Analiza trendów rozwojowych dotyczących zastosowania paliw gazowych w energetyce i motoryzacji

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza trendów rozwojowych dotyczących zastosowania paliw gazowych w energetyce i motoryzacji"

Transkrypt

1 Analiza trendów rozwojowych dotyczących zastosowania paliw gazowych w energetyce i motoryzacji (Podsumowanie seminarium technicznego Paliwa Gazowe w Energetyce i Motoryzacji orgaznizowanego w Instytucie BOSMAL w dniu r.) Piotr Bielaczyc 1 i Marek Sutkowski 2 1) Instutut Badań i Rozwoju Motoryzacji BOSMAL Sp. z o.o. 2) Wärtsilä Finland Oy 1

2 1. Wstęp Głównym wyzwaniem dla przemysłu energetycznego i motoryzacyjnego jest stosowanie efektywnych źródeł wytwarzania energii przy jednoczesnym zmniejszaniu emisji związków szkodliwych i toksycznych w spalinach oraz zmniejszeniu globalnej, antropogenicznej emisji CO2. Powszechnie dostępna energia elektryczna, zarówno dla przemysłu jak i prywatnych odbiorców, powszechnie dostępne paliwa płynne lub gazowe do zasilnia naszych samochodów zarówno osobowych jak i ciężarowych oraz maszyn roboczych napędzanych silnikami spalinowymi są równie niezbędne w naszym życiu jak woda i powietrze. Światowa produkcja energii wynosi W co stanowi niewielki ułamek energii docierającej ze słońca do ziemi (rys.1). Produkowana energia pochodzi w dużym stopniu ze spalania paliw kopalnych: paliw płynnych, gazu ziemnego i węgla, a paliwa kopalne spalone tylko w 2008 były tworzone w ziemi przez milion lat [1]. W ostatnich latach kilka instytucji i organizacji międzynarodowych przedstawiło przewidywane światowe zapotrzebowanie na energię. Zgodnie z tymi publikacjami, światowe zapotrzebowanie na energię wzrośnie w latach dwukrotnie (rys. 2). Unia Europejska jest uzależniona od importu ropy naftowej i gazu ziemnego, 80% całkowitej ilości zużywanej ropy naftowej pochodzi z importu i udział ten może wzrosnąć do około 90% do 2030 roku [2]. Paliwa kopalne pozostaną głównym źródłem energii dla transportu; jednakże, dostateczne ilości zapasów ropy naftowej mogą stać się problemem w tym okresie czasu, oblicza się że znane zasoby ropy naftowej przy tym rosnącym zapotrzebowaniu wystarcza jeszcze na około 45 lat [2,3]. Emisja gazów cieplarnianych, szczególnie CO 2 cały czas rośnie, emisja ta pochodząca ze środków transportu wzrosła od 1990 roku o około 25% [2]. Energia słońca Energia emitowana przez słonce: W Energia słońca docierająca do ziemi: W Światowa produkcja energii: W Paliwa kopalne spalone w 2008 były tworzone w ziemi przez milion lat Wärtsilä 2012 Rys. 1. Energia słońca [1] 2

3 Wszyscy zużywamy coraz więcej energii Za 20 lat światowe zużycie energii elektrycznej podwoi się z obecnych 20 PWh do 40 PWh Kraje rozwijające się, samochody elektryczne, gadżety, pompy ciepła itd. itd. Itd. kiedyś 50W obecnie 2000W Wärtsilä 2012 Rys.2. Wzrost zapotrzebowania na energię [1] W związku z wzrastającą liczbą ludności i stale zwiększającym się zapotrzebowaniem na energie elektryczna i środki transportu (rys. 2) zanieczyszczenie powietrza szkodliwymi składnikami spalin silnikowych i konieczność obniżenia emisji gazów cieplarnianych stają się coraz większym problemem w skali światowej. Zwiększenie ilości wykorzystywanych paliw alternatywnych (biodiesela, mieszanek etanolu z benzyną, CNG i LPG) w jednostkach napędowych pojazdów występuje w krajach Unii Europejskiej, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Indiach, Brazylii i wielu innych państwach w związku z wyczerpywaniem się zapasów paliw kopalnych i potrzebie obniżenia antropogenicznej emisji CO2. 3

4 2. Gaz ziemny jako najbardziej obiecujące paliwo alternatywne do silników spalinowych Rys. 3. Lokalizacja głównych światowych zasobów gazu ziemnego Gaz ziemny jest jednym z najbardziej obiecujących paliw alternatywnych w aspekcie spełnienia wymagań nowych, obniżonych limitów emisji związków szkodliwych spalin w planowanych przepisach Euro 6 w Unii Europejskiej, umożliwiając przy tym planowaną redukcję emisji CO2 przez pojazdy samochodowe. Dla silników z zapłonem iskrowym rozwiązania konstrukcyjne umożliwiające zasilanie silnika dwoma rodzajami paliwa benzyną i gazem ziemnym są dobrze znane, producenci układów zasilania silnika gazem dysponują obecnie rozwiązaniami gotowymi do zastosowania w nowoczesnych silnikach samochodowych. Rys. 4. Właściwości metanu w porównaniu z innymi paliwami 4

