Dydaktyka przedmiotów zawodowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dydaktyka przedmiotów zawodowych"

Transkrypt

1 Alicja Siemak-Tylikowska Anna Sobolewska Dydaktyka przedmiotów zawodowych Przewodnik metodyczny dla studentów Wybór tekstów Warszawa 2012

2 Politechnika Warszawska Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych Kierunek studiów "Edukacja techniczno informatyczna" Warszawa, ul. Narbutta 84, tel , Opiniodawca: dr Rafał BODARSKI Projekt okładki: Norbert SKUMIAŁ, Stefan TOMASZEK Projekt układu graficznego tekstu: Grzegorz LINKIEWICZ Skład tekstu: Magdalena BONAROWSKA Publikacja bezpłatna, przeznaczona dla studentów kierunku studiów "Edukacja techniczno-informatyczna". Copyright (c) 2012, Politechnika Warszawska Utwór w całości ani we fragmentach nie moŝe być powielany ani rozpowszechniany za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich. ISBN Druk i oprawa: STUDIO MULTIGRAF Sp. z o.o., ul. Ołowiana 10, Bydgoszcz

3 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1 Moduł 1 Propedeutyka przedmiotów humanistycznych. 9 Rozdział 2 Moduł 2 Subdyscyplinarny charakter dydaktyki ogólnej. Dydaktyka ogólna a dydaktyka przedmiotowa Rozdział 3 Moduł 3 Przedmiot badań i zadania dydaktyki ogólnej. Wewnętrzna struktura pojęciowa Rozdział 4 Moduł 4 Historia rozwoju myśli dydaktycznej od sztuki nauczania do podejścia naukowego Rozdział 5 Moduł 5 Dydaktyka herbartowska i szkoła tradycyjna. 71 Rozdział 6 Moduł 6 Dydaktyka nurtu Nowego wychowania i szkoła progresywistyczna Rozdział 7 Moduł 7 Cele kształcenia w ramach przedmiotu taksonomie celów i ich operacjonalizacja Rozdział 8 Moduł 8 Treści kształcenia. Historyczne i współczesne teorie doboru treści kształcenia... 97

4 Rozdział 9 Moduł 9 Zasady i reguły kształcenia Rozdział 10 Moduł 10 Metody tradycyjne i metody aktywizujące wspomagające przyswajanie wiedzy przez ucznia Rozdział 11 Moduł 11 Planowanie procesu dydaktycznego. Ogniwa procesu nauczania uczenia się Rozdział 12 Moduł 12 Dobór środków kształcenia. Projektowanie środowiska materialnego lekcji Rozdział 13 Moduł 13 Formy organizacji procesu kształcenia Rozdział 14 Moduł 14 Lekcja i pozalekcyjne sytuacje dydaktyczne. 183 Rozdział 15 Moduł 15 Ukryty program kształcenia Rozdział 16 Moduł 16 Analiza i ocena przydatności programów nauczania, podręczników szkolnych i innych źródeł informacji Rozdział 17 Moduł 17 Niepowodzenia dydaktyczne. Przyczyny i środki zaradcze

5 Rozdział 18 Moduł 18 Szkoły alternatywne Rozdział 19 Moduł 19 Funkcje, kryteria i formy kontroli pracy ucznia. Pomiar osiągnięć szkolnych Rozdział 20 Moduł 20 Indywidualizacja kształcenia ze względu na ucznia i ze względu na nauczyciela. Teoria inteligencji wielorakiej Rozdział 21 Moduł 21 Interdyscyplinarne projekty edukacyjne. Metoda projektu Rozdział 22 Moduł 22 Stymulowanie aktywności poznawczej uczniów, kreowanie sytuacji dydaktycznych, kierowanie pracą uczniów Rozdział 23 Moduł 23 Style poznawcze i strategie uczenia się Rozdział 24 Moduł 24 Kształtowanie kompetencji kluczowych w danym przedmiocie Rozdział 25 Moduł 25 Analiza oraz ocena własnej pracy dydaktyczno-wychowawczej. Warsztat pracy nauczyciela Strona 5

6 Rozdział 26 Moduł 26 Sytuacje wychowawcze w toku nauczania przedmiotowego nauczyciel wychowawca Rozdział 27 Moduł 27 Psychologiczne i socjologiczne aspekty nauczania przedmiotów technicznych

7 Wstęp Niniejsze materiały zostały opracowane w ramach realizacji Programu Rozwojowego Politechniki Warszawskiej, współfinansowanego ze środków PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI. Przeznaczone są dla studentów drugiego roku studiów inŝynierskich, na kierunku nauczania edukacja techniczno-informatyczna na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej. Zawartość merytoryczna programu przedmiotu spełnia wymagania określone w standardach kształcenia nauczycieli (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r). Przewodnik metodyczny podzielony został na 27 modułów tematycznych, skonstruowanych według jednolitego schematu: 1. Temat, 2. Liczba godzin, 3.Cel ogólny, 4. Cele szczegółowe, 5.Pojęcia kluczowe, 6. Literatura, 7. Projektowany przebieg zajęć, 8. Zadania, 9. Materiał dla studentów. Materiały uzupełniające i aktualizujące do przedmiotu będą udostępniane studentom za pośrednictwem systemu e-learning.

8

9 1 Propedeutyka przedmiotów humanistycznych MODUŁ NR 1 o Cel ogólny: Student zostanie przygotowany do czytania i pisania tekstów naukowych, korzystania ze źródeł i prezentowania samodzielnie przygotowanych wystąpień. o Liczba godzin: 20

10 ROZDZIAŁ 1 MODUŁ NR 1 Temat: Propedeutyka przedmiotów humanistycznych. Liczba godzin: 20 Cel ogólny: Student zostanie przygotowany do czytania i pisania tekstów naukowych, korzystania ze źródeł i prezentowania samodzielnie przygotowanych wystąpień. Cele szczegółowe Student: 1. poda definicję tekstu naukowego, jego cechy specyficzne i funkcje, 2. scharakteryzuje wybrane rodzaje tekstów naukowych (abstrakt, esej, expose, ekscerpt, praca dyplomowa, recenzja, referat, resume, sprawozdanie), 3. opisze i oceni cechy języka naukowego, 4. wymieni funkcje i techniki czytania, 5. scharakteryzuje czynniki warunkujące skuteczne czytanie, 6. scharakteryzuje etapy pisania tekstu naukowego (sformułowanie zadania, kwerenda, analiza materiałów źródłowych i uzupełniających, planowanie struktury tekstu, redagowanie teksu, korekta, przygotowanie ostatecznego manuskryptu), 7. sporządzi bibliografię do podanego tematu, 8. napisze recenzję wskazanego tekstu, 9. zanalizuje reguły wystąpień publicznych, 10. wygłosi wystąpienie według przygotowanego planu, zgodnie z zasadami poprawnej prezentacji. Pojęcia kluczowe: Tekst naukowy, źródła naukowe, bibliografia, przypisy. Strona 10

