INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: SULFONOWANIE ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: SULFONOWANIE ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ ORGANICZNEJ I PETROCHEMII INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: SULFONOWANIE ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Laboratorium z przedmiotu: Wybrane Operacje I Procesy Jednostkowe Kierunek: Technologia chemiczna organiczna Stopień: I Semestr: VII Miejsce ćwiczeń: sala 304, 305 Prowadzący: mgr inż. Dawid Lisicki

2 1. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenie jest zapoznanie się z przemysłowymi metodami sulfonowania związków organicznych na przykładzie otrzymywania kwasu 2,5-dimetylobenzenosulfonowego, p-toluenosulfonianu sodu, kwasu sulfanilowego oraz naftaleno-2-sulfonianu sodu. 2. Zagadnienia do kolokwium: 1) Czym jest reakcja sulfonowania 2) Rodzaje reakcji sulfonowania a) Związków aromatycznych b) Związków alifatycznych 3) Czynniki sulfonujące (wady/zalety) 4) Wpływ warunków na przebieg reakcji sulfonowania 5) Mechanizm reakcji sulfonowania 6) Zastosowanie sulfonianów i siarczków 7) Najważniejsze produkty przemysłowych procesów sulfonowania związków aromatycznych i ich znaczenie a) Sulfonowanie PE b) Sulfonowanie naftalenu c) Sulfonowanie naftolu d) Sulfonowanie antrachinonu e) Sulfonowanie alkilobenzenu f) Sulfonowanie toluenu g) Sulfonowanie aniliny h) Sulfonowanie benzenu 8) Sposoby wymiany ciepła w procesach technologicznych 9) Wpływ na równowagę reakcji sulfonowania związków aromatycznych za pomocą stężonego kwasu siarkowego (VI) 10) Omówić przebieg ćwiczenia

3 3. Cześć eksperymentalna: 1) Synteza kwasu 2,5-dimetylobenzenosulfonowego Reakcję należy prowadzić pod digestorium! W suchej kolbie okrągłodennej o pojemności 250 cm 3 do 6 cm 3 p-ksylenu dodaje się 10 cm 3 stęż. kwasu siarkowego (VI) (odczynnik sulfonujący), mieszając zawartość łagodnie ruchem wirowym. Następnie kolbkę umieszcza się w łaźni wodnej (o temp. 70 C) i ogrzewa ok. 1 h pod chłodnicą zwrotną, ostrożnie mieszając zawartość ruchem wirowym. Reakcja jest zakończona w chwili zniknięcia warstwy p-ksylenu z powierzchni kwasu. Po ochłodzeniu do temperatury pokojowej zawartość kolby przenosi się do zlewki o pojemności 200 cm 3, ostrożnie dodaje 5,0 cm 3 wody, a następnie oziębia w lodzie. Wytrącony krystaliczny osad kwasu 2,5-dimetylosulfonowego odsącza się przez szklany lejek ze spiekiem. Osad w celu oczyszczenia przemywa się małymi porcjami (po 1 cm 3 ) lodowatej wody (duża ilość) na lejku ze spiekiem. Przesącz wylewa się do zlewek nieorganicznych. Temperatura topnienia czystego kwasu 2,5-dimetylosulfonowego wynosi C. Uwagi: 1. p-ksylen jest substancją łatwo palną, szkodliwą i drażniącą, działającą szkodliwie przez drogi oddechowe i w kontakcie ze skórą. 2. Stęż. kwas siarkowy (VI) jest cieczą żrącą, powodującą poważne oparzenia. 3. Kwas sulfanilowy jest substancją drażniącą, działającą na oczy i skórę.

4 2) Synteza p-toluenosulfonianu sodu CH 3 CH 3 CH 3 H 2 SO 4 NaHCO 3 SO 3 H SO 3 Na Reakcję należy prowadzić pod digestorium! Pod digestorium, do dwuszyjnej kolby okrągłodennej o pojemności 200 cm 3 zaopatrzonej w chłodnicę zwrotną i termometr wlewa się 10 cm 3 toluenu i 5,6 cm 3 stęż. kwasu siarkowego (VI) (odczynnik sulfonujący). Kolbę umieszcza się w płaszczu grzejnym. Wstrząsając, zawartość kolby ogrzewa się w temp. ok. 120 C (maksymalnie do 140 C) aż do zaniku warstwy toluenu. Następnie mieszaninę reakcyjną lekko się ochładza i wlewa do ok. 40 cm 3 zimnej wody destylowanej. Otrzymany roztwór sączy się przez szklany lejek Büchnera w celu oddzielenia stałych produktów ubocznych. Do przesączu w zlewce o pojemności 200 cm 3 dodaje się, mieszając szklaną bagietką, małymi porcjami 11,2 g wodorowęglanu sodu (roztwór pieni się). Następnie roztwór ogrzewa się do wrzenia na palniku, wysala (czyli dodaje chlorku sodu w takiej ilości, aby otrzymać roztwór nasycony) i gorący szybko sączy się przez lejek z sączkiem karbowanym. Przesącz chłodzi się w wodzie z lodem. Wytrącony krystaliczny osad odsącza się na lejku Büchnera, natomiast przesącz wylewa się do zlewek nieorganicznych. Otrzymany surowy produkt rozpuszcza się w 40 cm 3 wody w kolbie stożkowej, ogrzewa do wrzenia na palniku i ponownie wysala się chlorkiem sodu, a następnie sączy się na gorąco przez lejek z sączkiem karbowanym. Z ochłodzonego przesączu otrzymujemy uwodnione kryształy p-toluenosulfonianu sodu. Aby otrzymać produkt bezwodny, należy wysuszyć je w suszarce w temp C. (Nie zostawiać osadu do suszenia w słoiku do następnych ćwiczeń nie wysycha). Temperatury topnienia jako kryterium czystości związku nie oznacza się, gdyż jako sól topi się powyżej 300 C. Uwagi: 1.Toluen jest cieczą wysoce łatwo palną, szkodliwą i drażniącą, działającą poprzez skórę i drogi oddechowe. 2.Stęż. kwas siarkowy (VI) jest cieczą żrącą, powodującą poważne oparzenia.