5 Obecnie, gaz ziemny jest najlepszą alternatywą dla ropy naftowej, jako źródła energii. CNG jest tańszym i łatwiej dostępnym paliwem w porównaniu do ropy naftowej, a dodatkowo jest dostępny w regionach bardziej stabilnych geopolitycznie. Dzięki swojej wysokiej odporności na spalanie stukowe (RON 130) gaz ziemny jest bardzo dobrym paliwem dla turbodoładowanych silników ZI. Komisja Europejska w 2003 r. zaakceptowała jako cel dla transportu zastąpienia konwencjonalnych paliw w 20% przez paliwa alternatywne (biopaliwa, CNG, wodór), z czego udział CNG ma wynosić 10%, w sektorze transport drogowego do 2020 roku. Gaz ziemny jest postrzegany jest jako pomost w kierunku transportu w przyszłości opartego na używaniu głównie wodoru jako paliwa. Główne światowe zasoby gazu ziemnego przedstawiono na rys. 3, a jego podstawowe właściwości fizykochemiczne w porównaniu z innymi paliwami przedstawiono na rys. 4. Gaz ziemny wydobywany jest głównie z szybów gazowych, a także uzyskiwany jako produkt pochodny podczas procesu przetwarzania ropy naftowej. Typowy gaz ziemny zawiera % metanu i innych wyższych węglowodorów, niewielkie ilości gazów obojętnych i szlachetnych (hel, azot), a dodatkowo zanieczyszczenia (np. siarkowodór) oraz dwutlenek węgla i parę wodną. Gaz ziemny po wydobyciu wymaga jedynie odwodnienia i niewielu innych procesów oczyszczających. Pod koniec tych procesów technologicznych spręża się go w celu uzyskania sprężonego gazu ziemnego (CNG). Metan, główny składnik CNG, charakteryzuje się spalaniem bez wydzielania sadzy. Emisja CO2 przez pojazdy zasilane metanem jest mniejsza o 25% w porównaniu do emisji z pojazdów zasilanych benzyną czy olejem napędowym. Główne właściwości gazu ziemnego przedstawiono w tabeli 1. CNG, jako paliwo samochodowe wykazuje potencjał obniżonej emisji spalin gazowych i cząstek stałych co zostało przedyskutowane i udowodnione przez wielu specjalistów. Istnieje także potencjalna możliwość redukcji gazów cieplarnianych. Wprowadzenie CNG produkowanego metodami biogenicznymi (biometan) zmniejsza całkowitą emisję gazów cieplarnianych (GHG), obejmującą proces przygotowania paliwa i spalania w silniku, do około 80% w porównaniu z pojazdami napędzanymi benzyną. CNG jest powszechnie używanym paliwem w silnikach o zapłonie iskrowym ponieważ te jednostki napędowe wymagają stosunkowo niedużych przeróbek do zasilania paliwem gazowym. Atrakcyjność tego paliwa dla użytkowników pojazdów polega głównie na jego niższej cenie rynkowej w porównaniu do benzyny czy oleju napędowego. Jest to również paliwo interesujące z punktu widzenia ekologii transportu, gdyż jego użycie charakteryzuje się niższą emisją zanieczyszczeń, a przede wszystkim generuje mniejszą ilość gazów cieplarnianych [3-5]. 3. Wykorzystanie paliw gazowych w energetyce i motoryzacji Firma Wärtsilä z Finlandii, która jest światowym liderem w zakresie innowacyjnego projektowania i produkcji kompletnych bloków energetycznych dla elektrowni i dużych układów napędowych do zastosowań morskich i przemysłowych, oraz Instytut Badań i Rozwoju Motoryzacji BOSMAL Sp. z o.o. z Bielska Białej, który jest wiodącym centrum badawczo-rozwojowym w zakresie pojazdów i układów napędowych stosowanych w pojazdach, byli organizatorami seminarium technicznego Paliwa Gazowe w Energetyce i Motoryzacji. To międzynarodowe spotkanie specjalistów zajmujących się wykorzystaniem paliw gazowych, a szczególnie gazu ziemnego, zarówno w energetyce jak i motoryzacji odbyło się w dniu 13 września 2012 r. w Instytucie BOSMAL w Bielsku- Białej. Spotkanie to było również jednym z wielu organizowanych ostatnio wydarzeń i sympozjów związanych z czterdziestoleciem Instytutu BOSMAL, który jest sukcesorem OBR SM BOSMAL w Bielsku-Białej. W seminarium obok gospodarzy spotkania, specjalistów z firmy Wärtsilä i instytutu BOSMAL, uczestniczyło około 30 specjalistów, przedstawicieli firm z przemysłu energetycznego, motoryzacyjnego i paliwowego oraz instytutów badawczych i uczelni technicznych. Patronem 5

6 Sprawność katalogowa [%] Tolerancje wg producentów medialnym tego spotkania było Wydawnictwo Inżynieria sp. z o.o., które wydaje magazyn Paliwa i Energetyka, reprezentowane przez red. Dorotę Skrzynecką. Seminarium zostało otwarte przez Prezesa Zarządu BOSMAL dr. hab. inż. Antoniego Świątka, który przedstawił znaczenie gazu ziemnego jako paliwa dla energetyki i motoryzacji. W dalszej części obrad, na sesji plenarnej prowadzonej przez dr. inż. Piotra Bielaczyca z instytutu BOSMAL i dr. inż. Marka Sutkowskiego z firmy Wärtsilä zostały zaprezentowane referaty wygłoszone przez specjalistów z firmy Wärtsilä i instytutu BOSMAL, których krótki opis przedstawiono poniżej. Inteligentne systemy kogeneracyjne oparte na silnikach i turbinach gazowych (Adam Rajewski, Wartsila Polska sp. z o.o.) - w prezentacji omówiono wyniki przeprowadzonej analizy technicznoekonomicznej porównawczej instalacji kogeneracyjnej opartej o gazowe silniki tłokowe oraz kogeneracyjnego bloku gazowo-parowego z turbiną gazową (rys. 5.). Analizę przeprowadzono dla zapotrzebowania na ciepło dla miasta o wielkości ok. 300 tys. mieszkańców. Dynamiczne elektrownei do stabilizacji sieci (Adam Rajewski, Wartsila Polska sp. z o. o.) w prezentacji przedstawiona została problematyka elektrowni interwencyjnych jako sposobu zapewnienia stabilności systemu elektroenergetycznego z dużym udziałem mocy zainstalowanej w odnawialnych źródłach energii. W szczególności zaprezentowane zostało rozwiązanie wykorzystujące zespoły prądotwórcze z silnikami tłokowymi jego zalety i przykłady zastosowań (rys.6). Silnik tłokowy a turbina gazowa Turbiny gazowe GE Turbiny gazowe RR Turbiny gazowe Solar Turbiny gazowe Mitsubishi Turbiny gazowe Siemens Silniki Jenbacher Silniki Wärtsilä Silniki MAN B&W Silniki MAN Silniki MWM , Moc [MW e ] Rys. 5. Porównanie sprawności turbiny gazowej i silnika tłokowego w zastosowaniach energetycznych 6

7 Nowoczesny silnik w energetyce Wysoka sprawnosć Powyżej 40% Elastyczność Szybki rozruch/odstawienie Płaska krzywa obciążenia Ekonomia Niski koszt inwestycyjny Konkurencyjny koszt eksploatacji Doświadczenie Przeszło 47 GW mocy zainstalowanej w silnikach Wärtsilä Obiekty na całym świecie Technologia prosta, ale nowoczesna i niezawodna 19 November 2012 Rys. 6. Nowoczesny sinik gazowy stosowany w energetyce Trendy rozwojowe w zakresie metod badawczych silników spalinowych na rynkach europejskich i amerykańskich (Piotr Bielaczyc, BOSMAL) przedstawiono w referacie rozwój metod badawczych silników spalinowych zasilanych różnymi paliwami: olejem napędowym, benzyną, biopaliwami oraz paliwami gazowymi jak CNG i LPG stosowanych w badaniach silników stosowanych roznych pojazdach (od samochodów osobowych po ciężarowe i maszyny robocze) w laboratoriach badawczych z hamowniami silnikowymi do badań w stanach statycznych i dynamicznych pracy silnika. Rozwój metod badawczych silników jest spowodowany zmianami w przepisach prawnych dotyczących obniżania emisji związków szkodliwych spalin silnikowych i koniecznością obniżania zużycia paliwa emisji dwutlenku węgla, a także podnoszeniem osiągów silników przy jednoczesnym obniżeniu jego gabarytów i masy co jest związane z zaostrzającą się konkurencją pomiędzy producentami silników spalinowych do różnych zastosowań wymuszana przez uwarunkowania rynkowe (rys. 7-12) [6]. 7

8 Rys. 7. Czynniki wpływające na rozwój tłokowych silników spalinowych stosowanych w energetyce, przemyśle i transporcie oraz na rozwój ich metod badawczych Rys. 8. Wpływ regulacji prawnych dotyczących ograniczania emisji związków szkodliwych z silników spalinowych na rozwój konstrukcji czystych silników ( Żródło: K. Engeljehringer, AVL) 8

9 Rys. 9. Stanowiska hamowniane nr 18 i 19 do badania silników Heavy-duty w Instytucie BOSMAL Rys. 10. Schemat stanowiska badawczego silników spalinowych z hamownią silnikowa i urządzeniami do badania emisji związków szkodliwych w Instytucie BOSMAL 9

10 Rys. 11. Silnik przemysłowy zasilany CNG/Syngas'em badany w Instytucie BOSMAL Rys. 12. Infrastruktura zasilania silników spalinowych LPG na stanowiskach badawczych silników w Instytucie BOSMAL. 10

