU X-METER System nr 1 1 punkt pomiarowy Schemat przedstawia najprostszy / najmniejszy z możliwych systemów z wykorzystaniem urządzenia X-Meter. W tym przypadku system monitoruje

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 2 BADANIE PRZEKAŹNIKÓW JEDNOWEJŚCIOWYCH O CHARAKTERYSTYCE NIEZALEŻNEJ. Instrukcja skrócona 1

ĆWICZENIE NR 2 BADANIE PRZEKAŹNIKÓW JEDNOWEJŚCIOWYCH O CHARAKTERYSTYCE NIEZALEŻNEJ. Instrukcja skrócona 1 ĆWICZENIE NR 2 BADANIE PRZEKAŹNIKÓW JEDNOWEJŚCIOWYCH O CHARAKTERYSTYCE NIEZALEŻNEJ Instrukcja skrócona 1 1. Wiadomości ogólne Do przekaźników pomiarowych jednowejściowych należą przekaźniki prądowe, napięciowe,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA

SPECYFIKACJA TECHNICZNA SPECYFIKACJA TECHNICZNA I. Przedmiot zamówienia Przedmiotem zamówienia jest dostawa: 1. 1 sztuki 3-fazowego testera zabezpieczeń firmy OMICRON typu CMC 356 2. Cyfrowego testera przekładników prądowych

Bardziej szczegółowo

Środki ochrony przeciwporażeniowej część 2. Instrukcja do ćwiczenia. Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa. Ćwiczenia laboratoryjne

Środki ochrony przeciwporażeniowej część 2. Instrukcja do ćwiczenia. Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa. Ćwiczenia laboratoryjne Katedra Elektryfikacji i Automatyzacji Górnictwa Ćwiczenia laboratoryjne Instrukcja do ćwiczenia Środki ochrony przeciwporażeniowej część 2 Autorzy: dr hab. inż. Piotr GAWOR, prof. Pol.Śl. dr inż. Sergiusz

Bardziej szczegółowo

ZEG-E. Zabezpieczenie ziemnozwarciowe

ZEG-E. Zabezpieczenie ziemnozwarciowe ZEG-ENERGETYKA Sp. z o. o. 43-100 Tychy, ul. Biskupa Burschego 7 tel. (032) 327-14-58; tel./fax (032) 327-00-32 e-mail: zeg-e@zeg-energetyka.com.pl Zabezpieczenie ziemnozwarciowe RIoK-442 ZEG-E EE 426078

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik telekomunikacji 311[37]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik telekomunikacji 311[37] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik telekomunikacji 311[37] 1 2 3 4 5 W pracy egzaminacyjnej były oceniane następujące elementy zadania egzaminacyjnego: I. Tytuł

Bardziej szczegółowo

Dostosowanie przepisów polskich w zakresie jakości energii elektrycznej do wymogów Unii Europejskiej

Dostosowanie przepisów polskich w zakresie jakości energii elektrycznej do wymogów Unii Europejskiej Dostosowanie przepisów polskich w zakresie jakości energii elektrycznej do wymogów Unii Europejskiej Edward Siwy Instytut Elektroenergetyki i Sterowania Układów Politechnika Śląska, Gliwice W artykule

Bardziej szczegółowo

KADD Metoda najmniejszych kwadratów funkcje nieliniowe

KADD Metoda najmniejszych kwadratów funkcje nieliniowe Metoda najmn. kwadr. - funkcje nieliniowe Metoda najmniejszych kwadratów Funkcje nieliniowe Procedura z redukcją kroku iteracji Przykłady zastosowań Dopasowanie funkcji wykładniczej Dopasowanie funkcji

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI

Spis treści SPIS TREŚCI Spis treści SPIS TREŚCI 1. Budowa i eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych 1.1. Klasyfikacja, ogólne zasady budowy i warunki pracy urządzeń elektroenergetycznych 11 1.1.1. Klasyfikacja urządzeń elektroenergetycznych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA. 1. Opis Czas trwania (w semestrach): 3 Tytuł zawodowy: Magister inżynier