11 PROPEDEUTYKA PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH Literatura 1. Eco U.: Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Maćkiewicz J.: Jak pisać teksty naukowe? Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Marciszewski W.: Metody analizy tekstu naukowego. PWN Wolański A.: Edycja tekstów. Praktyczny poradnik. PWN 2008, Warszawa. 5. (red.:) L. Jabłonowska, P. Wachowiak, S. Winch: Prezentacja profesjonalna. Teoria i praktyka. Difin wybrane teksty źródłowe 7. Projektowany przebieg zajęć 1. Dyscyplina w pracy naukowej- zasady mądrego studiowania. 2. Omówienie wybranych rodzajów tekstów naukowych. 3. Analiza cech języka naukowego. 4. Przedstawienie etapów pisania tekstu o charakterze naukowym: sformułowanie zadania, kwerenda, analiza materiałów źródłowych i uzupełniających, planowanie struktury tekstu, redagowanie teksu, korekta, przygotowanie ostatecznego manuskryptu. 5. Omówienia zasad i technik czytania tekstów humanistycznych. 6. Przedstawienie reguł poprawnego skonstruowania wystąpienia publicznego. 7. Praca indywidualna i grupowa: Przygotowanie bibliografii, napisanie recenzji wskazanego tekstu, skonstruowanie planu prezentacji na zadany temat, przedstawienie prezentacji. Strona 11

12 ROZDZIAŁ 1 Strona 12 Zadania 1. Proszę napisać streszczenie zamieszczonego poniŝej tekstu Michała Rusinka. 2. Proszę przygotować prezentację na temat: Jak przygotować profesjonalną prezentację multimedialną. 3. Proszę przygotować wystąpienie na temat: Plagiat a patchwriting jak pisać teksty naukowe? Materiał dla studentów Artykuł: M. Rusinek: Przekonać, uwieść, zwieść, zmanipulować, Gazeta Wyborcza, , s JeŜeli myślicie, Ŝe esemesując, blogując, ćwierkając na Twitterze czy aktualizując statusy na Facebooku, współtworzycie nową formę komunikacji - jesteście w błędzie Zamieszanie wokół mojego wpisu na Facebooku, wyraŝającego irytację modą na zaczynanie listów bezbarwnym, bezosobowym i niestosownym słowem "witam", to dowód, Ŝe wielu uwaŝa język za gorący temat. Świetnie, bo nie jest on własnością językoznawców - jest elementem kultury, więc powinien być przedmiotem troski. I dyskusji. Przed dyskusją proponuję tylko ustalić, o czym właściwie mówimy, mówiąc o współczesnym języku. Retor jak czarodziej Kiedy na Sycylii upadły rządy tyranów V w p.n.e., ludzie musieli przekonać sądy, Ŝe to właśnie im naleŝy się ziemia, którą do tej pory uprawiali. Chętnych było wielu, a ziemi niewiele - szczególnie Ŝe Sycylia jest wyspą, jej granic przesunąć się nie da. Nie było adwokatów, trzeba było radzić sobie samemu. W tych okolicznościach odkryto, Ŝe moŝna wpłynąć na rzeczywistość nie tylko za pomocą fizycznej siły, ale i za pomocą siły tkwiącej w słowie. Jeśli będę przekonujący, dostanę ziemię. Słowo jako zaklęcie, które potrafi odmienić fragment rzeczywistości? Tak, bo retor przypomina czarnoksięŝnika: wypowiada odpowiednią formułę, która zmienia porządek rzeczy. Czasem bezpośrednio, jak w magii, ale zwykle pośrednio, rękami tych, których uda mu się przekonać.

13 PROPEDEUTYKA PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH Słowo staje się ciałem Mit załoŝycielski powiada, Ŝe do narodzin retoryki potrzebna była demokracja (retoryka "parcieje" - jak powiadał Zbigniew Herbert w u- strojach totalitarnych, gdzie tylko władza ma głos). Jeśli odpowiednio uporządkuję wypowiedź, posłuŝę się stosownymi argumentami, wówczas dostanę ziemię: słowo moŝe więc stać się ciałem. Jeszcze waŝniejsze jest odkrycie, Ŝe słowa nie tylko mówią o czymś, ale i coś robią - przez sam fakt bycia wypowiedzianymi. Mówiąc: biorę ciebie za Ŝonę, chrzczę ciebie»titanic «, obiecuję, Ŝe oddam za tydzień - zmieniamy rzeczywistość. Magia, która w tym tkwi, nazywa się konwencja. W babilońskim eposie "Enuma elisz" z końca II tysiąclecia p.n.e. jest mowa o walce bogów z Wielką Matką, która rządziła wszechświatem. Zawarli oni przeciw niej przymierze i wodzem obrali Marduka, który musiał przejść próbę: spowodować za pomocą słów, Ŝe przedmioty znikną i pojawią się na nowo. Erich Fromm jest zdania, Ŝe to historia o przejściu od matriarchatu do patriarchatu. "Kobiety - pisze Fromm - mają dar naturalnego tworzenia, mogą rodzić dzieci". MęŜczyzna "musi tworzyć słowem, myślą". W wyniku jego zwycięstwa ustala się nowy, patriarchalny porządek świata. Rodzenie zostaje uznane za "nieczyste" (i ostatecznie wyparte z domu do szpitala), podobnie jak ciało (traktowane w naszej kulturze jako "doczesna powłoka" duszy). MęŜczyzna sprawuje władzę za pomocą "bezcielesnego" języka - na tym zbudowana jest nasza kultura, nauka i w ogóle cywilizacja. Niektórzy filozofowie - najpierw Platon - uwaŝali, Ŝe namysł nad językiem oznacza dryfowanie na powierzchni zjawisk, a powinniśmy drąŝyć głębiej. Inni - spod znaku Nietzschego i Derridy - byli zdania, Ŝe filozofia właściwie cała tkwi w języku. Atakowano retorykę za formalizm - największe dzieło podsumowujące jej dokonania, "Retoryka literacka" Heinricha Lausberga, zawiera indeks łacińskich terminów, który liczy aŝ 119 stron - to wyraz rozpaczliwych prób ujęcia w karby Ŝywiołu, jakim jest język. Nikt nie lubi wygadanych polityków O retoryce przypominamy sobie albo wtedy, gdy pojawia się jakiś sprawny populista (przez negatywne konotacje pustosłowia i manipulacji retoryka jest w szerokim odbiorze określeniem obelŝywym), albo gdy jakiś skuteczny mówca posługuje się retoryką w celu, który uwaŝamy za słuszny. Wówczas zastanawiamy się, jak to moŝliwe, Ŝe język tak Strona 13