11 Elektrownie zasilane LNG (Timo Mahlanen, Wärtsilä Finland) - w prezentacji zostały omówione możliwości wykorzystania skroplonego gazu ziemnego (LNG = liquified natural gas) w obiektach energetycznych ze spalinowymi silnikami tłokowymi. Zaprezentowana została ramowa oferta firmy Wärtsilä w tym zakresie. LNG jest gazem ziemnym w postaci ciekłej i jest przechowywany w temperaturze poniżej -162 C. Az do około 25-30% gazu ziemnego jest w skali światowej transportowane w postaci płynnej, jako LNG, głównie z wykorzystaniem transportu morskiego. Skropleniu do postaci LNG może być poddany gaz o różnym pochodzeniu (rys. 13), ponieważ w czasie tego procesu dokonywane jest jego oczyszczenie z domieszek CO 2, azotu, wody, propanu, butanu, helu i innych składników. Do przechowywania skroplonego LNG, ze względu na konieczność przechowywania w niskiej temperaturze wykorzystuje się zbiorniki kriogeniczne. Rozwoj silników dwupaliwowych Diesel-CNG (Adam Sordyl, BOSMAL) w referacie zaprezentowano rodzaje silników dwupaliowych i przykłady ich zastosowania, a także metody prowadzenia badań rozwojowych silników zasilanych równocześnie olejem napędowym i CNG w Instytucie BOSMAL. Przedstawiono przykładowe wyniki badan takiego silnika, szczególnie wpływ zasilania dwupaliwowego na możliwość ograniczenia emisji związków szkodliwych spalin (rys ). Rys. 13. Składniki do produkcji LNG 11

12 Rys. 14. Silnik dwupaliwowy Diesel-CNG na stanowisku hamownianym w Zakładzie Badań Silników w Instytucie BOSMAL w Bielsku-Białej Rys. 15. Redukcja emisji dwutlenku węgla dla 50% momentu obrotowego pochodzącego z oleju napedowego i 50% z CNG. 12

13 Rys.16. Redukcja emisji tlenków azotu dla 30% momentu obrotowego pochodzącego z oleju napędowego i 70% z CNG. Inteligentna energetyka (Marek Sutkowski, Wärtsilä Finland) w referacie przedstawiono problemy związane z nadmiernym zużyciem energii z wykorzystaniem paliw kopalnych oraz możliwości, a nawet konieczności, bardziej racjonalnej produkcji energii na potrzeby ludności i przemysłu oraz metody zarzadzania wykorzystaniem energii. Przedstawiono jakie są problemy ze współczesnymi systemami energetycznymi; jakie problemy we współczesnych systemach pojawiają się przy zwiększonym udziale energetyki odnawialnej; pokazano przykłady jak te problemy rozwiązać; jak zbudować niezawodny i przyszłościowy system energetyczny (rys.17). 13

14 Porównanie technologii Sprawność przy pełnej mocy, % Typowy zakres mocy, MW Typowy czas rozruchu (do pełnej mocy), minuty Dynamika CO 2, g/kwh El. Jądrowe >2000 Poor - El. Weglowe >180 Poor Uklad gazowoparowy (TG) Not good 370 Silniki gazowe Excellent 430 Turbiny gazowe Good 500 Przemysłowe turbiny gazowe Decent 560 Flexicycle TM 46/ /60 Very good 400 Wärtsilä 2012 Rys. 17. Porównanie sprawności różnych systemów wytwarzanie energii elektrycznej Ważnym elementem tego spotkania była również dyskusja nad wygłoszonymi referatami, w czasie której zaproszeni eksperci, oraz przedstawiciele uczestniczących firm, odpowiadali na pytania dotyczące kluczowych zagadnień związanych z problemami przy wytwarzaniu energii elektrycznej, metodach wytwarzania energii przy zastosowaniu silników spalinowych, zasilaniem gazowym zarówno dużych silników stosowanych w energetyce jak i mniejszych silników spalinowych używanych w transporcie, a także prowadzili dyskusję na temat dalszych kierunków rozwoju konstrukcji nowoczesnych elektrowni, metod rozwoju silników spalinowych i rozwoju ich metod badawczych oraz ograniczania emisji związków szkodliwych z różnych typów silników spalinowych. 4. Podsumowanie - silniki gazowe i silniki dwupaliwowe zasilane olejem napędowym/cng Ponieważ silniki spalinowe będą przez jeszcze wiele lat podstawowym urządzeniem stosowanym w energetyce do napędu generatorów prądotwórczych, a także źródłem napędu różnych pojazdów i maszyn roboczych, tak więc dalsze doskonalenie konstrukcji tych silników, ograniczani emisji CO 2, ograniczanie emisji związków szkodliwych i toksycznych, do których zaliczana jest również emisja cząstek stałych, dostosowanie tych silników do spalania w coraz większym stopniu paliw alternatywnych, w tym paliw gazowych pozostają jednym z najważniejszych problemów dla rozwiązania dla konstruktorów tłokowych silników spalinowych. Paliwa gazowe, a szczególnie gaz ziemny, który może być stosowany do zasilania silników jako gaz sprężony CNG lub płynny LNG jest bardzo dobrym paliwem zarówno dla dużych silników tłokowych stosowanych w energetyce, jak i dla silników stosowanych do napędu samochodowych, szczególnie autobusów miejskich i pojazdów do przewozu towarów. 14

15 Bilans energii dla silnika Wärtsilä W34SG Energia na wale silnika 46% Energia chemiczna paliwa 100% Energia gazów spalinowych 31% ~400 C Płaszcz wodny 5,5%; ~90 C I Chł. ład. 5,5%; ~90 C Chł. oleju 5,0%; ~60 C II Chł. ład. 4,0%; ~40 C Rys. 18. Bilans energetyczny dla silnika stosowanego w energetyce Rys. 19. Silnik Wartsila do zastosowań energetycznych i morskich przystosowany do zasilania gazowego W zastosowaniach energetycznych i do napędu statków morskich wykorzystywane są obecnie głównie duże silniki ZS i silniki gazowe, których Wärtsilä jest czołowym producentem na świecie. Firma ta produkuje silniki o zakresach mocy od około 1000 kw do około kw, które osiągają sprawność na wale do około 46% i są przeznaczone do długotrwałej, niezawodnej pracy (rys. 18 i 19). Przy wykorzystaniu układów kogeneracji całkowita sprawność układu może wzrosnąć nawet do 93% (rys. 20). Silniki gazowe są budowane przez firmę Wärtsilä jako silniki o zapłonie iskrowym (ZI) z wykorzystaniem głównych elementów konstrukcyjnych silników ZS. Paliwo gazowe jest mieszane z powietrzem w kolektorze dolotowym oraz w komorze wstępnej (ciśnienie gazu 5 bar). Zapłon 15

