Konsekwencje wprowadzenia białych certyfikatów jako instrumentu poprawy efektywności energetycznej. Autor: dr hab. inż.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konsekwencje wprowadzenia białych certyfikatów jako instrumentu poprawy efektywności energetycznej. Autor: dr hab. inż."

Transkrypt

1 Konsekwencje wprowadzenia białych certyfikatów jako instrumentu poprawy efektywności energetycznej Autor: dr hab. inż. Krzysztof Berbeka Warszawa 2010

2 Projekt graficzny okładki: CeDeWu, Agnieszka Natalia Bury Przygotowanie do druku i druk: ARdruk Copyright by Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki; Warszawa 2010 Publikacja została sfi nansowana ze środków Europejskiej Fundacji Klimatycznej (European Climate Foundation) ISBN Wydawca: Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki ul. Mazowiecka 11/16; Warszawa Tel./fax: Wydrukowano na papierze ekologicznym

3 Wykaz skrótów ARE CIT ESCO GJ GWh MG MŚ NFOŚiGW PIT Agencja Rynku Energii S.A. podatek dochodowy od osób prawnych (wynikający z ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych, ze zmianami) instytucje oszczędzania energii (Energy Saving Company) gigadżul gigawatogodzina Ministerstwo Gospodarki Ministerstwo Środowiska Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podatek dochodowy od osób fizycznych (wynikający z ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych) Projekt Ustawy projekt ustawy o efektywności energetycznej wersja nr 11 z roku SRKNPRE TJ toe Mtoe URE VAT Społeczna Rada Konsultacyjna Narodowego Programu Redukcji Emisji teradżul tona oleju umownego milion ton oleju umownego Urząd Regulacji Energetyki podatek od towarów i usług (regulowany ustawą z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług) W1 grupa taryfowa odbiorców gazu zużywających nie więcej niż 300 m 3 gazu na rok W2 grupa taryfowa odbiorców gazu zużywających m 3 gazu na rok W3 grupa taryfowa odbiorców gazu zużywających m 3 gazu na rok Podstawowe przeliczenia jednostek energii 1Mtoe = GWh 1 GWh = 3,6 TJ = 3600 GJ 1 TJ = 0,2778 GWh 1 toe = 41,868 GJ 3

4 Spis treści Wykaz skrótów Podstawowe przeliczenia jednostek energii Wprowadzenie Wstęp Metodyka badań Przyjęte założenia obliczeniowe Konsekwencje dla gospodarstw domowych Energia elektryczna Gaz sieciowy Ciepło Konkluzje Konsekwencje dla innych odbiorców końcowych Konsekwencje dla budżetu Zmiany w przychodach podatkowych Potencjalny wzrost świadczeń osłonowych Wpływ białych certyfikatów na energochłonność gospodarki Podsumowanie Literatura Spis rysunków Spis tabel Aneks. Zestawienie założeń do obliczeń zmian kosztów z tytułu zakupu energii sieciowej w wybranych działach i sekcjach gospodarki

5 Wprowadzenie W okresie ostatnich dwudziestu lat polska gospodarka przeszła gruntowną modernizację: unowocześniano technologie, zainwestowano w innowacyjne rozwiązania, zamknięto przestarzałe instalacje. Pomimo tych zmian jest ona nadal nieefektywna. Mało efektywne jest nie tylko wytwarzanie energii (średnia efektywność polskich elektrowni to około 36,5% podczas gdy w krajach 15 UE 46,5%) i przesył (np. preizolowanych jest jedynie 20% rur ciepłowniczych), ale również wykorzystanie jej przez odbiorców końcowych transport, zakłady przemysłowe i usługowe. Powoduje to, że zużycie energii dla wytworzenia jednostki PKB jest w Polsce ponad dwukrotnie większe niż w starych krajach Unii Europejskiej (574 koe/1000 euro w Polsce; 180 koe/1000 euro w krajach 15 dane z 2006 r.). W uproszczeniu można więc powiedzieć, że moglibyśmy być znacznie bogatsi, przy takim samym zużyciu energii jak obecnie. Dlaczego więc nie wykorzystujemy tej szansy? Polska, dysponując ogromnym potencjałem zwiększania efektywności energetycznej, nie poodejmuje wystarczających działań dla jego wykorzystania. Jest to o tyle zaskakujące, że według raportu Ocena potencjału redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 2030, przygotowanego na zlecenie Ministerstwa Gospodarki przez międzynarodową firmę doradczą McKinsey&Company 1, większość inwestycji w efektywność energetyczną przyniesie korzyści także ekonomiczne koszty inwestycyjne tych przedsięwzięć są niższe niż przyszły zysk ze zmniejszenia zużycia energii. Wykorzystanie tego potencjału przyniosłoby pozytywne efekty społeczne i środowiskowe: obniżenie kosztów energii dla odbiorców końcowych, redukcję emisji zanieczyszczeń do powietrza, poprawę jakości środowiska w Polsce. Dlaczego więc działania na rzecz poprawy efektywności nie są podejmowane? Naszym zdaniem, jedną z przyczyn jest brak rządowego programu wykonawczego w tym zakresie. Dlatego Koalicja Klimatyczna wielokrotnie wskazywała na potrzebę przygotowania i wdrożenia Narodowego Programu Efektywności Energetycznej. Program taki powinien być szczegółowy i co ważniejsze musi być konsekwentnie wdrażany. Powinien on obejmować, stosowne dla każdej grupy docelowej użytkowników energii, programy, m.in.: modernizacji i odbudowy mocy wytwórczych produkcji energii elektrycznej i ciepła potrzebny ze względów bezpieczeństwa, ale wnoszący również znaczne pozytywne efekty w zakresie zmniejszenia zużycia paliw i redukcji emisji CO 2, dla energochłonnego przemysłu, dla małych i średnich przedsiębiorstw, sektor publiczny lider, dla transportu, 1) Ocena potencjału redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 2030, McKinsey&Company, Warszawa, grudzień

6 dla budynków mieszkaniowych i usługowych, dla gospodarstw domowych. Przygotowanie Narodowego Programu Efektywności Energetycznej do 2030 r. pozwoliłoby nadrobić wieloletnie zaniedbania Polski w obniżaniu energochłonności gospodarki. Niestety, apele Koalicji do chwili obecnej są ignorowane. Dlaczego? Jedną z przyczyn mogła być obawa, że wprowadzenie instrumentów mających wspomagać efektywność energetyczną i realizacja programu poprawy tej efektywności, spowoduje zmniejszenie wpływów do budżetu i pogłębienie deficytu budżetowego. W naszym przekonaniu obawy te są bezpodstawne. Aby jednak zyskać pewność, Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki, członek Koalicji Klimatycznej polskich organizacji pozarządowych, zwrócił się do dr. hab. Krzysztofa Berbeki, profesora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, o przeprowadzenie analizy konsekwencji wprowadzenia białych certyfikatów jako instrumentu poprawy efektywności energetycznej. Niniejszy raport prezentuje wyniki tej analizy. Najważniejsze wnioski to: wprowadzenie białych certyfi katów jako instrumentu wspierającego poprawę efektywności energetycznej, przyniesie dodatkowe dochody dla budżetu z tytułu wpływów podatkowych (VAT, CIT, PIT). W ujęciu średniorocznym suma przychodów do budżetu będzie zdecydowanie wyższa od ich zmniejszenia (np. ograniczenie wpływów ze sprzedaży energii, ewentualne dopłaty socjalne dla przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu i in.). Oszacowane korzyści są efektami bezpośrednimi i nie uwzględniają poprawy konkurencyjności gospodarki związanej z jej wyższą efektywnością energetyczną; skutki wprowadzenia białych certyfikatów dla budżetów gospodarstw domowych będą nieznaczne, spowodują wzrost opłat za energię na poziomie od 3,0 do 8,4 zł/gospodarstwo domowe/miesiąc; wzrost kosztów produkcji w przemyśle będzie jeszcze niższy niż w przypadku gospodarstw domowych. Zapraszając do lektury raportu, mamy nadzieję, że stanie się on przyczynkiem do szerszej debaty nad koniecznością poprawy efektywności energetycznej w naszym kraju i stanie się bodźcem do przyspieszenia prac nad wprowadzeniem białych certyfikatów i przygotowaniem Narodowego Programu Efektywności Energetycznej do 2030 r. Dr hab. Zbigniew M. Karaczun Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki 6