PROGRAM NAUCZANIA. 1. Opis Czas trwania (w semestrach): 3 Tytuł zawodowy: Magister inżynier PROGRAM NAUCZANIA Załącznik nr 1 do ZW 1/2007 KIERUNEK: AUTOMATYKA I ROBOTYKA WYDZIAŁ: ELEKTRYCZNY STUDIA: II-STOPNIA (stopień) STACJONARNY (system) SPECJALNOŚĆ: AUTOMATYKA I STEROWANIE W ENERGETYCE (ASE)

Bardziej szczegółowo

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII

Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Pomiary przemysłowe Wymiar: Forma: Semestr: 30 h wykład VII 30 h laboratoria VII Efekty kształcenia: Ma uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu metod pomiarów wielkości fizycznych w przemyśle. Zna

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna. Specjaliści od zarządzania bezpieczeństwem. Niezawodne i efektywne wykorzystanie mocy natury

Energia odnawialna. Specjaliści od zarządzania bezpieczeństwem. Niezawodne i efektywne wykorzystanie mocy natury Energia odnawialna Specjaliści od zarządzania bezpieczeństwem Niezawodne i efektywne wykorzystanie mocy natury Wczesne wykrywanie zamiast wyłączeń awaryjnych Celem każdego operatora instalacji jest wydajne

Bardziej szczegółowo

CZAZ TH CYFROWY ZESPÓŁ AUTOMATYKI ZABEZPIECZENIOWEJ STRONY GÓRNEJ TRANSFORMATORA WN/SN KARTA KATALOGOWA

CZAZ TH CYFROWY ZESPÓŁ AUTOMATYKI ZABEZPIECZENIOWEJ STRONY GÓRNEJ TRANSFORMATORA WN/SN KARTA KATALOGOWA CZAZ TH CYFROWY ZESPÓŁ AUTOMATYKI ZABEZPIECZENIO STRONY GÓRNEJ TRANSFORMATORA WN/SN Cyfrowy Zespół Automatyki Zabezpieczeniowej i Sterowniczej strony górnej transformatora WN/SN ZASTOSOWANIE Cyfrowy Zespół

Bardziej szczegółowo

Przykładowe rozwiązanie zadania dla zawodu technik elektryk

Przykładowe rozwiązanie zadania dla zawodu technik elektryk Projekt realizacji prac z zakresu lokalizacji i usunięcia uszkodzenia nagrzewnicy oraz wykonanie dokumentacji z zakresu wykonanych prac w układzie sterowania silnika ZAŁOŻENIA (Założenia do projektu prac

Bardziej szczegółowo

System monitoringu jakości energii elektrycznej

System monitoringu jakości energii elektrycznej System monitoringu jakości energii elektrycznej Pomiary oraz analiza jakości energii elektrycznej System Certan jest narzędziem pozwalającym na ciągłą ocenę parametrów jakości napięć i prądów w wybranych

Bardziej szczegółowo

Stabilizatory liniowe (ciągłe)

Stabilizatory liniowe (ciągłe) POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Temat i plan wykładu WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Jakub Dawidziuk Stabilizatory liniowe (ciągłe) 1. Wprowadzenie 2. Podstawowe parametry i układy pracy 3. Stabilizatory parametryczne 4.

Bardziej szczegółowo

5. ZWARCIA DOZIEMNE W SIECI Z NIESKUTECZNIE UZIEMIONYM PUNKTEM NEUTRALNYM. 5.1. Własności sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym

5. ZWARCIA DOZIEMNE W SIECI Z NIESKUTECZNIE UZIEMIONYM PUNKTEM NEUTRALNYM. 5.1. Własności sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym 5. ZWACA DOZEMNE W SEC Z NESKUTECZNE UZEMONYM PUNKTEM NEUTALNYM 5.. Własności sieci z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym Do sieci pracujących z nieskutecznie uziemionym punktem neutralnym należą:

Bardziej szczegółowo

Zakład Elektroenergetyki Białystok, dn r. Wydział Elektryczny

Zakład Elektroenergetyki Białystok, dn r. Wydział Elektryczny Zakład Elektroenergetyki Białystok, dn. 16.03.2012 r. Wydział Elektryczny Szanowny Pan Mirosław Świercz, Dziekan Wydziału Elektrycznego Zgodnie z procedurą dyplomowania na Wydziale, poniżej przedstawiam

Bardziej szczegółowo

TRÓJFAZOWY PRZEKAŹNIK NAPIĘCIOWO-CZASOWY

TRÓJFAZOWY PRZEKAŹNIK NAPIĘCIOWO-CZASOWY TRÓJFAZOWY PRZEKAŹNIK NAPIĘCIOWO-CZASOWY Kopex Electric Systems S.A. ul. Biskupa Burschego 3, 43-100 Tychy tel.: 00 48 32 327 14 58 fax: 00 48 32 327 00 32 serwis: 00 48 32 327 14 57 e-mail: poczta@kessa.com.pl,

Bardziej szczegółowo

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r.

LUZS-12 LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA. Wrocław, kwiecień 1999 r. LISTWOWY UNIWERSALNY ZASILACZ SIECIOWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA Wrocław, kwiecień 1999 r. 50-305 WROCŁAW TEL./FAX (+71) 373-52-27 ul. S. Jaracza 57-57a TEL. 602-62-32-71 str.2 SPIS TREŚCI 1.OPIS

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenia ziemnozwarciowe. Kryteria, dobór oraz własności

Zabezpieczenia ziemnozwarciowe. Kryteria, dobór oraz własności Zabezpieczenia ziemnozwarciowe Kryteria, dobór oraz własności Dr inż. Andrzej Juszczyk AREVA T&D sp. z o.o. Zabezpieczenia ziemnozwarciowe. Kryteria, dobór oraz własności. e-mail: andrzej.juszczyk@areva-td.com

Bardziej szczegółowo

OM 100s. Przekaźniki nadzorcze. Ogranicznik mocy 2.1.1

OM 100s. Przekaźniki nadzorcze. Ogranicznik mocy 2.1.1 Ogranicznik mocy Przekaźniki nadzorcze OM 100s Wyłącza nadzorowany obwód po przekroczeniu maksymalnego prądu w tym obwodzie. Przykładem zastosowania jest zabezpieczenie instalacji oświetleniowej klatek

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny

Tranzystor bipolarny Tranzystor bipolarny 1. zas trwania: 6h 2. ele ćwiczenia adanie własności podstawowych układów wykorzystujących tranzystor bipolarny. 3. Wymagana znajomość pojęć zasada działania tranzystora bipolarnego,

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Opis ogólny. Spis treści. 1. Opis ogólny Zabezpieczenia : UTXvZRP UTXvZ UTXvRP UTXvD UTXvS 1. CHARAKTERYSTYKA...2

Opis ogólny. Spis treści. 1. Opis ogólny Zabezpieczenia : UTXvZRP UTXvZ UTXvRP UTXvD UTXvS 1. CHARAKTERYSTYKA...2 Opis ogólny Spis treści 1. CHARAKTERYSTYKA...2 2. BUDOWA I PODSTAWY DZIAŁANIA...3 3. UKŁAD FUNKCJONALNY...4 4. PODSTAWOWE DEFINICJE...6 5. PROGRAMOWANE PARAMETRY ZABEZPIECZENIA...7 Zabezpieczenia : UTXvZRP

Bardziej szczegółowo

DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA

DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA DTR.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA SEPARATOR SYGNAŁÓW PRĄDOWYCH BEZ ENERGII POMOCNICZEJ TYPU SP-02 WARSZAWA, STYCZEŃ 2004r. 1 DTR.SP-02

Bardziej szczegółowo

DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI

DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI DTR.ZSP-41.SP-11.SP-02 APLISENS PRODUKCJA PRZEMYSŁOWEJ APARATURY POMIAROWEJ I ELEMENTÓW AUTOMATYKI INSTRUKCJA OBSŁUGI ZASILACZ SEPARATOR PRZETWORNIK SYGNAŁÓW ZSP-41 ZASILACZ SEPARATOR PRZETWORNIK SYGNAŁÓW