16 mieszanki jest wymuszony pomocą świecą zapłonową umieszczoną w komorze wstępnej, z ktorej następnie płomien propaguje do komory głównej silnika [9]. Dodatkowo Wärtsilä produkuje również silniki dwupaliwowe dwóch typów: DF (dual-fuel) i GD (gas-diesel). W silnikach typu DF paliwo gazowe jest mieszane z powietrzem w kolektorze dolotowym (ciśnienie gazu 5 bar) tuż przed zaworem dolotowym. Zapłon mieszanki w komorze spalania następuje od dawki pilotującej oleju napędowego. Tego typu silnik jest w pełni dwupaliwowy, może pracować zarówno przy zasilaniu tylko olejem napędowym jak i zasilaniu w 99% gazem ziemnym i około 1% oleju napędowego potrzebnego jako dawka pilotująca do zapłonu mieszanki paliwo-powietrze [8]. W silnikach typu GD, analogicznie jak w klasycznych silnikach ZS, do cylindrów zasysane jest powietrze, a paliwo gazowe i olej napędowy są wtryskiwane pod wysokim ciśnieniem bezpośrednio do komory spalania pod koniec suwu sprężania (ciśnienie oleju 1500 bar, ciśnienie gazu 350 bar). Takie rozwiązanie umożliwia płynną zmianę proporcji miedzy paliwami w szerokim zakresie udział paliwa gazowego można zmieniać od 15 do 95% [7]. Maksymalizacja sprawności EC, optymalny odzysk ciepła Sprawność elektryczna: 45% Sprawność cieplna: 48% Sprawność ogólna: 93% / 36 Wärtsilä Doc.ID: Revision: Status: Rys. 20. Zwiększenie sprawności silnika tłokowego stosowanego do wytwarzania prądu elektrycznego poprzez zastosowanie kogeneracji W zastosowaniach motoryzacyjnych gaz ziemny jest wykorzystywany do zasilania silników spalinowych napędzających zarówno samochody ciężarowe, autobusy jak i małe samochody dostawcze i osobowe. Przykładowy podział pojazdów zasilanych gazem ziemnym jako podstawowym paliwem lub stosowanym w mieszaninie z olejem napędowym w silnikach dwupaliwowych przedstawiono na rysunku 21. Gaz ziemny (CNG) w zastosowaniach motoryzacyjnych może być 16

17 używany zarówno jako podstawowe paliwo w silnikach ZI stosowanych w samochodach osobowych, dostawczych, autobusach i silnikach przemysłowych lub jako dodatkowe paliwo w silnikach ZS dwupaliwowych, obok oleju napędowego [10-12]. Pojazdy samochodowe zasilane gazem ziemnym mogą być podzielone na: - Mono-Fuel (lub Monovalent),a wiec takie, które sa użytkowane tylko na paliwie gazowym i w tym przypadku regulacja silnika (silnik typu ZI) jest zoptymalizowana do tego paliwa. Czasami takie pojazdy mogą być dodatkowo wyposażone w małe, rezerwowe zbiorniki na benzynę, tak by pojazd mógł dojechać do najbliższego punktu tankowania gazem, - Bi-fuel (lub Bivalent), pojazdy z silnikami ZI, które są zasilane gazem ziemnym lub benzyną, lub innym paliwem o podobnym właściwościach jak np. etanolem (lub jego mieszaninami z benzyną), - Dual-fuel (DF), są to pojazdy z silnikami ZS, które są zasilane mieszaninami gazu ziemnego i oleju napędowego. W tym przypadku udział CNG w mieszaninie może się wahać od 0-80%, - Tri-fuel ( lub nawet Tetra-fuel), te pojazdy wykorzystują połączenie dwu technik, tzn. flex-fuel, czyli silników zasilanych benzyną, mieszankami benzyny z alkoholem o różnej zawartości alkoholu lub CNG. Tego typu pojazdy są szczególnie produkowane i użytkowane w Brazylii. Rys. 21. Przykłady zastosowań silników zasilanych gazem ziemnym i silników dwupaliwowych do napędu pojazdów Według badań przeprowadzonych przez Mbarawę i Miltona w RPA [13] stwierdzono, że udział gazu ziemnego w silnikach DF, w mieszance z olejem napędowym może wynosić nawet do 86% przy niższych prędkościach obrotowych silnika typu DF. 17

18 Według danych statystycznych publikowanych przez NGV na koniec 2011 liczba samochodów napędzanych CNG na świecie przekracza 15 mln pojazdów. Z tego mln pojazdów przybyło tylko w 2011 roku, czyli dwukrotnie więcej niż w 2010 r., co świadczy o szybko rosnącym zainteresowaniu użytkowników tego typu pojazdami. [14]. Pojazdy te mogą być tankowane CNG na prawie stacji paliwowych wyposażonych w odpowiednia infrastrukturę do takiego tankowania. 5. Wnioski Gaz ziemny w postaci sprężonej (CNG) lub płynnej (LNG) jest jednym z najlepszych, stosowanych obecnie paliw do silników spalinowych i może być używany zarówno w silnikach o dużych gabarytach stosowanych w energetyce i do napędu statków, w silnikach stosowanych w transporcie kołowym, do napędu samochodów ciężarowych, autobusów i w mniejszych pojazdach do przewozu towarów, jak i samochodach osobowych. Gaz ziemny może być stosowany do zasilania silników ZI, przy zastosowaniu większych stopni sprężania i w efekcie podobnej lub wyższej sprawności w porównaniu do zasilania benzynowego oraz do silników ZS pracujących jako silniki dwupaliwowe. W zastosowaniach motoryzacyjnych CNG jest powszechnie używanym paliwem w silnikach o zapłonie iskrowym ponieważ te jednostki napędowe wymagają stosunkowo niedużych przeróbek do zasilania paliwem gazowym. Atrakcyjność tego paliwa dla użytkowników pojazdów polega głównie na jego niższej cenie rynkowej w porównaniu do benzyny czy oleju napędowego. Jest to również paliwo interesujące z punktu widzenia ekologii transportu, gdyż jego użycie charakteryzuje się niższą emisją związków szkodliwych spalin, a także generuje mniejszą ilość gazów cieplarnianych. Silniki spalinowe zasilane gazem ziemnym mogą również być przystosowane do wykorzystywania LNG. Skroplony gaz ziemny jest szczególnie wykorzystywany jako paliwo stosowane w transporcie morskim, do zasilania dużych silników spalinowych [15] i kołowym, jako paliwo do dużych samochodów ciężarowych. Zastosowanie tego paliwa w transporcie drogowym rozwija się szczególnie w USA, a w Europie w Hiszpanii i Turcji. W przyszłości gaz ziemny może być również wykorzystywany do produkcji paliwa płynnego GTL (gasto-liquid). Paliwo gazowe w postaci ciekłej GTL jest najbardziej ekonomicznie efektywnym paliwem opartym na gazie ziemnym, które może pomóc Unii Europejskiej spełnić jej przyszłe plany w dziedzinie transportu. Planowany 10% udział paliw nieropopochodnych w strukturze rynku paliwowego do 2020 roku jest możliwe do osiągnięcia z zastosowaniem gazu ziemnego, wypełniając część planowanego udziału paliw alternatywnych na rynku paliw silnikowych. Wraz z rozwojem technicznym i ekonomicznym produkcji GTL, to paliwo może pomóc w przyspieszeniu rozwoju silników zasilanych GTL. Ponieważ gaz ziemny pozyskany z naturalnych źródeł nie jest paliwem odwracalnym konieczny jest dalszy rozwój technologii produkcji biometanu dla zapewnienia możliwości szerszego wykorzystania tego paliwa w dłuższym horyzoncie czasowym [16]. Oblicza się,ze rezerwy gazu ziemnego wystarczą na około 60 lat [17], a więc istniej konieczność zastąpienia źródeł naturalnych innym źródłami pozyskiwania gazu ziemnego i metody biologiczne wydają się tu jednymi z najlepszych. Wszystkie wygłoszone referaty, oraz podsumowanie tego seminarium, zostały opublikowane w materiałach konferencyjnych pod tytułem: Seminarium Techniczne Paliwa Gazowe w Energetyce i Motoryzacji ISBN z , wydanych na płycie CD. 18