7 Wstęp Celem niniejszego opracowania jest dostarczenie wiarygodnych argumentów do dyskusji dotyczącej konsekwencji wprowadzenia białych certyfi katów. W dokumencie nie poddano analizie sensowności działań związanych z promocją energooszczędności, których elementem jest czy raczej ma być system białych certyfikatów. Podstawowym założeniem egzogenicznym niniejszego dokumentu jest przekonanie o konieczności prowadzenia takich działań wynikających z: konieczności dostosowania do określonych regulacji prawnych, których podmiotem jest Polska; obowiązku wobec przyszłych pokoleń, które również powinny mieć do dyspozycji zasoby energetyczne. Raport składa się z: części metodycznej, zestawienia założeń obliczeniowych, rozdziałów poświęconych gospodarstwom domowym, pozostałym użytkownikom energii sieciowej, konsekwencjom dla budżetu i energochłonności gospodarki. 1. Metodyka badań Poprawna metodyka obliczenia wpływu badanej regulacji powinna opierać się na wykorzystaniu modelu równowagi ogólnej, zawierającym wyjątkowo dokładną dezagregację poszczególnych sektorów gospodarki. Chodzi przede wszystkim o: a) poprawne modelowanie interakcji związanych z podniesieniem ceny energii na zmiany produkcji w poszczególnych sektorach oraz wpływ tych zmian na rachunek kosztów pomiędzy poszczególnymi sektorami oraz na gospodarstwa domowe; b) poprawne modelowanie wzrostu popytu na dobra związane z obniżeniem energochłonności i przełożenie takiego wzrostu produkcji na poszczególne sektory gospodarki. Ocena skutków nowych regulacji dość rzadko przeprowadzana jest w Polsce w tak szerokim zakresie i z użyciem tak wyrafinowanych metod 2. Z reguły sprowadza się ona do prostych interakcji bez analizy ich wtórnych konsekwencji. Przy modelowaniu wyróżnia się wpływ na gospodarstwa domowe, budżet oraz gospodarkę, bez szczegółowej kwantyfikacji. Z uwagi na zakres niniejszego opracowania i brak odpowiedniego instrumentarium, poniższy raport wykorzystuje również uproszczoną metodykę badań 3. 2) Co nie oznacza, że modelowanie takie w ogóle nie ma miejsca. Przykładem może być praca: Wpływ proponowanych regulacji unijnych w zakresie wprowadzenia europejskiej strategii rozwoju energetyki wolnej od emisji CO 2 na bezpieczeństwo energetyczne Polski, a w szczególności możliwości odbudowy mocy wytwórczych wykorzystujących paliwa kopalne oraz poziom cen energii elektrycznej. EnergSys Sp. z o.o., Warszawa ) Kolejną przeszkodą, poddającą w wątpliwość sensowność wykorzystania modelu równowagi ogólnej, jest rzadki cykl publikacji tablicy przepływów międzygałęziowych. Interakcje pomiędzy sektorami muszą być kalibrowane właśnie na bazie tej tablicy. Ostatnia opublikowana przez GUS pochodzi z 2005 r. 7

8 Uproszczony schemat logiczny działań zaprezentowano w tabeli 1. Tabela 1. Schemat działań w zakresie oceny kosztów i korzyści z wprowadzenia białych certyfikatów Konkurencyjność gospodarki Reakcje popytowe (zakup energii) Za zakup energii Płatności na rzecz budżetu Towarzyszące produkcji energii Towarzyszące produkcji technologii umożliwiających oszczędzanie Wzrost cen energii elektrycznej Spadek Spadek VAT wzrost (wzrost ceny netto prowadzi do wzrostu kwoty naliczonego podatku) Akcyza bez zmian (stała stawka na 1 MWh); CIT, PIT prawdopodobny spadek jako efekt mniejszej produkcji Im większy wzrost cen tym większy bodziec do rozwoju działań energooszczędnych; wzrost płatności z tytułu podatków: VAT, CIT, PIT Poprawa efektywności energetycznej gospodarki Wzrost Spadek VAT spadek Akcyza spadek wywołany spadkiem produkcji; CIT, PIT spadek j.w. Saldo zmian??? Spadek??? Spadek Wzrost Źródło: Opracowanie własne Należy też podkreślić pewne niuanse w postrzeganiu konsekwencji systemu białych certyfikatów. Nie jest bowiem możliwa kwantyfikacja konsekwencji wdrożenia samej ustawy wprowadzającej certyfikaty. Zgodnie z projektem ustawy, pewne kluczowe decyzje implikujące koszty będą bowiem w gestii Ministra Gospodarki (wielkość rynku objętego w kolejnych latach, wysokość jednostkowej opłaty zastępczej) oraz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. W związku z powyższym, niniejsze opracowanie wykorzystuje do prób określenia konsekwencji nie tylko projekt ustawy, ale również pewne hipotetyczne założenia co do decyzji Prezesa URE i MG. (Bilans przepływów międzygałęziowych za 2005 r., GUS, Warszawa 2009). Zmiany zachodzące w polskiej gospodarce (a w szczególności w sektorze energetycznym) są dość intensywne i stawiają pod znakiem zapytania adekwatność wyników obliczeń kalibrowanych na bazie z 2005 r. 8

9 2. Przyjęte założenia obliczeniowe Dokładny scenariusz wprowadzenia białych certyfikatów nie jest określony w projekcie ustawy, a rozporządzenia wykonawcze (dokładniej ich projekty) nie są jeszcze udostępnione. W związku z powyższym, do szacunków wykorzystano dostępne materiały Ministerstwa Gospodarki oraz Społecznej Rady Konsultacyjnej Narodowego Programu Redukcji Emisji, które nie są tożsame. Przyjęto dwa warianty wielkości rynku objętego certyfikatami: a) wariant wg MG 3% rynku; jest to wariant podstawowy, gdyż to właśnie MG wdraża cały program; b) wariant sugerowany przez Społeczną Radę Konsultacyjną Narodowego Programu Redukcji Emisji; trzyletni cykl wdrażania systemu do poziomu 7,5% wartości rynku, (3%, 2,25% i 2,25% w kolejnych latach). W dalszej części opracowania w zestawieniach tabelarycznych warianty te są opisywane skrótowo jako a MG oraz b SRKNPRE. Wartość opłaty zastępczej dla obu wariantów ma wynieść 2700 zł/toe. Ta ostatnia wartość pozornie nie wpływa na kształt obliczeń, ma jednak istotny wpływ na ilość certyfikatów na rynku zgodnie ze wzorem: liczba certyfikatów n = i%wartości obrotu n-1 /opłata zastępcza n-1 gdzie: i wybrana wartość obrotu energią sieciową w danym roku. Założenia systemu w wariancie b (SRKNPRE) przewidywały osiągnięcie oszczędności energii końcowej w wysokości 1,84 mln toe w ciągu 7 lat funkcjonowania systemu (w okresie ). Założenia te są już nierealne, gdyż system nie został wprowadzony w roku O oszczędnościach w wersji a (MG) trudno jest cokolwiek wnioskować, ponieważ deklaracja 3% nie pojawiła się ofi cjalnie. Można jedynie założyć hipotetyczne wejście programu w roku 2011 i na tej podstawie estymować wielkość oszczędności do roku 2016 na poziomie 0,72 mln toe ek (1,14 mln toe ep ). Procent rynku objętego certyfikatami (bez względu na to, który wariant będzie realizowany) może ulec zmianie, jeżeli efekty systemu okażą się niższe od oczekiwanych. Sytuacja taka może mieć miejsce już w przypadku rozbieżności co do wartości rynku detalicznego energii wskazanego przez Agencję Rynku Energii S.A. W dokumentach opisujących wprowadzenie systemu 4, wartość rynku (licznik wzoru) była oszacowana na 54 mld zł w 2008 r. ARE, na której źródła powołują się autorzy projektu, kwestionuje te założenia, twierdząc, że rynek ten wart był w roku 2008 ok. 43 mld zł 5. Różnica wynosi 20% i o tyle certyfikatów mniej będzie dostępnych na rynku. Ten fakt ma już 4) dokładniej: pkt 5 uzasadnienia projektu Ustawy. 5) Zgłoszenie zainteresowania pracami nad projektem: Projekt ustawy o efektywności energetycznej wraz z uzasadnieniem Agencja Rynku Energii. Dokument dostępny na stronie internetowej MG. 9