5 3) Synteza kwasu sulfanilowego NH 2 NH 2 H 2 SO 4 SO 3 H Reakcję należy prowadzić pod digestorium! Do suchej dwuszyjnej kolbki okrągłodennej o pojemności 250 cm 3 zaopatrzonej w chłodnicę powietrzną wlewa się 14 cm 3 stęż. H 2 SO 4 (odczynnik sulfonujący), a następnie stopniowo, wstrząsając, 7,0 cm 3 aniliny. Po dodaniu całej ilości aniliny do kolby wkłada się termometr, tak, aby był zanurzony w mieszaninie. Mieszaninę ogrzewa się, wstrząsając zestawem, w elektrycznym płaszczu grzejnym (kolbę należy umieścić nieco nad płaszczem grzewczym zachodzi niebezpieczeństwo zwęglenia mieszaniny) w temp C (nie przekraczać 200 C, może nastąpić zwęglenie produktu) aż rozcieńczona wodą próbka, zadana NaOH, przestanie wydzielać anilinę (wykonanie: 2 krople próbki mieszaniny reakcyjnej mają całkowicie rozpuścić się w 2-3 cm 3 10% roztworu NaOH) (orientacyjny czas ogrzewania około 1,5 godziny). Oziębioną nieco mieszaninę wlewa się, mieszając szklaną bagietką, do 200 cm 3 zimnej destylowanej wody. Wydziela się wtedy kwas sulfanilowy w postaci kryształów. Kryształy odsącza się na lejku Büchnera, przemywa wodą destylowaną. Przesącz wylewa się do zlewek nieorganicznych. Surowy produkt krystalizuje z wody, dodając węgla aktywnego (wskazane użycie kolby okrągłodennej o pojemności 250 cm 3 ). Ług pokrystalizacyjny należy wylać do zlewek nieorganicznych. Temperatura topnienia czystego kwasu sulfanilowego wynosi 280 C (z rozkładem). Uwagi: 1.Anilina jest toksyczną, palną cieczą działającą przez drogi oddechowe i w kontakcie ze skórą. 2.Stęż. kwas siarkowy (VI) jest cieczą żrącą, powodującą poważne oparzenia. 3.Kwas sulfanilowy jest substancją drażniącą, działającą na oczy i skórę.

6 4) Synteza naftaleno-2-sulfonianu sodu H 2 SO 4 SO 3 H SO 3 Na NaHCO 3 Reakcję należy prowadzić pod digestorium! Pod digestorium, w suchej kolbie okrągłodennej dwuszyjnej o pojemności 250 cm3, zaopatrzonej w termometr i chłodnicę zwrotną topi się 7,0 g naftalenu, umieszczając zestaw w płaszczu grzejnym. Stopiony naftalen ogrzewa się do temp. 160 C (niższa temp. Zestala naftalen), przerywa ogrzewanie i wstrząsając, wlewa się małymi porcjami, przez chłodnicę zwrotną, bardzo ostrożnie 6,8 cm 3 stęż. kwasu siarkowego (VI) (odczynnik sulfonujący), uważając, aby temp. nie podniosła się powyżej 170 C. Po dodaniu całej ilości kwasu, wstrząsając zestawem, ogrzewa się całość, utrzymując temp. 160 C jeszcze przez 20 min. Następnie mieszaninę reakcyjną lekko oziębia się i mieszając szklaną bagietką, wlewa się ostrożnie do 60 cm 3 wody destylowanej. Jeżeli reakcja zaszła prawidłowo, to po wlaniu mieszaniny reakcyjnej do wody powinien wytrącić się nierozpuszczalny w wodzie sulfon 2- naftylowy, który należy odsączyć na lejku Büchnera. Następnie do przesączu dodaje się, mieszając szklaną bagietką, małymi porcjami 5,6 g wodorowęglanu sodu (roztwór pieni się). Po ustaniu pienienia całość ogrzewa się do wrzenia na palniku i do wrzącego roztworu dodaje się nasyconego wodnego roztworu 4,6 g chlorku sodu, po czym mieszaninę pozostawia się do krystalizacji. Wytrącone kryształy 2-naftalenosulfonianu sodu odsącza się na lejku Büchnera. Przesącz wylewa się do zlewek nieorganicznych. Surowy produkt krystalizuje z wody z dodatkiem chlorku sodu. Ług pokrystalizacyjny należy wylać do zlewek nieorganicznych. Temperatury topnienia jako kryterium czystości związku nie oznacza się, gdyż jako sól topi się powyżej 300 C. Uwagi: 1.Naftalen jest substancją palną i szkodliwą; szkodliwą również dla środowiska. 2.Stęż. kwas siarkowy (VI) jest cieczą żrącą, powodującą poważne oparzenia.

7 4. Sprawozdanie: 1) Cel ćwiczenia 2) Przebieg ćwiczenia 3) Rysunek aparatury 4) Obliczenia: a) Wyznaczyć wydajność reakcji. b) Oznaczenie liczby kwasowej: AN = 56,105 V KOH C KOH m LK liczba kwasowa [mg KOH /g] C KOH stężenie roztworu KOH [mol/dm 3 ] V KOH objętość roztworu KOH, która zeszła z biurety [cm 3 ] 56,105 masa molowa KOH [g/mol] m masa próbki [g] c) Obliczenie sprawności: η = AN 0 AN AN AN AN 0 d) Uzupełnienie tabeli: Czas Lp. [min] temp [ C] V KOH [cm 3 ] m pr. [g] V KOH [cm 3 ] AN η -ln(1- η) 5) Wnioski e) Przedstawienie wykresu zależności: kτ = ln (1 η) Każda podsekcja przygotowuje swoje sprawozdanie. Termin oddania sprawozdania mija 2 tygodnie po przeprowadzeniu ćwiczenia.