19 Literatura: 1. Klimstra J., Hotakainen M. Smart Power Generation, The Future of Electricity Production, Avain Publishers, Helsinki, ISBN Soldner, F.: European Alternative Fuel Strategy. Electromobility in the frame of a European alternative fuels strategy. IAA Frankfurt, 20 September Bielaczyc, P., Woodburn, J. Global trends in emissions regulation and reduction. Combustion Engines, 2/2012 (149), , Bielaczyc, P. (editor) and 21 co-authors. Current and future trends in automotive emissions, fuels, lubricants and test methods , Proceedings of the 3rd International Exhaust Emissions Symposium,24-25 May 2012, ISBN Combustion Engines, 2/2012 (149). 5. Szczotka, A., Bielaczyc P., Woodburn, J.: The evolution of automotive fuels and fuel test methods in response to emissions and GHG legislation. 2nd International Exhaust Emissions Symposium. Symposium Proceedings on CDRom, May 2011, ISBN Bielaczyc, P.: IC Engine Test Method Development Regarding Emissions, Alternative Fuels, Lubricants and Future Trends., Proceedings of the 2nd International Exhaust Emissions Symposium on CDRom, May, 2011, ISBN Combustion Engines, 4/2011 (147). 7. Järf, C., Sutkowski, M.: The Wärtsilä 32GD engine for heavy gases, Combustion Engines, Bielsko-Biala, 2009, No. 2/2009, pp. 3-11, ISSN Sutkowski, M., Latvasalo, T.: The Wärtsilä 34DF engine for wide fuel flexibility, Combustion Engines, Bielsko-Biala, 2009, No.2009-SC2, pp.42-48, ISSN Sutkowski, M.: The Wärtsilä 18V50SG the world s biggest four-stroke spark ignited gas engine, 4th PTNSS International Congress on Combustion Engines proceedings, Lim, P.,L.: The effect of Compression ratio on the CNG-Diesel Engine. Dissertation submitted in University of Southern Queensland, Faculty of Engineering and Surveying, Australia, October, Konigsson, F.: Advancing the Limits of Dual Fuel Combustion. Licentiate thesis, Department of machine Design Royal Institute of Technology, Stockholm, Sweden, TRITA MMK 2012:14, ISSN , ISBN Poonia, M.P., at al., Effect of Pilot Fuel Quantity, Injector Needle Lift Pressure and Load on Combustion Characteristics of LPG Diesel Dual Fuel Engine. International Journal of Engineering and innovative Technology (IJEIT) Volume 2, Issue 1, July ISSN: Mbarawa, M., Milton, R.,E.: An Examination of the Maximum Possible Natural Gas Substitution for Diesel Fuel in a Direct Injected Diesel Engine. R&D Journal, 2005, 21 (1) Incorporated into The SA Mechanical Engineer. 14. Current Natural Gas Vehicle Statistics. NGV Global, Natural Gas Vehicle Knowledge Base NGV Statistics. Available on: 15. Andersen, M., L., Clausen, N.,B., Sames, P.,C.: Costs and benefits of LNG as ship fuel for container vessels. Key results from GL and MAN joint study, Stalhammar, P.: Bio-methane in diesel Engines. Technology overview and influence on emissions and performance. Euro Oil & Fuel Korakiantis T, et al., Natural-gas fuelled spark-ignition (SI) and compression-ignition (CI) engine performance and emissions. Progress in Energy and Combustion Science (2010), doi: /j.pecs

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015 KRAKÓW 10.03.2015 Zrównoważona energetyka i gospodarka odpadami ZAGOSPODAROWANIE ODPADOWYCH GAZÓW POSTPROCESOWYCH Z PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO DO CELÓW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Marek Brzeżański

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych Rafał Gralak Plan prezentacji 1. Rynek paliw w ujęciu zastosowania LNG do zasilania pojazdów mechanicznych 2. Zastosowanie LNG w pojazdach mechanicznych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS

PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS PROGRAM WDROŻENIA PALIW ALETERNATYWNYCH w MZK SŁUPSKS WYKORZYSTYWANE PALIWA Olej Napędowy 39 pojazdów CNG 10 pojazdów ETANOL ED-95 7 pojazdów Motoryzacja a środowisko naturalne Negatywny wpływ na środowisko

Bardziej szczegółowo

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego do zastosowań w układzie mchp G. Przybyła, A. Szlęk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu

Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu Kierunki i dobre praktyki wykorzystania biogazu Paulina Łyko Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisław Staszica w Krakowie Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE GAZU ZIEMNEGO JAKO PALIWA DO ZASILANIA SILNIKÓW W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH

ZASTOSOWANIE GAZU ZIEMNEGO JAKO PALIWA DO ZASILANIA SILNIKÓW W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH ZASTOSOWANIE GAZU ZIEMNEGO JAKO PALIWA DO ZASILANIA SILNIKÓW W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH Prof. dr hab. inż. Kazimierz LEJDA Mgr inż. Marek URBANIK W artykule przedstawiono fizyko-chemiczne parametry gazu

Bardziej szczegółowo

H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy

H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy H.Cegielski-Poznań S.A. Elektrownia kogeneracyjna na surowy olej palmowy o mocy 4,2 MW e Brake, Niemcy O firmie H.Cegielski-Poznań S.A. Firma powstała 165 lat temu, założona przez Hipolita Cegielskiego

Bardziej szczegółowo

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, alternatywnych paliw w transporcie

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ

IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ IV. PREFEROWANE TECHNOLOGIE GENERACJI ROZPROSZONEJ Dwie grupy technologii: układy kogeneracyjne do jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła wykorzystujące silniki tłokowe, turbiny gazowe,

Bardziej szczegółowo

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Jacek Biedrzycki Przemysłowy Instytut Motoryzacji 71 Forum Energia - Efekt Środowisko - Ekologiczne formy transportu Warszawa, 31.03.2015r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze LG owoczesne źródło energii Liquid atural - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro Systemy B Szanowni Państwo, W obecnych czasach obserwujemy stały wzrost zapotrzebowania na paliwa płynne oraz wzrost ich cen

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układy z silnikami tłokowymi zasilane gazem Janusz Kotowicz

Bardziej szczegółowo

Biogas buses of Scania

Biogas buses of Scania Zdzisław CHŁOPEK PTNSS-2012-SS1-135 Biogas buses of Scania The paper presents the design and performance characteristics of Scania engines fueled by biogas: OC9G04 and G05OC9. These are five cylinders

Bardziej szczegółowo

MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. Napędy alternatywne, CNG, biogaz,hybryda

MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość. Napędy alternatywne, CNG, biogaz,hybryda MAN Truck & Bus Ekologicznie i ekonomicznie w przyszłość Napędy alternatywne, CNG, biogaz,hybryda Perspektywy rynku paliw Polityczne warunki ramowe dla Europy Zielona Księga Komisji Europejskiej w sprawie

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo mgr inż. Paweł Bukrejewski do pojazdów Kierownik Pracowni Analitycznej Starszy Specjalista Badawczo-Techniczny Laboratorium Produktów Naftowych i Biopaliw

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW

ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW Mirosław JAKUBOWSKI W artykule przedstawiono klasyfikację prawną paliw, system monitorowania paliw płynnych w Polsce oraz znaczenie paliw (w tym alternatywnych)

Bardziej szczegółowo

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru Samochody na wodór Zastosowanie Wodór w samochodach Historia Przechowywanie wodoru Wodór ma szanse stać się najważniejszym nośnikiem energii w najbliższej przyszłości. Ogniwa paliwowe produkują zeń energię

Bardziej szczegółowo

Specjalista w chłodnictwie, wentylacji i trójgeneracji Na rynku od 1989 roku.