10 bezpośredni wpływ na efekt końcowy całej regulacji, a co za tym idzie może wymusić zmianę podstawowych założeń. Weryfikacja wartości rynku detalicznego energii sieciowej w Polsce leży poza kompetencjami autora niniejszego raportu jest jednak elementem dodatkowego ryzyka prowadzonych obliczeń i nie sposób przejść nad takimi rozbieżnościami bez jakiegokolwiek komentarza. Dla obliczeń konsekwencji analizowanych działań w sektorze gospodarstw domowych, wyniki (wzrost wydatków na zakup energii elektrycznej) są przedstawiane w cenach brutto. Gospodarstwa domowe nie mają możliwości odliczenia podatku VAT i, mimo że obliczenia były wykonywane w cenach netto (takie ceny ogłaszane są w taryfach poszczególnych podmiotów zajmujących się dystrybucją), wynik finalny został przeliczony na wartości brutto jako lepiej oddające realne konsekwencje dla konsumentów. Konsekwentnie ceny energii dla gospodarstw domowych prezentowane są w wartościach brutto, zaś ceny jednostkowe dla konkretnych wielkości zakupów są przeliczone z uwzględnieniem opłat stałych. Każdorazowo fakt ten jest sygnalizowany w opisie. W sektorze gospodarstw obliczenia prowadzono wielowariantowo, z uwzględnieniem elastyczności cenowej popytu na energię elektryczną. Uwzględniono dwa warianty wartości wskaźnika elastyczności cenowej -0,15 oraz -0,2. Z uwagi na bardzo zbliżone wyniki pominięto dyskusję zasadności wyboru. W obliczeniach nie uwzględniono wskaźnika elastyczności dochodowej popytu na energię. Fakt ten wynika przede wszystkim z braku wiarygodnych prognoz wzrostu dochodów rozporządzalnych. Dynamika zmian (dostępne są dane GUS do roku 2008) wskazuje na duże zróżnicowanie rocznych przyrostów. W horyzoncie 3 5 lat przyjęcie dość sztucznych założeń dotyczących kolejnych zmian nie prowadzi do wiarygodnych wyników. Uzasadnienie projektu ustawy o efektywności, jak też inne dokumenty promujące ten instrument, zakładają, że wzrost cen (jako efekt tej regulacji) ma miejsce tylko w składowej zakup energii, pozostawiając koszty przesyłu i dystrybucji bez zmian. Założenie to wymaga przynajmniej jednego komentarza koszty dystrybucji obejmują również straty energii w procesie przesyłu i dystrybucji. Wzrost kosztów zakupu energii wpływa zatem na ogólną, pieniężną wartość strat, za które i tak musi zapłacić użytkownik końcowy. Kontynuując przyjęte przez innych autorów założenie o pominięciu tego czynnika 6, należy jednak podkreślić popełnianą w tym miejscu niedokładność. Wszystkie obliczenia dotyczące przeciętnego gospodarstwa mają trudną do uniknięcia słabość pomijają bowiem różne sposoby ogrzewania mieszkań. Przeciętne wydatki gospodarstwa domowego, np. na energię elektryczną, zawierają uśrednioną składową wydatków na ogrzewanie mieszkań prądem, mimo że ten sposób wykorzystuje tylko pewien odsetek gospodarstw. Analogicznie wygląda kwestia wydatków na ciepło sieciowe i gaz. Oznacza to, że w przypadku gospodarstw, które wykorzystują 6) Analiza dynamiki strat w przesyle i dystrybucji zawarta jest np. w cytowanym wcześniej opracowaniu EnergSys. Wpływ... opus cit, tom 1, str Straty te szacowane są na ok. 2% z niewielkimi odchyleniami w poszczególnych latach. 10

11 do ogrzewania inne niż sieciowe nośniki energii, wzrost kosztów będzie mniejszy, a w przypadku pozostałych odbiorców wzrost będzie wyższy niż obliczony dla wartości przeciętnych. Obliczenia wzrostu kosztów utrzymania z tytułu wzrostu cen gazu sieciowego i ciepła dla przeciętnego gospodarstwa, prowadzą do jeszcze większych przekłamań. Z gazu sieciowego korzysta w Polsce 51,7% mieszkańców z bardzo wyraźnym zróżnicowaniem miasto/wieś (72,7/18,8%). Dane dotyczące ciepła sieciowego nie rozróżniają źródeł zdalaczynnych i indywidualnych (statystyka operuje pojęciem ogrzewania centralnego). Brak tego rozróżnienia wprowadza poważny i trudny do określenia błąd w ewentualnych obliczeniach. Wszystkie dostępne oszacowania (jak też i niniejsze), związane ze zmianami dochodów budżetu jako efekt wprowadzenia białych certyfikatów, wykorzystują założenie (bez jakiejkolwiek dyskusji ani nawet jego jasnej artykulacji), że kwota podatków należnych jest automatycznie realnym przychodem budżetu. Inaczej mówiąc, obowiązuje założenie, że ściągalność podatków w tym obszarze wynosi 100%. Niedokładności wynikające z przyjęcia tak nierealnego założenia działają w obie strony: a) spadek przychodów podatkowych z tytułu zmniejszenia sprzedaży nie będzie w praktyce tak duży jak obliczenia teoretyczne, gdyż nie wszyscy odbiorcy płacą za energię; b) wzrost przychodów podatkowych z tytułu nowych inwestycji będzie w praktyce mniejszy niż obliczenia teoretyczne z analogicznych powodów. 11

12 3. Konsekwencje dla gospodarstw domowych Gospodarstwa domowe są dość specyficznym graczem na polu projektowanej regulacji (Ustawa o efektywności energetycznej...) 7. Z uwagi na zapis w ustawie o minimalnej wartości oszczędności wynoszącej 10 toe/r jako warunku ubiegania się o certyfikaty oraz wyeliminowania instytucji ESCO, pojedyncze gospodarstwa domowe zostały sprowadzone do roli gracza biernego. Ich dostosowanie do nowej regulacji może polegać wyłącznie na próbach optymalizacji zużycia energii ale bez premii z tytułu sprzedaży certyfikatów za zaoszczędzoną energię. Jest to wyraźna różnica w stosunku do większych podmiotów (przedsiębiorstw), wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, które mogą pokusić się na realizację projektów zmierzających do oszczędności, umożliwiających ubieganie się o certyfikaty. W związku z powyższym, hipotetyczny przychód ze sprzedaży certyfikatu(ów) nie może być uwzględniany w rachunku opłacalności, np. przedsięwzięć termomodernizacyjnych w skali pojedynczego mieszkania czy też domu. Obliczenie konsekwencji dla gospodarstw domowych sprowadza się zatem do próby przełożenia kosztów wdrożenia systemu na cenę jednostkową energii i obciążenie budżetów gospodarstw. 3.1 Energia elektryczna Prawidłowe przełożenie wzrostu kosztów produkcji energii na zmiany cen dla gospodarstw domowych nie jest zadaniem prostym i bezdyskusyjnym. Wynika to z faktu, że ceny w tym segmencie rynku nadal podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE, a fakt ten nie jest jednoznaczny z akceptacją dowolnego wzrostu kosztów a dokładniej przełożenia tego wzrostu na ceny. Do tego dochodzi dość złożony sposób obliczenia rachunku dla odbiorcy końcowego za energię elektryczną, który uwzględnia składniki wyspecyfikowane w tabeli 2. Wzrost ceny w % (na skutek wprowadzenia białych certyfikatów) będzie zatem zależał od udziału kosztów produkcji energii w cenie końcowej ale udział ten nie jest stały. Ponadto, poprawnym formatem modelowania jest wzrost miesięcznych opłat za energię, które zawierają składniki stałe i zmienne. Nie można zatem jednoznacznie określić udziału ceny zakupu energii w strukturze rachunku za prąd. Obliczenia te każdorazowo zależeć będą od ilości zakupionej energii i wybranego wariantu taryfowego. Celem określenia prawdopodobnego przedziału wartości (koszt zakupu energii/wszystkich składowych) wykonano modelowanie kosztów dla rocznego zakupu energii w ilości: 500, 1000, 1500, 2000, 2500 kwh/r oraz dla taryf obowiązujących w roku 2010 dla największych, pod względem wielkości sprzedaży, podmiotów działających na polskim rynku. Są to: 7) Ustawa o efektywności energetycznej projekt nr 11 z dnia Ministerstwo Gospodarki,

