10. Drgania i fale elektromagnetyczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "10. Drgania i fale elektromagnetyczne"

Transkrypt

1 10. Drgania i fale elektromagnetyczne Elektryczny obwód drgający. Poprzednio omawialiśmy mechaniczne układy drgające. Teraz zapoznasz się z układem drgającym zupełnie innego rodzaju elektrycznym obwodem drgającym.

2

3 Rys. 50. Zachowanie układu LC można porównać do drgań wahadła. Wyobraź sobie obwód elektryczny złożony z kondensatora o pojemności C oraz zwojnicy o indukcyjności L. Ładujemy kondensator do napięcia U o dostarczając do obwodu pewną ilość energii, która gromadzi się między okładkami kondensatora. Czynność ta jest równoważna odchyleniu wahadła z położenia równowagi podnosząc kulkę wahadła nadajemy jej energię potencjalną ciężkości (rys. 50 a). Co się będzie działo dalej? Kondensator zacznie się rozładowywać. Napięcie na okładkach stopniowo maleje, aż spadnie do zera (rys. 50 b). Spadnie również do zera energia elektryczna zgromadzona między okładkami kondensatora. Co się stało z tą energią? Zasada zachowania energii mówi przecież, że energia układu izolowanego (a za taki można uważać nasz obwód gdy pominie się straty, np. wpływ oporu) pozostaje stała. Energia elektryczna stopniowo przekształca się w energię pola magnetycznego, ponieważ wzrost natężenia prądu w obwodzie powoduje wzrost pola magnetycznego w zwojnicy. Natomiast w przypadku wahadła energia potencjalna kulki przekształciła się w jej energię kinetyczną. Prąd w obwodzie będzie płynął nadal w tym samym kierunku, chociaż kondensator jest rozładowany (przypomnij zjawisko samoindukcji podczas włączania obwodu). Doprowadzi to do ponownego, ale odwrotnego naładowania kondensatora (rys. 50 c). Energia pola magnetycznego przekształci się w energię pola elektrycznego. Kulka wahadła natomiast osiągnęła swoje drugie maksymalne wychylenie (przeciwne do poprzedniego). Od tego momentu kondensator zacznie się rozładowywać. W obwodzie popłynie prąd ale w przeciwną stronę niż poprzednio (rys. 50 d). Kulka wahadła też rozpocznie ruch w przeciwnym kierunku. Całe zjawisko zacznie się powtarzać. W układzie elektrycznym zachodzą więc cykliczne przemiany energii pola elektrycznego w kondensatorze w energię pola magnetycznego w cewce i odwrotnie. Okresowo ładuje się i rozładowuje kondensator. Wynika z tego, że ładunek elektryczny porusza się w obwodzie jakby ruchem drgającym (z jednej okładki kondensatora na drugą i z powrotem). Mówimy w tym przypadku o drganiach elektrycznych, a sam obwód nazywamy obwodem elektrycznym drgającym. Drgania mechaniczne jakiegoś ciała miały (jak pamiętasz), okres drgań charakterystyczny dal danego ciała tzw. okres drgań własnych. Okazuje się, że drgania elektryczne mają również charakterystyczny dla danego obwodu okres drgań własnych. Wyraża się on tzw. wzorem Kelvina T = 2л L C [24] gdzie: L indukcyjność cewki mierzona w henrach (H), C pojemność kondensatora mierzona w faradach (F), T okres drgań obwodu elektrycznego, czyli czas, w którym kondensator się Rozładuje i ponownie naładuje się tak samo.

4 Z równania 24 wynika, że okres drgań obwodu elektrycznego zależy od pojemności kondensatora (im większa pojemność, tym większy ładunek zgromadzony jest w kondensatorze co oznacza dłużej trwające jego rozładowanie) i od indukcyjności cewki (im większa indukcyjność L cewki, tym bardziej skuteczne przeszkadza ona zmianie natężenia prądu w obwodzie co oznacza dłuższy czas przepływu ładunku). Rozważając przemiany energii w elektrycznym obwodzie drgającym pominęliśmy wszelkie straty. W rzeczywistości występuje w nim opór elektryczny, który powoduje zmniejszanie się energii w elektrycznym obwodzie drgającym. Nie jest to jednak jedyny powód o czym się wkrótce przekonasz Rezonans elektromagnetyczny. Znasz zjawisko rezonansu mechanicznego i akustycznego. Wiesz również jakie warunki muszą być spełnione, aby drgania wysyłane przez jedno ciało drgające zostało odebrane przez drugie ciało. Sprawdzimy czy zjawisko rezonansu zachodzić będzie w przypadku dwóch obwodów drgających. Jeden z obwodów musi być zasilany z zewnętrznego źródła energii, aby uzupełniać straty. W drugim natomiast musi istnieć możliwość zmiany pojemności kondensatora lub współczynnika indukcji własnej obwodu, czyli musi mieć możliwość zmiany okresu drgań własnych tego obwodu (rys. 51). Rys. 51. Schemat obwodów do pokazu rezonansu elektromagnetycznego. Jeżeli pierwszy obwód pobudzimy do drgań, to zmieniając okres drgań własnych drugiego obwodu doprowadzimy do pojawienia się drgań elektrycznych w obwodzie drugim (z prawej strony rys. 51).

5 Obwody elektryczne mogą więc przekazywać sobie energię wtedy, gdy okres drgań T 1 obwodu przekazującego energię jest równy okresowi drgań własnych T 2 obwodu, który ją odbiera. Opisane wyżej zjawisko nazywamy rezonansem elektromagnetycznym, a jego spełnienie jest uwarunkowane równością okresów drgań własnych dwóch obwodów, czyli T 1 = T 2 Na podstawie równania 24 możemy zapisać, że 2 л L 1 C 1 = 2 л L 2 C 2 a zatem L 1 C 1 = L 2 C 2 czyli iloczyn pojemności kondensatora C I indukcyjności zwojnicy L dla danych dwóch elektrycznych obwodów drgających jest wielkością stałą. Jak odbywa się przekazywanie energii między obwodami? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz w dalszej części tej lekcji Fale elektromagnetyczne. Pobudzona do drgań struna gitary wysyła dźwięk, którego natężenie maleje. Wnioskujemy stąd, że amplituda drgań struny jest coraz mniejsza, maleje zatem również jej energia. Gdzie podziewa się energia struny? Energia odpływa ze struny w postaci energii fali dźwiękowej. To samo dotyczy oczywiście każdego ciała drgającego w ośrodku sprężystym. Mówiliśmy o tym, że elektryczny obwód drgający również traci energię i tajemniczo dodaliśmy, że opór elektryczny nie jest jedynym powodem strat energii. Nasuwa się myśl, czy i w tym przypadku straty energii nie są związane z powstaniem jakichś fal i transportem energii. Teoretycznie zagadnienie to rozwiązał fizyk angielski James Clerk Maxwell ( ). Badając właściwości pola elektrycznego i magnetycznego Maxwell sformułował dwa postulaty zwane prawami Maxwella. II prawo Maxwella brzmi: Każda zmiana pola magnetycznego powoduje powstanie wirowego pola magnetycznego.