Specjalista w chłodnictwie, wentylacji i trójgeneracji Na rynku od 1989 roku. Specjalista w chłodnictwie, wentylacji i trójgeneracji Na rynku od 1989 roku. Mikroturbiny gazowe: urządzenia do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. Czym jest mikroturbina CAPSTONE?

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W1 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układ prezentacji wykładów W1,W2,W3 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIE KRIOGENICZNE W SYSTEMACH UZDATNIANIA GAZÓW RACJONALNE UŻYTKOWANIE PALIW I ENERGII. Wojciech Grządzielski, Tomasz M.

TECHNOLOGIE KRIOGENICZNE W SYSTEMACH UZDATNIANIA GAZÓW RACJONALNE UŻYTKOWANIE PALIW I ENERGII. Wojciech Grządzielski, Tomasz M. TECHNOLOGIE KRIOGENICZNE W SYSTEMACH UZDATNIANIA GAZÓW RACJONALNE UŻYTKOWANIE PALIW I ENERGII Wojciech Grządzielski, Tomasz M. Mróz Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2. Konkluzje 3. Technologia kriogeniczna

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014 Marek Brzeżański 1, Michał Mareczek 2, Wojciech Marek 3, Tadeusz Papuga 4 OKREŚLENIE PARAMETRÓW EKOLOGICZNYCH STACJONARNEGO SILNIKA SPALINOWEGO ZASILANEGO

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych

Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Tomasz Kamiński Pracownia Technologiczna Zagadnienia inŝynierskie i ekonomiczne związane z produkcją energii w układach kogeneracyjnych Prezentacja wykonana m.in. na podstawie materiałów przekazanych przez

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103 Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: UKŁADY KOGENERACYJNE W ENERGETYCE ROZPROSZONEJ Heat and power cogeneration sets in distributed generation Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: specjalności obieralny Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 4(100)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW ()/ Stanisław W. Kruczyński, Piotr Orliński, Marcin K. Wojs, Marlena Owczuk OCENA MOŻLIWOŚCI SPALANIA BIOGAZU W SILNIKU O ZAPŁIE SAMOCZYNNYM Z DAWKĄ PILOTUJĄCĄ OLEJU

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1

Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Wykorzystanie ciepła odpadowego dla redukcji zużycia energii i emisji 6.07.09 1 Teza ciepło niskotemperaturowe można skutecznie przetwarzać na energię elektryczną; można w tym celu wykorzystywać ciepło

Bardziej szczegółowo

NVG w Świecie i w Polsce

NVG w Świecie i w Polsce Sprzężony Gaz Ziemny do Napędu pojazdów komunikacji masowej NVG w Świecie i w Polsce Dr inż.. Jan Sas Wydział Zarządzania AGH Kraków 12 października 2000 r. 1 CNG LNG LPG NGV (Compressed Natural Gas) gaz

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem

Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem prof. dr hab. inż. Andrzej Rusin dr inż. Katarzyna Stolecka bezbarwny,

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Moce interwencyjne dla Systemu Energetycznego możliwości rozwiązań. Wojciech Zygmański ENERGOPROJEKT KATOWICE SA

Moce interwencyjne dla Systemu Energetycznego możliwości rozwiązań. Wojciech Zygmański ENERGOPROJEKT KATOWICE SA Moce interwencyjne dla Systemu Energetycznego możliwości rozwiązań SA III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej Skawina 2012 19 20 III Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej i Cieplnej

Bardziej szczegółowo

Metoda Elementów Skooczonych

Metoda Elementów Skooczonych Metoda Elementów Skooczonych Temat: Technologia wodorowa Prowadzący dr hab. Tomasz Stręk Wykonali Bartosz Wabioski Adam Karolewicz Wodór - wstęp W dzisiejszych czasach Wodór jest powszechnie uważany za

Bardziej szczegółowo

NUMER CHP-1 DATA 5.03.2012 Strona 1/5 TEMAT ZWIĘKSZENIE EFEKTYWNOŚCI GOSPODAROWANIA ENERGIĄ POPRZEZ ZASTOSOWANIE KOGENERACJI

NUMER CHP-1 DATA 5.03.2012 Strona 1/5 TEMAT ZWIĘKSZENIE EFEKTYWNOŚCI GOSPODAROWANIA ENERGIĄ POPRZEZ ZASTOSOWANIE KOGENERACJI NUMER CHP-1 DATA 5.03.2012 Strona 1/5 KOGENERACJA- to proces jednoczesnego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej. Zastosowanie kogeneracji daje Państwu możliwość zredukowania obecnie ponoszonych kosztów

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE SILNIKA STIRLINGA W MAŁYCH I ŚREDNICH AGREAGATACH TRIGENERACYJNYCH

WYKORZYSTANIE SILNIKA STIRLINGA W MAŁYCH I ŚREDNICH AGREAGATACH TRIGENERACYJNYCH INŻ. BARTOSZ SMÓŁKA, BEATA SZKOŁA WYKORZYSTANIE SILNIKA STIRLINGA W MAŁYCH I ŚREDNICH AGREAGATACH TRIGENERACYJNYCH S t r e s z c z e n i e W związku z wprowadzaniem kolejnych dyrektyw dotyczących oszczędzania

Bardziej szczegółowo

DEGA. Diesel and Gas Mixture. LPG Powietrze. Spaliny ON + LPG. tylko ON!! ON+LPG. Termopara spalin ON + LPG. Wykres mocy [KW]

DEGA. Diesel and Gas Mixture. LPG Powietrze. Spaliny ON + LPG. tylko ON!! ON+LPG. Termopara spalin ON + LPG. Wykres mocy [KW] DUAL FUEL PL DEGA Diesel and Gas Mixture Wykres mocy [KW] LPG Powietrze Spaliny +LPG Termopara spalin tylko!! Korzyści z zastosowania zasilania Dual Fuel System doskonale nadaje się do pojazdów ciężarowych,

Bardziej szczegółowo

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz

Oferta badawcza. XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Oferta badawcza XVI Forum Klastra Bioenergia dla Regionu 20 maja 2015r. dr inż. Anna Zamojska-Jaroszewicz Struktura organizacyjna PIMOT Przemysłowy Instytut Motoryzacji Pion Paliw i Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl

Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl OCENA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW Jerzy Żurawski Wrocław, ul. Pełczyńska 11, tel. 071-321-13-43,www.cieplej.pl SYSTEM GRZEWCZY A JAKOŚĆ ENERGETYCZNA BUDNKU Zapotrzebowanie na ciepło dla tego samego budynku ogrzewanego

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka

Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Tematy prac dyplomowych na kierunku Energetyka Lp. 1. 2. Temat Wykorzystanie kolejowej sieci energetycznej SN jako źródło zasilania obiektu wielkopowierzchniowego o przeznaczeniu handlowo usługowym Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Równomierność dawkowania oleju napędowego w silnikach dwupaliwowych

