Ćwiczenie 6 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA *

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ćwiczenie 6 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA *"

Transkrypt

1 Ćwiczenie 6 1. CEL ĆWICZENIA TATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA * Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z przebiegiem próby rozciągania i wielkościami wyznaczanymi podczas tej próby. 2. WIADOMOŚCI PODTAWOWE Próba rozciągania jest najczęściej stosowaną techniką eksperymentalną, mającą na celu określenie własności mechanicznych materiałów metalowych. Jej warunki i przebieg określa norma PN- EN12-1+AC1. woją powszechność zawdzięcza prostocie oraz szerokiemu wachlarzowi informacji dotyczących zachowania się metalu poddanego jednoosiowemu rozciąganiu w zakresie od odkształceń sprężystych i plastycznych, aż do momentu rozdzielenia (naruszenia spójności) próbki. Próbę rozciągania przeprowadza się na maszynach wytrzymałościowych wyposażonych w układy pomiarowe zapewniające dokładną rejestrację działającej na próbkę siły F i wywołanego przez nią przyrostu odkształcenia L względem początkowej długości pomiarowej próbki L, co przedstawiono schematycznie na rys Nowe generacje maszyn wytrzymałościowych mają najczęściej elektroniczne układy pomiarowe wspomagane komputerowo. Dzięki takiemu rozwiązaniu wykres rozciągania, czyli zależność F = f ( ), można wydrukować bezpośrednio z modułu pomiarowego maszyny lub po skopiowaniu bazy danych opracować go w dowolnym programie kalkulacyjnograficznym, jak np. EXCEL. Dodatkową wersję wykresu rozciągania można sporządzić w układzie współrzędnych R = f (A) lub równoznacznym układzie stosowanym w wytrzymałości materiałów oznaczonym jako = f ( ), przy czym: R = = F/ naprężenie nominalne (umowne) próbki, L 1% A wydłużenie procentowe próbki, L początkowe pole powierzchni przekroju poprzecznego próbki, L całkowity przyrost wydłużenia bazy pomiarowej L. W obu tych wzorach wielkości i L są wielkościami stałymi i dlatego kształt wykresu rozciągania w układzie współrzędnych R = f (A) lub = f ( ) jest taki sam jak w układzie F = f ( L), a przy odpowiednim wyskalowaniu osi wykresy te mogą się pokrywać. * Opracowali: Marek Radwański, tanisław M. Pytel.

2 Rys chemat stanowiska pomiarowego wspomaganego komputerowo do próby rozciągania: 1 rama maszyny wytrzymałościowej, 2 napęd, 3 dolny uchwyt próbki, 4 górny uchwyt próbki, 5 czujnik pomiaru siły, 6 czujnik pomiaru wydłużenia próbki, 7 próbka, 8 wzmacniacz sygnałów pomiarowych, 9 komputer wyposażony w kartę pozyskania danych, 1 wykres rozciągania F = f ( L). Na przebieg wykresu rozciągania F = f ( L) wpływa przede wszystkim skład chemiczny oraz mikrostruktura badanego materiału metalowego. Na ostateczny kształt wykresu ma ponadto wpływ temperatura przeprowadzenia próby oraz geometria próbki. Na rysunkach 6.2 do 6.4 przedstawiono przykłady wykresów rozciągania kilku materiałów metalowych. Wszystkie badania przeprowadzono na próbkach walcowych o średnicy D = 1 mmmm oraz długości pomiarowej L = 5 mm. Wykresy te zostały wybrane z komputerowej bazy danych, sporządzonej do celów ćwiczeń laboratoryjnych i obejmującej pliki zawierające dane z prób rozciągania materiałów o zróżnicowanym składzie chemicznych oraz mikrostrukturze. Już wstępna analiza tych wykresów pozwala na jakościowe sklasyfikowanie charakterystycznych cech odróżniających poszczególne przebiegi F = f ( L). Jak widać, wykresy przedstawione na rys. 6.2 oraz rys. 6.3a diametralnie różnią się od siebie. Wykres przedstawiony na rys. 6.2, sporządzony dla stali konstrukcyjnej 35 hartowanej w wodzie, jest praktycznie liniowy do wartości obciążenia próbki około F = 6 kn.

3 Po uplastycznieniu stali, co ujawniło się w postaci niewielkiego odchylenia od liniowego przebiegu wykresu, wystąpiło pęknięcie próbki. Jak to widać z rys. 6.2 utrata spójności w próbce nastąpiła przy maksymalnej wartości siły rozciągającej, około F u = 98 kn i bardzo niewielkim Rys Wykres rozciągania próbki walcowej 1 mm, L = 5 mm, ze stali konstrukcyjnej niestopowej o zawartości C =,35% po hartowaniu w wodzie. wydłużeniu bazy pomiarowej L wynoszącym zaledwie L =,5 mm. Zakres nieliniowego odkształcania próbki jest więc bardzo wąski, co świadczy o małej podatności badanej stali do odkształcenia plastycznego. tal o takiej charakterystyce wytrzymałościowej zalicza się do materiałów kruchych. Zupełnie inny kształt ma wykres rozciągania tej samej stali w stanie normalizowanym przedstawiony na rys. 6.3a. Początkowy, prostoliniowy, przebieg wykresu (zakres sprężysty) oddzielony jest od reszty toru fragmentem, podczas którego wydłużenie próbki przebiega praktycznie bez wzrostu siły rozciągającej, co dokładnie ilustruje wykres przedstawiony na rys. 6.3b. Z takiego przebiegu krzywej rozciągania wynika, że badany materiał posiada wyraźną granicą plastyczności. Dodatkową cechą charakterystyczną tego wykresu jest fakt, że zerwanie próbki nastąpiło przy sile F u = 36 kn, czyli znacznie mniejszej od maksymalnej siły rozciągającej występującej podczas próby. Wydaje się to paradoksalne, lecz wytłumaczenie takiego zjawiska jest proste. Zakres malejącej siły F związany jest bezpośrednio z utworzeniem się w próbce tzw. szyjki, czyli lokalnego przewężenia próbki powstającego przed jej ostatecznym rozdzieleniem. Naprężenie nominalne w momencie rozerwania próbki, obliczone ze wzoru F u / jest mniejsze od naprężenia rzeczywistego występującego w miejscu i w chwili rozerwania. To naprężenie rzeczywiste nosi nazwę naprężenia rozrywającego, obliczanego ze wzoru: R F u u (1) u na skutek lokalnego przewężenia odkształcanej próbki, jej przekrój poprzeczny znacznie się zmniejsza do wielkości u, wobec czego rzeczywiste naprężenie jest większe od nominalnego i pęknięcie następuje przy największym naprężeniu pomimo spadku siły rozciągającej. Opisany przebieg wykresu F = f ( L) charakteryzuje materiały metalowe podatne na odkształcenia plastyczne oraz posiadające wyraźną granicę plastyczności. Rys. 6.3a. Wykres rozciągania próbki walcowej 1 mm, L = 5 mm, ze stali konstrukcyjnej niestopowej o zawartości C =,35% w stanie normalizowanym. Rys. 6.3b. Początkowy fragment wykresu rozciągania przedstawiający zakres sprężystoplastyczny stali konstrukcyjnej niestopowej, o zawartości C =,35%, przedstawiający sposób wyznaczania siły F eh oraz F el.