Bardziej szczegółowo

Interfejs analogowy LDN-...-AN

Interfejs analogowy LDN-...-AN Batorego 18 sem@sem.pl 22 825 88 52 02-591 Warszawa www.sem.pl 22 825 84 51 Interfejs analogowy do wyświetlaczy cyfrowych LDN-...-AN zakresy pomiarowe: 0-10V; 0-20mA (4-20mA) Załącznik do instrukcji obsługi

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium

Komputerowe systemy pomiarowe. Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium Komputerowe systemy pomiarowe Dr Zbigniew Kozioł - wykład Mgr Mariusz Woźny - laboratorium 1 - Cel zajęć - Orientacyjny plan wykładu - Zasady zaliczania przedmiotu - Literatura Klasyfikacja systemów pomiarowych

Bardziej szczegółowo

Prostowniki. 1. Prostowniki jednofazowych 2. Prostowniki trójfazowe 3. Zastosowania prostowników. Temat i plan wykładu WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY

Prostowniki. 1. Prostowniki jednofazowych 2. Prostowniki trójfazowe 3. Zastosowania prostowników. Temat i plan wykładu WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA Temat i plan wykładu WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY Prostowniki 1. Prostowniki jednofazowych 2. Prostowniki trójfazowe 3. Zastosowania prostowników ELEKTRONIKA Jakub Dawidziuk sobota, 16

Bardziej szczegółowo

Wybór specjalności na studiach: stacjonarnych 1 stopnia. Elektroenergetyka prowadzi: Instytut Elektroenergetyki

Wybór specjalności na studiach: stacjonarnych 1 stopnia. Elektroenergetyka prowadzi: Instytut Elektroenergetyki Wybór specjalności na studiach: stacjonarnych 1 stopnia Elektroenergetyka prowadzi: Instytut Elektroenergetyki Specjalności Automatyka i metrologia Elektroenergetyka Przetworniki elektromechaniczne 2 Program

Bardziej szczegółowo

Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych

Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych Seminarium Elektrycznych Metod i Przyrządów Pomiarowych Mostki dwuprądowe Część pierwsza Mostki dwuprądowe Program seminarium:. Część pierwsza: Wstęp kład mostka dwuprądowego zrównoważonego Zasada działania

Bardziej szczegółowo

1 przewodu. Mgr inż. Andrzej Makuch Podstawy Elektroenergetyki 2011/12

1 przewodu. Mgr inż. Andrzej Makuch Podstawy Elektroenergetyki 2011/12 1. Charakterystyka przewodów. Tabela 1. Parametry przewodów miedzianych (Cu) gołych. Mgr inż. Andrzej Makuch Podstawy Elektroenergetyki 2011/12 znamionowy obliczeniowy Liczba drutów Średnica drutu Średnica

Bardziej szczegółowo

www.revalco.pl MIERNIKI MODUŁOWE

www.revalco.pl MIERNIKI MODUŁOWE MIERNIKI MODUŁOWE MIERNIKI ANALOGOWE ROZMIAR: 3 moduły DIN WYMIENIALNE SKALE 90 amperomierze elektromagnetyczne dla prądu AC amperomierze magnetoelektryczne dla prądu DC mierniki częstotliwości zerowoltomierze

Bardziej szczegółowo

Napięcia wałowe i prądy łożyskowe w silnikach indukcyjnych

Napięcia wałowe i prądy łożyskowe w silnikach indukcyjnych POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI I INFORMATYKI Napięcia wałowe i prądy łożyskowe w silnikach indukcyjnych dr inż. Piotr Zientek GENEZA BADAŃ a) b) Uszkodzenia bieżni łożysk:

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe

Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe Jarosław Gliwiński, Łukasz Rogacz Laboratorium Komputerowe Systemy Pomiarowe ćw. Zastosowania wielofunkcyjnej karty pomiarowej Data wykonania: 06.03.08 Data oddania: 19.03.08 Celem ćwiczenia było poznanie

Bardziej szczegółowo