8 5. Warunki zaliczenia: 1) Zadnie ustnego i/lub pisemnego kolokwium 2) Poprawne wykonanie ćwiczenia 3) Przygotowanie sprawozdania w terminie 4) Zapoznanie się z kartami charakterystyki związków wykorzystanych w ramach ćwiczenia 6. Literatura: 1) Peter Wiseman; Zarys Przemysłowej Chemii Organicznej Wydawnictwo Naukowo- Techniczne; Warszawa ) Technologia Chemiczna Organiczna Państwowe Wydawnictwo Naukowe; Warszawa ) Ullmann s Encyclopedia of Industrial Chemistry, VCH Verlagsgesellschaft, ) John McMurry; Chemia Organiczna Wydawnictwo Naukowe PWN; 2007

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 5 Stechiometria reakcji Naftalen Kwas siarkowy stężony 1. H 2 SO 4 2. NaOH/NaCl 160-165 o C, 15 min 2-NAFTALENOSULFONIAN SODU 1 ekwiwalent 2,1 ekwiwalenta SO 3 Na Dane do obliczeń Związek molowa

Bardziej szczegółowo

Chemia Organiczna Syntezy

Chemia Organiczna Syntezy Chemia rganiczna Syntezy Warsztaty dla uczestników Forum Młodych Chemików Gdańsk 2016 Dr hab. Sławomir Makowiec Mgr inż. Ewelina Najada-Mocarska Mgr inż. Anna Zakaszewska Wydział Chemiczny Katedra Chemii

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 31 Stechiometria reakcji Metanol Kwas siarkowy(vi) stężony OH MeOH, H OCH 3 2 SO 4 t. wrz., 3 godz. 1 ekwiwalent 6 ekwiwalentów 0,62 ekwiwalentu 2-METOKSYNAFTALEN Dane do obliczeń Związek molowa

Bardziej szczegółowo

[1 a] Acetanilid LISTA PREPARATÓW. Odczynniki: anilina 15 g lodowaty kwas octowy 15 ml pył cynkowy 0.1 g węgiel aktywny 0.2 g

[1 a] Acetanilid LISTA PREPARATÓW. Odczynniki: anilina 15 g lodowaty kwas octowy 15 ml pył cynkowy 0.1 g węgiel aktywny 0.2 g LISTA PREPARATÓW [1 a] Acetanilid anilina 15 g lodowaty kwas octowy 15 ml pył cynkowy 0.1 g węgiel aktywny 0.2 g W kolbie kulistej o pojemności 100 ml, zaopatrzonej w deflegmator z termometrem, połączony

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Laboratorium: Powstawanie i utylizacja zanieczyszczeń i odpadów Makrokierunek Zarządzanie Środowiskiem INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) 1 I. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 20 KWAS 2JODOBENZOESOWY NH 2 NaNO 2, HCl Woda, < 5 o C, 15 min N 2 Cl KI Woda, < 5 o C, potem 50 o C, 20 min I Stechiometria reakcji Kwas antranilowy Azotyn sodu Kwas solny stężony 1 ekwiwalent

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego.

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z właściwościami chemicznymi

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 1 O H 2 SO 4 COOH + HO t. wrz., 1 godz. O OCTAN IZOAMYLU Stechiometria reakcji Kwas octowy lodowaty Alkohol izoamylowy Kwas siarkowy 1.5 ekwiwalenta 1 ekwiwalentów 0,01 ekwiwalenta Dane do

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 2 ekwiwalenty 2 krople

1 ekwiwalent 2 ekwiwalenty 2 krople PREPARAT NR 5 COOH OH H 2 SO 4 COOH O ASPIRYNA 50-60 o C, 30 min. O Stechiometria reakcji Kwas salicylowy bezwodny Bezwodnik kwasu octowego Kwas siarkowy stęż. 1 ekwiwalent 2 ekwiwalenty 2 krople Dane

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM CHEMII ORGANICZNEJ PROGRAM ĆWICZEŃ

LABORATORIUM CHEMII ORGANICZNEJ PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORIUM CHEMII ORGANICZNEJ Rok studiów: II CC-DI semestr III Liczba godzin: 15 (5 spotkań 3h co 2 tygodnie, zajęcia rozpoczynają się w 3 tygodniu semestru) PROGRAM ĆWICZEŃ Ćwiczenie nr 1 Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 24 BENZOESAN 2-NAFTYLU OH PhCOCl, NaOH H 2 O, t. pok., 2 godz. O O Stechiometria reakcji Chlorek benzoilu NaOH 1 ekwiwalent 1 ekwiwalent 1,05 ekwiwalenta Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol)

Bardziej szczegółowo

TRZYLETNIE STUDIA STACJONARNE I STOPNIA. specjalność CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIOWY NR 1

TRZYLETNIE STUDIA STACJONARNE I STOPNIA. specjalność CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIOWY NR 1 TRZYLETNIE STUDIA STACJONARNE I STOPNIA specjalność CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIOWY NR 1 SYNTEZA JEDNOETAPOWA Nr 1 Synteza kwasu benzoesowego z chlorku benzylu Cl COOH KMnO

Bardziej szczegółowo

TRZYLETNIE STUDIA STACJONARNE I STOPNIA. specjalność CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIOWY NR 2

TRZYLETNIE STUDIA STACJONARNE I STOPNIA. specjalność CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIOWY NR 2 TRZYLETNIE STUDIA STACJONARNE I STOPNIA specjalność CHEMIA ŚRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIOWY NR 2 SYNTEZA JEDNOETAPOWA Nr 1 Synteza kwasu acetylosalicylowego z kwasu salicylowego COOH