14 ROZDZIAŁ 1 wiele moŝe, i piszemy taką ksiąŝkę jak Sam Leith: "You Talkin' To Me? Rhetoric From Aristotle to Obama". Podobnie jak molierowski pan Jourdain dziwi się, Ŝe mówi prozą, tak i pan Leith dziwi się, Ŝe retoryka wciąŝ istnieje i Ŝe wszyscy się nią posługujemy, mniej lub bardziej świadomie: "Tłumaczenie ludziom, czym jest retoryka, jest jak tłumaczenie rybom, czym jest woda". Opisuje przy tym kampanię Baracka Obamy - jako przykład umiejętnego wykorzystania retoryki, a takŝe oporu wobec niej. Obama był bowiem atakowany nie tyle z powodów politycznych, ile za swoje umiejętności oratorskie: umiał mówić jasno, dobitnie i w sposób poruszający. "Wygląda na to - pisze Leith - Ŝe choć oczekujemy, iŝ politycy będą wygłaszali mowy, to wolimy, gdy nie są w tym dobrzy". Hydra o wielu głowach Pewien republikański polityk, wielbiciel Sarah Palin, nazywał ją "kobietą, która pracuje rękami", natomiast Obamę określił jako kogoś, kto "pracuje za pomocą słów" - wpisując się w długą tradycję podejrzliwości wobec języka. I tak pierwsi chrześcijanie uznali, Ŝe powinno się odrzucić retorykę jako skostniałą formę, w dodatku pogańską, za pomocą której nie godzi się głosić Słowa BoŜego. Podobnego zdania byli romantycy, twierdząc, Ŝe retoryka to martwa forma, którą naleŝy wyrzucić z programu nauczania w szkole (do tej pory tam nie wróciła). Marksiści uwaŝali ją za wytwór kapitalizmu i postulowali "mowę bez retoryki", podobnie jak feministki, które jednakowoŝ postrzegały ją jako wytwór męŝczyzn. Wszystkie antyretorycznie nastawione ideologie szybko wykształciły swoje własne retoryki - chrześcijańską, romantyczną, marksistowską i feministyczną - które tak naprawdę niewiele róŝniły się od tej, z którą walczyły. John McCain, republikański przeciwnik Obamy w wyborach, był o wiele gorszym mówcą, co z lubością wytykali mu demokraci. Wzięła go w obronę Palin, konstruując zdumiewającą argumentację: odpowiednio dobrane słowa Obamy zasłaniają jego podejrzane zamiary. Natomiast niezdarność językowa McCaina to dowód na to, jak dobrym i prostolinijnym jest człowiekiem. Strona 14

15 PROPEDEUTYKA PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH Język to armia metafor Tylko Ŝe juŝ Arystoteles, a później Schopenhauer uczą, Ŝe taka argumentacja teŝ jest zabiegiem retorycznym. Główna teza ksiąŝki Leitha brzmi: antyretoryczność to takŝe strategia retoryczna; retorykę (tę podejrzaną) uprawiają inni, ja natomiast mówię czystą prawdę. Tylko co to jest prawda? Według Nietzschego prawda jest zrobiona ze słów, jest wręcz "armią metafor". W tej ksiąŝce retoryka jest stara jak język. Obecna w dyskursie publicznym od Cycerona, przez Lincolna, Churchilla, Hitlera, Martina Luthera Kinga do Obamy. Leith przypomina, Ŝe wprawdzie bogiem retoryki był Hermes, ale bogowie "to tylko zwierciadła, w których my sami się przeglądamy. Czyli figury retoryczne". Wniosek Leitha: jeśli język jest powietrzem, to retoryka jest pogodą. Z jego ksiąŝki moŝna wyciągnąć wniosek, Ŝe być moŝe wszystko się zmienia, ale retoryka wcale, i rządzi naszym mówieniem, czy tego chcemy, czy nie. Tymczasem Kenneth Goldsmith (w "Uncreative Writing. Managing Language in the Digital Age") dowodzi, Ŝe jednak zaszła zmiana. Polega na tym, Ŝe niemal wszyscy mamy niebywale łatwy dostęp do niebywałej ilości tekstów. To rzecz bez precedensu. "Świat jest pełen tekstów, mniej lub bardziej interesujących; ja nie chcę tworzyć kolejnych". Zamiast pisać coś nowego, musimy znaleźć sposób na przedzieranie się przez gąszcz informacji, poddawanie ich analizie i porządkowanie. Skończył się czas twórców oryginalnych. Nowe technologie, a zwłaszcza internet, spowodowały, Ŝe drastycznie zdezaktualizowała się romantyczna kategoria geniusza. Współczesny autor przypomina bardziej programistę, który wymyśla, uruchamia i na bieŝąco usprawnia swój mechanizm pisania. Św. AmbroŜy widzi ciemność Do uprawiania literatury potrzeba teraz nowych umiejętności: "komputerowego przetwarzania tekstu, tworzenia baz danych, recyklingu, kompilowania, świadomego popełniania plagiatów i szyfrowania toŝsamości". W 2007 r. Jonathan Lethem opublikował w "Harper's Magazine" artykuł w obronie plagiatu: "Ekstaza wpływu" (tytuł nawiązuje do słynnej ksiąŝki Harolda Blooma "Lęk przed wpływem"). Opisuje tam historię udostępniania, samplingu, recyklingu, selekcji, podkradania, cytowania, kopiowania, przyswajania i naśladowania - od początku istnienia kultury. Od Nabokova, którego "Lolita" zdumiewająco duŝo zawdzięcza mało znanemu opowiadaniu mało znanego niemieckiego pisarza Heinza Strona 15

16 ROZDZIAŁ 1 Strona 16 von Lichberga, opublikowanemu 40 lat przed powieścią Nabokova, po piosenki Boba Dylana, który poŝyczał frazy od Szekspira, Scotta Fitzgeralda i z popularnych filmów. Lethemowi spodobałaby się historia z polskiego podwórka: w reklamie pewnej stacji radiowej wykorzystano frazę "Widzę ciemność", co autor scenariusza "Seksmisji" uznał za naruszenie jego własności intelektualnej. Sprawę jednak przegrał, bo frazę tę - kojarzoną wprawdzie z filmem - znaleźć moŝna takŝe u św. AmbroŜego i innych tekstach wcześniejszych. A w ogóle stała się juŝ "skrzydlatym słowem", czyli toposem. Czyli wspólnym dobrem. Jak Kochanowski uczy pisania nietwórczego Lethem przypomina takŝe (wpisując się w aktualną dyskusję wokół ACTA), Ŝe tzw. gospodarka prezentów, kultura "otwartych źródeł" i licencji typu "public commons" sprzyjają twórczości. Podaje wiele przykładów świadomego i nieświadomego korzystania z dzieł poprzedników, w tym własny: kilka tez, które uwaŝał za własne i "oryginalne", znalazł później - googlując - u innych. Na tym nie koniec: ten świetny artykuł Lethema wcale nie był Lethema. Prawie kaŝde słowo i kaŝdy pomysł autor poŝyczył od kogoś innego - albo przejął dosłownie, albo sparafrazował. To przykład patchwritingu, czyli zszywania kawałków cudzych tekstów w stylistycznie spójną całość. Nie tylko sztuczka leniwych studentów, ale powszechna tendencja. Dla obecnego pokolenia akt pisania - literatury czy tekstu naukowego - jest aktem przegrupowywania tekstów i podszyty jest tezą, Ŝe "treścią jest kontekst". Goldsmith opisuje metodę, jaką sam stosuje wobec swoich studentów. Zamiast popularnych na uniwersytetach kursów "creative writing", proponuje kursy "nietwórczego pisania", na których uczy patchwritingu i surowo tępi wszelki rodzaje oryginalności. UwaŜa jednak, Ŝe mimo to pozwala studentom "wyraŝać siebie na wiele róŝnych sposobów", i tym samym kształci nowe pokolenia artystów doby internetu. Owszem, pojęcie oryginalności się zdezaktualizowało, wszystko juŝ powiedziano i napisano. Dotyczy to jednak takŝe metody Goldsmith, którą opisuje jako nową i oryginalną. PrzecieŜ juŝ renesansowa "oryginalność" nie polegała na wymyślaniu "z głowy, czyli z niczego", lecz na umiejętnym korzystaniu ze źródeł. Ówczesny system edukacyjny w gruncie rzeczy przypominał program "uncreative writing" Goldsmitha: twórczość własna polegała na adaptacji