6 Prawo to wyjaśnia rys. 52. Zmienne pole magnetyczne wywołane ruchem magnesu powoduje powstanie w jego otoczeniu wirowego pola elektrycznego niezależnie od tego, czy znajduje się tam obwód zamknięty czy nie (na rysunku brak obwodu). Linie powstającego pola elektrycznego są liniami zamkniętymi, stąd nazwa pole wirowe. Rys. 52. Wirowe pole elektryczne wytwarzane przez poruszający się wzdłuż swojej osi magnes. Jeżeli zmienne pole magnetyczne owija się wirowym polem elektrycznym to można zadać pytanie: czy zmienne pole elektryczne wytwarza wirowe pole magnetyczne? Hipoteza ta została sformułowana w XIX wieku prze Maxwella i spowodowała prawdziwy przewrót w elektromagnetyzmie. Okazało się bowiem, że jest prawdziwa. Nazywamy ją I prawem Maxwella, które można sformułować następująco: Każdej zmianie pola elektrycznego towarzyszy tworzenie się wirowego pola magnetycznego. W drugiej połowie XIX wieku Maxwell podał pełny zestaw praw opisujących własności pola elektrycznego i magnetycznego. Noszą one nazwę równań Maxwella. Na ich podstawie Maxwell wykazał, że jeżeli gdziekolwiek w przestrzeni powstanie zmienne pole elektryczne lub magnetyczne, to powstają oba pola, tworząc pole elektromagnetyczne, którego zmiany rozchodzą się z tego obszaru przestrzeni ze skończoną prędkością. Rozchodzenie się tych zmian pola nazywamy falą elektromagnetyczną.

7 Fale, których rozchodzenie polega na przemieszczaniu się zmiennych pół elektrycznych i magnetycznych nazywamy falami elektromagnetycznymi. Fale elektromagnetyczne mogą istnieć w próżni. Nie potrzebują do rozchodzenia się żadnego ośrodka materialnego w przeciwieństwie do fal mechanicznych, które rozchodzą się tylko w ośrodkach materialnych. Fala elektromagnetyczna jest falą poprzeczną, wektory E (natężenia pola elektrycznego) i B (indukcji pola magnetycznego) są prostopadłe do siebie a także do kierunku rozchodzenia się fali (rys. 53). Rys. 53. Wektory natężenia pola elektrycznego E i indukcji magnetycznej B w fali elektromagnetycznej. Równania Maxwella pozwoliły również obliczyć prędkość rozchodzenia się hipotetycznej jeszcze wówczas fali elektromagnetycznej. Była ona zgodna ze znaną w XIX wieku prędkością światła. Na tej podstawie Maxwell wysunął hipotezę, że światło jest falą elektromagnetyczną. W ten sposób po raz pierwszy została wyjaśniona natura fal świetlnych. Dzisiaj wiemy, że wszystkie rodzaje fal elektromagnetycznych rozchodzą się w próżni z jednakową prędkością, którą oznaczamy symbolem c. Jest to jedna z najważniejszych stałych fizycznych, a jej przybliżona wartość wynosi m km s s C = = Gdy już wiesz o istnieniu fal elektromagnetycznych masz odpowiedź na pytanie, dlaczego obwód drgający traci energię. Między płytkami kondensatora jest przecież zmienne pole elektryczne. W myśl teorii Maxwella staje się ono źródłem fal elektromagnetycznych. One niosą ze sobą energię, podobnie jak fale dźwiękowe niosą energię drgań struny czy innego źródła dźwięku.

8 Fala elektromagnetyczna niesie ze sobą energię pola elektromagnetycznego. Możesz odpowiedzieć też na drugie pytanie: jak obwody drgające przekazują sobie energię. Fala elektromagnetyczna docierając do drugiego obwodu, wywołuje w nim drgania elektromagnetyczne. Jeżeli częstotliwość fali (a więc i obwodu, który ją wysłał) jest taka sama jak obwodu odbierającego energię, dochodzi do najsilniejszych drgań tego obwodu. Na tym polega zjawisko rezonansu. Fale elektromagnetyczne podobnie jak fale mechaniczne w danym ośrodku rozchodzą się po linii prostej ze stałą prędkością. Mogą ulec odbiciu (od powierzchni metalowych), załamaniu, ugięciu, interferencji i polaryzacji. Będziemy jeszcze do tych zagadnień wracać. Dopiero 12 lat po śmierci Maxwella niemiecki fizyk Heinrich Rudolf Hertz ( ) potwierdził wszystkie przewidywania Maxwella oraz pierwszy wytworzył falę elektromagnetyczną. Dzisiaj z falami elektromagnetycznymi mamy do czynienia na każdym kroku. Źródłem fali elektromagnetycznej jest często szybkozmienny prąd w prostoliniowym przewodniku, zwanym anteną. Wokół anteny powstaje zmienne pole elektromagnetyczne a jego zmiany przemieszczają się we wszystkich kierunkach (rys. 54). Rys. 54. Pole elektromagnetyczne wokół anteny. Kiedy słuchasz albo oglądasz program w telewizji przypomnij sobie, że to właśnie antena stacji nadawczej wysyła fale elektromagnetyczne o określonej częstotliwości. W Twoim odbiorniku też jest obwód drgający i aby słuchać czy oglądać ulubioną stację musisz odpowiednio dostroić odbiornik musisz doprowadzić do rezonansu elektromagnetycznego np. pokręcając gałką potencjometru radia.

9 10.4. Przegląd fal elektromagnetycznych. Klasyfikację fal elektromagnetycznych według ich długości w próżni lub częstotliwości nazywamy widmem fal elektromagnetycznych (rys. 55). Światło widzialne mające dla nas najistotniejsze znaczenie zawiera niewielki zakres długości fal w całym zakresie widma. Długość fal świetlnych zawarta jest między 0,4 μm (fiolet o najmniejszej długości fali) i 0,7 μm (czerwień, o największej długości fali). Mniejsze od światła widzialnego długości fal mają: promieniowanie nadfioletowe (0,4 μm 10 nm). Promieniowanie to wytwarzane jest np. w lampach kwarcowych. Jest ono także składnikiem promieniowania słonecznego i powoduje między innymi opalanie się. Można je rejestrować np. za pomocą kliszy fotograficznej. promieniowanie rentgenowskie (10 nm 0,001 nm) promieniowanie to znane jest najbardziej z jego zastosowania w medycynie do tzw. prześwietleń. Wytwarzane jest za pomocą lamp rentgenowskich. Duże dawki tego promieniowania są szkodliwe dla organizmów żywych. promieniowanie gamma (0,1 nm...?) Jest to bardzo groźne, wręcz zabójcze dla organizmów żywych promieniowanie pochodzące z przemian zachodzących w jądrach atomowych. Promieniowanie gamma wchodzi w skład promieniowania kosmicznego. Po stronie fal dłuższych mamy: promieniowanie podczerwone (0,7 μm 1 mm). Wysyłają je ciała stałe ogrzane do temperatury niższej od 500 C. Promieniowanie to jest wykorzystywane np. w pilotach telewizyjnych. mikrofale (1 mm 1 m). Promieniowanie to stosuje się w niektórych zabiegach leczniczych, w radarze, kuchenkach mikrofalowych. Fale ultrakrótkie (1 m 10 m). W skrócie fale te nazywane są UKF i stosuje się je w telewizji i radiofonii.