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 0,85 ekwiwalentu 1,5 ekwiwalentu

1 ekwiwalent 0,85 ekwiwalentu 1,5 ekwiwalentu PREPARAT NR 26 NH 2 I2, NaHCO 3 NH 2 4-JODOANILINA Woda, 12-15 o C, 30 min I Stechiometria reakcji Jod Wodorowęglan sodu 1 ekwiwalent 0,85 ekwiwalentu 1,5 ekwiwalentu Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol)

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 1 ekwiwalent

1 ekwiwalent 1 ekwiwalent PREPARAT NR 1 1,1 -BINAFTYLO-2,2 -DIOL FeCl 3 *6H 2 O H 2 O, t. wrz. Stechiometria reakcji Chlorek żelaza(iii) sześciowodny 1 ekwiwalent 1 ekwiwalent Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol) Gęstość (g/ml)

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu)

Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Utylizacja i neutralizacja odpadów Międzywydziałowe Studia Ochrony Środowiska INSTRUKCJA DO ĆWICZENIA 24 Recykling surowcowy odpadowego PET (politereftalanu etylenu) Opracowała: dr Elżbieta Megiel 1 I.

Bardziej szczegółowo

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza?

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza? PREPARATYKA NIEORGANICZNA W laboratorium chemicznym jedną z podstawowych czynności jest synteza i analiza. Każda z nich wymaga specyficznych umiejętności, które można przyswoić w trakcie ćwiczeń laboratoryjnych.

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 26 NH 2 I2, NaHCO 3 NH 2 4-JODOANILINA Woda, 12-15 o C, 30 min I Stechiometria reakcji Jod Wodorowęglan sodu 1 ekwiwalent 0,85 ekwiwalentu 1,5 ekwiwalentu Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol)

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) soli Mohra (NH 4 ) 2 Fe(SO 4 ) 2 6H 2 O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2 O, stały (NH 4 ) 2 SO 4, H 2 O dest. Sprzęt laboratoryjny: elektryczna płyta grzewcza,

Bardziej szczegółowo

Synteza eteru allilowo-cykloheksylowego w reakcji alkilowania cykloheksanolu bromkiem allilu w warunkach PTC.

Synteza eteru allilowo-cykloheksylowego w reakcji alkilowania cykloheksanolu bromkiem allilu w warunkach PTC. Synteza eteru allilowo-cykloheksylowego w reakcji alkilowania cykloheksanolu bromkiem allilu w warunkach PTC. OH + Br NaOH aq. Bu 4 NHSO 4 O Zastosowanie produktu: półprodukt w syntezie organicznej, monomer.

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O

Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O Otrzymywanie siarczanu(vi) amonu i żelaza(ii) woda (1/6) soli Mohra (NH4)2Fe(SO4)2 6H2O Odczynniki: stały Fe(SO) 4 7H 2O, stały (NH 4) 2SO 4, H 2O dest. Sprzęt laboratoryjny: zlewki (50, 100 cm 3 ), cylinder

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 1 ekwiwalent

1 ekwiwalent 1 ekwiwalent PREPARAT NR 32 4-[BENZYLIDENOAMINO]FENOL HO NH 2 PhCHO Etanol, t. wrz., 1,5 godz. N HO Stechiometria reakcji p-aminofenol Aldehyd benzoesowy 1 ekwiwalent 1 ekwiwalent Dane do obliczeń Związek molowa (g/mol)

Bardziej szczegółowo

1 ekwiwalent 3 ekwiwalenty 2 ekwiwalenty

1 ekwiwalent 3 ekwiwalenty 2 ekwiwalenty PREPARAT NR 11 HNO 3 /H 2 SO 4 H 2 O, 100 o C, 30 min 1,3-DINITROBENZEN Stechiometria reakcji Kwas siarkowy stężony Kwas azotowy stężony 1 ekwiwalent 3 ekwiwalenty 2 ekwiwalenty Dane do obliczeń Związek

Bardziej szczegółowo

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA 9 KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z procesami katalitycznymi oraz wpływem stężenia, temperatury i obecności katalizatora na szybkość reakcji chemicznej. Zakres obowiązującego

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Fluorowcowanie. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Fluorowcowanie. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona UJ - Collegium Medicum, KCh, Pracownia chemii organicznej S Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona część teoretyczna 2 F1 2,4,6-tribromoanilina 4 F2 2,4,6-tribromofenol 5 F3 omek etylu 6 F4 Chlorek

Bardziej szczegółowo

MECHANIZMY REAKCJI CHEMICZNYCH. REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE GRUP FUNKCYJNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH

MECHANIZMY REAKCJI CHEMICZNYCH. REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE GRUP FUNKCYJNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Ćwiczenie 2 semestr 2 MECHANIZMY REAKCJI CHEMICZNYCH. REAKCJE CHARAKTERYSTYCZNE GRUP FUNKCYJNYCH ZWIĄZKÓW ORGANICZNYCH Obowiązujące zagadnienia: Związki organiczne klasyfikacja, grupy funkcyjne, reakcje

Bardziej szczegółowo

CHEMIA SRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW

CHEMIA SRODKÓW BIOAKTYWNYCH I KOSMETYKÓW Zakład Chemii rganicznej UMCS SKRYPT D LABRATRIUM \\\ CHEMIA RGANICZNA \\\ dla specjalności CHEMIA SRDKÓW BIAKTYWNYCH I KSMETYKÓW ZESTAW ĆWICZENIWY NR 5 Zakład Chemii rganicznej UMCS Ćwiczenie 1 Procesy

Bardziej szczegółowo

PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY

PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY 12 PRAWO DZIAŁANIA MAS I REGUŁA PRZEKORY CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z wpływem zmiany parametrów stanu (temperatura, stężenie, ciśnienie) na położenie równowagi chemicznej w reakcjach odwracalnych.