4 Odmienny kształt ma wykres rozciągania próbki wykonanej z miedzianego pręta poddanego wyżarzaniu zmiękczającemu w temperaturze 6 C, co przedstawiono na rys. 6.4a oraz 6.4b. Po krótkim odcinku prostoliniowym, charakteryzującym zakres sprężysty (rys.6.4b), następuje nieliniowy wzrost obciążenia, aż do momentu osiągnięcia maksymalnej wartości siły rozciągającej F = 17 kn i pojawienia się strefy niemal płaskiego przebiegu siły. W kolejnej fazie na wykresie można zaobserwować stopniowy spadek siły rozciągającej, co związane jest z nierównomiernym odkształceniem próbki i pojawieniem się tzw. szyjki. Jak widać z rys. 6.4a rozdzielenie próbki wykonanej z miedzi nastąpiło po znacznym spadku siły rozciągającej F u = 9,5 kn oraz silnym wydłużeniu, bo około L = 29 mm. Te wartości świadczą o dobrych własnościach plastycznych, umożliwiających w przeciwieństwie do materiałów kruchych uzyskanie w próbce miedzianej znacznych odkształceń trwałych. Opisany przebieg wykresu F = f ( L) charakteryzuje materiały metalowe podatne na odkształcenia plastyczne oraz nie posiadające wyraźnej granicy plastyczności. Na przedstawionych wykresach można więc wyróżnić fragmenty odpowiadające różnym fazom rozciągania. Początkowy fragment wykresu prostoliniowy świadczy o odkształceniu sprężystym próbki. Odciążenie próbki w tym zakresie powoduje jej powrót do wymiarów początkowych, czyli próbka zachowuje się jak sprężyna. Przejście z fazy odkształcenia sprężystego do plastycznego może być oddzielone przyrostem odkształcenia bez wzrostu siły, jak to przedstawia rys. 6.3b lub przebiegać przy stopniowym nieliniowym wzroście siły, co obrazuje rys. 6.2 i rys. 6.4b. W przypadku wykresu przedstawionego na rys. 6.3b mówimy o wystąpieniu wyraźnej granicy plastyczności, zaś w przypadku wykresów pokazanych na rys. 6.2 oraz 6.4b o braku wyraźnej granicy plastyczności. W miarę wydłużania próbki metalowej kolejną fazą rozciągania jest stopniowy wzrost siły, aż do momentu osiągnięcia maksymalnej wartości siły F m. Taki przebieg zjawiska związany jest z umocnieniem materiału metalowego wywołanego mechanizmem poślizgu lub bliźniakowania. Ostatnią fazą próby rozciągania jest lokalne przewężenie próbki prowadzące do stopniowego naruszenia spójności materiału (dekohezji), w wyniku czego następuje w momencie osiągnięcia siły F u całkowite jej rozdzielenie.

5 Rys. 6.4a. Wykres rozciągania miedzi w stanie zmiękczonym próbka walcowa 1 mm, L = 5 mm. Analiza wykresów rozciągania pozwala więc na określenie podstawowych informacji o badanym materiale, np. czy jest kruchy lub plastyczny, czy ma wyraźną lub umowną granicę plastyczności, czy podczas odkształcenia plastycznego ulega umocnieniu. Na podstawie próby rozciągania można również wyznaczyć liczbowe wielkości charakteryzujące własności wytrzymałościowe badanego materiału. Podstawowe z nich to: wyraźna granica plastyczności R e lub umowna granica plastyczności R p2, wytrzymałość na rozciąganie R m, procentowe wydłużenie A i przewężenie próbki Z. Jeżeli badany materiał wykazuje wyraźną granicę plastyczności, to w strefie oddzielającej zakres odkształcenia sprężystego od plastycznego może wystąpić niewielka zmienność siły odkształcającej próbkę, co przykładowo zobrazowano na rys. 6.3b. W takim przypadku wyróżnia się górną i dolną granicę plastyczności. Górna granica plastyczności R eh [N/mm 2 ] jest to wartość naprężenia w momencie, kiedy następuje pierwszy spadek siły, co przedstawiono na rys. 6.3b, a dolna granica plastyczności R el [N/mm 2 ] jest to najmniejsze naprężenie podczas pierwszej fazy odkształceń plastycznych z pominięciem ewentualnego efektu przejściowego (pierwszego wahnięcia siły). Wielkości te można obliczyć ze wzorów: FeH FeL ReH zaś ReL (2a,b) Zakładając, że początkowy przekrój próbki wynosi = 78,5 mm 2 i uwzględniając dane z rys. 6.3b obliczone wartości wynoszą: R eh = 382 N/mm 2 oraz R el = 331 N/mm 2. W przypadku materiałów nie mających wyraźnej granicy plastyczności (rys. 6.2 i 6.3b) wyznacza się tzw. umowną granicę plastyczności R p2 [N/mm 2 ], czyli naprężenie powodujące trwałe wydłużenie bazy pomiarowej próbki L,2%: R p2 Fp 2 (3) Na rys. 6.2 oraz 6.4b przedstawiono sposób wyznaczenia wartości siły F p2. Celem jej wyznaczenia należy z punktu o wartości odkształcenia,2% L, czyli,1 mm poprowadzić półprostą równoległą do prostoliniowego, a więc odpowiadającego zakresowi sprężystemu, fragmentu wykresu. Rzędna punktu przecięcia tej półprostej z krzywą rozciągania wyznacza wartość siły F p2. Na podstawie tych danych z rys. 6.2 oraz rys. 6.4 obliczone wartości umownej granicy plastyczności dla stali wynoszą: R p2 = 1248 N/mm 2 oraz miedzi: R p2 = 28 N/mm 2. Wytrzymałość na rozciąganie R m [N/mm 2 ] (l N/mm 2 = l MPa) jest to naprężenie nominalne odpowiadające największej sile F m występującej podczas próby, czyli iloraz tej siły przez początkowy przekrój poprzeczny próbki: Fm Rm (4) Podatność materiału na odkształcenia trwałe opisują w próbie rozciągania dwie wielkości: Wydłużenie procentowe próbki A [%] jest to wyrażony w procentach przyrost długości pomiarowej próbki po rozerwaniu, w stosunku do początkowej długości pomiarowej: A ( L L )1% L u (5) Rys. 6.4b. Fragment wykresu przedstawiający sposób wyznaczania siły F p,2 niezbędnej do obliczenia umownej granicy plastyczności R p,2. Przewężenie procentowe próbki Z [%] jest to procentowa zmiana powierzchni przekroju poprzecznego próbki w miejscu największego przewężenia w stosunku do początkowej powierzchni przekroju poprzecznego:

6 ( u )1% Z (6) We wzorach (5) i (6) indeks u oznacza wielkości odnoszące się do próbek po rozerwaniu. Wielkością charakteryzującą własności sprężyste badanego materiału jest moduł sprężystości E [N/mm 2 ], zwany też modułem Younga, definiowany jako stosunek przyrostu naprężenia do odpowiadającego mu przyrostu wydłużenia względnego w zakresie odkształceń sprężystych: gdzie: L1% R, zaś L E (7) Próba rozciągania metali umożliwia uzyskanie również dodatkowych informacji o badanym materiale. Obserwacja powierzchni powstałej w wyniku naruszenia spójności próbki, nazywanej złomem lub przełomem, pozwala na określenie pewnych cech budowy krystalicznej materiału, takich jak wielkość ziarna czy jednorodność struktury. Próbą rozciągania przeprowadza się na próbkach o kształtach i wymiarach zależnych od kształtu i wymiarów wyrobów metalowych, których własności mają być określone. W przypadku badania wyrobów o stałym przekroju (pręty, rury, druty, itp.) próbkami mogą być ich fragmenty o odpowiedniej długości nieobrobione mechanicznie. W innych przypadkach próbkę wykonuje się za pomocą obróbki mechanicznej, zważając, aby nie miała ona wpływu na własności materiału (wpływ temperatury czy odkształceń plastycznych). Próbki do badań wytrzymałościowych mogą mieć początkową długość pomiarową zależną od początkowego przekroju poprzecznego są to próbki proporcjonalne lub niezależne i wtedy nazywa się je nieproporcjonalnymi. Początkową długość pomiarową próbek proporcjonalnych wyznacza się ze wzoru: L k (8) gdzie k jest współczynnikiem, którego zalecana wartość wynosi 5,65, a dla próbek cienkich, których początkowa długość pomiarowa przy zastosowaniu współczynnika k równego 5.65 byłaby mniejsza od 2 mm, zaleca się stosowanie k = 11,3. Dla próbek o przekroju kołowym współczynnik 5,65 odpowiada próbkom pięciokrotnym, a 11,3 próbkom dziesięciokrotnym, czyli takim, których początkowa długość pomiarowa jest pięcio- lub dziesięciokrotnością ich średnicy. Dokładniejsze wymagania i zalecenia dotyczące kształtów i wymiarów próbek do rozciągania zawiera norma PN- EN12-1+AC1 wraz z załącznikami. Norma ta określa między innymi również wymagania dotyczące sposobu wykonania próbek, znakowania początkowej długości pomiarowej, warunki przeprowadzania próby rozciągania oraz protokół badania. Załączniki do normy opisują próbki z blach, taśm, płaskowników, drutów, prętów, profili oraz rur o różnych wymiarach. 3. MATERIAŁY I URZĄDZENIA Maszyna wytrzymałościowa, próbki do próby rozciągania metali, skalarka, suwmiarka, próbki z różnych metali po przeprowadzonej próbie rozciągania, katalog baz danych z prób rozciągania oraz wykresy rozciągania różnych metali. 4. PRZEBIEG ĆWICZENIA W trakcie ćwiczenia, mając do dyspozycji PN-EN 12-1+AC1 oraz formularz sprawozdania, należy wykonać następujące czynności: 1) zmierzyć wymiary dostarczonych próbek i zbadać ich zgodność z normą, 2) określić wielkość początkowej długości pomiarowej dostarczonych próbek oraz wyznaczyć je za pomocą skalarki, 3) przeprowadzić próbę rozciągania próbek z dwóch różnych materiałów,

7 4) wykorzystując wyniki przeprowadzonych prób i pomiary odkształconych próbek wyznaczyć parametry: R e lub R p2, R m, R u, A 5, Z, 5) dla innych dwóch materiałów wyznaczyć wielkości wymienione w punkcie 4 na podstawie baz danych lub wykresów rozciągania oraz pomiarów dostarczonych próbek po próbie rozciągania, 6) wykonać zadania przedstawione w formularzu sprawozdania. 5. WYTYCZNE DO OPRACOWANIA PRAWOZDANIA prawozdanie winno zawierać opracowanie wszystkich zadań przedstawionych w formularzu sprawozdania. Formularz sprawozdania do ćwiczenia nr 6 dostępny jest jako odbitka kserograficzna lub plik komputerowy. 6. LITERATURA [1] Norma PN-EN 12-1+AC l Metale. Próba rozciągania. Metoda badania w temperaturze otoczenia. [2] Katarzyński., Kocańda., Zakrzewski M., Badanie własności mechanicznych metali, WNT, Warszawa 1996.

8

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA

STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA oprac. dr inż. Jarosław Filipiak Cel ćwiczenia 1. Zapoznanie się ze sposobem przeprowadzania statycznej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4 INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 4 Temat ćwiczenia: Statyczna próba rozciągania metali Celem ćwiczenia jest wykonanie próby statycznego rozciągania metali, na podstawie której można określić następujące własności

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 1 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali

Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali Temat 2 (2 godziny) : Próba statyczna ściskania metali 2.1. Wstęp Próba statyczna ściskania jest podstawowym sposobem badania materiałów kruchych takich jak żeliwo czy beton, które mają znacznie lepsze

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Ścisła próba rozciągania stali Numer ćwiczenia: 2 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R 0,05, umownej granicy plastyczności R 0,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E

Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R 0,05, umownej granicy plastyczności R 0,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E Temat 3 (2 godziny) : Wyznaczanie umownej granicy sprężystości R,5, umownej granicy plastyczności R,2 oraz modułu sprężystości podłużnej E 3.1. Wstęp Nie wszystkie materiały posiadają wyraźną granicę plastyczności

Bardziej szczegółowo

PEŁZANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCYJNYCH

PEŁZANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCYJNYCH Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: Wprowadzenie PEŁZANIE WYBRANYCH ELEMENTÓW KONSTRUKCYJNYCH Opracowała: mgr inż. Magdalena Bartkowiak-Jowsa Reologia jest nauką,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH BADANIE TWORZYW SZTUCZNYCH OZNACZENIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH PRZY STATYCZNYM ROZCIĄGANIU

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Metod Badania Materiałów Statyczna próba rozciągania

Laboratorium Metod Badania Materiałów Statyczna próba rozciągania Robert Gabor Laboratorim Metod Badania Materiałów Statyczna próba rozciągania Więcej na: www.tremolo.prv.pl, www.tremolo.pl dział laboratoria 1 CZĘŚĆ TEORETYCZNA Statyczna próba rozciągania ocenia właściwości

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5

INSTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5 INTRUKCJA DO CWICZENIA NR 5 Temat ćwiczenia: tatyczna próba ściskania materiałów kruchych Celem ćwiczenia jest wykonanie próby statycznego ściskania materiałów kruchych, na podstawie której można określić

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Zwykła statyczna próba ściskania metali Numer ćwiczenia: 3 Laboratorium z przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Laboratorium wytrzymałości materiałów

Laboratorium wytrzymałości materiałów Politechnika Lubelska MECHANIKA Laboratorium wytrzymałości materiałów Ćwiczenie 1 - Statyczna próba rozciągania Przygotował: Andrzej Teter (do użytku wewnętrznego) Statyczna próba rozciągania Statyczną

Bardziej szczegółowo

Metody badań materiałów konstrukcyjnych

Metody badań materiałów konstrukcyjnych Wyznaczanie stałych materiałowych Nr ćwiczenia: 1 Wyznaczyć stałe materiałowe dla zadanych materiałów. Maszyna wytrzymałościowa INSTRON 3367. Stanowisko do badania wytrzymałości na skręcanie. Skalibrować

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 1 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA METALI - UPROSZCZONA. 1. Protokół próby rozciągania Rodzaj badanego materiału. 1.2.