10 Fale radiowe (10 m 2000 m). Promieniowanie to wykorzystywane jest w działaniu radia. Tradycyjnie dzielimy je na fale krótkie (10 75 m), średnie ( m) i długie ( m). Fale elektromagnetyczne o długości fali większej od 2000 m nie mają swojej nazwy ani specjalnego zastosowania.

11 Rys. 55. Widmo promieniowania elektromagnetycznego. Pytania i zadania

12 1. Czy dwa obwody drgające, mające różną pojemność mogą mieć jednakową częstotliwość drgań własnych? 2. Jak zmieni się okres drgań własnych obwodu drgającego, jeżeli do solenoidu znajdującego się w tym obwodzie wsuniemy rdzeń z miękkiej stali? 3. Jak zmieni się częstotliwość obwodu drgającego, jeżeli próżniowy kondensator wypełnimy dielektrykiem o stałej dielektrycznej ε r = 4? 4. Obwód drgający zawiera solenoid, którego indukcyjność wynosi L = 2 H. Jaki kondensator trzeba włączyć do tego obwodu, aby jego okres drgań wynosił 0,02 s? 5. Częstotliwość drgań własnych pewnego obwodu drgającego jest równa f = 100 Hz. Oblicz indukcyjność zwojnicy wiedząc, że pojemność kondensatora wynosi C = F. 6. Jaki warunek rezonansu elektromagnetycznego pomiędzy dwoma obwodami elektrycznymi? 7. Obwód drgający składa się ze zwojnicy o współczynniku o indukcji własnej L 1 = 10-3 H i kondensatora o zmiennej pojemności. Jak musi być pojemność tego kondensatora, aby obwód był w rezonansie z obwodem składającym się ze zwojnicy o L 2 = H i kondensatora o pojemności C2 = 1 μf? 8. Obwód drgający o indukcyjności L 1 = 0,1 mh znajduje się w rezonansie przy częstotliwości f 1 = 5000 khz. Jaka powinna być indukcyjność L 2 obwodu, aby rezonans wystąpił przy częstotliwości f 2 = 1000 Hz? 9. Czy falom elektromagnetycznym do rozchodzenia się w przestrzeni potrzebny jest ośrodek materialny? 10. Jaką falą jest fala elektromagnetyczna: poprzeczną czy podłużną? 11. Czy fala elektromagnetyczna ulega zjawisku polaryzacji? Uzasadnij odpowiedź. 12. Z jaką prędkością rozchodzi się fala elektromagnetyczna w próżni? 13. Dlaczego obwód drgający pozostawiony samemu sobie traci energię (amplituda drgań zmniejsza się)? 14. Jak przekazywana jest energia między elektrycznymi obwodami drgającymi w czasie rezonansu? 15. Jakie zjawisko fizyczne wykorzystujesz szukając ulubionej stacji radiowej? 16. Do jakiego rodzaju fal zaliczamy falę o częstotliwości f = Hz? 17. Do jakiego rodzaju fal zaliczamy falę o długości λ = 1000 m. 18. Który rodzaj promieniowania ma większą częstotliwość niż światło widzialne: nadfiolet, podczerwień, promieniowanie rentgenowskie czy mikrofale? 19. Wymień rodzaje fal elektromagnetycznych, które są niebezpieczne dla organizmów żywych.

13 1. Oblicz wychylenie y punktu z położenia równowagi w chwili t = T/6, jeżeli punkt ten znajduje się w odległości x = 1/12 l od źródła drgań o amplitudzie A = 5 cm. 2. Oblicz masę ciała wykonującego drgania harmoniczne o amplitudzie A =0,1 m i częstotliwości f = 2 Hz, jeżeli całkowita energia ciała jest równa J. 3. Jak wpłynie na wskazanie zegara wahadłowego fakt przeniesienia go z powierzchni Ziemi na wysokość h = R nad jej powierzchnię (R promień Ziemi)? Wytłumacz zjawisko. 4. Stoisz w odległości 0,5 km od ściany szklanej. Czy będziesz słyszał powtórzenie przez echo trzysylabowego wyrazu, przyjmując, że czas potrzebny do jego wymówienia wynosi 2,5 s? 5. Na jaką długość6. fali nastawiony jest radioodbiornik, jeżeli obwód anteny składa się z cewki o indukcji L = 1,5 mh i kondensatora o pojemności C = 450 pf? Praca kontrolna Nr Oblicz amplitudę drgań harmonicznych ciała, jeżeli jego całkowita energia jest równa 0,4 J, a działająca na nie siła przy wychyleniu do połowy amplitudy wynosi 2 N. 2. Jak wpłynie na wskazanie zegara wahadłowego przeniesienie go z powierzchni Ziemi na Księżyc? Wytłumacz zjawisko. 3. Okres drgań swobodnych statku wynosi 10 s, a długość fali na morzu może dochodzić do 60 m. Przy jakiej prędkości fali możliwy jest rezonans wahań statku z falą?

14 4. Średnie natężenie dźwięku w odległości r 1 = 3 m od głośnika wynosi I 1 =10-6 W/m 2. Oblicz średnie natężenie dźwięku w odległości r 2 = 10 m od głośnika. 5. Elektryczny obwód drgający składa się z kondensatora o pojemności C = 0,5 m F i cewki o indukcyjności L = 5 mh. Po jakim czasie od momentu połączenia kondensatora z cewką energia pola elektrycznego będzie równa energii pola magnetycznego?

Widmo fal elektromagnetycznych

Widmo fal elektromagnetycznych Czym są fale elektromagnetyczne? Widmo fal elektromagnetycznych dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe pojęcia związane z falami - przypomnienie pole falowe część przestrzeni objęta w danej chwili falą

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2

29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2 Włodzimierz Wolczyński 29 PRĄD PRZEMIENNY. CZĘŚĆ 2 Opory bierne Indukcyjny L - indukcyjność = Szeregowy obwód RLC Pojemnościowy C pojemność = = ( + ) = = = = Z X L Impedancja (zawada) = + ( ) φ R X C =

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne w dielektrykach

Fale elektromagnetyczne w dielektrykach Fale elektromagnetyczne w dielektrykach Ryszard J. Barczyński, 2016 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Krótka historia odkrycia

Bardziej szczegółowo

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych.