Bardziej szczegółowo

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A.1. POKAZ: Synteza aspiryny (kwas acetylosalicylowy) III-A.2. Badanie odczynu wodnych roztworów popularnych leków III-A.3. Reakcja leku na zgagę z kwasem solnym

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 PREPARAT NR 4 Cl 1.KMnO 4, Na 2 CO 3 temp. wrzenia, 2h 2. HCl KWAS BENZOESOWY COOH Stechiometria reakcji Chlorek benzylu Nadmanganian potasu Węglan sodu 1 ekwiwalent 1,5 ekwiwalenta 1 ekwiwalent Dane do

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy ĆWICZENIE 3 Cukry mono i disacharydy Reakcja ogólna na węglowodany (Reakcja Molischa) 1 ml 1% roztworu glukozy 1 ml 1% roztworu fruktozy 1 ml 1% roztworu sacharozy 1 ml 1% roztworu skrobi 1 ml wody destylowanej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: WAŻENIE, SUSZENIE, STRĄCANIE OSADÓW, SĄCZENIE

PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: WAŻENIE, SUSZENIE, STRĄCANIE OSADÓW, SĄCZENIE PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: WAŻENIE, SUSZENIE, STRĄCANIE OSADÓW, SĄCZENIE CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z podstawowymi technikami pracy laboratoryjnej: ważeniem, strącaniem osadu, sączeniem

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3 Toksykologia żywności

Laboratorium 3 Toksykologia żywności Laboratorium 3 Toksykologia żywności Literatura zalecana: Orzeł D., Biernat J. (red.) 2012. Wybrane zagadnienia z toksykologii żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław. Str.:

Bardziej szczegółowo

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY

WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Ćwiczenie 2 WAGI I WAŻENIE. ROZTWORY Obowiązujące zagadnienia: Dokładność, precyzja, odtwarzalność, powtarzalność pomiaru; Rzetelność, czułość wagi; Rodzaje błędów pomiarowych, błąd względny, bezwzględny

Bardziej szczegółowo

Utlenianie. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. U1 Kwas benzoesowy z benzaldehydu 5. U2 Kwas benzoesowy z chlorku benzylu 6

Utlenianie. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. U1 Kwas benzoesowy z benzaldehydu 5. U2 Kwas benzoesowy z chlorku benzylu 6 UJ - Collegium Medicum, KCh, Pracownia chemii organicznej Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona część teoretyczna 2 U1 Kwas benzoesowy z benzaldehydu 5 U2 Kwas benzoesowy z chlorku benzylu 6 U3 Kwas

Bardziej szczegółowo

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu V. Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli Zagadnienia Kwasy i metody ich otrzymywania Wodorotlenki i metody ich otrzymywania Sole i metody ich otrzymywania

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA A WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE I FIZYCZNE PIERWIASTKÓW I ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH

STRUKTURA A WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE I FIZYCZNE PIERWIASTKÓW I ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH 11 STRUKTURA A WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE I FIZYCZNE PIERWIASTKÓW I ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH CEL ĆWICZENIA Zapoznanie z właściwościami chemicznymi i fizycznymi substancji chemicznych w zależności od ich formy krystalicznej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ

MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ 4 MIANOWANE ROZTWORY KWASÓW I ZASAD, MIARECZKOWANIE JEDNA Z PODSTAWOWYCH TECHNIK W CHEMII ANALITYCZNEJ CEL ĆWICZENIA Poznanie podstawowego sprzętu stosowanego w miareczkowaniu, sposoby przygotowywania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Nitrowanie. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Nitrowanie część teoretyczna 2. N1 p-nitroacetanilid 4. N2 p-bromonitrobenzen 5

Nitrowanie. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Nitrowanie część teoretyczna 2. N1 p-nitroacetanilid 4. N2 p-bromonitrobenzen 5 UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona część teoretyczna 2 N1 p-nitroacetanilid 4 N2 p-bromonitrobenzen 5 N3 m- i p-nitro-n,n-dimetyloanilina

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH

RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH 8 RÓWNOWAŻNIKI W REAKCJACH UTLENIAJĄCO- REDUKCYJNYCH CEL ĆWICZENIA Wyznaczenie gramorównoważników chemicznych w procesach redoks na przykładzie KMnO 4 w środowisku kwaśnym, obojętnym i zasadowym z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Reakcje związków karbonylowych. Maria Burgieł R R C O. C O + Nu E C

Reakcje związków karbonylowych. Maria Burgieł R R C O. C O + Nu E C eakcje związków karbonylowych Maria Burgieł Związki zawierające grupę = nazywamy związkami karbonylowymi. Do najprostszych związków karbonylowych należą aldehydy, w których grupa = jest połączona z jedną

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia laboratoryjne 2

Ćwiczenia laboratoryjne 2 Ćwiczenia laboratoryjne 2 Ćwiczenie 5: Wytrącanie siarczków grupy II Uwaga: Ćwiczenie wykonać w dwóch zespołach (grupach). A. Przygotuj w oddzielnych probówkach niewielką ilość roztworów zawierających

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 5. KOPOLIMERYZACJA STYRENU Z BEZWODNIKIEM MALEINOWYM (polimeryzacja w roztworze)

ĆWICZENIE 5. KOPOLIMERYZACJA STYRENU Z BEZWODNIKIEM MALEINOWYM (polimeryzacja w roztworze) ĆWICZENIE 5 KOPOLIMERYZACJA STYRENU Z BEZWODNIKIEM MALEINOWYM (polimeryzacja w roztworze) Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z metodą polimeryzacji w roztworze oraz badaniem składu powstałego kopolimeru.