17 PROPEDEUTYKA PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH czy imitacji tekstów cudzych - co wyraźnie widać na przykładzie stosunku Kochanowskiego do Horacego. "Inwencja" oznaczała nie tyle pomysłowość, ile część retoryki odpowiedzialną za wynajdywania argumentów, a więc spostrzegawczość i orientację w tym, co juŝ istnieje. Towar deficytowy: uwaga innych Komunikaty są coraz krótsze: tytuły w gazetach, tytuły ksiąŝek, nazwy firm i domen, slogany, pointy, tematy mejli, esemesy, autoprezentacje (tzw. elevator pitches) czy wpisy na Twitterze i Facebooku. W mikrokomunikatach liczy się kaŝde słowo. Do ich opisu nie nadaje się zwykła retoryka - wymagają one "mikrostylu", którego podręcznik przygotował Christopher Johnson ("Microstyle: The Art of Writing Little"). Zwraca uwagę na nową ekonomię języka (maksimum treści w minimalnej formie), strukturę (tworzenie neologizmów, łamanie reguł gramatycznych i składniowych, by zwrócić uwagę odbiorcy) i fonetykę (nadawanie rytmu frazom reklamowym, by łatwiej wpadały w ucho). Skąd wzięły się mikrokomunikaty? Zdaniem Johnsona, nie są one znakiem upadku kultury. Są za to związane z czymś, co Johnson nazywa ekonomią uwagi. W dzisiejszych czasach kapitału, pracy i informacji jest pod dostatkiem, natomiast wszystkim zaleŝy na deficytowym zasobie naturalnym: na uwadze innych. Konsumując teksty, staramy się zachować naszą drogocenną uwagę dla tych informacji, które na to zasługują. Kiedy zaś produkujemy komunikaty, staramy się, by zostały zauwaŝone. (Sam byłem kiedyś świadkiem dyskusji, w czasie której jeden z panelistów powiedział tylko jedno krótkie zdanie. Wprawdzie pozostali uznali to za wygłup i wyraz lenistwa, ale następnego dnia wszystkie gazety w relacjach zacytowały to właśnie zdanie). Początek historii (mikrohistorii?) mikrostylu łączy się z rozwojem mass mediów w XIX w., w których informacja ma być dostrzeŝona, zapamiętana i przekazana dalej. Wiedzą o tym takŝe i dopracowują do perfekcji copywriterzy (sam prowadząc zajęcia z poetyki chętniej daję przykłady z powszechnie znanych kampanii reklamowych niŝ z literatury). Zwięzłość Hemingwaya Mikrostyl kształtowali teŝ mistrzowie aforyzmu, jak Oscar Wilde, oraz takie formy literackie, jak "pamiętniki w sześciu słowach", zapoczątkowane rzekomo przez Hemingwaya ("For sale: baby shoes, never used"; w polskim przekładzie wystarczyły cztery słowa: "Sprzedam butki dziecięce, nieuŝywane"). Wykorzystanie prostych form jako nośników maksymalnego ładunku treści stanowiło cel szeroko pojętego modernizmu Strona 17

18 ROZDZIAŁ 1 we wszystkich rodzajach sztuk: "Picasso starał się przecieŝ uchwycić ludzkie postaci za pomocą kilku prostych linii" - przypomina Johnson. Johnson uczciwie przyznaje, Ŝe mikrostyl nie jest niczym nowym. Znów jednak sięgnął zaledwie do XIX w., w gruncie rzeczy pomijając retoryczną tradycję. Jedną z retorycznych cnót była przecieŝ brevitas, czyli zwięzłość, szczególnie istotna w rekapitulacji, czyli podsumowywaniu wywodu. Wystarczy, Ŝe słuchacz mowy zapamięta tylko rekapitulację (zazwyczaj jedno zdanie), a będzie umiał odtworzyć sobie potem cały wywód, włącznie z towarzyszącymi mu emocjami. Czyli znów - nihil novi. Wygląda na to, Ŝe nasz język nie zmienia się aŝ tak drastycznie. I jeszcze na to, Ŝe my, jego uŝytkownicy, niewiele się zmieniliśmy od czasów, gdy retoryka powstawała: nadal chodzi nam o to, by kogoś przekonać, zmanipulować, zwieść lub uwieść. RóŜnica między staroŝytnym mówcą perorującym na agorze z uniesioną prawą dłonią i udrapowaną togą na lewym kolanie a człowiekiem współczesnym siedzącym w zasięgu sieci wi-fi z ipadem w dłoni i wpisującym coś na swoim profilu na Facebooku - jest naprawdę niewielka. Zmienił się tylko czas, przez jaki komunikat pozostaje w obiegu: jest coraz krótszy. A im krótszy termin przydatności do spoŝycia komunikatu, tym wyraziściej komunikat powinien być wyeksponowany. Nie kaŝdy ma aforystyczne zdolności, o wiele łatwiej osiągnąć wyrazistość za pomocą emocji. Na Facebooku wszystko się pali - ale słomianym ogniem. Przyciąga uwagę, wyzwala lawinę (lub raczej poŝar) komentarzy, ale szybko rozpala się jakieś inne ognisko. W stosunku do tradycyjnej komunikacji to jest jednak tylko róŝnica stopnia. Socjologowie powiadają, Ŝe skończył się czas erudytów, zaczął czas researcherów - którzy mają krótką pamięć, za to umiejętność błyskawicznego zdobywania informacji. A takŝe błyskawicznego dzielenia się nimi. Co z tego wyniknie dla literatury? Dla komunikacji międzyludzkiej? Dla - górnolotnie - dialogu? O ile będziemy chcieli ze sobą rozmawiać i czasami zastanawiać się nad tym, jak to się dzieje, Ŝe się ze sobą lepiej lub gorzej dogadujemy - moim zdaniem będzie dobrze. Strona 18

19 2 Subdyscyplinarny charakter dydaktyki ogólnej. Dydaktyka ogólna a dydaktyka przedmiotowa MODUŁ NR 2 o Cel ogólny: Student pozna subdyscypliny dydaktyki i zrozumie zaleŝności między dydaktyką ogólną a dydaktykami szczegółowymi. o Liczba godzin: 2

20 ROZDZIAŁ 2 MODUŁ NR 2 Temat: Subdyscyplinarny charakter dydaktyki ogólnej. Dydaktyka ogólna a dydaktyka przedmiotowa. Liczba godzin: 2 Cel ogólny: Student pozna subdyscypliny dydaktyki i zrozumie zaleŝności między dydaktyką ogólną a dydaktykami szczegółowymi. Cele szczegółowe Student: 1. zdefiniuje pojęcia: subdyscyplina, dydaktyka ogólna, dydaktyka szczegółowa, metodyka, 2. wymieni subdyscypliny dydaktyki ogólnej (np.: dydaktyka szkoły wyŝszej, nerodydaktyka, ontodydaktyka, teleologia,), 3. scharakteryzuje funkcje dydaktyki ogólnej i dydaktyk przedmiotowych, 4. wskaŝe zadania dydaktyki przedmiotów zawodowych. Pojęcia kluczowe: Subdyscyplina, dydaktyka ogólna, dydaktyka szczegółowa, metodyka. Literatura 1. Arends R.I.: Uczymy się nauczać, WSiP 1994, s Kupisiewicz Cz.: Dydaktyka ogólna, GRAF PUNKT 2000,s Kwieciński Z., Śliwerski B.(red.): Pedagogika, PWN 2008,t.1, s Melezinek A. Pedagogika inŝynierska. Metodologia nauczania techniki. Wydawnictwo Politechniki Śląskiej 2004, s Niemierko B.: Kształcenie szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki. Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne 2007, s Strona 20