5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. 5. Fale mechaniczne 5.1. Powstawanie i rozchodzenie się fal mechanicznych. Ruch falowy jest zjawiskiem bardzo rozpowszechnionym w przyrodzie. Spotkałeś się z pewnością w życiu codziennym z takimi pojęciami

Bardziej szczegółowo

Wykład Drgania elektromagnetyczne Wstęp Przypomnienie: masa M na sprężynie, bez oporów. Równanie ruchu

Wykład Drgania elektromagnetyczne Wstęp Przypomnienie: masa M na sprężynie, bez oporów. Równanie ruchu Wykład 7 7. Drgania elektromagnetyczne Wstęp Przypomnienie: masa M na sprężynie, bez oporów. Równanie ruchu M d x kx Rozwiązania x = Acost v = dx/ =-Asint a = d x/ = A cost przy warunku = (k/m) 1/. Obwód

Bardziej szczegółowo

Drgania w obwodzie LC. Autorzy: Zbigniew Kąkol Kamil Kutorasiński

Drgania w obwodzie LC. Autorzy: Zbigniew Kąkol Kamil Kutorasiński Drgania w obwodzie L Autorzy: Zbigniew Kąkol Kamil Kutorasiński 016 Drgania w obwodzie L Autorzy: Zbigniew Kąkol, Kamil Kutorasiński Rozpatrzmy obwód złożony z szeregowo połączonych indukcyjności L (cewki)

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne

Fale elektromagnetyczne Fale elektromagnetyczne Ryszard J. Barczyński, 2017 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Krótka historia odkrycia fali elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM. Temat lekcji: Co wiemy o drganiach i falach mechanicznych powtórzenie wiadomości.

SCENARIUSZ LEKCJI Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM. Temat lekcji: Co wiemy o drganiach i falach mechanicznych powtórzenie wiadomości. SCENARIUSZ LEKCJI Z FIZYKI DLA KLASY III GIMNAZJUM Temat lekcji: Co wiemy o drganiach i falach mechanicznych powtórzenie wiadomości. Prowadzący: mgr Iwona Rucińska nauczyciel fizyki, INFORMACJE OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

RÓWNANIA MAXWELLA. Czy pole magnetyczne może stać się źródłem pola elektrycznego? Czy pole elektryczne może stać się źródłem pola magnetycznego?

RÓWNANIA MAXWELLA. Czy pole magnetyczne może stać się źródłem pola elektrycznego? Czy pole elektryczne może stać się źródłem pola magnetycznego? RÓWNANIA MAXWELLA Czy pole magnetyczne może stać się źródłem pola elektrycznego? Czy pole elektryczne może stać się źródłem pola magnetycznego? Wykład 3 lato 2012 1 Doświadczenia Wykład 3 lato 2012 2 1

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z klasy II. Elektromagnetyzm pole magnetyczne prądu elektrycznego

Powtórzenie wiadomości z klasy II. Elektromagnetyzm pole magnetyczne prądu elektrycznego Powtórzenie wiadomości z klasy II Elektromagnetyzm pole magnetyczne prądu elektrycznego Doświadczenie Oersteda (1820) 1.Jeśli przez przewodnik płynie prąd, to wokół tego przewodnika powstaje pole magnetyczne.

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Drgania i fale zadania. Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3

Drgania i fale zadania. Zadanie 1. Zadanie 2. Zadanie 3 Zadanie 1 Zadanie 2 Zadanie 3 Zadanie 4 Zapisz, w którym punkcie wahadło ma największą energię kinetyczną, a w którym największą energię potencjalną? A B C Zadanie 5 Zadanie 6 Okres drgań pewnego wahadła

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data ID Testu: 245YAC9 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Jednostka częstotliwości jest: A. Hz B. m C. m s D. s 2. Okres drgań jest to A. amplituda drgania. B. czas jednego pełnego drgania. C. częstotliwość,

Bardziej szczegółowo

1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom?

1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom? 1. Po upływie jakiego czasu ciało drgające ruchem harmonicznym o okresie T = 8 s przebędzie drogę równą: a) całej amplitudzie b) czterem amplitudom? 2. Ciało wykonujące drgania harmoniczne o amplitudzie

Bardziej szczegółowo

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m.

Zad. 2 Jaka jest częstotliwość drgań fali elektromagnetycznej o długości λ = 300 m. Segment B.XIV Prądy zmienne Przygotowała: dr Anna Zawadzka Zad. 1 Obwód drgający składa się z pojemności C = 4 nf oraz samoindukcji L = 90 µh. Jaki jest okres, częstotliwość, częstość kątowa drgań oraz

Bardziej szczegółowo

Dźwięk. Cechy dźwięku, natura światła

Dźwięk. Cechy dźwięku, natura światła Dźwięk. Cechy dźwięku, natura światła Fale dźwiękowe (akustyczne) - podłużne fale mechaniczne rozchodzące się w ciałach stałych, cieczach i gazach. Zakres słyszalnej częstotliwości f: 20 Hz < f < 20 000

Bardziej szczegółowo

Fizyka współczesna. Zmienne pole magnetyczne a prąd. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Powstawanie prądu w wyniku zmian pola magnetycznego

Fizyka współczesna. Zmienne pole magnetyczne a prąd. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Powstawanie prądu w wyniku zmian pola magnetycznego Zmienne pole magnetyczne a prąd Zjawisko indukcji elektromagnetycznej Powstawanie prądu w wyniku zmian pola magnetycznego Zmienne pole magnetyczne a prąd Wnioski (które wyciągnęlibyśmy, wykonując doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 7

Podstawy fizyki wykład 7 Podstawy fizyki wykład 7 Dr Piotr Sitarek Katedra Fizyki Doświadczalnej, W11, PWr Drgania Drgania i fale Drgania harmoniczne Siła sprężysta Energia drgań Składanie drgań Drgania tłumione i wymuszone Fale

Bardziej szczegółowo

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I

I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I I N S T Y T U T F I Z Y K I U N I W E R S Y T E T U G D AŃSKIEGO I N S T Y T U T K S Z T A Ł C E N I A N A U C Z Y C I E L I C ZĘŚĆ I I I Podręcznik dla nauczycieli klas III liceum ogólnokształcącego i

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA II. 4. Indukcja elektromagnetyczna. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA II. 4. Indukcja elektromagnetyczna.  Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA II 4. Indukcja elektromagnetyczna Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/ PRAWO INDUKCJI FARADAYA SYMETRIA W FIZYCE

Bardziej szczegółowo

Drgania i fale sprężyste. 1/24

Drgania i fale sprężyste. 1/24 Drgania i fale sprężyste. 1/24 Ruch drgający Każdy z tych ruchów: - Zachodzi tam i z powrotem po tym samym torze. - Powtarza się w równych odstępach czasu. 2/24 Ruch drgający W rzeczywistości: - Jest coraz

Bardziej szczegółowo

Rozważania rozpoczniemy od fal elektromagnetycznych w próżni. Dla próżni równania Maxwella w tzw. postaci różniczkowej są następujące:

Rozważania rozpoczniemy od fal elektromagnetycznych w próżni. Dla próżni równania Maxwella w tzw. postaci różniczkowej są następujące: Rozważania rozpoczniemy od fal elektromagnetycznych w próżni Dla próżni równania Maxwella w tzw postaci różniczkowej są następujące:, gdzie E oznacza pole elektryczne, B indukcję pola magnetycznego a i

Bardziej szczegółowo

LIGA klasa 2 - styczeń 2017

LIGA klasa 2 - styczeń 2017 LIGA klasa 2 - styczeń 2017 MAŁGORZATA IECUCH IMIĘ I NAZWISKO: KLASA: GRUA A 1. Oceń prawdziwość każdego zdania. Zaznacz, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub, jeśli jest A. Głośność dźwięku jest zależna od

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI Ogólne kryteria oceniania z fizyki: 1) stopień celujący otrzymuje uczeń, który: - w wysokim stopniu opanował wiedzę i umiejętności z fizyki określone programem nauczania,

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM. PRĄD PRZEMIENNY

MAGNETYZM. PRĄD PRZEMIENNY Włodzimierz Wolczyński 47 POWTÓRKA 9 MAGNETYZM. PRĄD PRZEMIENNY Zadanie 1 W dwóch przewodnikach prostoliniowych nieskończenie długich umieszczonych w próżni, oddalonych od siebie o r = cm, płynie prąd.