Bardziej szczegółowo

BARWNIKI WYDZIAŁ CHEMICZNY. Opracowała: dr inż. Ewa Zielińska Prowadzący: mgr inż. Dawid Lisicki POLITECHNIKA ŚLĄSKA

BARWNIKI WYDZIAŁ CHEMICZNY. Opracowała: dr inż. Ewa Zielińska Prowadzący: mgr inż. Dawid Lisicki POLITECHNIKA ŚLĄSKA PLITECHIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZY KATEDRA TECHLGII CHEMICZEJ RGAICZEJ I PETRCHEMII ISTRUKCJA D ĆWICZEŃ LABRATRYJYCH: BARWIKI Przedmiot: Lekka Synteza rganiczna Kierunek: Technologia Chemiczna, Chemia

Bardziej szczegółowo

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Estryfikacja. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Estryfikacja. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona UJ - Collegium Medicum, KCh, Pracownia chemii organicznej S Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona część teoretyczna 2 E1 ctan butylu 4 E2 ctan etylu 5 E3 Mrówczan etylu 6 E4 p-nitrobenzoesan etylu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 listopada 2002 r. w sprawie metodyk referencyjnych badania stopnia biodegradacji substancji powierzchniowoczynnych zawartych w produktach, których stosowanie

Bardziej szczegółowo

Substytucja nukleofilowa

Substytucja nukleofilowa Substytucja nukleofilowa Katarzyna strowska eakcja podstawienia nukleofilowego polega na wymianie grupy X związanej z atomem węgla na odczynnik nukleofilowy. Podstawnikiem X jest przeważnie grupa elektronoakceptorowa,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW

WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW WPŁYW SUBSTANCJI TOWARZYSZĄCYCH NA ROZPUSZCZALNOŚĆ OSADÓW Wstęp W przypadku trudno rozpuszczalnej soli, mimo osiągnięcia stanu nasycenia, jej stężenie w roztworze jest bardzo małe i przyjmuje się, że ta

Bardziej szczegółowo

CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego

CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego 16 SOLE KWASU WĘGLOWEGO CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów z chemią 14 grupy pierwiastków układu okresowego Zakres obowiązującego materiału Węgiel i pierwiastki 14 grupy układu okresowego, ich związki

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane oczyszczanie

Zaawansowane oczyszczanie Zaawansowane oczyszczanie Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z chemii organicznej dla II roku Zakład Chemii Organicznej Wydział Chemii Uniwersytet Wrocławski 2015 wersja 1 1 Spis treści [O1] Krystalizacja

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane oczyszczanie

Zaawansowane oczyszczanie Zaawansowane oczyszczanie Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych dla Chemii Podstawowej (III r.), Chemii Środowiska (II III r.) Informatyki Chemicznej (III r.) Chemii Biologicznej (III r.) Zakład Chemii

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Zależność szybkości reakcji chemicznych od stężenia reagujących substancji.

Ćwiczenie 1. Zależność szybkości reakcji chemicznych od stężenia reagujących substancji. VIII. Kinetyka i statyka reakcji chemicznych Zagadnienia Czynniki wpływające na szybkość reakcji Rzędowość i cząsteczkowość reakcji Stała szybkości reakcji Teoria zderzeń Teoria stanu przejściowego Reakcje

Bardziej szczegółowo

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1

Zakład Chemii Organicznej, Wydział Chemii UMCS Strona 1 \ PREPARAT NR 12 NH 2 1. NaNO 2, H 2 SO 4 2. CuBr H2O,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Fotochromowe kopolimery metakrylanu butylu zawierające pochodne 4-amino-N-(4-metylopirymidyn-2-ilo)benzenosulfonamidu i sposób ich otrzymywania

Fotochromowe kopolimery metakrylanu butylu zawierające pochodne 4-amino-N-(4-metylopirymidyn-2-ilo)benzenosulfonamidu i sposób ich otrzymywania PL 224153 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 224153 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 411794 (22) Data zgłoszenia: 31.03.2015 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE

ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE Ćwiczenie 3 Obowiązujące zagadnienia: Zjawiska fizyczne i chemiczne (z przykładami); Przemiany fazowe; Energia sieci krystalicznej; Energia hydratacji, rozpuszczanie, roztwarzanie.

Bardziej szczegółowo

Obserwacje: Wnioski:

Obserwacje: Wnioski: Doświadczenie: Badanie różnicy między mieszaniną a związkiem chemicznym. Tytuł: Reakcja siarki z cynkiem. Badanie różnicy między mieszaniną a związkiem chemicznym. Reakcja syntezy. Wiązanie jonowe. Otrzymywanie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium. Technologia i Analiza Aromatów Spożywczych

Laboratorium. Technologia i Analiza Aromatów Spożywczych Laboratorium Technologia i Analiza Aromatów Spożywczych Regulamin pracowni Technologii i Analizy Aromatów Spożywczych...3 Ćw. 1. Mikrokapsułkowanie olejków eterycznych z wykorzystaniem drożdży piwnych...4

Bardziej szczegółowo

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Diazowanie część teoretyczna 2

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Diazowanie część teoretyczna 2 UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S Diazowanie Symbol azwa otrzymywanego preparatu strona Diazowanie część teoretyczna 2 D1 1,3,5-tribromobenzen 5 D2 Czerwień para 7 D3 Diazoaminobenzen

Bardziej szczegółowo

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Acylacja. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Acylacja część teoretyczna 2

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Acylacja. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Acylacja część teoretyczna 2 UJ - Collegium Medicum, KCh, Pracownia chemii organicznej S Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona część teoretyczna 2 A1 Aspiryna I 5 A2 Aspiryna II 6 A3 Acetanilid 7 A4 N-acetylo-p-toluidyna 8 A5