ĆWICZENIE 1 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA METALI - UPROSZCZONA. 1. Protokół próby rozciągania Rodzaj badanego materiału. 1.2. Ocena Laboratorium Dydaktyczne Zakład Wytrzymałości Materiałów, W2/Z7 Dzień i godzina ćw. Imię i Nazwisko ĆWICZENIE 1 STATYCZNA PRÓBA ROZCIĄGANIA METALI - UPROSZCZONA 1. Protokół próby rozciągania 1.1.

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI TEORETYCZNEJ I SYSTEMÓW INFORMACYJNO-POMIAROWYCH

POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI TEORETYCZNEJ I SYSTEMÓW INFORMACYJNO-POMIAROWYCH POLITECHNIKA WASZAWSKA WYDZIAŁ ELEKTYCZNY INSTYTUT ELEKTOTECHNIKI TEOETYCZNEJ I SYSTEMÓW INOMACYJNO-POMIAOWYCH ZAKŁAD WYSOKICH NAPIĘĆ I KOMPATYBILNOŚCI ELEKTOMAGNETYCZNEJ PACOWNIA MATEIAŁOZNAWSTWA ELEKTOTECHNICZNEGO

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA RZESZOWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I INŻYNIERII ŚRODOWISKA

POLITECHNIKA RZESZOWSKA WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I INŻYNIERII ŚRODOWISKA POLITECHNIK RZEZOWK im. IGNCEGO ŁUKIEWICZ WYDZIŁ BUDOWNICTW I INŻYNIERII ŚRODOWIK LBORTORIUM WYTRZYMŁOŚCI MTERIŁÓW Ćwiczenie nr 1 PRÓB TTYCZN ROZCIĄGNI METLI Rzeszów 4-1 - PRz, Katedra Mechaniki Konstrkcji

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3 Statyczna próba jednoosiowego rozciągania. Umocnienie odkształceniowe, roztworowe i przez rozdrobnienie ziarna

Ćwiczenie nr 3 Statyczna próba jednoosiowego rozciągania. Umocnienie odkształceniowe, roztworowe i przez rozdrobnienie ziarna Przedmiot: Badanie własności mechanicznych materiałów Wykładowca: dr inż. Łukasz Cieniek Autor opracowania: dr inż. Łukasz Cieniek Ćwiczenie nr 3 Statyczna próba jednoosiowego rozciągania. Czas przewidywany

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH 1. Próba rozciągania metali w temperaturze otoczenia (zg. z PN-EN :2002)

BADANIA WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW KONSTRUKCYJNYCH 1. Próba rozciągania metali w temperaturze otoczenia (zg. z PN-EN :2002) Nazwisko i imię... Akademia Górniczo-Hutnicza Nazwisko i imię... Laboratorium z Wytrzymałości Materiałów Wydział... Katedra Wytrzymałości Materiałów Rok... Grupa... i Konstrukcji Data ćwiczenia... Ocena...

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA MATERIAŁOWA

INŻYNIERIA MATERIAŁOWA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII POLIMERÓW INŻYNIERIA MATERIAŁOWA INŻYNIERIA POLIMERÓW Właściwości tworzyw polimerowych przy rozciąganiu. Streszczenie: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Podstawy techniki i technologii Kod przedmiotu: IS01123; IN01123 Ćwiczenie 5 BADANIE WŁASNOŚCI MECHANICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Statyczna próba rozciągania metali

Statyczna próba rozciągania metali Statyczna próba rozciągania metali Szczecin 2015 r *) za podstawę niniejszego opracowania przyjęto skrypt [1] Opracował : dr inż. Konrad Konowalski 1. Cel ćwiczenia Statyczna próba rozciągania dzięki posiadanym

Bardziej szczegółowo

Wyboczenie ściskanego pręta

Wyboczenie ściskanego pręta Wszelkie prawa zastrzeżone Mechanika i wytrzymałość materiałów - instrukcja do ćwiczenia laboratoryjnego: 1. Wstęp Wyboczenie ściskanego pręta oprac. dr inż. Ludomir J. Jankowski Zagadnienie wyboczenia

Bardziej szczegółowo

2.2 Wyznaczanie modułu Younga na podstawie ścisłej próby rozciągania

2.2 Wyznaczanie modułu Younga na podstawie ścisłej próby rozciągania UT-H Radom Instytut Mechaniki Stosowanej i Energetyki Laboratorium Wytrzymałości Materiałów instrukcja do ćwiczenia 2.2 Wyznaczanie modułu Younga na podstawie ścisłej próby rozciągania I ) C E L Ć W I

Bardziej szczegółowo

Materiały Reaktorowe. Właściwości mechaniczne

Materiały Reaktorowe. Właściwości mechaniczne Materiały Reaktorowe Właściwości mechaniczne Naprężenie i odkształcenie F A 0 l i l 0 l 0 l l 0 a. naprężenie rozciągające b. naprężenie ściskające c. naprężenie ścinające d. Naprężenie torsyjne Naprężenie

Bardziej szczegółowo

STATYCZNA PRÓBA ŚCISKANIA

STATYCZNA PRÓBA ŚCISKANIA STATYCZNA PRÓBA ŚCISKANIA 1. WSTĘP Statyczna próba ściskania, obok statycznej próby rozciągania jest jedną z podstawowych prób stosowanych dla określenia właściwości mechanicznych materiałów. Celem próby

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia wytrzymałości materiałów. Statyczna próba rozciągania metali. Warunek nośności i użytkowania. Założenia

Podstawowe pojęcia wytrzymałości materiałów. Statyczna próba rozciągania metali. Warunek nośności i użytkowania. Założenia Wytrzymałość materiałów dział mechaniki obejmujący badania teoretyczne i doświadczalne procesów odkształceń i niszczenia ciał pod wpływem różnego rodzaju oddziaływań (obciążeń) Podstawowe pojęcia wytrzymałości

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów. Statyczna próba ściskania metali