13 ENEA Operator Sp. z o.o., ENERGA Operator S.A., EnergiaPro S.A., ENION S.A., PGE Dystrybucja LUBZEL Sp. z o.o., PGE Dystrybucja Łódź Sp. z o.o., PGE Dystrybucja Rzeszów Sp. z o.o., PGE Dystrybucja Łódź Teren S.A., PGE Dystrybucja Białystok Sp. z o.o., PGE ZEORK Dystrybucja Sp. z o.o., PGE Dystrybucja Warszawa-Teren Sp. z o.o., PGE Dystrybucja Zamość Sp. z o.o. Tabela 2. Składowe ceny jednostkowej i rachunku za energię elektryczną w sektorze gospodarstw domowych Ilość taryf* Ilość cen w poszczególnych taryfach Zróżnicowanie taryf wg podmiotów zajmujących się dystrybucją Wielkość zróżnicowania, wartości netto Energia elektryczna G11, G12* nawet w G11 mogą występować więcej niż 1 cena, G12 przynajmniej dwie ceny* tak 0,2483 0,3100 zł/kwh Opłata przejściowa 3 w zależności od rocznego zużycia; <500 kwh/r, i >1200 kwh/r nie, opłata jednolita 0,38/1,59/5,03 zł/msc, Dystrybucja stawka jakościowa Jedna nie, stawka jednolita 0,0077 zł/kwh Dystrybucja składnik zmienny G11, G12* nawet w G11 mogą występować więcej niż 1 cena, G12 przynajmniej dwie ceny tak G11; 0,0863 0,2201 zł/kwh Dystrybucja składnik stały zróżnicowanie wg 1 lub 3 faz układ bezpośredni, pośredniego. do 5 tak G11, 1 faza; 1,01 10,20 zł/msc Opłata abonamentowa G11, G12* mogą być różne w każdym z 7 wariantów taryf tak G11; 1,5 5,36 zł/msc * Ilość zidentyfikowanych taryf wynosi w Są to: G11, G11p, G12, G12g, G12p, G121r, G12w Źródło: Opracowanie własne na podstawie porównywarek cen z serwisu a w szczególności: 13

14 Obliczenia wykonano dla podstawowej taryfy G11 oraz instalacji 1-fazowej dla warunków proponowanych przez wymienionych powyżej operatorów. Przyjęto taryfy obowiązujące w roku 2010, przy czym stwierdzenie to nie jest do końca dokładne, gdyż nie wszystkie obowiązywały od 1 stycznia (część z nich wchodziła w życie nieco później). Udział zakupu energii elektrycznej w całkowitym rachunku waha się od 41 do 56%. Udział ten rośnie wraz z wielkością zużycia energii, co jest logiczne, maleje bowiem rola opłat stałych. Kolejna pułapka tkwi w założeniach co do wielkości zużycia energii w przeciętnym gospodarstwie domowym. Za wielkość typową, powszechnie używaną w porównaniach międzynarodowych (jak też i w niektórych krajowych) 8, przyjmuje się 1500 kwh/r. Przeciętne zużycie w Polsce wyniosło jednak już w 2008 r. nieco ponad 2000 kwh/r. na gospodarstwo domowe 9, co zwiększa przeciętną kwotę dodatkowych, miesięcznych wydatków na prąd w porównaniu do standaryzowanych obliczeń dla zużycia w wysokości 1500 kwh/r. Wariant polegający na objęciu 3% rynku, przy założeniu stałych wartości pozostałych składników ceny energii takich jak: abonament, opłata wyrównawcza, dystrybucja oznacza wzrost ceny dla użytkownika końcowego o 1,4 1,63% (dla wyspecyfi kowanych powyżej założeń taryfy G11, zróżnicowanie wynika z różnic w taryfach poszczególnych operatorów). W kategoriach bezwzględnych jest to wzrost kosztów za 2000 kwh energii o 1,52 1,54 zł/msc brutto na gospodarstwo domowe w zależności od dystrybutora. W hipotetycznym wariancie b (objęcie w ciągu 3 lat rynkiem certyfikatów 7,5% energii sieciowej), szacuje się wzrost cen energii elektrycznej, przy założeniu stałych wartości pozostałych składników ceny energii (abonament, opłata wyrównawcza, dystrybucja), dla użytkownika końcowego o 3,5 4,1% (dla wyspecyfikowanych powyżej założeń taryfy G11, zróżnicowanie wynika z różnic w taryfach poszczególnych operatorów). W kategoriach bezwzględnych jest to wzrost miesięcznego kosztu za 2000 kwh energii o 3,79 3,85 zł brutto na gospodarstwo domowe w zależności od dystrybutora. Wzrost ten będzie rozłożony w czasie wg dostępnych założeń na 3 lata. Analogiczne obliczenia dla standaryzowanej wielkości zużycia energii w wysokości 1500 kwh/r. wskazują na wzrost płatności o 3,4 3,9%, czyli o 2,84 2,89 zł/msc brutto. Wymieniona w obliczeniach (dla obu wariantów) kwota nie może być utożsamiona ze wzrostem cen energii z tytułu wdrożenia całego pakietu klimatyczno-energetycznego. System białych certyfikatów jest jednym z kilku instrumentów osiągania celów pakietu klimatyczno-energetycznego i opisywany wzrost cen dotyczy wyłącznie konsekwencji wprowadzenia systemu białych certyfikatów. 8) Jednak nie we wszystkich. GUS w publikacjach Ceny w gospodarce narodowej dla poszczególnych lat dokonuje symulacji dla rocznego zużycia w wysokości 1200 kwh/r. 9) Dla roku 2008 było to 2035 kwh/r. Dane za: Władczyk M., Dystrybucja energii elektrycznej w Polsce, Biuro Polskiego Towarzystwa Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej, artykuł w: Energia Elektryczna 2/2010. Wg danych GUS: Gospodarka paliwowo-energetyczna , str. 205, zużycie było nieco niższe i wynosiło 1950 kwh/r. 14