Bardziej szczegółowo

Na wykresie przedstawiono zależność drogi od czasu trwania ruchu dla ciał A i B.

Na wykresie przedstawiono zależność drogi od czasu trwania ruchu dla ciał A i B. Imię i nazwisko Pytanie 1/ Na wykresie przedstawiono zależność drogi od czasu trwania ruchu dla ciał A i Wskaż poprawną odpowiedź Które stwierdzenie jest prawdziwe? Prędkości obu ciał są takie same Ciało

Bardziej szczegółowo

Fala jest zaburzeniem, rozchodzącym się w ośrodku, przy czym żadna część ośrodka nie wykonuje zbyt dużego ruchu

Fala jest zaburzeniem, rozchodzącym się w ośrodku, przy czym żadna część ośrodka nie wykonuje zbyt dużego ruchu Ruch falowy Fala jest zaburzeniem, rozchodzącym się w ośrodku, przy czym żadna część ośrodka nie wykonuje zbyt dużego ruchu Fala rozchodzi się w przestrzeni niosąc ze sobą energię, ale niekoniecznie musi

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice

Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice V Edycja Od Einsteina Do... Temat XI Podaj własne opracowanie dowolnego tematu technicznego. Fale elektromagnetyczne w medycynie i technice Prace wykonały : -Marcelina Grąbkowska -Marcelina Misiak -Edyta

Bardziej szczegółowo

PRÓBNA MATURA z WSIP dla klas 3 LO i 4 TECHNIKUM

PRÓBNA MATURA z WSIP dla klas 3 LO i 4 TECHNIKUM PRÓBNA MATURA z WSIP dla klas 3 LO i 4 TECHNIKUM MARZEC 2018 Analiza wyników próbnego egzaminu maturalnego Poziom rozszerzony FIZYKA Arkusz próbnego egzaminu maturalnego składał się z 12 zadań. Zadania

Bardziej szczegółowo

FIZYKA 2. Janusz Andrzejewski

FIZYKA 2. Janusz Andrzejewski FIZYKA wykład 7 Janusz Andrzejewski Niedoceniany geniusz Nikola Tesla Nikola Tesla wynalazł (lub znakomicie ulepszył) większość urządzeń, które spowodowały to, że prąd zmienny wyparł z naszych domów prąd

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa...

Imię i nazwisko ucznia Data... Klasa... Przygotowano za pomocą programu Ciekawa fizyka. Bank zadań Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2011 strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Ruch drgający i falowy

Ruch drgający i falowy Ruch drgający i falowy 1. Ruch harmoniczny 1.1. Pojęcie ruchu harmonicznego Jednym z najbardziej rozpowszechnionych ruchów w mechanice jest ruch ciała drgającego. Przykładem takiego ruchu może być ruch

Bardziej szczegółowo

Indukcja elektromagnetyczna. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Indukcja elektromagnetyczna. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Indukcja elektromagnetyczna Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strumień indukcji magnetycznej Analogicznie do strumienia pola elektrycznego można

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania oceny wyższej niż przewidywana ocena końcowa.

Warunki uzyskania oceny wyższej niż przewidywana ocena końcowa. NAUCZYCIEL FIZYKI mgr Beata Wasiak KARTY INFORMACYJNE Z FIZYKI DLA POSZCZEGÓLNYCH KLAS GIMNAZJUM KLASA I semestr I DZIAŁ I: KINEMATYKA 1. Pomiary w fizyce. Umiejętność dokonywania pomiarów: długości, masy,

Bardziej szczegółowo

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego - - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura

pobrano z serwisu Fizyka Dla Każdego -  - zadania z fizyki, wzory fizyczne, fizyka matura 11. Ruch drgający i fale mechaniczne zadania z arkusza I 11.6 11.1 11.7 11.8 11.9 11.2 11.10 11.3 11.4 11.11 11.12 11.5 11. Ruch drgający i fale mechaniczne - 1 - 11.13 11.22 11.14 11.15 11.16 11.17 11.23

Bardziej szczegółowo

AKUSTYKA. Matura 2007

AKUSTYKA. Matura 2007 Matura 007 AKUSTYKA Zadanie 3. Wózek (1 pkt) Wózek z nadajnikiem fal ultradźwiękowych, spoczywający w chwili t = 0, zaczyna oddalać się od nieruchomego odbiornika ruchem jednostajnie przyspieszonym. odbiornik

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy (propozycja)

Plan wynikowy (propozycja) Plan wynikowy (propozycja) Wymagania Temat lekcji ele operacyjne - uczeń: Kategoria celów podstawowe ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające 1 2 3 4 5 6 7 Rozdział I. Elektrostatyka

Bardziej szczegółowo

W tym module rozpoczniemy poznawanie właściwości fal powstających w ośrodkach sprężystych (takich jak fale dźwiękowe),

W tym module rozpoczniemy poznawanie właściwości fal powstających w ośrodkach sprężystych (takich jak fale dźwiękowe), Fale mechaniczne Autorzy: Zbigniew Kąkol, Bartek Wiendlocha Ruch falowy jest bardzo rozpowszechniony w przyrodzie. Na co dzień doświadczamy obecności fal dźwiękowych i fal świetlnych. Powszechnie też wykorzystujemy

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego.

Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Fale elektromagnetyczne to zaburzenia pola elektrycznego i magnetycznego. Zmienne pole magnetyczne wytwarza zmienne pole elektryczne i odwrotnie zmienne pole elektryczne jest źródłem zmiennego pola magnetycznego

Bardziej szczegółowo

ELEKTROSTATYKA. Ze względu na właściwości elektryczne ciała dzielimy na przewodniki, izolatory i półprzewodniki.

ELEKTROSTATYKA. Ze względu na właściwości elektryczne ciała dzielimy na przewodniki, izolatory i półprzewodniki. ELEKTROSTATYKA Ładunkiem elektrycznym nazywamy porcję elektryczności. Ładunkiem elementarnym e nazywamy najmniejszą wartość ładunku zaobserwowaną w przyrodzie. Jego wartość jest równa wartości ładunku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Wykład 9: Fale cz. 1. dr inż. Zbigniew Szklarski

Wykład 9: Fale cz. 1. dr inż. Zbigniew Szklarski Wykład 9: Fale cz. 1 dr inż. Zbigniew Szklarski szkla@agh.edu.pl http://layer.uci.agh.edu.pl/z.szklarski/ Klasyfikacja fal fale mechaniczne zaburzenie przemieszczające się w ośrodku sprężystym, fale elektromagnetyczne

Bardziej szczegółowo

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne.