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów. Statyczna próba ściskania metali KATEDRA MECHANIKI I PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Statyczna próba ściskania metali Opracował : dr inż. Leus Mariusz Szczecin

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów KATEDRA MECHANIKI I PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN Wydział Inżynierii Mechanicznej i Mechatroniki Laboratorium Wytrzymałości Materiałów WYZNACZANIE MODUŁU YOUNG A, UMOWNEJ GRANICY PROPORCJONALNOŚCI I UMOWNEJ

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA

WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA Ćwiczenie 58 WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA METODĄ STRZAŁKI UGIĘCIA 58.1. Wiadomości ogólne Pod działaniem sił zewnętrznych ciała stałe ulegają odkształceniom, czyli zmieniają kształt. Zmianę odległości między

Bardziej szczegółowo

17. 17. Modele materiałów

17. 17. Modele materiałów 7. MODELE MATERIAŁÓW 7. 7. Modele materiałów 7.. Wprowadzenie Podstawowym modelem w mechanice jest model ośrodka ciągłego. Przyjmuje się, że materia wypełnia przestrzeń w sposób ciągły. Możliwe jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Nauka o materiałach III

Nauka o materiałach III Pomiar twardości metali metodami: Brinella, Rockwella i Vickersa Nr ćwiczenia: 1 Zapoznanie się z zasadami pomiaru, budową i obsługą twardościomierzy: Brinella, Rockwella i Vickersa. Twardościomierz Brinella

Bardziej szczegółowo

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium

Materiały dydaktyczne. Semestr IV. Laboratorium Materiały dydaktyczne Wytrzymałość materiałów Semestr IV Laboratorium 1 Temat: Statyczna zwykła próba rozciągania metali. Praktyczne przeprowadzenie statycznej próby rozciągania metali, oraz zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Badanie udarności metali Numer ćwiczenia: 7 Laboratorium z przedmiotu: wytrzymałość

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW STATYCZ A PRÓBA ROZCIĄGA IA METALI /Wykres rozciągania/ /Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH DZIANIN LEWO-PRAWYCH WYKONANYCH Z PRZĘDZ DZIANYCH. Wojciech Pawłowski

BADANIE PARAMETRÓW WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH DZIANIN LEWO-PRAWYCH WYKONANYCH Z PRZĘDZ DZIANYCH. Wojciech Pawłowski BADANIE PARAMETRÓW WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH DZIANIN LEWO-PRAWYCH WYKONANYCH Z PRZĘDZ DZIANYCH 1. Wprowadzenie Wojciech Pawłowski W porównaniu z tkaninami dzianiny charakteryzują się dużą rozciągliwością i sprężystością.

Bardziej szczegółowo

Integralność konstrukcji

Integralność konstrukcji 1 Integraność konstrukcji Wykład Nr 2 Inżynierska i rzeczywista krzywa rozciągania Wydział Inżynierii Mechanicznej i Robotyki Katedra Wytrzymałości, Zmęczenia Materiałów i Konstrukcji http://zwmik.imir.agh.edu.p/dydaktyka/imir/index.htm

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

Ćw. 3. Wyznaczanie modułu Younga metodą jednostronnego rozciągania

Ćw. 3. Wyznaczanie modułu Younga metodą jednostronnego rozciągania KATEDRA FIZYKI STOSOWANEJ P R A C O W N I A F I Z Y K I Ćw.. Wyznaczanie modułu Younga metodą jednostronnego rozciągania Wprowadzenie Ze względu na budowę struktury cząsteczkowej, ciała stałe możemy podzielić

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA UDARNOŚCI METALI Opracował: Dr inż. Grzegorz Nowak Gliwice

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 11. Moduł Younga

Ćwiczenie 11. Moduł Younga Ćwiczenie 11. Moduł Younga Małgorzata Nowina-Konopka, Andrzej Zięba Cel ćwiczenia Wyznaczenie modułu Younga metodą statyczną za pomocą pomiaru wydłużenia drutu z badanego materiału obciążonego stałą siłą.

Bardziej szczegółowo

Naprężenia, przemieszczenia, odkształcenia Właściwości materiałów. dr hab. inż. Tadeusz Chyży Katedra Mechaniki Konstrukcji

Naprężenia, przemieszczenia, odkształcenia Właściwości materiałów. dr hab. inż. Tadeusz Chyży Katedra Mechaniki Konstrukcji Naprężenia, przemieszczenia, odkształcenia Właściwości materiałów dr hab. inż. Tadeusz Chyży Katedra Mechaniki Konstrukcji Naprężeniem (p) nazywa się iloraz nieskończenie małej wypadkowej siły spójności

Bardziej szczegółowo

Próby udarowe. Opracował: XXXXXXX studia inŝynierskie zaoczne wydział mechaniczny semestr V. Gdańsk 2002 r.

Próby udarowe. Opracował: XXXXXXX studia inŝynierskie zaoczne wydział mechaniczny semestr V. Gdańsk 2002 r. Próby udarowe Opracował: XXXXXXX studia inŝynierskie zaoczne wydział mechaniczny semestr V Gdańsk 00 r. 1. Cel ćwiczenia. Przeprowadzenie ćwiczenia ma na celu: 1. zapoznanie się z próbą udarności;. zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń

Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń Rodzaje obciążeń, odkształceń i naprężeń 1. Podział obciążeń i odkształceń Oddziaływania na konstrukcję, w zależności od sposobu działania sił, mogą być statyczne lun dynamiczne. Obciążenia statyczne występują

Bardziej szczegółowo

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH

Politechnika Białostocka INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Politechnika Białostocka Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Temat ćwiczenia: Próba skręcania pręta o przekroju okrągłym Numer ćwiczenia: 4 Laboratorium z

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzny stan bryły

Wewnętrzny stan bryły Stany graniczne Wewnętrzny stan bryły Bryła (konstrukcja) jest w równowadze, jeżeli oddziaływania zewnętrzne i reakcje się równoważą. P α q P P Jednak drugim warunkiem równowagi jest przeniesienie przez

Bardziej szczegółowo

Badanie ugięcia belki

Badanie ugięcia belki Badanie ugięcia belki Szczecin 2015 r Opracował : dr inż. Konrad Konowalski *) opracowano na podstawie skryptu [1] 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest: 1. Sprawdzenie doświadczalne ugięć belki obliczonych

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład VI. Odkształcenie materiałów właściwości sprężyste i plastyczne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład VI. Odkształcenie materiałów właściwości sprężyste i plastyczne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład VI Odkształcenie materiałów właściwości sprężyste i plastyczne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Właściwości materiałów -wprowadzenie 2. Statyczna próba rozciągania.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ POLITECHNIKA ŁÓDZKA ul. Żeromskiego 116 90-924 Łódź KATEDRA BUDOWNICTWA BETONOWEGO NIP: 727 002 18 95 REGON: 000001583 LABORATORIUM BADAWCZE MATERIAŁÓW I KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH Al. Politechniki 6 90-924