Równomierność dawkowania oleju napędowego w silnikach dwupaliwowych dr hab. inż. Zdzisław Stelmasiak prof. ATH Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej ul. Willowa 2, 43-39 Bielsko-Biała, Polska e-mail: zstelmasiak@ath.bielsko.pl

Bardziej szczegółowo

Produkcja energii elektrycznej z biogazu na przykładzie zakładu Mlekoita w Wysokim Mazowieckim. mgr inż. Andrzej Pluta

Produkcja energii elektrycznej z biogazu na przykładzie zakładu Mlekoita w Wysokim Mazowieckim. mgr inż. Andrzej Pluta Produkcja energii elektrycznej z biogazu na przykładzie zakładu Mlekoita w Wysokim Mazowieckim mgr inż. Andrzej Pluta Czym się zajmujemy? Firma Centrum Elektroniki Stosowanej CES Sp. z o.o. działa na rynku

Bardziej szczegółowo

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK

ANALIZA UWARUNKOWAŃ TECHNICZNO-EKONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGENERACYJNYCH MAŁEJ MOCY W POLSCE. Janusz SKOREK Seminarium Naukowo-Techniczne WSPÓŁCZSN PROBLMY ROZWOJU TCHNOLOGII GAZU ANALIZA UWARUNKOWAŃ TCHNICZNO-KONOMICZNYCH BUDOWY GAZOWYCH UKŁADÓW KOGNRACYJNYCH MAŁJ MOCY W POLSC Janusz SKORK Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

Ile możemy zaoszczędzid na CNG?

Ile możemy zaoszczędzid na CNG? Ile możemy zaoszczędzid na CNG? Na podstawie Supertestu Ekonomii 2010 i 2011 Testów redakcyjnych Portalu cng.auto.pl Przedstawienie organizacji zajmujących się CNG w Polsce Stowarzyszenie NGV Polska -

Bardziej szczegółowo

Blue Corridor Project. Wiele korzyści dla Europy Autorzy: Paweł Kułaga, Marek Rudkowski (Nafta & Gaz Biznes wrzesień 2004)

Blue Corridor Project. Wiele korzyści dla Europy Autorzy: Paweł Kułaga, Marek Rudkowski (Nafta & Gaz Biznes wrzesień 2004) Blue Corridor Project. Wiele korzyści dla Europy Autorzy: Paweł Kułaga, Marek Rudkowski (Nafta & Gaz Biznes wrzesień 2004) Zwiększanie liczby pojazdów powoduje zwiększanie poziomu zanieczyszczenia powietrza.

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

The potential of current European light duty LPG-fuelled vehicles to meet Euro 6 requirements

The potential of current European light duty LPG-fuelled vehicles to meet Euro 6 requirements Article citation info: BIELACZYC P. et al. The potential of current European light duty -fuelled vehicles to meet Euro 6 requirements. Combustion Engines. 215, 162(3), 874-88. ISSN 23-9896. Piotr BIELACZYC

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRACY SILNIKA BENZYNOWEGO ZASILANEGO E85

CHARAKTERYSTYKA PRACY SILNIKA BENZYNOWEGO ZASILANEGO E85 Arkadiusz MAŁEK, Ksenia SIADKOWSKA CHARAKTERYSTYKA PRACY SILNIKA BENZYNOWEGO ZASILANEGO E5 Streszczenie W artykule zaprezentowano metody sporządzania charakterystyk wtrysku paliwa podczas zasilania silnika

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów samochodowych - doświadczenia i perspektywy Streszczenie

Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów samochodowych - doświadczenia i perspektywy Streszczenie Nr 7-8/1997 NAFTA GAZ Ewa Król SZGNiG S.A. Oddział Sanocki Zakład Górnictwa, Nafty i Gazu - Sanok Marek Flekiewicz Politechnika Śląska - Instytut Transportu - Gliwice Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI Zbiorowy transport miejski = alternatywa dla transportu indywidualnego Warszawa, Trasa Łazienkowska, analiza ruchu w godzinach

Bardziej szczegółowo

Rtęć w przemyśle. Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci do atmosfery

Rtęć w przemyśle. Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci do atmosfery Rtęć w przemyśle Konwencja, ograniczanie emisji, technologia 26 listopada 2014, Warszawa Technologia usuwania rtęci z węgla przed procesem zgazowania/spalania jako efektywny sposób obniżenia emisji rtęci

Bardziej szczegółowo

Paliwa Metanowe wtransporcie Miejskim. www.pkmtychy.pl

Paliwa Metanowe wtransporcie Miejskim. www.pkmtychy.pl Paliwa Metanowe wtransporcie Miejskim FIRMAZ55-letnią tradycją. MISJA FIRMY Budowanie wizerunku Spółki jako lidera, którego priorytetami są: zadowolenie klientów, tj. pasażerów iorganizatorów komunikacji;

Bardziej szczegółowo

Fundacja Green Fuel Skuteczne wdrażanie paliw metanowych w Polsce

Fundacja Green Fuel Skuteczne wdrażanie paliw metanowych w Polsce Fot. Rajd Blue Corridor 2013 Hansa w Polsce Fundacja Green Fuel Skuteczne wdrażanie paliw metanowych w Polsce Materiał opracowany przez ekspertów Portalu cng.auto.pl Korzyści wynikające z zastosowania

Bardziej szczegółowo

Marlena Owczuk Biodiesel, a ochrona środowiska. Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356

Marlena Owczuk Biodiesel, a ochrona środowiska. Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356 Biodiesel, a ochrona środowiska Studia Ecologiae et Bioethicae 4, 351-356 2006 Marlena OWCZUK Instytut Paliw i Energii Odnawialnej Warszawa A Studia E cologiae et B ioethicae 4/2006 Biodiesel, a ochrona

Bardziej szczegółowo

Porównanie zasięgu pojazdu przy zasilaniu różnymi paliwami w odniesieniu do 100 kg masy paliwa ze zbiornikiem

Porównanie zasięgu pojazdu przy zasilaniu różnymi paliwami w odniesieniu do 100 kg masy paliwa ze zbiornikiem Porównanie zasięgu pojazdu przy zasilaniu różnymi paliwami w odniesieniu do 100 kg masy paliwa ze zbiornikiem Kryteria stosowania CNG Cena gazu w odniesieniu do innych paliw (ON, benzyny, LPG) Ilość stacji

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Program GAZELA niskoemisyjny transport miejski. Warszawa, 28.11.2012

Program GAZELA niskoemisyjny transport miejski. Warszawa, 28.11.2012 Program GAZELA niskoemisyjny transport miejski Warszawa, 28.11.2012 1 Solbus to polska firma rodzinna Statuetki Gazeli Biznesu Fabryka Autobusów Solbus jest polską, rodzinną firmą produkującą nowoczesne

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie. Karol Wieczorek, Bartłomiej Kamiński Portal cng.auto.pl

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie. Karol Wieczorek, Bartłomiej Kamiński Portal cng.auto.pl Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Karol Wieczorek, Bartłomiej Kamiński Portal cng.auto.pl Gazowa ofensywa w Volkswagen Group Fot. Audi TCNG na Genewa Motor Show 2012 Fot. Seat Mii CNG