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. DUALIZM ŚWIATŁA fala interferencja, dyfrakcja, polaryzacja,... kwant, foton promieniowanie ciała doskonale

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe ocenianie z fizyki klasa III Kursywą oznaczono treści dodatkowe.

Przedmiotowe ocenianie z fizyki klasa III Kursywą oznaczono treści dodatkowe. Przedmiotowe ocenianie z fizyki klasa III Kursywą oznaczono treści dodatkowe. Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania (propozycja)

Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Przedmiotowy system oceniania (propozycja) Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra 1 2 3 4 wymienia

Bardziej szczegółowo

39 DUALIZM KORPUSKULARNO FALOWY.

39 DUALIZM KORPUSKULARNO FALOWY. Włodzimierz Wolczyński 39 DUALIZM KORPUSKULARNO FALOWY. ZJAWISKO FOTOELEKTRYCZNE. FALE DE BROGILE Fale radiowe Fale radiowe ultrakrótkie Mikrofale Podczerwień IR Światło Ultrafiolet UV Promienie X (Rentgena)

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

U=U 0 sin t. Wykresy zależności I(t) i U(t) dla prądu przemiennego, płynącego w obwodzie zawierającym tylko opór R.

U=U 0 sin t. Wykresy zależności I(t) i U(t) dla prądu przemiennego, płynącego w obwodzie zawierającym tylko opór R. O B W O D Y P R Ą D U P R Z E M I E N N E G O Wykresy zależności I(t) i U(t) dla prądu przemiennego, płynącego w obwodzie zawierającym tylko opór R. I=I 0 sin t U=U 0 sin t Zwojnica w obwodzie prądu przemiennego.

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLAS II-III GM ROK SZKOLNY 2017/2018. Klasa II

SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLAS II-III GM ROK SZKOLNY 2017/2018. Klasa II SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI DLA KLAS II-III GM ROK SZKOLNY 2017/2018 Klasa II Nazwa działu Siły w przyrodzie dopuszczającą Wie że bezwładność ciała to cecha która wiąże się z jego masą Rozpoznaje

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Wykład 14: Indukcja cz.2.

Wykład 14: Indukcja cz.2. Wykład 14: Indukcja cz.. Dr inż. Zbigniew Szklarski Katedra Elektroniki, paw. -1, pok.31 szkla@agh.edu.pl http://layer.uci.agh.edu.pl/z.szklarski/ 10.05.017 Wydział Informatyki, Elektroniki i 1 Przykład

Bardziej szczegółowo

Konkurs fizyczny szkoła podstawowa. 2018/2019. Etap wojewódzki

Konkurs fizyczny szkoła podstawowa. 2018/2019. Etap wojewódzki UWAGA: W zadaniach o numerach od 1 do 4 spośród podanych propozycji odpowiedzi wybierz i zaznacz tą, która stanowi prawidłowe zakończenie ostatniego zdania w zadaniu. Zadanie 1. (0 1pkt.) Podczas zbliżania

Bardziej szczegółowo

2 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J

2 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J 2 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J P R A C O W N I A P O D S T A W E L E K T R O T E C H N I K I I E L E K T R O N I K I Ćw. 2. Łączenie i pomiar pojemności i indukcyjności Wprowadzenie Pojemność

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 2 6. Indukcja magnetyczna

Podstawy fizyki sezon 2 6. Indukcja magnetyczna Podstawy fizyki sezon 2 6. Indukcja magnetyczna Agnieszka Obłąkowska-Mucha AGH, WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Dotychczas

Bardziej szczegółowo

1. Jeśli częstotliwość drgań ciała wynosi 10 Hz, to jego okres jest równy: 20 s, 10 s, 5 s, 0,1 s.

1. Jeśli częstotliwość drgań ciała wynosi 10 Hz, to jego okres jest równy: 20 s, 10 s, 5 s, 0,1 s. 1. Jeśli częstotliwość drgań ciała wynosi 10 Hz, to jego okres jest równy: 20 s, 10 s, 5 s, 0,1 s. 2. Dwie kulki, zawieszone na niciach o jednakowej długości, wychylono o niewielkie kąty tak, jak pokazuje

Bardziej szczegółowo

LXI MIĘDZYSZKOLNY TURNIEJ FIZYCZNY. dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych województwa zachodniopomorskiego w roku szkolnym 2018/2019 TEST

LXI MIĘDZYSZKOLNY TURNIEJ FIZYCZNY. dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych województwa zachodniopomorskiego w roku szkolnym 2018/2019 TEST LXI MIĘDZYSZKOLNY TURNIEJ FIZYCZNY dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych województwa zachodniopomorskiego w roku szkolnym 08/09 TEST (Czas rozwiązywania 60 minut). Ciało rzucone poziomo z prędkością o wartości

Bardziej szczegółowo

) I = dq. Obwody RC. I II prawo Kirchhoffa: t = RC (stała czasowa) IR V C. ! E d! l = 0 IR +V C. R dq dt + Q C V 0 = 0. C 1 e dt = V 0.

) I = dq. Obwody RC. I II prawo Kirchhoffa: t = RC (stała czasowa) IR V C. ! E d! l = 0 IR +V C. R dq dt + Q C V 0 = 0. C 1 e dt = V 0. Obwody RC t = 0, V C = 0 V 0 IR 0 V C C I II prawo Kirchhoffa: " po całym obwodzie zamkniętym E d l = 0 IR +V C V 0 = 0 R dq dt + Q C V 0 = 0 V 0 R t = RC (stała czasowa) Czas, po którym prąd spadnie do

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3

Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania edukacyjne fizyka kl. 3 Wymagania na poszczególne oceny konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra Rozdział 1. Elektrostatyka wymienia dwa rodzaje

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału dla klasy 8 szkoły podstawowej (2 godz. w cyklu nauczania) 2 I. Wymagania przekrojowe.

Rozkład materiału dla klasy 8 szkoły podstawowej (2 godz. w cyklu nauczania) 2 I. Wymagania przekrojowe. Rozkład materiału dla klasy 8 szkoły podstawowej (2 godz. w cyklu nauczania) Temat Proponowa na liczba godzin Elektrostatyka 8 Wymagania szczegółowe, przekrojowe i doświadczalne z podstawy programowej

Bardziej szczegółowo

Optyka. Wykład V Krzysztof Golec-Biernat. Fale elektromagnetyczne. Uniwersytet Rzeszowski, 8 listopada 2017

Optyka. Wykład V Krzysztof Golec-Biernat. Fale elektromagnetyczne. Uniwersytet Rzeszowski, 8 listopada 2017 Optyka Wykład V Krzysztof Golec-Biernat Fale elektromagnetyczne Uniwersytet Rzeszowski, 8 listopada 2017 Wykład V Krzysztof Golec-Biernat Optyka 1 / 17 Plan Swobodne równania Maxwella Fale elektromagnetyczne