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład IX. Odkształcenie materiałów właściwości plastyczne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład IX. Odkształcenie materiałów właściwości plastyczne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład IX Odkształcenie materiałów właściwości plastyczne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Odkształcenie plastyczne 2. Parametry makroskopowe 3. Granica plastyczności

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA O ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW TECH OLOGICZ A PRÓBA ZGI A IA Zasada wykonania próby. Próba polega

Bardziej szczegółowo

16. 16. Badania materiałów budowlanych

16. 16. Badania materiałów budowlanych 16. BADANIA MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH 1 16. 16. Badania materiałów budowlanych 16.1 Statyczna próba ściskania metali W punkcie 13.2 opisano statyczną próbę rozciągania metali plastycznych i kruchych. Dla

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ POLITECHNIKA ŁÓDZKA ul. Żeromskiego 116 90-924 Łódź KATEDRA BUDOWNICTWA BETONOWEGO NIP: 727 002 18 95 REGON: 000001583 LABORATORIUM BADAWCZE MATERIAŁÓW I KONSTRUKCJI BUDOWLANYCH Al. Politechniki 6 90-924

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G PRZEZ POMIAR KĄTA SKRĘCENIA

WYZNACZANIE MODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G PRZEZ POMIAR KĄTA SKRĘCENIA LABORATORIU WYTRZYAŁOŚCI ATERIAŁÓW Ćwiczenie 7 WYZNACZANIE ODUŁU SPRĘŻYSTOŚCI POSTACIOWEJ G PRZEZ POIAR KĄTA SKRĘCENIA 7.1. Wprowadzenie - pręt o przekroju kołowym W pręcie o przekroju kołowym, poddanym

Bardziej szczegółowo

WYTRZYMAŁOŚĆ RÓWNOWAŻNA FIBROBETONU NA ZGINANIE

WYTRZYMAŁOŚĆ RÓWNOWAŻNA FIBROBETONU NA ZGINANIE Artykul zamieszczony w "Inżynierze budownictwa", styczeń 2008 r. Michał A. Glinicki dr hab. inż., Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN Warszawa WYTRZYMAŁOŚĆ RÓWNOWAŻNA FIBROBETONU NA ZGINANIE 1.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA STATYCZNA ŚCISKANIA METALI. 2.1 Wprowadzenie. 2.2 cel ćwiczenia. 2.3 Określenia podstawowe.

LABORATORIUM WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA STATYCZNA ŚCISKANIA METALI. 2.1 Wprowadzenie. 2.2 cel ćwiczenia. 2.3 Określenia podstawowe. LABORATORIUM WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW Ćwiczenie 2 RÓBA STATYCZNA ŚCISKANIA METALI 2.1 Wprowadzenie Do niedawna próba statyczna ściskania metali była kolejną, po próbie statycznej rozciągania metali próba

Bardziej szczegółowo

Wykład 8: Lepko-sprężyste odkształcenia ciał

Wykład 8: Lepko-sprężyste odkształcenia ciał Wykład 8: Lepko-sprężyste odkształcenia ciał Leszek CHODOR dr inż. bud, inż.arch. leszek@chodor.pl Literatura: [1] Piechnik St., Wytrzymałość materiałów dla wydziałów budowlanych,, PWN, Warszaw-Kraków,

Bardziej szczegółowo

LINIOWA MECHANIKA PĘKANIA

LINIOWA MECHANIKA PĘKANIA Podstawowe informacje nt. LINIOWA MECHANIA PĘANIA Wytrzymałość materiałów II J. German SIŁOWE RYTERIUM PĘANIA Równanie (1.31) wykazuje pełną równoważność prędkości uwalniania energii i współczynnika intensywności

Bardziej szczegółowo

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNYCH MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Właściwości Fizyczne (gęstość, ciepło właściwe, rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

5. BADANIE WŁASNOŚCI MATERIAŁU W JEDNOOSIOWEJ PRÓBIE ROZCIĄGANIA *

5. BADANIE WŁASNOŚCI MATERIAŁU W JEDNOOSIOWEJ PRÓBIE ROZCIĄGANIA * 5. BADANIE WŁASNOŚCI MATERIAŁU W JEDNOOSIOWEJ PRÓBIE ROZCIĄGANIA * 5.1. RYS HISTORYCZNY Od kiedy metal zaczął być wykorzystywany jako materiał konstrukcyjny, inżynierów zaczęło interesować jak zachowuje

Bardziej szczegółowo

ZMĘCZENIE MATERIAŁU POD KONTROLĄ

ZMĘCZENIE MATERIAŁU POD KONTROLĄ ZMĘCZENIE MATERIAŁU POD KONTROLĄ Mechanika pękania 1. Dla nieograniczonej płyty stalowej ze szczeliną centralną o długości l = 2 [cm] i obciążonej naprężeniem S = 120 [MPa], wykonać wykres naprężeń y w

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella

ĆWICZENIE NR 9. Zakład Budownictwa Ogólnego. Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 9 Stal - pomiar twardości metali metodą Brinella Instrukcja z laboratorium: Budownictwo ogólne i materiałoznawstwo Instrukcja do ćwiczenia nr 9 Strona 9.1. Pomiar

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

KILKA SŁÓW NA TEMAT CIĄGLIWOŚCI STALI ZBROJENIOWEJ

KILKA SŁÓW NA TEMAT CIĄGLIWOŚCI STALI ZBROJENIOWEJ KILKA SŁÓW NA TEMAT CIĄGLIWOŚCI STALI ZBROJENIOWEJ CZYM CHARAKTERYZUJE SIĘ MARKA EPSTAL? EPSTAL jest znakiem jakości poznaj wyjątkowe właściwości stali epstal drodze ze dobrowolnej stali nadawanym w certyfikacji

Bardziej szczegółowo

Wykład IX: Odkształcenie materiałów - właściwości plastyczne

Wykład IX: Odkształcenie materiałów - właściwości plastyczne Wykład IX: Odkształcenie materiałów - właściwości plastyczne JERZY LIS Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Katedra Technologii Ceramiki i Materiałów Ogniotrwałych Treść wykładu: 1. Odkształcenie

Bardziej szczegółowo

Próby zmęczeniowe. 13.1. Wstęp

Próby zmęczeniowe. 13.1. Wstęp Próby zmęczeniowe 13.1. Wstęp Obciążenia działające w różnych układach mechanicznych najczęściej zmieniają się w czasie. Wywołują one w materiale złożone zjawiska i zmiany, zależne od wartości tych naprężeń

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów

Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Katedra Wytrzymałości Materiałów Instytut Mechaniki Budowli Wydział Inżynierii Lądowej Politechnika Krakowska Laboratorium Wytrzymałości Materiałów Praca zbiorowa pod redakcją S. Piechnika Skrypt dla studentów