Bardziej szczegółowo

UKŁADY WIELOFAZOWE ROZDZIELANIE MIESZANINY CHLORKÓW SODU I POTASU

UKŁADY WIELOFAZOWE ROZDZIELANIE MIESZANINY CHLORKÓW SODU I POTASU POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PODSTAWY TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ UKŁADY WIELOFAZOWE ROZDZIELANIE MIESZANINY CHLORKÓW SODU I POTASU Dr inż. Maria Pertkiewicz-Piszcz

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

Substytucja elektrofilowa

Substytucja elektrofilowa Substytucja elektrofilowa Katarzyna strowska Reakcja substytucji elektrofilowej w układach aromatycznych zachodzi z wymianą atomu wodoru na reagent elektrofilowy. Związki aromatyczne są płaskimi związkami

Bardziej szczegółowo

G-VI. Węgiel i jego związki z wodorem. Pochodne węglowodorów

G-VI. Węgiel i jego związki z wodorem. Pochodne węglowodorów G-VI. Węgiel i jego związki z wodorem. Pochodne węglowodorów Odczynnik Postać Piktogram GHS Hasło Zwroty H Mg wiórki NIEBEZPIECZEŃSTWO H228, H252, H261 etanol UWAGA H226 heksan NIEBEZPIECZEŃSTWO H225,

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE MASY MOLOWEJ SUBSTANCJI NIELOTNYCH METODĄ KRIOMETRYCZNĄ

OZNACZANIE MASY MOLOWEJ SUBSTANCJI NIELOTNYCH METODĄ KRIOMETRYCZNĄ POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW OZNACZANIE MASY MOLOWEJ SUBSTANCJI NIELOTNYCH METODĄ Opiekun: Miejsce ćwiczenia: Sandra Pluczyk Katedra Fizykochemii i

Bardziej szczegółowo

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Diazowanie część teoretyczna 2

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona. Diazowanie część teoretyczna 2 UJ Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S Diazowanie Symbol azwa otrzymywanego preparatu strona Diazowanie część teoretyczna 2 D1 1,3,5tribromobenzen 5 D2 Czerwień para 7 D3 Diazoaminobenzen

Bardziej szczegółowo

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria

8. MANGANOMETRIA. 8. Manganometria 8. MANGANOMETRIA 5 8. Manganometria 8.1. Oblicz ile gramów KMnO 4 zawiera 5 dm 3 roztworu o stężeniu 0,0285 mol dm 3. Odp. 22,5207 g 8.2. W jakiej objętości 0,0205 molowego roztworu KMnO 4 znajduje się

Bardziej szczegółowo

PL B1. POLITECHNIKA POZNAŃSKA, Poznań, PL BUP 24/09. JULIUSZ PERNAK, Poznań, PL OLGA SAMORZEWSKA, Koło, PL MARIUSZ KOT, Wolin, PL

PL B1. POLITECHNIKA POZNAŃSKA, Poznań, PL BUP 24/09. JULIUSZ PERNAK, Poznań, PL OLGA SAMORZEWSKA, Koło, PL MARIUSZ KOT, Wolin, PL PL 212157 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 212157 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 385143 (22) Data zgłoszenia: 09.05.2008 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

UWAGA NA WRZĄCY OLEJ!!!!

UWAGA NA WRZĄCY OLEJ!!!! ĆWICZENIE 4 Lipidy Wykazanie obecności glicerolu próba akroleinowa 0,5 ml oleju 0,5ml glicerolu kilka kryształów bezwodnego CuSO 4 2x pipetka plastikowa kuchenka elektryczna 1x chwytak do probówek Przygotuj

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Instytut Chemii KATALIZA. Laboratorium. część 1 SYNTEZA KATALIZATORÓW

Uniwersytet Śląski Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Instytut Chemii KATALIZA. Laboratorium. część 1 SYNTEZA KATALIZATORÓW Uniwersytet Śląski Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii Instytut Chemii KATALIZA Laboratorium część 1 SYNTEZA KATALIZATORÓW Opracowali: Stanisław Krompiec, Hanna Ignasiak, Michał Krompiec SPIS PREPARATÓW

Bardziej szczegółowo

stożek tulejka płaskie stożkowe kuliste Nominalna długość powierzchni szlifowanej 14/ / /32 29.

stożek tulejka płaskie stożkowe kuliste Nominalna długość powierzchni szlifowanej 14/ / /32 29. tulejka stożek płaskie stożkowe kuliste Oznaczenie wymiaru szlifu Nominalna szersza średnica [mm] Nominalna węższa średnica [mm] Nominalna długość powierzchni szlifowanej 14/23 14.5 12.2 23 19/26 18.8

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2016/2017 eliminacje rejonowe

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2016/2017 eliminacje rejonowe kod ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO Uzyskane punkty.. WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2016/2017 eliminacje rejonowe Zadanie

Bardziej szczegółowo

KOLEJNOŚĆ CZYNNOŚCI DO ĆWICZENIA NR 5 (kopolimeryzacja styrenu i bezwodnika maleinowego)

KOLEJNOŚĆ CZYNNOŚCI DO ĆWICZENIA NR 5 (kopolimeryzacja styrenu i bezwodnika maleinowego) KOLEJNOŚĆ CZYNNOŚCI DO ĆWICZENIA NR 5 (kopolimeryzacja styrenu i bezwodnika maleinowego) student A:.. student : student C:. lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

Bardziej szczegółowo

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH DESTYLACJA

PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH DESTYLACJA KIiChŚ PROCESY JEDNOSTKOWE W TECHNOLOGIACH ŚRODOWISKOWYCH Ćwiczenie nr 5 DESTYLACJA Cel ćwiczenia Doświadczalne wyznaczenie krzywych równowagi ciecz-para dla układu woda-kwas octowy. Wprowadzenie Destylacja

Bardziej szczegółowo

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE 7 REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE CEL ĆWICZENIA Zapoznanie się z reakcjami redoks. Zakres obowiązującego materiału Chemia związków manganu. Ich właściwości red-ox. Pojęcie utleniania, redukcji oraz stopnia

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Kondensacja. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona

UJ - Collegium Medicum, KChO, Pracownia chemii organicznej S. Kondensacja. Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona UJ - Collegium Medicum, KCh, Pracownia chemii organicznej S Symbol Nazwa otrzymywanego preparatu strona część teoretyczna 2 K1 2,4-dinitrofenylohydrazon acetaldehydu 4 K2 2,4-dinitrofenylohydrazon acetonu

Bardziej szczegółowo

H 3. Limonen. ODCZYNNIKI Skórka z pomarańczy lub mandarynek, chlorek metylenu, bezwodny siarczan sodu.