15 Prezentowane wyniki zależą od wielu przyjętych założeń, z których część była dyskutowana w trakcie obliczeń. W kolejnym kroku podjęta została próba analizy, czy oszacowanie jest bliżej górnej czy dolnej granicy prawdopodobnych wzrostów. Należy zauważyć, że wszystkie obliczenia opierały się na proponowanym objęciu certyfikatami rynku w 3% lub 3%, 2,25% oraz 2,25% w kolejnych latach. Założenia te nie są zapisane w projekcie Ustawy, pojawiają się jednak w trakcie promocji całego systemu 10. Zmiana tych założeń spowoduje konieczność korekty obliczeń. Zaprezentowane obliczenia, tak jak dostępne autorowi inne symulacje konsekwencji wprowadzenia białych certyfi katów, pomijają reakcje popytowe rynku związane z uwzględnieniem cenowej elastyczności popytu na energię elektryczną. Podejście takie nie jest jednak bezdyskusyjne, gdyż znacznie bardziej zaawansowane modelowanie całego pakietu klimatyczno-energetycznego wykonane w 2008 r. przez EnergSys (Wpływ... opus cit) uwzględnia elastyczność cenową energii elektrycznej w sektorze gospodarstw domowych. Uwzględnienie reakcji popytowych wydaje się jednak dość trudne z przyczyn metodologicznych. Projektowany w wyniku wprowadzenia białych certyfikatów wzrost cen energii jest nieznaczny w porównaniu do wzrostów obserwowanych w latach ubiegłych. Zmiany cen energii dla gospodarstw domowych przedstawia tabela 3. Tabela 3. Zmiany cen energii elektrycznej (taryfa G11) z uwzględnieniem opłat stałych Wariant Energia za 1KWh w zł Rok poprzedni =100% 0,36 0,38 0,4 0,41 0,42 0,44 0,45 0,5 0,56 0,61 105,6 105,3 102,5 102,4 104,8 102,3 111,1 112,0 108,9 a MG 0,62 0,62 0,62 b SRKNPRE 0,62 0,63 0,63 a MG 101,5 100,00 100,00 b SRKNPRE 101,5 101,25 101,25 Uwaga: Dla lat pokazano tylko wzrost generowany wprowadzeniem systemu białych certyfikatów, obliczenia dla rocznego zużycia 1200 kwh/gospodarstwo domowe. Źródło: Za lata wg publikacji Ceny w gospodarce narodowej w 2008 r. Za lata 2009 i 2010 obliczenia własne na podstawie taryf. Wzrosty taryf zależą nie tylko od wzrostu tzw. kosztów uzasadnionych, ale również od polityki regulatora czyli URE. Na rok 2010 operatorzy wnioskowali wzrost o 23%, zaś ostatecznie zatwierdzono wzrost rzędu 5,7%. Dlatego też niezmiernie trudno jest wyznaczyć scenariusz bazowy, do którego można dołożyć składową pochodzącą od białych certyfikatów. Ilustracją tego problemu jest rysunek 1. Ciemniejsze słupki 10) Patrz np. Żmijewski K., Białe Certyfikaty trudne dylematy. Społeczna Rada Konsultacyjna Narodowego Programu Redukcji Emisji. Prezentacja z z debaty: Białe certyfikaty mechanizmy rozwoju efektywności, MG, Warszawa

16 dla lat powinny być dodane do scenariusza bazowego, który jest jednak dość trudno wyznaczyć na podstawie poprzednich lat (np. okresu ) 11. Z kolei uwzględnienie w trzech kolejnych latach tylko wzrostu z tytułu białych certyfi - katów, daje wynik przekłamany wzrost dochodów rozporządzalnych gospodarstw domowych będzie prawdopodobnie na tyle wysoki, że udział wydatków na zakup energii i tak zmaleje. Rysunek 1. Względny wzrost cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych (taryfa G11, zużycie 1200 kwh/r, z uwzględnieniem opłat stałych), rok poprzedni = 100%. Uwaga: Dla lat względny wzrost (w stosunku do roku poprzedniego) w wariancie a MG wynosi 0. Źródło: Za lata wg publikacji Ceny w gospodarce narodowej w 2008 r. Za lata 2009 i 2010 obliczenia własne na podstawie taryf. Pewnym kompromisem jest oszacowanie samej reakcji popytowej, wyłącznie na wzrost cen z tytułu białych certyfikatów, zakładając stały dochód rozporządzalny. Obliczenia zamieszczono w tabeli 4. 11) Wzrost ten nie ma nic wspólnego z harmonijnym rozwojem sektora energetycznego, jest narażony na szoki w postaci nowych regulacji ekologicznych, dramatyczny wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i sztuczne regulacje w postaci zatwierdzania cen przez Prezesa URE. Nie jest zatem zasadne wykorzystanie do prognozowania prostych modeli ekonometrycznych. 16

17 Tabela 4. Zmiany cen i wydatków na zakup energii elektrycznej dla przeciętnego gospodarstwa domowego na skutek wprowadzenia białych certyfikatów Przeciętne gospodarstwo domowe (2,96 osób) Na osobę w przeciętnym gospodarstwie Zużycie energii elektrycznej kwh/r w roku kwh/msc w roku 2009 Q 169,5 57,3 Przyrost ceny zł/kwh dp Wariant a MG 0,0100 Wariant b SRKNPRE 0,0216 Dotychczasowa cena (a) zł/kwh P 0,60 (rok 2010) Elastyczność cenowa popytu Ep -0,2 Elastyczność dochodowa popytu Ed Przyrost dochodu rozp. zł/os/msc Zmiana popytu kwh/msc dq Popyt finalny kwh/msc Q+dq Przyrost wydatków miesięcznie zł Skala wzrostu ceny (dla odbiorcy końcowego z uwzględnieniem opłat stałych i kosztów dystrybucji) nie uwzględniono nie dotyczy Wariant a MG -0,56-0,19 Wariant b SRKNPRE -1,33-0,45 Wariant a MG 168,9 57,1 Wariant b SRKNPRE 168,1 56,8 Wariant a MG 1,35 0,46 Wariant b SRKNPRE 3,15 1,07 Wariant a MG 1,5% Wariant b SRKNPRE 3,8% (a) cena brutto Źródło: Opracowanie własne Z uwagi na fakt, że w Polsce nie istnieje ofi cjalna rekomendacja wartości krótkookresowego wskaźnika elastyczności cenowej popytu dla gospodarstw domowych, obliczenia powtórzono dla drugiej stosowanej wartości -0,15. Wskaźnik -0,2 jest częściej rekomendowany w literaturze światowej 12, natomiast drugi użyty wskaźnik -0,15 był wykorzystany w obliczeniach konsekwencji pakietu klimatyczno-energetycznego przez EnergSys. Porównanie obu wariantów w kontekście konsekwencji dla tych gospodarstw, zaprezentowane jest w tabeli 5. 12) Patrz np. A Review of the Literature on the Price Elasticity of Demand for Electricity 17

18 Tabela 5. Przyrost wydatków z tytułu zakupu energii elektrycznej przypadający na przeciętne gospodarstwo domowe w różnych wariantach obliczeniowych Wariant a MG Wariant b SRKNPRE zł/msc/gosp dom Bez uwzględnienia reakcji popytowych 1,53 3,82 Elastyczność cenowa -0,20 1,35 3,15 Elastyczność cenowa -0,15 1,43 3,36 Źródło: Opracowanie własne Uwzględnienie reakcji popytowych powoduje obniżenie konsumpcji oraz mniejszy wzrost wydatków na energię elektryczną. Różnice w wynikach pomiędzy obydwiema wartościami są niewielkie, wobec czego szczegółową dyskusję wyboru konkretnej wartości uznano za zbędną. Należy podkreślić konieczność poprawnej interpretacji zaprezentowanych wyników. Uwzględnienie elastyczności cenowej nie oznacza, że w kategoriach bezwzględnych zużycie energii w gospodarstwach domowych zmaleje. Ceny za energię systematycznie rosną, a mimo to jej zużycie przypadające na gospodarstwo domowe również. Jest to wynikiem zwiększającego się nasycenia gospodarstw sprzętem elektronicznym i AGD, rosnącej powierzchni mieszkalnej przypadającej na przeciętne gospodarstwo domowe, itp. W kategoriach ekonomicznych mówi się o dochodowej elastyczności popytu na energię, czyli o wzroście popytu wraz ze wzrostem dochodów rozporządzalnych. Właśnie szybki wzrost dochodów powoduje, że ujemna reakcja na wzrost ceny jest całkowicie niwelowana przez wzrost zapotrzebowania. Wypadkowa oddziaływania tych czynników jest dobrze widoczna na rysunku 2. W analizowanym okresie tylko dla lat 2002 i 2004 dynamika sprzedaży energii dla gospodarstw domowych była poniżej 1. Analiza warunków pogodowych być może skorygowałaby nawet ten jeden przypadek. W pozostałych latach, mimo wzrostu cen, sprzedaż również wzrastała. 18