21 SUBDYSCYPLINARNY CHARAKTER DYDAKTYKI OGÓLNEJ. DYDAKTYKA OGÓLNA A DYDAKTYKA PRZEDMIOTOWA 6. Okoń W. Nowy słownik pedagogiczny, Wydawnictwo Akademickie śak Okoń W. Nowy słownik pedagogiczny, Wydawnictwo Akademickie śak Projektowany przebieg zajęć 1. Omówienie i analiza subdyscyplinarnego charakteru dydaktyki ogólnej. Dydaktyka ogólna a dydaktyki szczegółowe. Subdyscypliny dydaktyki ogólnej. 2. Omówienie zadań dydaktyki ogólnej i dydaktyk szczegółowych. 3. Wyjaśnienie załoŝeń pedagogiki inŝynierskiej jako odpowiedzi na specyficzne potrzeby nauczania przedmiotów technicznych. Zadania Proszę skonstruować własne definicje następujących pojęć: subdyscyplina, dydaktyka ogólna, dydaktyka szczegółowa, metodyka, pamiętając o ich cechach istotnych i nieistotnych. (patrz: tekst poniŝej) Materiał dla studentów: Oprac. na podstawie: Arends R. I., Uczymy się nauczać, WSiP 1994, s Uczenie się pojęć to coś więcej niŝ po prostu klasyfikowanie obiektów i formowanie kategorii. To takŝe coś więcej od uczenia się nowych nazw lub słów pasujących do danych klas przedmiotów i idei. Uczenie się pojęć jest procesem tworzenia wiedzy i organizowania wiadomości w struktury poznawcze.(tamŝe, s. 277) Organizowanie wiedzy w struktury poznawcze jest moŝliwe dzięki uczeniu się pojęć, polegającym na kategoryzowaniu rzeczy - włączaniu obiektów do tej samej klasy i rozpoznawaniu ich. RozróŜniamy trzy rodzaje pojęć: Strona 21

22 ROZDZIAŁ 2 Strona 22 pojęcia koniunkcyjne - są sumą cech, które dodane do siebie tworzą całość, np. trójkąt jest zamkniętą, płaską figurą o trzech bokach i o trzech kątach; pojęcia dysjunkcyjne - takie, które dopuszczają alternatywne zestawy cech, np. "rzeczownik" moŝe oznaczać miejsce, rzecz, osobę, ale nie wszystko to równocześnie; pojęcia stosunkowe (relacyjne) jak czas, przestrzeń, nazwy członków rodziny, np. "ciotka" opisuje stosunek między rodzeństwem i jego potomstwem - aby móc je zrozumieć, trzeba znać pojęcie, które się z nim łączy oraz występującą między nimi zaleŝność. W nauczaniu pojęć istotne jest podawanie przykładów i nieprzykładów, np. krowa jest przykładem ssaka, a skowronek jest jego nieprzykładem. Część pojęć zaleŝna jest od kontekstu społecznego, np. "nędza" moŝe co innego znaczyć w jednym kraju, a co innego w innym. Kontekst wpływa często na nazwę pojęcia, np. nauczyciel szkoły średniej w liceum nazywany jest profesorem, ale na uniwersytecie tytułowany będzie zgodnie z rzeczywistym stopniem naukowym. Pojęcia mają nazwy, mają teŝ definicje, które człowiek wymyśla i nadaje arbitralnie. Aby stworzyć definicję, musimy znać cechy istotne danego pojęcia - np. dla trójkąta równobocznego cechą istotną będzie, Ŝe ma on wszystkie boki równe. Cechy nieistotne to takie, które nie występują u wszystkich obiektów naleŝących do danej klasy, np. większość ptaków fruwa, ale nie wszystkie, wobec czego latanie jest cechą nieistotną dla pojęcia "ptak". Uczenie się pojęć wymaga dwóch rodzajów wiedzy: konceptualnej oraz proceduralnej: wiedza konceptualna oznacza zdolność ucznia do zdefiniowania pojęcia według określonych kryteriów i rozpoznania zaleŝności, w jakich pozostaje ono z innymi pojęciami oraz umiejętności podania typowych dla danego pojęcia przykładów; wiedza proceduralna to zdolność ucznia do uŝywania pojęć w celu dokonywania rozróŝnień. Proces uczenia się pojęć zaczyna się juŝ we wczesnym dzieciństwie, kiedy dziecko sortuje przedmioty i wybiera spośród innych te, które chce. Początkowe czynności sortowania prowadzą do klasyfikowania

23 SUBDYSCYPLINARNY CHARAKTER DYDAKTYKI OGÓLNEJ. DYDAKTYKA OGÓLNA A DYDAKTYKA PRZEDMIOTOWA i generalizowania - fundamentu uczenia się pojęć. To, jak człowiek uczy się pojęć, zaleŝy w duŝym stopniu od fazy jego rozwoju. Bruner (1966) wyodrębnił trzy tryby uczenia się: przez działanie (enaktywne), przez kształtowanie wyobraŝeń (obrazów mentalnych) - ikoniczne, przez sekwencje reprezentacji lub symboli abstrakcyjnych (symboliczne). Do siódmego roku Ŝycia dzieci uczą się głównie poprzez działanie, w miarę dojrzewania coraz częściej korzystając z myślenia obrazowego i symbolicznego. Sposoby nauczania pojęć dzielą się na dwie główne metody: dedukcyjną (od reguły do przykładu), indukcyjną (od przykładu do reguły). Metoda dedukcyjna polega na tym, Ŝe nauczyciel najpierw definiuje pojęcie, a potem przedstawia przykłady i nieprzykłady (najlepiej stosować ją wtedy, kiedy uczniowie nie wiedzą nic na temat pojęcia, które ma zostać przyswojone), natomiast w metodzie indukcyjnej najpierw podawane są przykłady i nieprzykłady, a następnie uczniowie sami odkrywają pojęcie lub dochodzą do jego definicji (lepsze, kiedy uczniowie dysponują juŝ pewną wiedzą na temat pojęcia, które ma zostać zaprezentowane). Kiedy uczniowie poznają bardziej złoŝone pojęcie, moŝna podczas lekcji skorzystać z obu tych metod. Przykłady i nieprzykłady naleŝy starannie dobierać i podawać je w logicznej kolejności (najpierw przykłady typowe, potem nietypowe). JeŜeli uczniowie nie rozumieją cech istotnych danego pojęcia, naleŝy je oczywiście wyjaśnić. Wskazane jest korzystać przy tym z pomocy naukowych - rysunków, wykresów, sieci. Cechy istotne pojęcia obecne są w kaŝdym jego przykładzie - uczeń powinien umieć odróŝnić je od cech nieistotnych. Merill i Tennyson podają trzy stopnie definiowania pojęć na potrzeby nauczania: określenie nazwy pojęcia (słowa lub symbolu odnoszącego się do całej klasy obiektów); wyliczenie cech istotnych i nieistotnych; Strona 23