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

Karta informacyjna. Nazwa projektu

Karta informacyjna. Nazwa projektu Karta informacyjna Nazwa projektu Opis Projektu Inwentaryzacja emisji Arkusz kalkulacyjny inwentaryzacji emisji dwutlenku węgla na terenie Gminy Nowe Miasto Lubawskie, wykonany na potrzeby Planu Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Małe układy do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Produkcja ciepła i prądu z biogazu jako alternatywa dla lokalnych ciepłowni. mgr inż. Grzegorz Drabik

Produkcja ciepła i prądu z biogazu jako alternatywa dla lokalnych ciepłowni. mgr inż. Grzegorz Drabik Produkcja ciepła i prądu z biogazu jako alternatywa dla lokalnych ciepłowni mgr inż. Grzegorz Drabik Plan prezentacji O firmie Technologia Wybrane realizacje Ciepłownia gazowa a elektrociepłownia gazowa

Bardziej szczegółowo

Rozwój kogeneracji gazowej

Rozwój kogeneracji gazowej Rozwój kogeneracji gazowej Strategia Grupy Kapitałowej PGNiG PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Zakłady PGNiG TERMIKA wytwarzają 11 procent produkowanego

Bardziej szczegółowo

Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady. Wykład 3

Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady. Wykład 3 Elektrociepłownie w Polsce statystyka i przykłady Wykład 3 Zakres wykładu Produkcja energii elektrycznej i ciepła w polskich elektrociepłowniach Sprawność całkowita elektrociepłowni Moce i ilość jednostek

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce

ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce ENERGETYKA ROZPROSZONA Biopaliwa w energetyce dr in. Marek Sutkowski Wärtsilä Finland, Power Plants Technology 1 Wärtsilä November 07 Plan prezentacji Wärtsilä Corporation Energetyka rozproszona Biopaliwa

Bardziej szczegółowo

Kierunki zmian jakości paliw i biopaliw ciekłych

Kierunki zmian jakości paliw i biopaliw ciekłych V Konferencja Naukowo-Techniczna poświęcona problematyce paliw silnikowych Organizatorzy Patron Honorowy 2014 Główny Partner Kierunki zmian jakości paliw i biopaliw ciekłych Partnerzy Patroni medialni

Bardziej szczegółowo

Energetyka Jądrowa. Wykład 10 5 maja 2015. Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.

Energetyka Jądrowa. Wykład 10 5 maja 2015. Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu. Energetyka Jądrowa Wykład 10 5 maja 2015 Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~szef/ Reaktor ATMEA 1 Reaktor ten będzie oferowany przez spółkę

Bardziej szczegółowo

Ekologia dziś dla przyszłości: Europejski Projekt. Baltic Biogas Bus

Ekologia dziś dla przyszłości: Europejski Projekt. Baltic Biogas Bus Ekologia dziś dla przyszłości: Europejski Projekt Baltic Biogas Bus Konferencja EKOLOGIA I EKONOMIA: METAN DLA MOTORYZACJI 07 marzec 2012 Centrum EXPO XXI, Warszawa, Polska dr inż. Wojciech Gis dr inż.

Bardziej szczegółowo

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE GAZU W ELEKTROCIEPŁOWNI GORZÓW

ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE GAZU W ELEKTROCIEPŁOWNI GORZÓW Polska Agencja Prasowa Warszawa 18.11.2010 r. ENERGETYCZNE WYKORZYSTANIE GAZU W ELEKTROCIEPŁOWNI GORZÓW Struktura zużycia paliwa do generacji energii elektrycznej STRUKTURA W UE STRUKTURA W POLSCE 2 BLOK

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej

ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej ZESPÓŁ SZKÓŁ ELEKTRYCZNYCH w Gorzowie Wlkp. Technik energetyk Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Patrząc na szybko rozwijającą się gospodarkę, ciągle rosnące zapotrzebowanie na energię

Bardziej szczegółowo

TWEE, sem. 2. Wykład 6

TWEE, sem. 2. Wykład 6 TWEE, sem. 2 Wykład 6 Elektrownie gazowe i gazowo-parowe Dlaczego gaz i jaki gaz? Turbina gazowa budowa i działanie Praca turbiny gazowej w obiegu prostym Ważniejsze parametry wybranych turbin gazowych

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro.

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. 0199-99-1210/2 Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. Na podstawie wytycznych UE oraz wielu innych międzynarodowych przepisów,

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33

Właściwy silnik do każdego zastosowania. 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 Właściwy silnik do każdego zastosowania 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 1 13.02.2013 10:55:33 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd 2 13.02.2013 10:55:38 16936_BlueEfficiencyPower_Polnisch_Schrift_in_Pfade.indd

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik 1 do Zapytania ofertowego Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia część I: Przeprowadzenie zajęć w ramach Modułu podstawowego 1 Technologie słoneczne : RAMOWY ZAKRES TEMATYCZNY części I: Moc promieniowania

Bardziej szczegółowo

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI

ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI ROZPROSZONE SYSTEMY KOGENERACJI Waldemar Kamrat Politechnika Gdańska XI Konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec Sulechów, 1o października 2014 r. Wprowadzenie Konieczność modernizacji Kotły

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

Sustainability in commercial laundering processes

Sustainability in commercial laundering processes Sustainability in commercial laundering processes Module 5 Energy in laundries Chapter 1 Źródła energii Powered by 1 Spis treści Źródła energii przegląd Rodzaje źródeł energii (pierwotne wtórne źródła)

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Obieg cieplny Diesla na wykresach T-s i p-v: Q 1 ciepło doprowadzone; Q 2 ciepło odprowadzone

Rys. 1. Obieg cieplny Diesla na wykresach T-s i p-v: Q 1 ciepło doprowadzone; Q 2 ciepło odprowadzone 1. Wykorzystanie spalinowych silników tłokowych W zależności od techniki zapłonu spalinowe silniki tłokowe dzieli się na silniki z zapłonem samoczynnym (z obiegiem Diesla, CI compression ignition) i silniki

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

KATALIZATOR DO PALIW

KATALIZATOR DO PALIW KATALIZATOR DO PALIW REDUXCO KATALIZATOR DO PALIW Katalizator REDUXCO jest stosowany jako dodatek do paliw węglowodorowych, jest substancją czynną zmniejszającą napięcie powierzchniowe węgla powodując

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

KOMPANIA WĘGLOWA S.A.

KOMPANIA WĘGLOWA S.A. KOMPANIA WĘGLOWA S.A. ODDZIAŁ KWK HALEMBA-WIREK Utylizacja metanu kopalnianego za pomocą skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej przy pomocy silnika gazowego firmy JENBACHER typu JMS 312

Bardziej szczegółowo

Adam Rajewski Zakład Termodynamiki Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska

Adam Rajewski Zakład Termodynamiki Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Adam Rajewski Zakład Termodynamiki Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Wärtsilä 7 stycznia 2009 r. Adam Rajewski 2012-02-02 2012-02-02 Postęp 2012-02-02 Postęp 2012-02-02 Różne maszyny

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK Solaris Bus & Coach Kierunek rozwoju komunikacji miejskiej Wymagania prawne Przepisy lokalne pojazdy elektryczne

Bardziej szczegółowo

Odnawialne Źródła Energii (OZE)

Odnawialne Źródła Energii (OZE) Odnawialne Źródła Energii (OZE) Kamil Łapioski Specjalista energetyczny Powiślaoskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Kwidzyn 2011 1 Według prognoz światowe zasoby energii wystarczą na: lat 2 Energie

Bardziej szczegółowo