19 Rysunek 2. Dynamika zmian cen energii, wielkości sprzedaży energii, dochodu rozporządzalnego metodą nawiązania łańcuchowego w Polsce Dynamika cen energii elektrycznej Dynamika sprzedaży energii Dynamika dochodu rozporządzalnego Uwaga: ceny energii taryfa G11 z opłatami stałymi, wielkość sprzedaży dla gospodarstw domowych i rolnych Źródło: Opracowanie własne 3.2 Gaz sieciowy Z uwagi na relatywnie niski (w stosunku do energii elektrycznej) wskaźnik podłączenia gospodarstw domowych do sieci, wynoszący niecałe 52%, rozważania będą narażone na spore niedokładności. Obliczenia zostały przeprowadzone w dwóch dodatkowych wariantach (niezależnie od scenariuszy dotyczących odsetka rynku objętego certyfikatami). Wariant 1 wykorzystuje pojęcie przeciętnego mieszkańca zużywającego 99,5 m 3 gazu rocznie 13. Obliczenie wzrostu przeciętnych opłat za gaz oparte na przeciętnym zużyciu jest w pewnym stopniu mylące, z uwagi na fakt, że podłączona do sieci jest zaledwie co druga osoba, więc realne zużycie wśród osób podłączonych jest znacznie wyższe. Rachunek taki ma jednak jedną poważną zaletę wynik w postaci wzrostu opłat za gaz per capita można dodać do wyniku obliczeń wzrostu opłat za energię elektryczną. Bliższe rzeczywistości będą jednak obliczenia określone jako wariant 2 dotyczące faktycznie podłączonych mieszkańców. Przeciętne zużycie roczne wyniosło w 2008 r. 192,4 m 3 (obliczenia za Infrastruktura opus cit). Wyniki wzrostu opłat miesięcznych dla obu wariantów zestawiono w tabeli 6. 13) Wartość za: Infrastruktura komunalna GUS, Warszawa

20 Obliczenia nie uwzględniają elastyczności cenowej popytu, zakładając, że w krótkim okresie jest ona pomijalna. Tabela 6. Wzrost miesięcznych opłat za gaz dla gospodarstw domowych w stosunku do cen obowiązujących po Roczne zużycie Miesięczne zużycie Cena gazu (bez opłat stałych i dystrybucyjnych) Wzrost ceny gazu bez opłat stałych i dystrybucyjnych Udział ceny gazu w cenie końcowej dla odbiorcy Wzrost wydatków, uwzględnia ceny brutto m3/r m3/msc zł/m3, netto Wariant % % % zł/msc/os. Wariant 1 (przeciętny mieszkaniec) Wariant 2 (mieszkaniec podłączony) 99,5 8,3 0,998 (W1) 192,4 16,0 0,984 (W2) a MG 3% 51 54% (1) b SRKNPRE 1,6% 0,30 średnio 7,5% 52,5% 3,9% 0,76 a MG 3% 53 57% (1) b SRKNPRE 1,7% 0,59 średnio 7,5% 54,5% 4,1% 1,46 (1) W zależności od operatora Źródło: Opracowanie własne na podstawie taryf: Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa SA. (PGNiG), Operatora Gazociągów Przesyłowych GAZ SYSTEM S.A. (OGP GAZ SYSTEM) oraz wszystkich sześciu Operatorów Systemu Dystrybucyjnego Grupy Kapitałowej PGNiG (OSD). 3.3 Ciepło Wskaźnik podłączenia mieszkańców do systemów zdalaczynnych wynosi w Polsce 40% z olbrzymim zróżnicowaniem miasto/wieś, gdzie wielkości te wynoszą odpowiednio 57,8 i 4,1% 14. Tak jak w przypadku gazu sieciowego, obliczenia zostały przeprowadzone w dwóch dodatkowych wariantach (niezależnie od scenariuszy dotyczących odsetka rynku objętego certyfikatami). Wariant 1 wykorzystuje pojęcie przeciętnego mieszkańca zużywającego 5 GJ ciepła sieciowego rocznie 15. Obliczenie wzrostu przeciętnych opłat za ciepło oparte na przeciętnym zużyciu jest w pewnym stopniu mylące z uwagi na fakt, że podłączona do sieci zdalaczynnej jest mniej niż co druga osoba, a więc realne zużycie wśród osób podłączonych jest znacznie wyższe. Rachunek taki ma jednak jedną poważną zaletę wynik w postaci wzrostu opłat za ciepło per capita można dodać do wyniku obliczeń wzrostu opłat za gaz i energię elektryczną. Bliższe rzeczywistości będą jednak obliczenia określone jako wariant 2 dotyczące faktycznie podłączonych mieszkańców. Przeciętne zużycie roczne wyniosło w 2008 r. 12,54 GJ 14) Dochody i warunki życia ludności Polski. Raport z badania EU-SILC 2007 i Informacje i opracowania statystyczne. GUS, Warszawa 2009, Tabl. 22. Wybrane dane o sytuacji mieszkaniowej gospodarstw domowych według grup społeczno-ekonomicznych. 15) Jest to iloraz wielkości sprzedaży ciepła do budynków mieszkalnych (za Infrastruktura komunalna w 2008) i liczby mieszkańców w Polsce. 20

Ustawa o efektywności energetycznej cele i mechanizmy

Ustawa o efektywności energetycznej cele i mechanizmy Ministerstwo Gospodarki Departament Energetyki Ustawa o efektywności energetycznej cele i mechanizmy Warszawa, 9 grudnia 2009 r. Podstawowe wskaźniki efektywności energetycznej 0,9 0,8 62% kgoe/euro00

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat wdrażania Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej w Polsce

Informacja na temat wdrażania Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej w Polsce Ministerstwo Gospodarki Informacja na temat wdrażania Krajowego Planu Działań dotyczącego efektywności energetycznej w Polsce Tomasz Dąbrowski, Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 1 lutego 2011

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI

Wieloletnia Prognoza Finansowa 2012-2020 SPIS TREŚCI OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI W WIELOLETNIEJ PROGNOZIE FINANSOWEJ GMINY KOLBUSZOWA NA LATA 2012-2020 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Założenia do Wieloletniej Prognozy Finansowej... 4 2.1. Założenia makroekonomiczne...

Bardziej szczegółowo

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023

Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 Załącznik Nr 3 do uchwały Rady Gminy Kwilcz z dnia... 2012 r. Opis przyjętych wartości do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Kwilcz na lata 2013-2023 1. Założenia wstępne Wieloletnia Prognoza Finansowa

Bardziej szczegółowo

G-11e Sprawozdanie o cenach energii elektrycznej według kategorii standardowych odbiorców końcowych

G-11e Sprawozdanie o cenach energii elektrycznej według kategorii standardowych odbiorców końcowych MINISTERSTWO GOSPODARKI, plac Trzech Krzyży 3/5, 00-5 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON G-e Sprawozdanie o cenach według kategorii standardowych odbiorców końcowych

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna trwałym elementem polityki energetycznej Polski

Efektywność energetyczna trwałym elementem polityki energetycznej Polski Efektywność energetyczna trwałym elementem polityki energetycznej Polski Edward Słoma, Zastępca Dyrektora Departamentu Energetyki MINISTERSTWO GOSPODARKI Polityka energetyczna Polski do 2030 r. Priorytet

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki

Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski. Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Drugi Krajowy Plan Działań dot. efektywności energetycznej dla Polski Andrzej Guzowski, Departament Energetyki Polityka energetyczna Polski do 2030 r. Główne cele to: konsekwentne zmniejszanie energochłonności