24 ROZDZIAŁ 2 zapisanie definicji - wyraŝenia zawierającego wszystkie cechy istotne i wskazującego, jak są połączone. Aby pojęcie mogło zostać zrozumiane, naleŝy je zanalizować, czyli przejść od nazwy i definicji do cech istotnych, zestawionych w przykładach i nieprzykładach.. Kiedy uczniowie sami będą w stanie podać przykłady i nieprzykłady, będzie to oznaczało, Ŝe opanowali wymagane pojęcie. Sprawdzając, czy uczeń rzeczywiście zna i rozumie pojęcie, naleŝy wymagać więcej, niŝ tylko podania definicji. Uczeń powinien umieć: wskazać cechy istotne i powiązania między nimi, rozpoznawać nieznane wcześniej przykłady pojęcia, odróŝniać przykłady od nieprzykładów. Strona 24

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Innowacje w pedagogice elementarnej Kod przedmiotu

Innowacje w pedagogice elementarnej Kod przedmiotu Innowacje w pedagogice elementarnej - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Innowacje w pedagogice elementarnej Kod przedmiotu 05.5-WP-PEDD-IPE-C_genMXZ8N Wydział Kierunek Wydział Pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące Działanie realizowane w ramach projektu Absolwent informatyki lub matematyki specjalistą na rynku pracy Matematyka i informatyka może i trudne, ale nie nudne Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące dr

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU

PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU PROGRAM KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU RAMOWY PLAN KURSU PEDAGOGICZNEGO DLA INSTRUKTORÓW PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU Lp Nazwa przedmiotu Liczba godzin zajęć Liczba godzin zajęć

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin

OPIS PRZEDMIOTU. Pedagogika Specjalizacja/specjalność. 15 godzin OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium magisterskie nt. Organizacje pozarządowe i edukacja w perspektywie porównawczej. Wydział Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno - Społeczny

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia

Opis modułu kształcenia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Opis modułu kształcenia Nazwa modułu (przedmiotu) Dydaktyka medyczna Kod podmiotu IP NS4/DM Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A (opis i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Administracji i Nauk Społecznych

Bardziej szczegółowo

Podstawy dydaktyki medycznej

Podstawy dydaktyki medycznej Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr /2012 S YL AB US MODUŁ U (PRZEDMIOTU) I nforma c j e ogólne Kod Rodzaj Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa Podstawy dydaktyki

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki Załącznik nr 7 Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Psychologię jako kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie Katedra Pedagogiki Pracy dr hab. Henryk Bednarczyk Technologia kształcenia zawodowego Plan nauczania Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Bardziej szczegółowo

Nauki w zakresie podstaw pielęgniarstwa. Polski OGÓŁEM LICZBA GODZIN 45 godz. ROK II SEMESTR III 15 godz. ROK III SEMESTR V i VI 30 godz.

Nauki w zakresie podstaw pielęgniarstwa. Polski OGÓŁEM LICZBA GODZIN 45 godz. ROK II SEMESTR III 15 godz. ROK III SEMESTR V i VI 30 godz. KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil kształcenia Praktyczny Poziom realizacji Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne podstawy wychowania

Teoretyczne podstawy wychowania Teoretyczne podstawy wychowania 1. Wychowanie człowieka na tle różnych epok 2. Przedmiotowy wymiar wychowania 3. Podstawowe kategorie procesu wychowania 4. Proces wychowania i jego istota 5. Determinanty

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH ABSOLWENTÓW KIERUNKU WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH ABSOLWENTÓW KIERUNKU WIEDZA Załącznik do uchwały 102/03/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego KIERUNEK STUDIÓW POZIOM KSZTAŁCENIA PROFIL KSZTAŁCENIA TYTUŁ ZAWODOWY ABSOLWENTA EFEKTY KSZTAŁCENIA PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu PEDAGOGIKA Rocznik studiów 2012/13 Wydział Wydział Stosowanych

Bardziej szczegółowo

KULTUROZNAWSTWO I WIEDZA O MEDIACH

KULTUROZNAWSTWO I WIEDZA O MEDIACH 1 1. Kierunek studiów KULTUROZNAWSTWO I WIEDZA O MEDIACH STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA, PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI 2. Obszar / obszary kształcenia. Kierunek studiów Kulturoznawstwo i wiedza o mediach należy do

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych

Metodologia badań psychologicznych Metodologia badań psychologicznych Lucyna Golińska SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK Psychologia jako nauka empiryczna Wprowadzenie pojęć Wykład 5 Cele badań naukowych 1. Opis- (funkcja deskryptywna) procedura definiowania

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Badania naukowe w pielęgniarstwie

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Badania naukowe w pielęgniarstwie S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu CBNP Nazwa modułu Badania naukowe w pielęgniarstwie Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia

1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Załącznik do Uchwały nr 125/2014 Senatu UKSW z dnia 25 września 2014 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS Poziom

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej

Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Akademii Marynarki Wojennej Program kształcenia studiów podyplomowych Przygotowanie pedagogiczne Gdynia 2014 r. Podstawa prawna realizacji studiów. Ustawa Prawo

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo. Kod przedmiotu P-1-K-BwP studia stacjonarne w/sem. Zajęcia zorganizowane: 20h/20h - 1,7 Praca własna studenta: 10h - 0,3

Pielęgniarstwo. Kod przedmiotu P-1-K-BwP studia stacjonarne w/sem. Zajęcia zorganizowane: 20h/20h - 1,7 Praca własna studenta: 10h - 0,3 Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Pielęgniarstwo Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (przedmiotu lub grupy przedmiotów)

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (przedmiotu lub grupy przedmiotów) OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (przedmiotu lub grupy przedmiotów) Nazwa modułu Przygotowanie w zakresie dydaktycznym Przedmioty: Dydaktyka techniki w szkole podstawowej Dydaktyka zajęć komputerowych w szkole

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KARTA PRZEDMIOTU

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego KARTA PRZEDMIOTU WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I ADMINISTRACJI z siedzibą w Zamościu KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE (WYPEŁNIA TOK STUDIÓW) Nazwa przedmiotu Wydział Kierunek studiów Poziom Profil Rok

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZSADY OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W GIMNAZJUM NR 7 PRZY ZSO NR 7 W CHEŁMIE

PRZEDMIOTOWE ZSADY OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W GIMNAZJUM NR 7 PRZY ZSO NR 7 W CHEŁMIE PRZEDMIOTOWE ZSADY OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO W GIMNAZJUM NR 7 PRZY ZSO NR 7 W CHEŁMIE Chełm 2015r. 1 Zakres ocenianych wiadomości i umiejętności jest zgodny z wymaganiami zawartymi w podstawie programowej

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Załącznik nr 1 do Uchwały nr /2012 Senatu UKSW z dnia 25 września 2012 r. STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5. kierunkowe efekty kształceniaopis

Załącznik nr 5. kierunkowe efekty kształceniaopis Załącznik nr 5. Odniesienie kierunkowych efektów kształcenia do obszarowych efektów kształcenia dla obszaru lub obszarów kształcenia przyporządkowanych temu kierunkowi Nazwa kierunku studiów: Interdyscyplinarne

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Kierunek. Ćwiczenia (Ćw) S/ 30 NS/ 18

Ekonomiczny Kierunek. Ćwiczenia (Ćw) S/ 30 NS/ 18 Instytut Ekonomiczny Kierunek Zarządzanie Poziom studiów Studia drugiego stopnia Profil kształcenia Ogólnoakademicki P R O G R A M N A U C Z A N I A P R Z E D M I O T U * A - Informacje ogólne. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM

WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM Ocenę dopuszczającą(2)otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności na poziomie wymagań koniecznych, a jego działania mają charakter przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA UKRAIŃSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ Opracowała: Tetyana Ouerghi I. ZASADY: 1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami sprawiedliwości. 2. Ocenie podlegają wszystkie

Bardziej szczegółowo

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 1. Kierunek studiów: filologia polska studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki 2. Obszar kształcenia w zakresie nauk humanistycznych: Kierunek studiów filologia polska obejmuje dwie związane ze

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :...