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT BUDOWY MASZYN

INSTYTUT BUDOWY MASZYN 1 IBM INSTYTUT BUDOWY MASZYN LABORATORIUM (z przedmiotu) TECHNIKI WYTWARZANIA Wykrawanie i tłocznictwo Temat ćwiczenia: Kucie i wyciskanie 1. Cel i zakres ćwiczenia: - poznanie procesów wykrawania i tłoczenia;

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Techniki. Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Ćwiczenie nr 2 Przykład obliczenia

Wprowadzenie do Techniki. Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Ćwiczenie nr 2 Przykład obliczenia Materiały pomocnicze do projektowania z przedmiotu: Wprowadzenie do Techniki Ćwiczenie nr 2 Przykład obliczenia Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski Katedra Podstaw Systemów Technicznych Wydział Organizacji

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Imię i Nazwisko Grupa dziekańska Indeks Ocena (kol.wejściowe) Ocena (sprawozdanie)........................................................... Ćwiczenie: MISW2 Podpis prowadzącego Politechnika Łódzka Wydział

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie

Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI. 1. Cel ćwiczenia. 2. Wprowadzenie Ćwiczenie 5 POMIARY TWARDOŚCI 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zaznajomienie studentów ze metodami pomiarów twardości metali, zakresem ich stosowania, zasadami i warunkami wykonywania pomiarów oraz

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza dwóch metod wyznaczania wskaźnika wytrzymałości na przebicie kulką dla dzianin

Analiza porównawcza dwóch metod wyznaczania wskaźnika wytrzymałości na przebicie kulką dla dzianin Analiza porównawcza dwóch metod wyznaczania wskaźnika wytrzymałości na przebicie kulką dla dzianin B. Wilbik-Hałgas, E. Ledwoń Instytut Technologii Bezpieczeństwa MORATEX Wprowadzenie Wytrzymałość na działanie

Bardziej szczegółowo

Właściwości mechaniczne

Właściwości mechaniczne Właściwości mechaniczne materiałów budowlanych Właściwości mechaniczne 1. Wytrzymałość na ściskanie 2. Wytrzymałość na rozciąganie 3. Wytrzymałość na zginanie 4. Podatność na rozmiękanie 5. Sprężystość

Bardziej szczegółowo

7. GIĘCIE PLASTYCZNE

7. GIĘCIE PLASTYCZNE 7. GIĘCIE PLASTYCZNE 7.1. Cel ćwiczenia Zapoznanie ze sposobami gięcia, a także z naprężeniami i odkształceniami powstającymi przy tym zabiegu, jak również z praktycznym wykonaniem gięcia na zimno. 7.2.

Bardziej szczegółowo

EPSTAL stal zbrojeniowa o wysokiej ciągliwości. mgr inż. Magdalena Piotrowska Centrum Promocji Jakości Stali

EPSTAL stal zbrojeniowa o wysokiej ciągliwości. mgr inż. Magdalena Piotrowska Centrum Promocji Jakości Stali EPSTAL stal zbrojeniowa o wysokiej ciągliwości mgr inż. Magdalena Piotrowska Centrum Promocji Jakości Stali Certyfikat EPSTAL EPSTAL to znak jakości nadawany w drodze dobrowolnej certyfikacji na stal zbrojeniową

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA SZCZECINSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA MECHANIKI

POLITECHNIKA SZCZECINSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA MECHANIKI POLITECHNIKA SZCZECINSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA MECHANIKI i PODSTAW KONSTRUKCJI MASZYN ZAKŁAD MECHANIKI TECHNICZNEJ Laboratorium Wytrzymałości Materiałów BADANIE METALI NA ZAMĘCZENIE Opracował: Jędrzej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE. Oznaczanie szybkości relaksacji naprężeń wulkanizatów

ĆWICZENIE. Oznaczanie szybkości relaksacji naprężeń wulkanizatów ĆWICZENIE Oznaczanie szybkości relaksacji naprężeń wulkanizatów 1 1. CEL ĆWICZENIA Celem dwiczenia pn. Oznaczanie szybkości relaksacji naprężeo wulkanizatów jest określenie wpływu rodzaju węzłów w sieci

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO TEORII PLASTYCZNOŚCI

WSTĘP DO TEORII PLASTYCZNOŚCI 13. WSTĘP DO TORII PLASTYCZNOŚCI 1 13. 13. WSTĘP DO TORII PLASTYCZNOŚCI 13.1. TORIA PLASTYCZNOŚCI Teoria plastyczności zajmuje się analizą stanów naprężeń ciał, w których w wyniku działania obciążeń powstają

Bardziej szczegółowo

Jak projektować odpowiedzialnie? Kilka słów na temat ciągliwości stali zbrojeniowej. Opracowanie: Centrum Promocji Jakości Stali

Jak projektować odpowiedzialnie? Kilka słów na temat ciągliwości stali zbrojeniowej. Opracowanie: Centrum Promocji Jakości Stali Jak projektować odpowiedzialnie? Kilka słów na temat ciągliwości stali zbrojeniowej Opracowanie: Centrum Promocji Jakości Stali CO TO JEST CIĄGLIWOŚĆ STALI ZBROJENIOWEJ? Ciągliwość stali zbrojeniowej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW. Ćwiczenie 3 PRÓBA UDARNOŚCI METALI Wprowadzenie

LABORATORIUM WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW. Ćwiczenie 3 PRÓBA UDARNOŚCI METALI Wprowadzenie LABORATORIUM WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW Ćwiczenie 3 PRÓBA UDARNOŚCI METALI 3.1. Wprowadzenie Materiały konstrukcyjne różnie reagują na obciążenia dynamiczne i statyczne, zmieniające się bardzo wolno - od

Bardziej szczegółowo

Laboratorium wytrzymałości materiałów

Laboratorium wytrzymałości materiałów Politechnika Lubelska MECHANIKA Laboratorium wytrzymałości materiałów Ćwiczenie 19 - Ścinanie techniczne połączenia klejonego Przygotował: Andrzej Teter (do użytku wewnętrznego) Ścinanie techniczne połączenia

Bardziej szczegółowo

Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S

Tablica1. Oporność 1 m drutu przy temperaturze 20oC 1,26 1,34 1,35 1,4 1,07 1,15 1,09 H13J4 H17J5 H20J5 OH23J5 NH19 NH30Pr N50H18S 1. WSTĘP Przedmiotem normy są druty ciągnione okrągłe ze stali I stopów niklu o wysokiej oporności elektrycznej, wytapianych metodami konwencjonalnymi lub w próżni, przeznaczone na elementy oporowogrzejne.