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki

Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Efektywność energetyczna w Polsce w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 r. MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Energetyki Priorytety PEP 2030 Poprawa efektywności energetycznej Wzrost bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2009 r. Projekt z dnia 5 lutego2009 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY IŁŻA NA LATA 2012-2018

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY IŁŻA NA LATA 2012-2018 OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY IŁŻA NA LATA 2012-2018 I. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PRZYJĘTE DO OPRACOWANIA WPF. Wieloletnia Prognoza Finansowa obejmuje lata 2012-2018 Podstawą do opracowania

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROZWÓJ STRUKTUR KLASTROWYCH W POLSCE WSCHODNIEJ

RAPORT ROZWÓJ STRUKTUR KLASTROWYCH W POLSCE WSCHODNIEJ MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO RAPORT ROZWÓJ STRUKTUR KLASTROWYCH W POLSCE WSCHODNIEJ ZAŁĄCZNIKI WARSZAWA Grudzień 2007 i regionalnej. Województwo lubelskie (według

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Makroekonomiczne konsekwencje funkcjonowania kas oszczędnościowobudowlanych

Makroekonomiczne konsekwencje funkcjonowania kas oszczędnościowobudowlanych Makroekonomiczne konsekwencje funkcjonowania kas oszczędnościowobudowlanych w Polsce Streszczenie opracowania: dr Jacek Furga Przewodniczący Komitetu ds. Finansowania Nieruchomości Gdańsk / Warszawa, marzec

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową

Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Wpływ energetyki wiatrowej na gospodarkę piec powodów dla których warto inwestować w energetykę wiatrową Prezentacja Ernst & Young oraz Tundra Advisory Wstęp Zapomnijmy na chwile o efekcie ekologicznym,

Bardziej szczegółowo

Białe certyfikaty formą wsparcia finansowego projektów zamiany sposobu pozyskiwania ciepłej wody użytkowej Dofinansowanie do zwiększenia sprzedaży

Białe certyfikaty formą wsparcia finansowego projektów zamiany sposobu pozyskiwania ciepłej wody użytkowej Dofinansowanie do zwiększenia sprzedaży Białe certyfikaty formą wsparcia finansowego projektów zamiany sposobu pozyskiwania ciepłej wody użytkowej Dofinansowanie do zwiększenia sprzedaży IV KONFERENCJA WYTWÓRCÓW ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPLNEJ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA DOSTAW ENERGII I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA DOSTAW ENERGII I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA DOSTAW ENERGII I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO Dr inż. Waldemar DOŁĘGA Instytut Energoelektryki Politechnika Wrocławska 50-370 Wrocław, ul. Wybrzeże Wyspiańskiego

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej

Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants. Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Grupa G.C.E. PROFITIA Management Consultants Możliwości współpracy zwiększanie efektywności energetycznej Agenda Prezentacja GCE jako partnera w zakresie efektywności energetycznej Potrzeba zwiększania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031

Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Wieloletnia Prognoza Finansowa (WPF) miasta Łodzi na lata 2014-2031 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr Rady Miejskiej w Łodzi z dnia Lp. Wyszczególnienie 2013 (plan po zmianach 2014 2015 2016 2017 2018 2019

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009 EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej Warszawa, 27 października 2009 Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ Czarna skrzynka Energetyka Energia pierwotna Dobro ogólnoludzkie?

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

I. Uwagi i propozycje do części ogólnej pkt 1 5 projektu modelu

I. Uwagi i propozycje do części ogólnej pkt 1 5 projektu modelu 1.1 1.2 od 1 do 5 Ryszard Śnieżyk przedsiębiorca figurujący w CEIDG Józef Jasiński nie figuruje w CEIDG (dalej J. Jasiński) I. Uwagi i propozycje do części ogólnej 1 5 projektu modelu Brak kontroli zasadności

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

Część 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

Część 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Prof. dr hab. Zdzisław Fedorowicz Ekspertyza nr 272 (IP-100 G) Część 16 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów 1. Budżet części 16 Kancelaria Prezesa Rady Ministrów na 2003 rok obejmuje plany finansowe Kancelarii

Bardziej szczegółowo

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej

Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej Realizacja Ustawy o efektywności energetycznej RYSZARD FRANCUZ VIII KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY Sulechów, 18 listopada 2011 r. 1 I. Geneza ustawy o

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

FORUM TERMOMODERNIZACJA 2014 AUDYTY ENERGETYCZNE PRZEDSIĘBIORSTW NOWA KONCEPCJA

FORUM TERMOMODERNIZACJA 2014 AUDYTY ENERGETYCZNE PRZEDSIĘBIORSTW NOWA KONCEPCJA FORUM TERMOMODERNIZACJA 2014 AUDYTY ENERGETYCZNE PRZEDSIĘBIORSTW NOWA KONCEPCJA Dr inż. MACIEJ ROBAKIEWICZ Fundacja Poszanowania Energii Zrzeszenie Audytorów Energetycznych AUDYTY ENERGETYCZNE W POLSCE

Bardziej szczegółowo

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Funduszu Spójności w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan Gospodarki Niskoemisyjnej w Gminie

Bardziej szczegółowo

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej

Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Nadzieje związane z nowym obszarem rynku energii Ustawa o efektywności energetycznej Roman Warchoł, TAURON Sprzedaż Forum Polska Efektywna Energetycznie, Gdańsk, 6 marca 2012r. Unijne cele 3x20% Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

D0002 D0500 D0501 D0406

D0002 D0500 D0501 D0406 Parametr D0002 D0009 D0010 D0500 D0501 D0406 D0502 D0503 D0019 D0504 D0505 D0407 D0506 D0507 D0408 D0508 D0509 D0510 D0511 D0512 D0514 D0515 D0020 Opis W przedsiębiorstwach wielozakładowych, jeżeli dane

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1 Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu nr POIS.1.3.1/1/2015 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie poprawy efektywności energetycznej

Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie poprawy efektywności energetycznej Wsparcie dla przedsiębiorstw w zakresie poprawy efektywności Wojciech Stawiany Doradca, Zespół Strategii i Współpracy w NFOŚiGW Konferencja Podkomisji Energetyki Sejmu RP i Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI I POŁOWA 2015 R. Łódź grudzień 2015 SPIS TREŚCI Ludność Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013

Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Polskie ciepłownictwo systemowe ad 2013 Stabilne podwaliny dla przyszłego porządku ciepłowniczego Bogusław Regulski Wiceprezes Zarządu IGCP Debata : Narodowa Mapa Ciepła - Warszawa 22 listopada 2013 Struktura

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ

ZAŁĄCZNIK DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ZAŁĄCZNIK DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ Wieloletnia Prognoza Finansowa została sporządzona w trybie określonym ustawą o finansach publicznych. Prognoza

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 18.11.2015 r. COM(2015) 496 final ANNEXES 1 to 2 ZAŁĄCZNIKI Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie europejskiej statystyki dotyczącej cen gazu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości.