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... 1 I Udokumentowanie realizacji praktyk przedmiotowo-metodycznych przez studenta

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. i umiejętności wynikających z programu nauczania.

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. i umiejętności wynikających z programu nauczania. Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. 1. Ustalenie stopnia opanowania przez ucznia wiadomości i umiejętności wynikających z programu nauczania. 2. Uzyskanie

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO

1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO Załącznik nr 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kształcenia na studiach doktoranckich w uczelniach i jednostkach naukowych (Dz.U.2011.196.1169);

Bardziej szczegółowo

Metodologia badań psychologicznych ze statystyką II - opis przedmiotu

Metodologia badań psychologicznych ze statystyką II - opis przedmiotu Metodologia badań psychologicznych ze statystyką II - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Metodologia badań psychologicznych ze statystyką II Kod przedmiotu 14.0-WP-PSChM-MBPzS2-W-S14_pNadGen3NDYY

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Pedagogika współczesna

Pedagogika współczesna Pedagogika współczesna Sebastian Bakuła Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Struktura wykładu Wprowadzenie Pedagogika jako nauka: przedmiot, metody

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA

WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA WYMAGANIA EDUKACYJNE - HISTORIA, HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO, HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna Uczeń porządkuje i synchronizuje wydarzenia z historii powszechnej

Bardziej szczegółowo

Planowanie, realizacja i ewaluacja pracy dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej w kontekście nowej podstawy programowej

Planowanie, realizacja i ewaluacja pracy dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej w kontekście nowej podstawy programowej Planowanie, realizacja i ewaluacja pracy dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej w kontekście nowej podstawy programowej Autor programu: Barbara Maciąg Autor scenariusza warsztatów: Marta Kobza Przedstawione

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Instrumentalistyka Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI. I Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze Gimnazjum w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI. I Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze Gimnazjum w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI I Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze Gimnazjum w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze Przedmiotowy system oceniania z fizyki w ZSO nr 1 sporządzono w oparciu o : 1. Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Zajęcia wprowadzające 04.10.2016 Plan Organizacja zajęć Warunki zaliczenia Co to jest historia ekonomii i po co nam ona? Organizacja zajęć robertmrozecon.wordpress.com

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 11 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 11 1. CHARAKTERYSTYCZNE CECHY NAUKI... 13 1.1. Pojęcie nauki...13 1.2. Zasady poznawania naukowego...15 1.3. Cele nauki...15 1.4. Funkcje nauki...16 1.5. Zadania nauki...17

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

temat: Romantyczne widzenie świata i człowieka Romantyczność A. Mickiewicza

temat: Romantyczne widzenie świata i człowieka Romantyczność A. Mickiewicza SCENARIUSZ LEKCJI Proponowana lekcja ma na celu zapoznać uczniów z utworem A. Mickiewicza, jednak przede wszystkim dzięki lekturze ballady mają oni zrozumieć, jakimi kategoriami myśleli romantycy o świecie,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. I. KARTA PRZEDMIOTU: Metodyka seminarium licencjackie Rok III, stopień I

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. I. KARTA PRZEDMIOTU: Metodyka seminarium licencjackie Rok III, stopień I PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: Metodyka seminarium licencjackie Rok III, stopień I CEL PRZEDMIOTU C1 Zapoznanie się z metodami prowadzenia badań w dziedzinie dydaktyki nauczania języka

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polski Podstawy terapii pedagogicznej 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim 3. Jednostka prowadząca przedmiot

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. PSP.40- /13 (projekt) UCHWAŁA Nr./2013 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie utworzenia specjalności kształcenia Nauczyciel języka angielskiego w

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia

Opis modułu kształcenia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Opis modułu kształcenia Nazwa modułu (przedmiotu) Dydaktyka medyczna Kod podmiotu IP NS4/DM Kierunek studiów Profil kształcenia Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

I. Opis 1. Sylwetka absolwenta Humanistyka w szkole. Polonistyczno-historyczne studia nauczycielskie umie

I. Opis 1. Sylwetka absolwenta Humanistyka w szkole. Polonistyczno-historyczne studia nauczycielskie umie I. Opis 1. Sylwetka absolwenta Absolwent studiów I stopnia na kierunku Humanistyka w szkole. Polonistyczno-historyczne studia nauczycielskie ma wiedzę o języku, literaturze, historii i kulturze, w tym

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :...

Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK. Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... Pieczęć Uczelni: DZIENNIK PRAKTYK Imię i nazwisko studenta / studentki:... Wydział i kierunek studiów:... Nr I N D E K S U :... 1 I Udokumentowanie realizacji praktyk przedmiotowo-metodycznych przez studenta

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Streszczenie. Czas realizacji. Podstawa programowa

SCENARIUSZ LEKCJI. Streszczenie. Czas realizacji. Podstawa programowa Autorzy scenariusza: SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu kształcenia (kierunku)

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu kształcenia (kierunku) Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu kształcenia (kierunku) Pielęgniarstwo Poziom i forma studiów studia I stopnia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ 1 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLAS 4-6 SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowany na podstawie: -Rozporządzenia MEN z dnia 19.04.1999r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JÓZEFA WYBICKIEGO W GOSTKOWIE MATEMATYKA DLA KLAS IV VI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JÓZEFA WYBICKIEGO W GOSTKOWIE MATEMATYKA DLA KLAS IV VI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JÓZEFA WYBICKIEGO W GOSTKOWIE MATEMATYKA DLA KLAS IV VI SPIS TREŚCI: I. OBSZARY AKTYWNOŚCI II. NARZĘDZIA POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW III. OBSZARY AKTYWNOSCI

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE I. Przedmiotem oceny są: wiedza i umiejętności oraz wykorzystywanie własnych możliwości; wiadomości i umiejętności ucznia wynikającez podstawy programowej

Bardziej szczegółowo

Punkty ECTS uzyskane w ramach specjalizacji nauczycielskiej są zaliczane do specjalizacji językoznawczej jako specjalizacji pierwszej

Punkty ECTS uzyskane w ramach specjalizacji nauczycielskiej są zaliczane do specjalizacji językoznawczej jako specjalizacji pierwszej Specjalizacja nauczycielska STARY PROGRAM Zgodnie z Rozporządzeniem MENiS z dnia 07.09.2004 dotyczącym standardów kształcenia nauczycieli na postawie ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12.09.1990, kształcenie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/iii semestr

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Seminarium dziedzinowe 1: Multimedia w edukacji i e-learning

KARTA KURSU. Seminarium dziedzinowe 1: Multimedia w edukacji i e-learning KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Seminarium dziedzinowe 1: Multimedia w edukacji i e-learning Discipline seminar 1: Multimedia in education and e-learning Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator dr Maria Zając

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOT: Pedagogika KOD S/I/st/8

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOT: Pedagogika KOD S/I/st/8 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOT: Pedagogika KOD S/I/st/8 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I rok/ii semestr 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3 6.