Bardziej szczegółowo

Borealis AB Serwis Techniczny i Rozwój Rynku Reinhold Gard SE Stenungsund Szwecja

Borealis AB Serwis Techniczny i Rozwój Rynku Reinhold Gard SE Stenungsund Szwecja Borealis AB Serwis Techniczny i Rozwój Rynku Reinhold Gard SE-444 86 Stenungsund Szwecja Odporność na ciśnienie hydrostatyczne oraz wymiarowanie dla PP-RCT, nowej klasy materiałów z polipropylenu do zastosowań

Bardziej szczegółowo

11. WŁASNOŚCI SPRĘŻYSTE CIAŁ

11. WŁASNOŚCI SPRĘŻYSTE CIAŁ 11. WŁANOŚCI PRĘŻYTE CIAŁ Efektem działania siły może być przyspieszanie ciała, ae może być także jego deformacja. Przykładami tego ostatniego są np.: rozciąganie gumy a także zginanie ub rozciąganie pręta.

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa

Spis treści Przedmowa Spis treści Przedmowa 1. Wprowadzenie do problematyki konstruowania - Marek Dietrich (p. 1.1, 1.2), Włodzimierz Ozimowski (p. 1.3 -i-1.7), Jacek Stupnicki (p. l.8) 1.1. Proces konstruowania 1.2. Kryteria

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE REZULTATY BADAŃ DOŚWIADCZANYCH

PODSTAWOWE REZULTATY BADAŃ DOŚWIADCZANYCH Część 1 4. PODSTAWOWE REZULTATY BADAŃ DOŚWIADCZLNYCH 1 4. PODSTAWOWE REZULTATY BADAŃ DOŚWIADCZANYCH 2.1. WPROWADZENIE W dotychczasowych rozważaniach dotyczących stanów naprężenia i odkształcenia nie precyzowaliśmy

Bardziej szczegółowo

5. ZUŻYCIE NARZĘDZI SKRAWAJĄCYCH. 5.1 Cel ćwiczenia. 5.2 Wprowadzenie

5. ZUŻYCIE NARZĘDZI SKRAWAJĄCYCH. 5.1 Cel ćwiczenia. 5.2 Wprowadzenie 5. ZUŻYCIE NARZĘDZI SKRAWAJĄCYCH 5.1 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z formami zużywania się narzędzi skrawających oraz z wpływem warunków obróbki na przebieg zużycia. 5.2 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Wrocławska, Wydział Mechaniczny LABOTRATORIUM

Politechnika Wrocławska, Wydział Mechaniczny LABOTRATORIUM Politechnika Wrocławska, Wydział Mechaniczny LABOTRATORIUM Ćwiczenie nr 1: Własności mechaniczne tworzyw sztucznych dr inż. Andrzej Bełzowski, dr inż. Agnieszka Szust 1. Wprowadzenie Własności mechaniczne

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZANIE PRAWA HOOKE A I WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA

SPRAWDZANIE PRAWA HOOKE A I WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA ĆWICZENIE 10 SPRAWDZANIE PRAWA HOOKE A I WYZNACZANIE MODUŁU YOUNGA Cel ćwiczenia: Sprawdzenie prawa Hooke a oraz wyznaczenie modułu Younga badanego metalu metodą pomiaru wydłużenia. Zagadnienia: sprężystość,

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. Rys. 1. Rozkłady odkształceń, które mogą powstać w stanie granicznym nośności

Informacje ogólne. Rys. 1. Rozkłady odkształceń, które mogą powstać w stanie granicznym nośności Informacje ogólne Założenia dotyczące stanu granicznego nośności przekroju obciążonego momentem zginającym i siłą podłużną, przyjęte w PN-EN 1992-1-1, pozwalają na ujednolicenie procedur obliczeniowych,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa 11

Spis treści. Przedmowa 11 Podstawy konstrukcji maszyn. T. 1 / autorzy: Marek Dietrich, Stanisław Kocańda, Bohdan Korytkowski, Włodzimierz Ozimowski, Jacek Stupnicki, Tadeusz Szopa ; pod redakcją Marka Dietricha. wyd. 3, 2 dodr.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa 11

Spis treści. Przedmowa 11 Podstawy konstrukcji maszyn. 1 / autorzy: Marek Dietrich, Stanisław Kocańda, Bohdan Korytkowski, Włodzimierz Ozimowski, Jacek Stupnicki, Tadeusz Szopa ; pod redakcją Marka Dietricha. wyd. 3, 1 dodr. (PWN).

Bardziej szczegółowo

WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE

WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE Grupa: WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: CZJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE Temat: Przetworniki tensometryczne /POMIARY SIŁ I CIŚNIEŃ PRZY

Bardziej szczegółowo

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu.

Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. STOPY ŻELAZA Ich właściwości zmieniające się w szerokim zakresie w zależności od składu chemicznego (rys) i technologii wytwarzania wyrobu. Ze względu na bardzo dużą ilość stopów żelaza z węglem dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

O RÓŻNICACH W ZACHOWANIU SIĘ SKAŁ W WARUNKACH JEDNOOSIOWEGO ROZCIĄGANIA I ŚCISKANIA

O RÓŻNICACH W ZACHOWANIU SIĘ SKAŁ W WARUNKACH JEDNOOSIOWEGO ROZCIĄGANIA I ŚCISKANIA Górnictwo i Geoinżynieria Rok 31 Zeszyt 3/1 2007 Krzysztof Tomiczek* O RÓŻNICACH W ZACHOWANIU SIĘ SKAŁ W WARUNKACH JEDNOOSIOWEGO ROZCIĄGANIA I ŚCISKANIA 1. Wprowadzenie Dotychczasowa wiedza o własnościach

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA PRZEWODÓW RUROWYCH

SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA PRZEWODÓW RUROWYCH PSE-Operator S.A. SPECYFIKACJA TECHNICZNA DLA PRZEWODÓW RUROWYCH Warszawa 2006 1 z 5 SPIS TREŚCI 1.0 WYMAGANIA OGÓLNE... 3 2.0 NORMY... 3 3.0 WYMAGANE PARAMETRY TECHNICZNE... 4 4.0 WYMAGANIA TECHNICZNE...

Bardziej szczegółowo

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU

Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji METROLOGIA I KONTKOLA JAKOŚCI - LABORATORIUM TEMAT: STATYSTYCZNA KONTROLA PROCESU 1. Cel ćwiczenia Zapoznanie studentów z podstawami wdrażania i stosowania metod

Bardziej szczegółowo

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej

Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej Metody badań kamienia naturalnego: Oznaczanie wytrzymałości na zginanie pod działaniem siły skupionej 1. Zasady metody Zasada metody polega na stopniowym obciążaniu środka próbki do badania, ustawionej

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE WYTRZYMAŁOŚCI BETONU NA ROZCIĄGANIE W PRÓBIE ZGINANIA

WYZNACZANIE WYTRZYMAŁOŚCI BETONU NA ROZCIĄGANIE W PRÓBIE ZGINANIA WYZNACZANIE WYTRZYMAŁOŚCI BETONU NA ROZCIĄGANIE W PRÓBIE ZGINANIA Jacek Kubissa, Wojciech Kubissa Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Politechniki Warszawskiej. WPROWADZENIE W 004 roku wprowadzono

Bardziej szczegółowo