Objaśnienia przyjętych wartości. Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr III/13/2010 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 29 grudnia 2010 Objaśnienia przyjętych wartości. Do opracowania WPF wykorzystano historyczne materiały źródłowe dotyczące wykonania

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szanowni Państwo, Róg Spółka Jawna Consulting & Business Training zaprasza do udziału w projekcie doradczym,

Bardziej szczegółowo

db energy Audyt efektywności energetycznej jako podstawa ubiegania się o dofinansowanie i białe certyfikaty PIOTR DANIELSKI

db energy Audyt efektywności energetycznej jako podstawa ubiegania się o dofinansowanie i białe certyfikaty PIOTR DANIELSKI Audyt efektywności energetycznej jako podstawa ubiegania się o dofinansowanie i białe certyfikaty PIOTR DANIELSKI Wiceprezes zarządu +48 516 172 480 piotr.danielski@dbenergy.pl ODBIORCY NA RYNKU ENERGII

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Kredyt EKO INWESTYCJE w ramach Programu NFOŚiGW

Kredyt EKO INWESTYCJE w ramach Programu NFOŚiGW Dr Daria Zielińska Główny Ekolog ds. Klientów Korporacyjnych Centrum Korporacyjne w Poznaniu Kredyt EKO INWESTYCJE w ramach Programu NFOŚiGW Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI 3/27/2011 Ewa Kusideł ekusidel@uni.lodz.pl 1 OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI www.kep.uni.lodz.pl\ewakusidel 3/27/2011 Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchomości 2 Inwestycja Inwestycja Nakład na zwiększenie lub

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW

STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW Załącznik nr 1.1. Załącznik nr 1.1. STUDIUM WYKONALNOŚCI INWESTYCJI PREZENTACJA WYNIKÓW 477 Załącznik nr 1.1. Poniższy przykład ma na celu przybliżenie logiki wynikającej z Wytycznych. Założenia projekcji

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Warszawa, 23 czerwca 2014 Leszek Drogosz Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku.

Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku. Analiza składników kosztów energii elektrycznej w 2012 roku. Serwisy informacyjne poprzez różne media dostarczają nam informacji bieżących o cenach energii elektrycznej i wielu odbiorców zaczyna nurtować

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Projekt z 21-03-2012 Wersja 1.1. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

BIAŁE CERTYFIKATY. jako premia za efektywność energetyczną w przedsiębiorstwie. Aleksandra Małecka

BIAŁE CERTYFIKATY. jako premia za efektywność energetyczną w przedsiębiorstwie. Aleksandra Małecka BIAŁE CERTYFIKATY jako premia za efektywność energetyczną w przedsiębiorstwie Aleksandra Małecka CZAS NA OSZCZĘDZANIE ENERGII PAKIET KLIMATYCZNO-ENERGETYCZNY (tzw. 3 x 20%) redukcja emisji CO2 o 20% w

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 62/2013 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 06 września 2013 r.

ZARZĄDZENIE NR 62/2013 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE. z dnia 06 września 2013 r. ZARZĄDZENIE NR 62/2013 WÓJTA GMINY ŻUKOWICE w sprawie: opracowania materiałów planistycznych do projektu uchwały budżetowej Gminy Żukowice na 2014 rok. Na podstawie art. 233 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

KORZYŚCI JAKIE UZYSKA SKARB PAŃSTWA DZIĘKI REDUKCJI PODATKU VAT NA SŁODYCZE, WYROBY CIASTKARSKIE, NAPOJE BEZALKOHOLOWE I WODĘ MINARALNĄ

KORZYŚCI JAKIE UZYSKA SKARB PAŃSTWA DZIĘKI REDUKCJI PODATKU VAT NA SŁODYCZE, WYROBY CIASTKARSKIE, NAPOJE BEZALKOHOLOWE I WODĘ MINARALNĄ Stowarzyszenie Polska Federacja Producentów Żywności ul. Mokotowska 49, 00-542 Warszawa tel./fax 22 35 44 374, tel. 22 35 44 373 www. pfpz.pl e-mail: biuro@pfpz.pl KORZYŚCI JAKIE UZYSKA SKARB PAŃSTWA DZIĘKI

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt Wieloletniej prognozy finansowej Miasta Łowicza został sporządzony w szczegółowości określonej w art.226 ust.1

Bardziej szczegółowo

BP tabela C5-C7. C-5 Cena

BP tabela C5-C7. C-5 Cena BP tabela C5-C7 C-5 Cena, C-6 Prognoza sprzedaży, C-7 Przychody C-5 Cena Proszę opisać zaplanowaną politykę cenową biorąc pod uwagę, że wielkość obrotu będzie od niej uzależniona. Dane dotyczące poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW ST3/4820/21/2008 Warszawa, dnia 10 października 2008 r. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt

Bardziej szczegółowo

Wsparcie miast przez. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Barbara Koszułap Zastępca Prezesa Zarządu. Warszawa, 9 maja 2013 r.

Wsparcie miast przez. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Barbara Koszułap Zastępca Prezesa Zarządu. Warszawa, 9 maja 2013 r. Wsparcie miast przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Barbara Koszułap Zastępca Prezesa Zarządu Warszawa, 9 maja 2013 r. Programy priorytetowe skierowane do samorządów SYSTEM ZIELONYCH

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO NOTATKA DOTYCZĄCA SYTUACJI FINANSOWEJ DOMÓW MAKLERSKICH W 2012 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2013 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 WSTĘP... 3 I. PODSTAWOWE INFORMACJE O RYNKU DOMÓW

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości.

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości. Strona 1 Spis treści Spis treści... 2 Wprowadzenie... 3 O badaniu... 5 Grupa docelowa... 5 Ankieta... 5 Uzyskana próba... 5 Przyjęte zasady interpretacji wyników... 7 Podsumowanie wyników... 8 Wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inteligentne Sieci Energetyczne. (Smart Grid)

Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inteligentne Sieci Energetyczne. (Smart Grid) Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Inteligentne Sieci Energetyczne (Smart Grid) Uruchomiony w 2012 roku nowy program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony

Bardziej szczegółowo

Efektywne wykorzystanie

Efektywne wykorzystanie Nowy program Narodowego Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Efektywne wykorzystanie energii Warszawa 2011 Efektyw Efektywne wykorzystanie energii Efektywność energetyczna polskiej gospodarki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XV/100/11 RADY GMINY W BAĆKOWICACH. z dnia 30 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Baćkowice na 2012 rok

UCHWAŁA NR XV/100/11 RADY GMINY W BAĆKOWICACH. z dnia 30 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Baćkowice na 2012 rok UCHWAŁA NR XV/100/11 RADY GMINY W BAĆKOWICACH z dnia 30 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Baćkowice na 2012 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. d, i ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

- Poprawa efektywności

- Poprawa efektywności Energetyka przemysłowa: - Poprawa efektywności energetycznej - uwarunkowania dla inwestycji we własne źródła energii elektrycznej Daniel Borsucki 24.05.2011 r. MEDIA ENERGETYCZNE 615 GWh energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Pytanie do dr inż. Elżbiety Niewiedział

Pytanie do dr inż. Elżbiety Niewiedział Pytanie do dr inż. Elżbiety Niewiedział W jaki sposób sporządza się świadectwa efektywności energetycznej - białe certyfikaty oraz w jakich przypadkach są one wymagane zgodnie z ustawą o efektywności energetycznej?

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej ALEKSANDRA MALARZ DYREKTOR DEPARTAMENTU FUNDUSZY EUROPEJSKICH W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd

Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd dr inż. Arkadiusz Węglarz Dyrektor ds. Zrównoważonego Rozwoju w KAPE S.A. 2012-11-10 Krajowa Agencja

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ

OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ OPIS PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ ORAZ WYKAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Projekt wieloletniej prognozy finansowej (WPF) na lata 2014-2019 opracowano głównie w oparciu o założenia przyjęte

Bardziej szczegółowo

Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok

Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO 2 (WE) w roku 2006 do raportowania w ramach Wspólnotowego Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok 2009 Prezentowane tabele zawierają dane na temat wartości

Bardziej szczegółowo

Zmiany w obszarze ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód względem podejścia z lat 2007-2013

Zmiany w obszarze ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód względem podejścia z lat 2007-2013 Zmiany w obszarze ustalania wartości dofinansowania projektów generujących dochód względem podejścia z lat 2007-2013 1 Plan prezentacji Art. 61 Rozporządzenia nr 1303/2013 Art. 15-19 Rozporządzenia delegowanego

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie i wnioski

Podsumowanie i wnioski AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA GMINY STRZELCE OPOLSKIE Część 11 Podsumowanie i wnioski W 869.11 2/6 I. Podstawowym zadaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego PCC Rokita Spółka Akcyjna zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Niniejszy aneks został sporządzony w związku z opublikowaniem przez

Bardziej szczegółowo