Bardziej szczegółowo

Indukcyjność. Autorzy: Zbigniew Kąkol Kamil Kutorasiński

Indukcyjność. Autorzy: Zbigniew Kąkol Kamil Kutorasiński Indukcyjność Autorzy: Zbigniew Kąkol Kamil Kutorasiński 2019 Indukcyjność Autorzy: Zbigniew Kąkol, Kamil Kutorasiński Powszechnie stosowanym urządzeniem, w którym wykorzystano zjawisko indukcji elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej

Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej Wprowadzenie Światło widzialne jest to promieniowanie elektromagnetyczne (zaburzenie poła elektromagnetycznego rozchodzące

Bardziej szczegółowo

autor: Włodzimierz Wolczyński rozwiązywał (a)... ARKUSIK 27 MAGNETYZM I ELEKTROMAGNETYZM. CZĘŚĆ 2

autor: Włodzimierz Wolczyński rozwiązywał (a)... ARKUSIK 27 MAGNETYZM I ELEKTROMAGNETYZM. CZĘŚĆ 2 autor: Włodzimierz Wolczyński rozwiązywał (a)... ARKUSIK 27 MAGNETYZM I ELEKTROMAGNETYZM. CZĘŚĆ 2 Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod treścią zadania TEST JEDNOKROTNEGO WYBORU

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki. 3 / David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. wyd. 2-1 dodr. Warszawa, Spis treści

Podstawy fizyki. 3 / David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. wyd. 2-1 dodr. Warszawa, Spis treści Podstawy fizyki. 3 / David Halliday, Robert Resnick, Jearl Walker. wyd. 2-1 dodr. Warszawa, 2016 Spis treści Od Wydawcy do drugiego wydania polskiego Przedmowa Podziękowania XI XIII XXI 21. Prawo Coulomba

Bardziej szczegółowo

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK

Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK Radioodbiornik i odbiornik telewizyjny RADIOODBIORNIK ODKRYWCA FAL RADIOWYCH Fale radiowe zostały doświadczalnie odkryte przez HEINRICHA HERTZA. Zalicza się do nich: fale radiowe krótkie, średnie i długie,

Bardziej szczegółowo

- Strumień mocy, który wpływa do obszaru ograniczonego powierzchnią A ( z minusem wpływa z plusem wypływa)

- Strumień mocy, który wpływa do obszaru ograniczonego powierzchnią A ( z minusem wpływa z plusem wypływa) 37. Straty na histerezę. Sens fizyczny. Energia dostarczona do cewki ferromagnetykiem jest znacznie większa od energii otrzymanej. Energia ta jest tworzona w ferromagnetyku opisanym pętlą histerezy, stąd

Bardziej szczegółowo

Fala elektromagnetyczna o określonej częstotliwości ma inną długość fali w ośrodku niż w próżni. Jako przykłady policzmy:

Fala elektromagnetyczna o określonej częstotliwości ma inną długość fali w ośrodku niż w próżni. Jako przykłady policzmy: Rozważania rozpoczniemy od ośrodków jednorodnych. W takich ośrodkach zależność między indukcją pola elektrycznego a natężeniem pola oraz między indukcją pola magnetycznego a natężeniem pola opisana jest

Bardziej szczegółowo

Zajęcia pozalekcyjne z fizyki

Zajęcia pozalekcyjne z fizyki 189 - Fizyka - zajęcia wyrównawcze. Jesteś zalogowany(a) jako Recenzent (Wyloguj) Kreatywna szkoła ZP_189 Osoby Uczestnicy Certificates Fora dyskusyjne Głosowania Quizy Zadania Szukaj w forum Zaawansowane

Bardziej szczegółowo

FIZYKA KLASA III GIMNAZJUM

FIZYKA KLASA III GIMNAZJUM 2016-09-01 FIZYKA KLASA III GIMNAZJUM SZKOŁY BENEDYKTA Treści nauczania Tom III podręcznika Tom trzeci obejmuje następujące punkty podstawy programowej: 5. Magnetyzm 6. Ruch drgający i fale 7. Fale elektromagnetyczne

Bardziej szczegółowo

Pole elektrostatyczne

Pole elektrostatyczne Termodynamika 1. Układ termodynamiczny 5 2. Proces termodynamiczny 5 3. Bilans cieplny 5 4. Pierwsza zasada termodynamiki 7 4.1 Pierwsza zasada termodynamiki w postaci różniczkowej 7 5. Praca w procesie

Bardziej szczegółowo

Dr Piotr Sitarek. Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska

Dr Piotr Sitarek. Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Podstawy fizyki Wykład 11 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska D. Halliday, R. Resnick, J.Walker: Podstawy Fizyki, tom 3, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 2003. K.Sierański, K.Jezierski,

Bardziej szczegółowo

Fal podłużna. Polaryzacja fali podłużnej

Fal podłużna. Polaryzacja fali podłużnej Fala dźwiękowa Podział fal Fala oznacza energię wypełniającą pewien obszar w przestrzeni. Wyróżniamy trzy główne rodzaje fal: Mechaniczne najbardziej znane, typowe przykłady to fale na wodzie czy fale

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora

Badanie transformatora Ćwiczenie 14 Badanie transformatora 14.1. Zasada ćwiczenia Transformator składa się z dwóch uzwojeń, umieszczonych na wspólnym metalowym rdzeniu. Do jednego uzwojenia (pierwotnego) przykłada się zmienne

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 2 6. Równania Maxwella

Podstawy fizyki sezon 2 6. Równania Maxwella Podstawy fizyki sezon 2 6. Równania Maxwella Agnieszka Obłąkowska-Mucha AGH, WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Dotychczas pokazaliśmy:

Bardziej szczegółowo

Podstawowe własności elektrostatyczne przewodników: Pole E na zewnątrz przewodnika jest prostopadłe do jego powierzchni

Podstawowe własności elektrostatyczne przewodników: Pole E na zewnątrz przewodnika jest prostopadłe do jego powierzchni KONDENSATORY Podstawowe własności elektrostatyczne przewodników: Natężenie pola wewnątrz przewodnika E = 0 Pole E na zewnątrz przewodnika jest prostopadłe do jego powierzchni Potencjał elektryczny wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Indukcja własna i wzajemna. Prądy wirowe

Indukcja własna i wzajemna. Prądy wirowe Indukcja własna i wzajemna. Prądy wirowe Indukcja własna (samoindukcja) Warunkiem wzbudzenia SEM indukcji w obwodzie jest przenikanie przez ten obwód zmiennego strumienia magnetycznego, przy czym sposób

Bardziej szczegółowo

MGR Prądy zmienne.