H 3. Limonen. ODCZYNNIKI Skórka z pomarańczy lub mandarynek, chlorek metylenu, bezwodny siarczan sodu. WYDRĘBNIENIE LEJKÓW ETERYZNY el ćwiczenia elem ćwiczenia jest wyodrębnienie limonenu ze skórki pomarańczy lub mandarynki na drodze destylacji z parą wodna. Limonen ze względu na silny zapach znalazł zastosowanie

Bardziej szczegółowo

KETAL ETYLENOWY ACETYLOOCTANU ETYLU

KETAL ETYLENOWY ACETYLOOCTANU ETYLU PREPARAT NR 9 Et KETAL ETYLENWY ACETYLCTANU ETYLU H H p-tols 3 H Toluen, t. wrz., 1 godz. Et Stechiometria reakcji Acetylooctan etylu Glikol etylenowy Kwas p-toluenosulfonowy monohydrat 1 ekwiwalent 1,05

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2 WSPÓŁOZNACZANIE WODOROTLENKU I WĘGLANÓW METODĄ WARDERA. DZIAŁ: Alkacymetria

ĆWICZENIE 2 WSPÓŁOZNACZANIE WODOROTLENKU I WĘGLANÓW METODĄ WARDERA. DZIAŁ: Alkacymetria ĆWICZENIE 2 WSPÓŁOZNACZANIE WODOROTLENKU I WĘGLANÓW METODĄ WARDERA DZIAŁ: Alkacymetria ZAGADNIENIA Prawo zachowania masy i prawo działania mas. Stała równowagi reakcji. Stała dysocjacji, stopień dysocjacji

Bardziej szczegółowo

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1

(13) B1 (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) PL B1 RZECZPO SPOLITA POLSKA U rząd Patentow y Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184404 (21) N um er zgłoszenia: 315319 (22) D ata zgłoszenia: 17.07.1996 (13) B1 (51) IntCl7 C07C 279/14

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywnym. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywnym. opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Adsorpcja kwasu octowego na węglu aktywnym opracowała dr hab. Małgorzata Jóźwiak ćwiczenie nr Zakres zagadnień obowiązujących do ćwiczenia 1. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW Ćwiczenie nr 4 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Ze względu na wysokie uwodnienie oraz niewielką ilość suchej masy, osady powstające w oczyszczalni ścieków należy poddawać procesowi

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja wybranych kationów i anionów

Identyfikacja wybranych kationów i anionów Identyfikacja wybranych kationów i anionów ZACHOWAĆ SZCZEGÓLNĄ OSTRORZNOŚĆ NIE ZATYKAĆ PROBÓWKI PALCEM Zadanie 1 Celem zadania jest wykrycie jonów Ca 2+ a. Próba z jonami C 2 O 4 ZACHOWAĆ SZCZEGÓLNĄ OSTRORZNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

2. PREPARATYKA CHEMICZNA

2. PREPARATYKA CHEMICZNA 2. PREPARATYKA CHEMICZNA Preparatykę związków nieorganicznych przeprowadza się na ogół w roztworach wodnych. Roztworem nazywamy fizycznie jednorodną mieszaninę dwu - lub wieloskładnikową o rozdrobnieniu

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I GOSPODARKA ODPADAMI STUDIA STACJONARNE

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I GOSPODARKA ODPADAMI STUDIA STACJONARNE PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR ZIMOWY) ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII I GOSPODARKA ODPADAMI STUDIA STACJONARNE Ćwiczenie 1 (Karty pracy laboratoryjnej: 1a, 1b, 1d, 1e) 1. Organizacja ćwiczeń.

Bardziej szczegółowo

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych

III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III A. Roztwory i reakcje zachodzące w roztworach wodnych III-A Przygotowywanie roztworów o różnym stężeniu III-A.1. Przygotowanie naważki substancji III-A.2. Przygotowanie 70 g 10% roztworu NaCl III-A.3.

Bardziej szczegółowo

XLVII Olimpiada Chemiczna

XLVII Olimpiada Chemiczna M P IA O L I D A 47 1954 2000 CH N A E M Z I C XLVII Olimpiada Chemiczna Etap III KOMITET GŁÓWNY OLIMPIADY CHEMICZNEJ Zadania laboratoryjne Zadanie 1 Analiza miareczkowa jest użyteczną metodą ilościową,

Bardziej szczegółowo

ROLNICTWO. Ćwiczenie 1

ROLNICTWO. Ćwiczenie 1 PROGRAM ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z CHEMII (SEMESTR ZIMOWY) ROLNICTWO Ćwiczenie 1 1. Organizacja ćwiczeń. Regulamin pracowni chemicznej i przepisy BHP (Literatura zalecana, pozycja 1, rozdz. 1.1.). Zasady

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Ekstrakcja ciągła w aparacie Soxhleta

Ćwiczenie 1. Ekstrakcja ciągła w aparacie Soxhleta III. Metody rozdzielania mieszanin Zagadnienia Rodzaje i podział mieszanin Różnice między związkiem chemicznym a mieszaniną Metody rozdzielania mieszanin o Chromatografia o Krystalizacja o Ekstrakcja o

Bardziej szczegółowo