Bardziej szczegółowo

Katedra Językoznawstwa Niemieckiego i Stosowanego UŁ Program specjalizacji nauczycielskiej

Katedra Językoznawstwa Niemieckiego i Stosowanego UŁ Program specjalizacji nauczycielskiej 1. Wstęp przygotowano w zgodzie z wymaganiami Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna

Studia Podyplomowe Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna Studia Podyplomowe Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna I. Informacje ogólne II. Rekrutacja III. Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych IV. Treści programowe V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne

Bardziej szczegółowo

II. Zasady nauczania. Ligia Tuszyńska wykład dla doktorantów wydziałów przyrodniczych 2013

II. Zasady nauczania. Ligia Tuszyńska wykład dla doktorantów wydziałów przyrodniczych 2013 II. Zasady nauczania Ligia Tuszyńska wykład dla doktorantów wydziałów przyrodniczych 2013 1 Zasady nauczania (B. Nawroczyński, K. Sośnicki, Cz. Kupisiewicz) Zasady kształcenia (W. Okoń) Zasady uczenia

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Zasady oceniania z przedmiotu edukacja filmowa w Liceum Ogólnokształcącym nr X im. S. Sempołowskiej we Wrocławiu

Zasady oceniania z przedmiotu edukacja filmowa w Liceum Ogólnokształcącym nr X im. S. Sempołowskiej we Wrocławiu Zasady oceniania z przedmiotu edukacja filmowa w Liceum Ogólnokształcącym nr X im. S. Sempołowskiej we Wrocławiu KRYTERIA OCENIANIA Rodzaje aktywności ucznia polegające ocenianiu: - wypowiedzi ustne, zarówno

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo

OPIS PRZEDMIOTU. Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI. Wydział Humanistyczny Instytut Filologii Polskiej Kulturoznawstwo OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Seminarium dyplomowe 08.01/o,1,V,VI Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Seminarium magisterskie KOD WF/II/st/9 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne. Specjalność: wychowanie fizyczne w służbach mundurowych 3. POZIOM STUDIÓW 1 : II stopień studia

Bardziej szczegółowo

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Doradztwo zawodowe i przedsiębiorczość

OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Doradztwo zawodowe i przedsiębiorczość Załącznik do uchwały nr 550 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Mechanicznym OPIS ZAKŁADANYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ. Kod przedmiotu. Pedagogiki i Psychologii

OPIS PRZEDMIOTU. Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ. Kod przedmiotu. Pedagogiki i Psychologii OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Psychologia różnic indywidualnych 1100-Ps2RI-SJ Wydział Instytut/Katedra Kierunek Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia Specjalizacja/specjalność

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W KLASACH IV VI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W KLASACH IV VI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA HISTORIA I SPOŁECZEŃSTWO W KLASACH IV VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 7 ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 IM. GEN. WŁADYSŁAWA SIKORSKIEGO W CHEŁMIE CHEŁM 2013 Opracował zespół

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne

WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Załącznik do Uchwały Nr 82/2016 Senatu UKSW z dnia 19 maja 2016 r. WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH UKSW Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PODNOSZENIE KOMPETENCJI NAUCZYCIELSKICH W PRACY Z UCZNIEM O SPECJALNYCH

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D

S Y L A B U S. Druk DNiSS nr 11D S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Teoretyczne i metodyczne podstawy pedagogiki wczesnoszkolnej Kod przedmiotu:. Rodzaj przedmiotu: specjalnościowy obowiązkowy Wydział: Humanistyczno- Społeczny

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 202/203 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R.

PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R. PROGRAM NAPRAWCZY MAJĄCY NA CELU POPRAWĘ WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO KLAS SZÓSTYCH PRZYJĘTY PRZEZ RADĘ PEDAGOGICZNĄ W DNIU 3 GRUDNIA 2012 R. KONSULTOWANY Z RODZICAMI W DNIU 17 LISTOPADA 2012 R. Jakość

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z historii dla klas IV-VI

Przedmiotowy System Oceniania z historii dla klas IV-VI Przedmiotowy System Oceniania z historii dla klas IV-VI Celem nauczania historii w szkole podstawowej jest zapoznanie uczniów z najwaŝniejszymi wydarzeniami z przeszłości, rozwijanie poczucia więzi z rodziną,

Bardziej szczegółowo

CELEM NAPISANIA PRACY MAGISTERSKIEJ JEST WYKAZANIE, ŻE STUDENT: 1. POTRAFI POSŁUGIWAĆ SIĘ NABYTĄ WIEDZĄ 2. UMIE STOSOWAĆ METODY PRACY NAUKOWEJ 6

CELEM NAPISANIA PRACY MAGISTERSKIEJ JEST WYKAZANIE, ŻE STUDENT: 1. POTRAFI POSŁUGIWAĆ SIĘ NABYTĄ WIEDZĄ 2. UMIE STOSOWAĆ METODY PRACY NAUKOWEJ 6 CELEM NAPISANIA PRACY MAGISTERSKIEJ JEST WYKAZANIE, ŻE STUDENT: 1. POTRAFI POSŁUGIWAĆ SIĘ NABYTĄ WIEDZĄ 2.ROZSZERZYŁ SWOJĄ WIEDZĘ O OPISYWANYM W PRACY ZAGADNIENIU 3.DOSTRZEGA PRAWIDŁOWOŚCI WYSTĘPUJĄCE

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE

PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE PRZYGOTOWANIE PEDAGOGICZNE DO NAUCZANIA JĘZYKA NIEMIECKIEGO Niniejszy program studiów podyplomowych przygotowano zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 7 września 2004 r.

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia:

Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia: Symbol Opis efektów kształcenia dla kierunku Socjologia Absolwent studiów I-ego stopnia na kierunku Socjologia: WIEDZA S1_W01 Posiada podstawową wiedzę dotyczącą elementarnych pojęć socjologicznych, budowy

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu pedagogika Kod przedmiotu FII_

Bardziej szczegółowo

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku

Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? Gdańsk, 16 maja 2009 roku Do czego chcemy przygotować nasze dzieci i naszych uczniów: do testów czy do życia i pracy? 1 Prawdziwe wartości edukacji Europejskie ramy odniesienia Polskie ramy odniesienia Badania PISA 2 Jeżeli nie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 2. KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE, STUDIA STACJONARNE

KARTA PRZEDMIOTU 2. KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE, STUDIA STACJONARNE KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: SYSTEM BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP. KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE, STUDIA STACJONARNE 3. POZIOM STUDIÓW: STUDIA I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z zakresu historii w klasie IV, V, VI

Kryteria ocen z zakresu historii w klasie IV, V, VI Kryteria ocen z zakresu historii w klasie IV, V, VI Zasady pracy ucznia na lekcji: od ucznia wymaga się systematycznego przygotowania do lekcji /powinien posiadać podręcznik, zeszyt ćwiczeń, przybory do

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo. Nauki społeczne

Pielęgniarstwo. Nauki społeczne Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: ARCHIWISTYKA I ZARZĄDZANIE DOKUMENTACJĄ

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: ARCHIWISTYKA I ZARZĄDZANIE DOKUMENTACJĄ Załącznik nr 17 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 1 do uchwały nr 445/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopień

Bardziej szczegółowo