MGR Prądy zmienne. MGR 7 7. Prądy zmienne. Powstawanie prądu sinusoidalnego zmiennego. Wielkości charakteryzujące przebiegi sinusoidalne. Analiza obwodów zawierających elementy R, L, C. Prawa Kirchhoffa w obwodach prądu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki dla klasy trzeciej gimnazjum

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki dla klasy trzeciej gimnazjum Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z fizyki dla klasy trzeciej gimnazjum Dział : Zjawiska magnetyczne. podaje nazwy biegunów magnetycznych i opisuje oddziaływania między nimi opisuje sposób posługiwania

Bardziej szczegółowo

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 26 lutego 2010 r. zawody III stopnia (finałowe) Schemat punktowania zadań

KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 26 lutego 2010 r. zawody III stopnia (finałowe) Schemat punktowania zadań Maksymalna liczba punktów 60 90% = 54pkt KONKURS FIZYCZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 26 lutego 200 r. zawody III stopnia (finałowe) Schemat punktowania zadań Uwaga!. Za poprawne rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej)

36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII. POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Włodzimierz Wolczyński 36P POWTÓRKA FIKCYJNY EGZAMIN MATURALNY Z FIZYKI I ASTRONOMII POZIOM PODSTAWOWY (od początku do optyki geometrycznej) Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod

Bardziej szczegółowo

Rozkład nauczania fizyki w klasie II liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 53 im. S. Sempołowskiej

Rozkład nauczania fizyki w klasie II liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 53 im. S. Sempołowskiej Rozkład nauczania fizyki w klasie II liceum ogólnokształcącego w Zespole Szkół nr 53 im. S. Sempołowskiej rok szkolny 204/205 Warszawa, 29 sierpnia 204r. Zespół Przedmiotowy z chemii i fizyki Temat lekcji

Bardziej szczegółowo

Konkurs fizyczny szkoła podstawowa. 2018/2019. Etap rejonowy

Konkurs fizyczny szkoła podstawowa. 2018/2019. Etap rejonowy UWAGA: W zadaniach o numerach od 1 do 8 spośród podanych propozycji odpowiedzi wybierz i zaznacz tą, która stanowi prawidłowe zakończenie ostatniego zdania w zadaniu. Zadanie 1. (0 1pkt.) odczas testów

Bardziej szczegółowo

Drania i fale. Przykład drgań. Drgająca linijka, ciało zawieszone na sprężynie, wahadło matematyczne.

Drania i fale. Przykład drgań. Drgająca linijka, ciało zawieszone na sprężynie, wahadło matematyczne. Drania i fale 1. Drgania W ruchu drgającym ciało wychyla się okresowo w jedną i w drugą stronę od położenia równowagi (cykliczna zmiana). W położeniu równowagi siły działające na ciało równoważą się. Przykład

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. Równania Maxwella

Pole elektromagnetyczne. Równania Maxwella Pole elektromagnetyczne (na podstawie Wikipedii) Pole elektromagnetyczne - pole fizyczne, za pośrednictwem którego następuje wzajemne oddziaływanie obiektów fizycznych o właściwościach elektrycznych i

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 2 7. Układy elektryczne RLC

Podstawy fizyki sezon 2 7. Układy elektryczne RLC Podstawy fizyki sezon 2 7. Układy elektryczne RLC Agnieszka Obłąkowska-Mucha AGH, WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Układ RC

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową.

Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy II gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Szczegółowy rozkład materiału z fizyki dla klasy gimnazjum zgodny z nową podstawą programową. Lekcja organizacyjna. Omówienie programu nauczania i przypomnienie wymagań przedmiotowych Tytuł rozdziału w

Bardziej szczegółowo

II prawo Kirchhoffa Obwód RC Obwód RC Obwód RC

II prawo Kirchhoffa Obwód RC Obwód RC Obwód RC II prawo Kirchhoffa algebraiczna suma zmian potencjału napotykanych przy pełnym obejściu dowolnego oczka jest równa zeru klucz zwarty w punkcie a - ładowanie kondensatora równanie ładowania Fizyka ogólna

Bardziej szczegółowo

Konkurs przedmiotowy z fizyki dla uczniów gimnazjów

Konkurs przedmiotowy z fizyki dla uczniów gimnazjów Pieczęć Konkurs przedmiotowy z fizyki dla uczniów gimnazjów 10 marca 2017 r. zawody III stopnia (finałowe) Witamy Cię na trzecim etapie konkursu i życzymy powodzenia. Maksymalna liczba punktów 60. Czas

Bardziej szczegółowo

Wykład 15: Indukcja. Dr inż. Zbigniew Szklarski. Katedra Elektroniki, paw. C-1, pok

Wykład 15: Indukcja. Dr inż. Zbigniew Szklarski. Katedra Elektroniki, paw. C-1, pok Wykład 15: Indukcja Dr inż. Zbigniew zklarski Katedra Elektroniki, paw. -1, pok.31 szkla@agh.edu.pl http://layer.uci.agh.edu.pl/z.zklarski/ 1 Pole magnetyczne a prąd elektryczny Do tej pory omawiano skutki

Bardziej szczegółowo

1. Na ile kawałków (n) należy podzielić przewodnik o oporze R = 144, aby po ich równoległym połączeniu opór zastępczy wynosił r = 4?

1. Na ile kawałków (n) należy podzielić przewodnik o oporze R = 144, aby po ich równoległym połączeniu opór zastępczy wynosił r = 4? Fizyka Klasa III Liceum Pytania egzaminacyjne 2017 1. Na ile kawałków (n) należy podzielić przewodnik o oporze R = 144, aby po ich równoległym połączeniu opór zastępczy wynosił r = 4? 2. Dwie żarówki przystosowane

Bardziej szczegółowo

mgr Ewa Socha Gimnazjum Miejskie w Darłowie

mgr Ewa Socha Gimnazjum Miejskie w Darłowie mgr Ewa Socha Gimnazjum Miejskie w Darłowie LP. PLAN WYNIKOWY Z FIZYKI DLA II KL. GIMNAZJUM MA ROK SZKOLNY 2003/04 TEMATYKA LEKCJI LICZBA GODZIN 1. Lekcja organizacyjna. 1 2. Opis ruchów prostoliniowych.

Bardziej szczegółowo

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km.

A) 14 km i 14 km. B) 2 km i 14 km. C) 14 km i 2 km. D) 1 km i 3 km. ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Kod pracy Wypełnia Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Wojewódzkiego Konkursu Przedmiotowego z Fizyki Imię i nazwisko ucznia... Szkoła...

Bardziej szczegółowo

Treści nauczania (program rozszerzony)- 25 spotkań po 4 godziny lekcyjne

Treści nauczania (program rozszerzony)- 25 spotkań po 4 godziny lekcyjne (program rozszerzony)- 25 spotkań po 4 godziny lekcyjne 1, 2, 3- Kinematyka 1 Pomiary w fizyce i wzorce pomiarowe 12.1 2 Wstęp do analizy danych pomiarowych 12.6 3 Jak opisać położenie ciała 1.1 4 Opis

Bardziej szczegółowo

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski Indukcja wzajemna Transformator dr inż. Romuald Kędzierski Do czego służy transformator? Jest to urządzenie (zwane też maszyną elektryczną), które wykorzystując zjawisko indukcji elektromagnetycznej pozwala

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI dla uczniów gimnazjów. Schemat punktowania zadań

KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI dla uczniów gimnazjów. Schemat punktowania zadań 1 KONKURS PRZEDMIOTOWY Z FIZYKI dla uczniów gimnazjów 18 stycznia 018 r. zawody II stopnia (rejonowe) Schemat punktowania zadań Maksymalna liczba punktów 60. 85% 51pkt. Uwaga! 1. Za poprawne rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo