Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem"

Transkrypt

1 Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Bezpieczeństwo użytkowania samochodów zasilanych wodorem prof. dr hab. inż. Andrzej Rusin dr inż. Katarzyna Stolecka

2 bezbarwny, bezwonny gaz 14 razy lżejszy od powietrza gaz łatwopalny Wodór wykorzystywany jest do produkcji nawozów azotowych, metanolu itp. przyszłościowy nośnik energii produktem jego spalania jest woda 2

3 Bezpieczeństwo wykorzystywania wodoru przyczyn katastrof z udziałem wodoru uszkodzenia mechaniczne wady materiałowe korozja błędy ludzkie zwiększona kruchość niebezpieczeństwo związane z wodorem chemiczne fizyczne fizjologiczne 3

4 Stosowanie wodoru w pojazdach Porównując wodór z benzyną oraz metanem, benzyna wydaje się być najłatwiejszym i być może najbezpieczniejszym paliwem do magazynowania ze względu na jej niższą lotność i mniejszy zakres palności. Jednakże wodór oraz metan przy zastosowaniu najnowszych technologii również mogą być magazynowane w sposób bezpieczny. Wskazuje na to fakt, iż wodór w postaci sprężonej lub skroplonej od dłuższego czasu jest bezpiecznie stosowany i magazynowany w przemyśle. Dodatkowych badań mogą jednak wymagać zagadnienia związane z jego stosowaniem w gospodarstwie domowym lub w samochodach. paliwo min. energia zapłonu, mj temperatura płomienia, o C temperatura samozapłonu, o C zakres palności, % LHV, MJ/kg HHV, MJ/kg wodór metan benzyna rys. - 4

5 Stosowanie wodoru w pojazdach Wodór wydaje się być obiecującym paliwem w środkach transportu i w związku z tym, ryzyko związane z takim jego stosowaniem powinno być dokładnie zbadane Zagrożenia wynikające z użytkowania wodoru jako paliwa należy rozpatrywać w sytuacji, gdy pojazd nie działa, w czasie jego normalnej pracy oraz w przypadku kolizji Powszechnie znane, potencjalne zagrożenia związane są z pożarem, wybuchem lub toksycznością. W przypadku wodoru ostatnie z nich mogą być pominięte ponieważ wodór oraz produkty jego spalania nie są toksyczne. Zagrożenia w postaci pożaru i eksplozji wodoru używanego w transporcie mogą powstać na skutek jego uwolnienia ze zbiornika magazynowego w samochodzie, przewodów zasilających instalację w paliwo lub z ogniwa paliwowego 5

6 Stosowanie wodoru w pojazdach Wodór w pojazdach może być wykorzystywany na dwa sposoby. Można go stosować jako paliwo w silniku, które ulega spalaniu w komorze. Lub też może być wykorzystywany w ogniwach paliwowych do wytworzenia energii napędzającej silnik elektryczny Najczęściej w samochodach wykorzystywane są zbiorniki na wodór sprężony lub ciekły Nowym podejściem wydaje się być połączenie zbiorników kriogenicznych i sprężonych (ciśnieniowych) Z punktu widzenia bezpieczeństwa ich stosowania, porównując nowy zbiornik z konwencjonalnym zbiornikiem wodoru ciekłego, zagrożenie stanowi tutaj wysokie ciśnienie wodoru. Może ono bowiem spowodować większe rozmiary katastrofy powstałej na skutek pożaru, wybuchu i oddziaływania zimnego wodoru 6

7 Stosowanie wodoru w pojazdach wymogi dla zbiorników możliwość zmagazynowania takiej ilości wodoru, aby pozwoliła ona na przejechanie km mała objętość zbiornika jak najlżejsze wytrzymałość mechaniczna bezpieczeństwo krótki czas ładowania 7

8 Skutki niekontrolowanego uwolnienia wodoru pożar uwolnionego wodoru wybuch uwolnionego wodoru zjawisko BLEVE zagrożenie związane z bezpośrednim kontaktem ze strumieniem wodoru o niskiej temperaturze Swain M., Fuel Leak Simulation., Proceedings of the 2001 DOE Hydrogen Program Review 8

9 Strefy niebezpieczne - zbiornik ciśnieniowy 9

10 Strefy niebezpieczne zbiornik krio-sprężonego wodoru 10

11 Chmura o określonym stężeniu wodoru 11

12 Podsumowanie ze względu na swoje właściwości fizyko-chemiczne wodór wydaje się być przyszłościowym nośnikiem energii wykorzystując wodór zarówno w przemyśle, jak i do napędu samochodów należy pamiętać o zagrożeniach związanych z jego użytkowaniem przedstawione wyniki pokazują, ze uwolniony ze zbiornika na skutek wypadku drogowego wodór może stwarzać śmiertelne zagrożenie dla ludzi w odległości do ok. 15 metrów. Z kolei strefa niebezpieczna związana z uszkodzeniem ciała ludzkiego może objąć zasięg 45 metrów wielkości stref niebezpiecznych zależne będą zarówno od parametrów wodoru w zbiorniku, jak i od skutku wypadku w postaci całkowitego lub częściowego uszkodzenia zbiornika producenci samochodów zasilanych wodorem powinni więc na etapie projektowania silników uwzględniać ryzyko dla ludzi związane z ich zastosowaniem 12

13 Dziękuję za uwagę 13

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych

Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie. Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Niskoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Sławomir Nestorowicz Pełnomocnik Dyrektora ds. Paliw Metanowych Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, alternatywnych paliw w transporcie

Bardziej szczegółowo

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru

Samochody na wodór. Zastosowanie. Wodór w samochodach. Historia. Przechowywanie wodoru Samochody na wodór Zastosowanie Wodór w samochodach Historia Przechowywanie wodoru Wodór ma szanse stać się najważniejszym nośnikiem energii w najbliższej przyszłości. Ogniwa paliwowe produkują zeń energię

Bardziej szczegółowo

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp

Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego mchp Wpływ rodzaju paliwa gazowego oraz warunków w procesu spalania na parametry pracy silnika spalinowego do zastosowań w układzie mchp G. Przybyła, A. Szlęk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki

Bardziej szczegółowo

skoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie

skoemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie ir Nestorowicz koemisyjne, alternatywne paliwa w transporcie Ramowe dokumenty dotyczące stosowania niskoemisyjnych, ternatywnych paliw w transporcie omunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady,

Bardziej szczegółowo

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015

Kongres Innowacji Polskich KRAKÓW 10.03.2015 KRAKÓW 10.03.2015 Zrównoważona energetyka i gospodarka odpadami ZAGOSPODAROWANIE ODPADOWYCH GAZÓW POSTPROCESOWYCH Z PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO DO CELÓW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ I CIEPŁA Marek Brzeżański

Bardziej szczegółowo

Metoda Elementów Skooczonych

Metoda Elementów Skooczonych Metoda Elementów Skooczonych Temat: Technologia wodorowa Prowadzący dr hab. Tomasz Stręk Wykonali Bartosz Wabioski Adam Karolewicz Wodór - wstęp W dzisiejszych czasach Wodór jest powszechnie uważany za

Bardziej szczegółowo

ELOKON Polska Sp. z o.o. Bezpieczeństwo pracy przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych

ELOKON Polska Sp. z o.o. Bezpieczeństwo pracy przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych ELOKON Polska Sp. z o.o. Bezpieczeństwo pracy przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych 1. Przemysłowe urządzenia do procesów cieplnych 2. Ocena ryzyka przemysłowych urządzeń do procesów cieplnych 3.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie

Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie Perspektywy wykorzystania CNG w polskim transporcie dr inż. Ryszard Wołoszyn Stowarzyszenie NGV Polska Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Politechnika Radomska CNG LNG (83-99% metanu) (90-99% metanu)

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Aleksander Demczuk

mgr inż. Aleksander Demczuk ZAGROŻENIE WYBUCHEM mgr inż. Aleksander Demczuk mł. bryg. w stanie spocz. Czy tylko po??? ZAPEWNENIE BEZPIECZEŃSTWA POKÓJ KRYZYS WOJNA REAGOWANIE PRZYGOTOWANIE zdarzenie - miejscowe zagrożenie - katastrofa

Bardziej szczegółowo

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii

Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Silniki zasilane alternatywnymi źródłami energii Jacek Biedrzycki Przemysłowy Instytut Motoryzacji 71 Forum Energia - Efekt Środowisko - Ekologiczne formy transportu Warszawa, 31.03.2015r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo Paliwowe PEM

Laboratorium z Konwersji Energii. Ogniwo Paliwowe PEM Laboratorium z Konwersji Energii Ogniwo Paliwowe PEM 1.0 WSTĘP Ogniwo paliwowe typu PEM (ang. PEM FC) Ogniwa paliwowe są urządzeniami elektro chemicznymi, stanowiącymi przełom w dziedzinie źródeł energii,

Bardziej szczegółowo

n) OPIS OCHRONNY PL 59587

n) OPIS OCHRONNY PL 59587 EGZEMPLARZ ARCHIWALNY RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej n) OPIS OCHRONNY PL 59587 WZORU UŻYTKOWEGO [2lj Numer zgłoszenia: 108290 @ Data zgłoszenia: 17.06.1998 13) Y1 @ Intel7:

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników

1. Wprowadzenie. 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych. 3. Paliwa stosowane do zasilania silników Spis treści 3 1. Wprowadzenie 1.1 Krótka historia rozwoju silników spalinowych... 10 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1 Klasyfikacja silników.... 16

Bardziej szczegółowo

Wiadomości pomocne przy ocenie zgodności - ATEX

Wiadomości pomocne przy ocenie zgodności - ATEX Wiadomości pomocne przy ocenie zgodności - ATEX 1. Przestrzeń zagrożona wybuchem i źródła zapłonu W myśl dyrektywy 94/9/WE (ATEX), przestrzeń zagrożona wybuchem jest to przestrzeń, w której zależnie od

Bardziej szczegółowo

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów

Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo. do pojazdów Wymagania gazu ziemnego stosowanego jako paliwo mgr inż. Paweł Bukrejewski do pojazdów Kierownik Pracowni Analitycznej Starszy Specjalista Badawczo-Techniczny Laboratorium Produktów Naftowych i Biopaliw

Bardziej szczegółowo

Spalanie detonacyjne - czy to się opłaca?

Spalanie detonacyjne - czy to się opłaca? Spalanie detonacyjne - czy to się opłaca? Mgr inż. Dariusz Ejmocki Spalanie Spalanie jest egzotermiczną reakcją chemiczną syntezy, zdolną do samoczynnego przemieszczania się w przestrzeni wypełnionej substratami.

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie sprawności diabatycznych instalacji CAES

Wyznaczanie sprawności diabatycznych instalacji CAES Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Wyznaczanie sprawności diabatycznych instalacji CAES Janusz KOTOWICZ Michał JURCZYK Rynek Gazu 2015 22-24 Czerwca 2015, Nałęczów

Bardziej szczegółowo

Modyfikacja podzespołów objętych homologacją firmy Scania

Modyfikacja podzespołów objętych homologacją firmy Scania Informacje ogólne Informacje ogólne Homologacja nadawana jest w celu spełnienia wymogów prawnych związanych z bezpieczeństwem w ruchu drogowym, wpływem na środowisko naturalne itd. W przypadku modyfikacji

Bardziej szczegółowo

CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych

CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych CLP/GHS Klasyfikacja zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych W przypadku zagrożeń wynikających z właściwości fizycznych ogólny zakres klasyfikacji w ramach CLP (rozporządzenie nr 1272/2008) jest

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W1 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Układ prezentacji wykładów W1,W2,W3 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

CHP z ogniwem paliwowym Przegląd rynku

CHP z ogniwem paliwowym Przegląd rynku Piotr Stawski IASE CHP z ogniwem paliwowym Przegląd rynku ENERGYREGION - Efektywny rozwój rozproszonej energetyki odnawialnej w połączeniu z konwencjonalną w regionach. Zalety gospodarki skojarzonej K.Sroka,

Bardziej szczegółowo

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze

LNG. Nowoczesne źródło energii. Liquid Natural Gas - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro. Systemy. grzewcze LG owoczesne źródło energii Liquid atural - Ekologiczne paliwo na dziś i jutro Systemy B Szanowni Państwo, W obecnych czasach obserwujemy stały wzrost zapotrzebowania na paliwa płynne oraz wzrost ich cen

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii i pojazdy proekologiczne - Jastrzębska GraŜyna. Spis treści. Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów

Odnawialne źródła energii i pojazdy proekologiczne - Jastrzębska GraŜyna. Spis treści. Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów Odnawialne źródła energii i pojazdy proekologiczne - Jastrzębska GraŜyna Spis treści Przedmowa Wykaz oznaczeń Wykaz skrótów l. ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII 1. Energetyka konwencjonalna a odnawialne źródła

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych

1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych 1. Wprowadzenie 1.1. Krótka historia rozwoju silników spalinowych 2. Klasyfikacja i podstawowe wskaźniki charakteryzujące pracę silników spalinowych 2.1. Klasyfikacja silników 2.1.1. Wprowadzenie 2.1.2.

Bardziej szczegółowo

Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2

Czyszczenie silnika benzynowego w samochodzie marki Fiat Punto 1.2 Jet Clean Tronic jest urządzeniem do czyszczenia wszystkich układów wtryskowych silników Diesla, a także silników benzynowych. Osady, które gromadzą się na elementach układów wtryskowych, a także w komorze

Bardziej szczegółowo

OCENA ZAGROŻENIA WYBUCHEM DLA UKŁADU DOZUJĄCEGO WOLNOSTOJĄCEGO

OCENA ZAGROŻENIA WYBUCHEM DLA UKŁADU DOZUJĄCEGO WOLNOSTOJĄCEGO OCENA ZAGROŻENIA WYBUCHEM DLA UKŁADU DOZUJĄCEGO WOLNOSTOJĄCEGO Gdańsk 2011 Ocena zagrożenia wybuchem Strona 1 Wybuch i jego skutki jako czynnik zagrożenia Zagrożenie wybuchem można traktować z jednej strony

Bardziej szczegółowo

Informacja do podania do publicznej wiadomości:

Informacja do podania do publicznej wiadomości: Informacja do podania do publicznej wiadomości: 1) Oznaczenie prowadzącego zakład: Prowadzący zakład: Dystrybutor gazu propan-butan JUŻ GAZ Ryszard Kaniewski 99-300 Kutno, Wierzbie 3a z siedzibą Wierzbie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE Z ZAKRESU RATOWNICTWA TECHNICZNEGO DLA STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP

SZKOLENIE Z ZAKRESU RATOWNICTWA TECHNICZNEGO DLA STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP SZKOLENIE Z ZAKRESU RATOWNICTWA TECHNICZNEGO DLA STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP TEMAT 6 Postępowanie w czasie akcji z występowaniem substancji niebezpiecznych Dane statystyczne Struktura zdarzeń ze względu na

Bardziej szczegółowo

Kazimierz Lebecki Główny Instytut Górnictwa

Kazimierz Lebecki Główny Instytut Górnictwa Kazimierz Lebecki Główny Instytut Górnictwa 9 Międzynarodowe Sympozjum Zwalczania Wybuchów Przemysłowych ( 9th International Symposium on Hazard Prevention and Mitigation of Industrial Explosions) Kraków

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW

ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW ZNACZENIE I MONITOROWANIE JAKOŚCI PALIW Mirosław JAKUBOWSKI W artykule przedstawiono klasyfikację prawną paliw, system monitorowania paliw płynnych w Polsce oraz znaczenie paliw (w tym alternatywnych)

Bardziej szczegółowo

3. Opis działalności zakładu.

3. Opis działalności zakładu. Realizując obowiązki ustawy prawo ochrony środowiska art. 261a, prowadzący podaje do publicznej wiadomości informacje o instalacji zakwalifikowanej jako zakład dużego ryzyka poważnej awarii przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów samochodowych - doświadczenia i perspektywy Streszczenie

Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów samochodowych - doświadczenia i perspektywy Streszczenie Nr 7-8/1997 NAFTA GAZ Ewa Król SZGNiG S.A. Oddział Sanocki Zakład Górnictwa, Nafty i Gazu - Sanok Marek Flekiewicz Politechnika Śląska - Instytut Transportu - Gliwice Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów

Bardziej szczegółowo

SPALANIE PALIW GAZOWYCH

SPALANIE PALIW GAZOWYCH SPALANIE PALIW GAZOWYCH MIESZANKA PALNA Mieszanka palna to mieszanina powietrza z paliwem, w której: po zniknięciu źródła zapłonu proces spalania rozwija się w niej samorzutnie. RODZAJE MIESZANEK PALNYCH

Bardziej szczegółowo

Laboratorium ogniw paliwowych i produkcji wodoru

Laboratorium ogniw paliwowych i produkcji wodoru Instrukcja System ogniw paliwowych typu PEM, opr. M. Michalski, J. Długosz; Wrocław 2014-12-03, str. 1 Laboratorium ogniw paliwowych i produkcji wodoru System ogniw paliwowych typu PEM Instrukcja System

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI GAZU ZIEMNEGO JAKO PALIWA DO ZASILANIA TŁOKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH

WŁAŚCIWOŚCI GAZU ZIEMNEGO JAKO PALIWA DO ZASILANIA TŁOKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH Mirosław UZDOWSKI WŁAŚCIWOŚCI GAZU ZIEMNEGO JAKO PALIWA DO ZASILANIA TŁOKOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH Streszczenie W artykule przedstawiono niektóre właściwości i cechy gazu ziemnego oraz możliwości jego

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE ŹRÓDŁA ENERGII

NOWOCZESNE ŹRÓDŁA ENERGII NOWOCZESNE ŹRÓDŁA ENERGII Kierunki zmian układów napędowych (3 litry na 100 km było by ideałem) - Bardziej efektywne przetwarzanie energii (zwiększenie sprawności cieplnej silnika z samozapłonem do 44%)

Bardziej szczegółowo

Stałe urządzenia gaśnicze na gazy

Stałe urządzenia gaśnicze na gazy Wytyczne VdS dla stałych urządzeń gaśniczych Stałe urządzenia gaśnicze na gazy obojętne Projektowanie i instalowanie Spis treści 0 Wstęp... 8 0.1 Zastosowanie wytycznych VdS... 8 1 Informacje ogólne...

Bardziej szczegółowo

ZMIANY I NOWOŚCI. Ale czy na pewno w dobrą stronę? Bezpieczny przewóz towarów niebezpiecznych. Krzysztof Irmiński doradca RID/ADR

ZMIANY I NOWOŚCI. Ale czy na pewno w dobrą stronę? Bezpieczny przewóz towarów niebezpiecznych. Krzysztof Irmiński doradca RID/ADR ZMIANY I NOWOŚCI Ale czy na pewno w dobrą stronę? Bezpieczny przewóz towarów niebezpiecznych doradca RID/ADR 1 Co nowego w RID? Bezpieczny przewóz towarów niebezpiecznych doradca RID/ADR 2 Tabela A podstawa

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23

Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23 1.1. Obowiązki pracodawcy i osób kierujących pracownikami... 23 1.2. Obowiązki

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. str. 1 Uzbrojenie w sieci wodno-kanalizacyjne rozbudowy Strefy Aktywności Gospodarczej w kierunku ul. Poznańskiej w Zielonej Górze

SPIS TREŚCI. str. 1 Uzbrojenie w sieci wodno-kanalizacyjne rozbudowy Strefy Aktywności Gospodarczej w kierunku ul. Poznańskiej w Zielonej Górze SPIS TREŚCI I. INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY ZDROWIA... 2 I.1. Zakres robót i kolejność realizacji... 3 I.2. Wykaz istniejących obiektów budowlanych... 3 I.3. Elementy zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Energetyka w Środowisku Naturalnym

Energetyka w Środowisku Naturalnym Energetyka w Środowisku Naturalnym Energia w Środowisku -technika ograniczenia i koszty Wykład 4-27.X.2015 Zygmunt Szefliński Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów szef@fuw.edu.pl http://www.fuw.edu.pl/~szef/

Bardziej szczegółowo

**********************************************************************************

********************************************************************************** 1. OZNACZENIE PREPARATU I PRZEDSIĘBIORSTWA Nazwa i kod produktu: VOLMATON FP-1804 Przeznaczenie: Koncentrat do szlifowania 2. SKŁAD / INFORMACJA O SKŁADNIKACH Charakterystyka chemiczna: mieszanina związku

Bardziej szczegółowo

ZAPALNICZKI. CZY TO NIEBEZPIECZNE?

ZAPALNICZKI. CZY TO NIEBEZPIECZNE? ZAPALNICZKI. CZY TO NIEBEZPIECZNE? Przedmiot codziennego użytku, stosowany prawie przez wszystkich, łatwy w użyciu, w wielu przypadkach zastąpił zapałki, nabywany wszędzie. Aby mógł być dostępny, trzeba

Bardziej szczegółowo

Paliwo wodorowe Piotr Tomczyk Wydział Energetyki i Paliw

Paliwo wodorowe Piotr Tomczyk Wydział Energetyki i Paliw Paliwo wodorowe Piotr Tomczyk Wydział Energetyki i Paliw Paliwo Gazowe CNG: Ekologia, Ekonomia, Bezpieczeństwo Kraków 2009 Dlaczego wodór? Zalety wodoru jako wtórnego nośnika energii H 2 + 1/2O 2 H 2 O

Bardziej szczegółowo

POJĘCIA PODSTAWOWE DYREKTYWA ATEX

POJĘCIA PODSTAWOWE DYREKTYWA ATEX POJĘCIA PODSTAWOWE DYREKTYWA ATEX 1. Wstęp Termin ATEX (Atmosphere Explosive) stosowany jest w odniesieniu do dyrektywy EC 94/9/EU. Dyrektywa dotyczy bezpieczeństwa pracy urządzeń znajdujących się w strefach

Bardziej szczegółowo

PROJEKT MALY WIELKI ATOM

PROJEKT MALY WIELKI ATOM PROJEKT MALY WIELKI ATOM MISZKIEL PRZEMYSŁAW SEMESTR 1LO2B ELEKTROWNIA W CZARNOBYLU Katastrofa w Czarnobylu - jedna z największych katastrof przemysłowych XX wieku, oceniana jako największa katastrofa

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak

Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych. Rafał Gralak Wykorzystanie LNG do zasilania pojazdów mechanicznych Rafał Gralak Plan prezentacji 1. Rynek paliw w ujęciu zastosowania LNG do zasilania pojazdów mechanicznych 2. Zastosowanie LNG w pojazdach mechanicznych

Bardziej szczegółowo

Proekologiczne trendy w transporcie miejskim. Szczecin, 21 września 2011 rok

Proekologiczne trendy w transporcie miejskim. Szczecin, 21 września 2011 rok Proekologiczne trendy w transporcie miejskim Szczecin, 21 września 2011 rok Michał Dworak Szymon Kugler EkoTrendy 1.Sektor motoryzacyjny 2. 5 zielonych samochodów 3. Technologie 4. Paliwo a emisja ditlenku

Bardziej szczegółowo

Autobusy miejskie na gaz jako sposób ograniczenia wpływu na środowisko

Autobusy miejskie na gaz jako sposób ograniczenia wpływu na środowisko Autobusy miejskie na gaz jako sposób ograniczenia wpływu na środowisko Urząd Zamówień Publicznych VIII Konferencja Zielone Zamówienia Publiczne Warszawa 20.XI.2014r. Autobusy zasilane paliwem gazowym dzięki

Bardziej szczegółowo

Spełnienie wymagań EURO4 i EURO5 przez autobusy na ON i CNG analiza porównawcza, na przykładzie wybranej floty pojazdów

Spełnienie wymagań EURO4 i EURO5 przez autobusy na ON i CNG analiza porównawcza, na przykładzie wybranej floty pojazdów Spełnienie wymagań EURO4 i EURO5 przez autobusy na ON i CNG analiza porównawcza, na przykładzie wybranej floty pojazdów Ryszard Michałowski PGNiG SA, Dolnośląski Oddział Obrotu Gazem Harmonogram napędu

Bardziej szczegółowo

10. ZAGROŻENIE POWAŻNĄ AWARIĄ

10. ZAGROŻENIE POWAŻNĄ AWARIĄ z przeprowadzeniem oceny strategicznej oddziaływania programu środowiska 10. ZAGROŻENIE POWAŻNĄ AWARIĄ Poważna awaria, wg ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz.

Bardziej szczegółowo

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej OTRZYMYWANIE PALIWA GAZOWEGO NA DRODZE ZGAZOWANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej Dlaczego termiczne przekształcanie

Bardziej szczegółowo

Karta Charakterystyki Substancji Niebezpiecznej

Karta Charakterystyki Substancji Niebezpiecznej 1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI Nazwa zwyczajowa: Szkło wodne sodowe Nazwa chemiczna: Krzemian sodu o wzorze chemicznym Na 2 OxnSiO 2. Numer katalogowy: R-132, R-134, R-135, R-137, R-140, R-142, R-145, R-145S,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2009/2010 Instytut: Techniczny Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kod kierunku: 06.9 Specjalność:

Bardziej szczegółowo

CATA ASPEKTY TECHNICZNE WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII MAGAZYNOWANIA ENERGII. Centrum Zastosowań Zaawansowanych Technologii MIECZYSŁAW KWIATKOWSKI

CATA ASPEKTY TECHNICZNE WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII MAGAZYNOWANIA ENERGII. Centrum Zastosowań Zaawansowanych Technologii MIECZYSŁAW KWIATKOWSKI CATA Centrum Zastosowań Zaawansowanych Technologii ASPEKTY TECHNICZNE WYKORZYSTANIA TECHNOLOGII MAGAZYNOWANIA ENERGII MIECZYSŁAW KWIATKOWSKI CELE WYKORZYSTYWANIA TECHNOLOGII MAGAZYNOWANIA ENERGII 1. Technologie

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

FOLIA CPET-G IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA. 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G - TRINIFLEX

FOLIA CPET-G IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA. 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G - TRINIFLEX KARTA INFORMACYJNA WYROBU FOLIA CPET-G Data wydania: 01.12.2014 IDENTYFIKACJA WYROBU IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA 1.1. Nazwa wyrobu: Folia poliestrowa nieorientowana (cpet) G -

Bardziej szczegółowo

Wymagania bezpieczeństwa dla stacji CNG. mgr inż. Marek Podgórski

Wymagania bezpieczeństwa dla stacji CNG. mgr inż. Marek Podgórski Wymagania bezpieczeństwa dla stacji CNG mgr inż. Marek Podgórski Zagrożenia w procesie dystrybucji CNG Główne zagrożenia wynikają z palnych i wybuchowych właściwości CNG -granice wybuchowości 5-15 % 0bj.

Bardziej szczegółowo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo Katalizator spalania DAGAS sp z.o.o Katalizator REDUXCO - wpływa na poprawę efektywności procesu spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w różnego rodzaju kotłach instalacji wytwarzających energie

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Stańczyk. CZYSTE TECHNOLOGIE UśYTKOWANIA WĘGLA

Krzysztof Stańczyk. CZYSTE TECHNOLOGIE UśYTKOWANIA WĘGLA Krzysztof Stańczyk CZYSTE TECHNOLOGIE UśYTKOWANIA WĘGLA GŁÓWNY INSTYTUT GÓRNICTWA Katowice 2008 Spis treści Wykaz skrótów...7 1. Wprowadzenie...11 1.1. Wytwarzanie i uŝytkowanie energii na świecie...11

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki produktu

Karta charakterystyki produktu 1.Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja producenta: Nazwa produktu: Zestaw enzym VivaTaq DNA Polimerase stężenie (5u/µl) z buforem reakcyjnym Aplikacja: Produkt został zaprojektowany i wykonany

Bardziej szczegółowo

nowe trendy mobilności w regionach Europy

nowe trendy mobilności w regionach Europy E-pojazdy nowe trendy mobilności w regionach Europy Marek Drożdż Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Partnerzy programu Polska Holandia Hiszpania Wielka Brytania Szwecja Włochy Małopolska

Bardziej szczegółowo

SERDECZNIE WITAMY. III Konferencja Techniczna Nowoczesne kotłownie, inwestycje, modernizacje Zawiercie 11-12 kwietnia 2013r.

SERDECZNIE WITAMY. III Konferencja Techniczna Nowoczesne kotłownie, inwestycje, modernizacje Zawiercie 11-12 kwietnia 2013r. SERDECZNIE WITAMY III Konferencja Techniczna Nowoczesne kotłownie, inwestycje, modernizacje Zawiercie 11-12 kwietnia 2013r. Czyszczenie kotłów płomieniówkowych i rurowych wymienników ciepła za pomocą technologii

Bardziej szczegółowo

Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego

Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego Wypadki przy użytkowaniu sprzętu roboczego W 2004 r. inspektorzy pracy zbadali 913 wypadków przy pracy, w których źródłami czynników niebezpiecznych, powodujących urazy, były maszyny, aparatura, narzędzia

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

klasyfikacja kotłów wg kryterium technologia spalania: - rusztowe, - pyłowe, - fluidalne, - paleniska specjalne cyklonowe

klasyfikacja kotłów wg kryterium technologia spalania: - rusztowe, - pyłowe, - fluidalne, - paleniska specjalne cyklonowe Dr inż. Ryszard Głąbik, Zakład Kotłów i Turbin Pojęcia, określenia, definicje Klasyfikacja kotłów, kryteria klasyfikacji Współspalanie w kotłach różnych typów Przegląd konstrukcji Współczesna budowa bloków

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103

Wymagania edukacyjne Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych 723103 Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT Technologia napraw zespołów i podzespołów mechanicznych pojazdów samochodowych KLASA II MPS NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES) 723103 1. 2. Podstawowe wiadomości o ch spalinowych

Bardziej szczegółowo

Wymagania UDT dotyczące instalacji ziębniczych z czynnikami alternatywnymi

Wymagania UDT dotyczące instalacji ziębniczych z czynnikami alternatywnymi Wymagania UDT dotyczące instalacji ziębniczych z czynnikami alternatywnymi Sylweriusz Brzuska Wydział Energetyki i Potwierdzania Kwalifikacji 1 Czynniki alternatywne: naturalne czynniki chłodnicze: R717

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) Projekt z dnia 25 sierpnia 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY 1) z dnia... 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Bardziej szczegółowo

PILWAR S. Strona 1 z 5. Edycja 1 Data aktualizacji: - Data sporządzenia: 16.03.2009. 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta.

PILWAR S. Strona 1 z 5. Edycja 1 Data aktualizacji: - Data sporządzenia: 16.03.2009. 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta. Strona 1 z 5 1. Identyfikacja preparatu. Identyfikacja producenta. 1.1. Identyfikacja preparatu 1.2. Zastosowanie preparatu Emulsja antyadhezyjna, wodoodporna, stosowana w produkcji płyt pilśniowych twardych,

Bardziej szczegółowo

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku

Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku Wpływ sposobu ogrzewania na efektywność energetyczną budynku dr inż. Adrian Trząski MURATOR 2015, JAKOŚĆ BUDYNKU: ENERGIA * KLIMAT * KOMFORT Warszawa 4-5 Listopada 2015 Charakterystyka energetyczna budynku

Bardziej szczegółowo

Paweł Dadasiewicz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska

Paweł Dadasiewicz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Slajd 1 Zagrożenia poważnymi awariami związane z lokalizacją zakładów i transportem substancji niebezpiecznych Slajd 2 Agenda Zakłady mogące spowodować poważną awarię, Transport materiałów niebezpiecznych,

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie pożarem i wybuchem

Zagrożenie pożarem i wybuchem Zagrożenie pożarem i wybuchem PALIWO POŻAR, WYBUCH UTLENIACZ ŹRÓDŁO ZAPŁONU DR INŻ. MAREK WOLIŃSKI SZKOŁA GŁÓWNA SŁUŻBY POŻARNICZEJ ZAKŁAD ANALIZ I ROZPOZNAWANIA ZAGROŻEŃ e-mail: m.wolinski@sgsp.edu.pl

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE OGî LNE NAJLEPSZE ROZWIĄZANIE DO HERMETYCZNEGO ZASADA DZIAŁANIA POMP MAGNETYCZNYCH WSTĘP POMPY MAGNETYCZNE 3

INFORMACJE OGî LNE NAJLEPSZE ROZWIĄZANIE DO HERMETYCZNEGO ZASADA DZIAŁANIA POMP MAGNETYCZNYCH WSTĘP POMPY MAGNETYCZNE 3 INFORMACJE OGî LNE NAJLEPSZE ROZWIĄZANIE DO HERMETYCZNEGO I BEZPIECZNEGO TRANSPORTU CIECZY Przenoszenie napędu za pomocą pola magnetycznego brak uszczelnienia mechanicznego WSTĘP Brak wycieków wyższe bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD

Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD dr inż. Dorota Brzezińska Katedra Inżynierii Bezpieczeństwa Pracy WIPOŚ PŁ Licheń,

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki zgodna z dyrektywą UE 91/155

Karta charakterystyki zgodna z dyrektywą UE 91/155 strona: 1/5 * 1 Identyfikacja substancji/preparatu Informacje o preparacie Kod formuły: VT29-01 Zastosowanie preparatu: Preparat dezynfekcyjny do profesjonalnego stosowania Producent / Dystrybutor: JohnsonDiversey

Bardziej szczegółowo

Modelowanie efektów fizycznych i skutków awaryjnych uwolnień LNG do środowiska

Modelowanie efektów fizycznych i skutków awaryjnych uwolnień LNG do środowiska Modelowanie efektów fizycznych i skutków awaryjnych uwolnień LNG do środowiska Dorota Siuta, Adam S. Markowski Katedra Inżynierii Bezpieczeństwa Pracy Politechniki Łódzkiej XI Konferencja Naukowo - Techniczna

Bardziej szczegółowo

WYSOKOTEMPERATUROWE ZGAZOWANIE BIOMASY. INSTYTUT BADAWCZO-WDROŻENIOWY MASZYN Sp. z o.o.

WYSOKOTEMPERATUROWE ZGAZOWANIE BIOMASY. INSTYTUT BADAWCZO-WDROŻENIOWY MASZYN Sp. z o.o. WYSOKOTEMPERATUROWE ZGAZOWANIE BIOMASY ZASOBY BIOMASY Rys.2. Zalesienie w państwach Unii Europejskiej Potencjał techniczny biopaliw stałych w Polsce oszacowano na ok. 407,5 PJ w skali roku. Składają się

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU WODÓR Wydanie: 4 Nr karty: 10 Data sporządzenia: 20. 06. 2005 Data aktualizacji: 18. 09. 2008

KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU WODÓR Wydanie: 4 Nr karty: 10 Data sporządzenia: 20. 06. 2005 Data aktualizacji: 18. 09. 2008 1. Identyfikacja substancji Identyfikacja przedsiębiorstwa Identyfikacja substancji Wodór sprężony N40 Wodór sprężony w trailerach Wodór 5.0 Wodór 5.6 Wodór 6.0 Wodór 7.0 Wodór ECD Zastosowanie substancji

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po stacji benzynowej. Instrukcja Obsługi FordFocusC-MAX. Olej napędowy

Przewodnik po stacji benzynowej. Instrukcja Obsługi FordFocusC-MAX. Olej napędowy 3478pl02_04.qxd 09.03.2004 16:50 Uhr Seite 1 Przewodnik po stacji benzynowej Otwieranie pokrywy komory silnika. Przekręć znak Forda na kracie wlotu powietrza w górę. Aby otworzyć pokrywę komory silnika,

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 1(97)/2014 Marek Brzeżański 1, Michał Mareczek 2, Wojciech Marek 3, Tadeusz Papuga 4 OKREŚLENIE PARAMETRÓW EKOLOGICZNYCH STACJONARNEGO SILNIKA SPALINOWEGO ZASILANEGO

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe aspekty wykorzystania paliw metanowych w transporcie

Środowiskowe aspekty wykorzystania paliw metanowych w transporcie Środowiskowe aspekty wykorzystania paliw metanowych w transporcie Izabela Samson-Bręk Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Plan prezentacji Emisje z sektora transportu; Zobowiązania względem UE; Możliwości

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi

Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi Zasady bezpieczeństwa przy pracy z cieczami kriogenicznymi Ciecze kriogeniczne BHP ZagroŜenia związane z cieczami kriogenicznymi 1. Bardzo niska temperatura cieczy i par 2. Bardzo duŝy współczynnik ekspansji

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW

LABORATORIUM SPALANIA I PALIW 1. Wprowadzenie 1.1.Podstawowe definicje Spalanie egzotermiczna reakcja chemiczna przebiegająca między paliwem a utleniaczem. Mieszanina palna mieszanina paliwa i utleniacza w której płomień rozprzestrzenia

Bardziej szczegółowo

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego

Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego Stosowanie wieloźródłowych systemów bioenergetycznych w celu osiągnięcia efektu synergicznego mgr inż. Jakub Lenarczyk Oddział w Poznaniu Zakład Odnawialnych Źródeł Energii Czym są wieloźródłowe systemy

Bardziej szczegółowo

Budowa i badania wagonów-cystern

Budowa i badania wagonów-cystern VII Konferencja Stowarzyszenia Doradców ds. Bezpieczeństwa Przewozu Towarów Niebezpiecznych Koleją. Budowa i badania wagonów-cystern Adam Zielewski O czym będziemy mówić Budowa zbiorników do przewozu różnych

Bardziej szczegółowo

Indeks ilustracji Indeks tabel Przepisy dotyczące prac przy składowaniu materiałów Bibliografia

Indeks ilustracji Indeks tabel Przepisy dotyczące prac przy składowaniu materiałów Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział 1. Obowiązujące przepisy w zakresie postępowania z towarami niebezpiecznymi 1.1 Umowa Europejska ADR 1.2 Towary niebezpieczne 1.3 Sposób przewozu 1.4 Podstawowe definicje zawarte

Bardziej szczegółowo

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a

Hist s o t ri r a, a, z a z s a a s d a a a d zi z ał a a ł n a i n a, a Silnik Stirlinga Historia, zasada działania, rodzaje, cechy użytkowe i zastosowanie Historia silnika Stirlinga Robert Stirling (ur. 25 października 1790 - zm. 6 czerwca 1878) Silnik wynalazł szkocki duchowny

Bardziej szczegółowo

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH

ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH ZAGROŻENIA NATURALNE W OTWOROWYCH ZAKŁADACH GÓRNICZYCH. ZAGROŻENIE ERUPCYJNE Zagrożenie erupcyjne - możliwość wystąpienia zagrożenia wywołanego erupcją wiertniczą rozumianą jako przypływ płynu złożowego

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM

KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM KLASYFIKACJA STREF ZAGROŻENIA WYBUCHEM WYZNACZANIE ZASIĘGU STREF. Małgorzata TURCZYN Maciej BUŁKOWSKI AV\20020356 Safety.pot 1 Klasyfikacja stref zagrożenia wybuchem Strefa zagrożenia wybuchowego... Zdefiniowana

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna

Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna Wykaz ważniejszych oznaczeń i jednostek Przedmowa Wstęp 1. Charakterystyka obecnego stanu środowiska1.1. Wprowadzenie 1.2. Energetyka konwencjonalna 1.2. l. Paliwa naturalne, zasoby i prognozy zużycia

Bardziej szczegółowo

Ogniwo paliwowe typu PEM (ang. PEM-FC)

Ogniwo paliwowe typu PEM (ang. PEM-FC) OPRACOWALI: MGR INŻ. JAKUB DŁUGOSZ MGR INŻ. MARCIN MICHALSKI OGNIWA PALIWOWE I PRODUKCJA WODORU LABORATORIUM I- ZASADA DZIAŁANIA SYSTEMU OGNIW PALIWOWYCH TYPU PEM NA PRZYKŁADZIE SYSTEMU NEXA 1,2 kw II-

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: STC TP-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Technologia Chemiczna Specjalność: Technologia paliw

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: STC TP-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Technologia Chemiczna Specjalność: Technologia paliw Nazwa modułu: Procesy spalania w silnikach tłokowych Rok akademicki: 2014/2015 Kod: STC-2-206-TP-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Energetyki i Paliw Kierunek: Technologia Chemiczna Specjalność: Technologia paliw

Bardziej szczegółowo

Strona 1/6 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO. Brial top

Strona 1/6 KARTA CHARAKTERYSTYKI PREPARATU CHEMICZNEGO. Brial top Strona 1/6 Producent: Ecolab Deutchland GmbH Postfach 130406 40554 Duesseldorf Tel: ++49211/9893-0 Tel. Awaryjny: ++49/211 797-3350 Importer: ECOLAB Sp.zo.o. ul. Kalwaryjska 69 30-504 Kraków tel: 12/2616100

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla bez tajemnic.

Dwutlenek węgla bez tajemnic. 1 Dwutlenek węgla bez tajemnic. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - dwutlenek węgla, - reakcja chemiczna. Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Dwutlenek węgla można otrzymać w reakcji spalania

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie wodoru. Wizja? Konieczność? Możliwości?

Magazynowanie wodoru. Wizja? Konieczność? Możliwości? Magazynowanie wodoru Wizja? Konieczność? Możliwości? Wizja Konieczność Teoria Hubberta peak oil Wydobycie ropy naftowej maleje po wyczerpaniu połowy udokumentowanych złóż. Możliwości Dlaczego wodór?

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki produktu Zgodnie z Rozporządzeniem Unii Europejskiej (EG) Nr.1907/2006

Karta charakterystyki produktu Zgodnie z Rozporządzeniem Unii Europejskiej (EG) Nr.1907/2006 Nazwa handlowa AAB-BETONTRENNMITTEL 02 Data aktualizacji karty charakterystyki 13.06.2014 Strona 1 z 6 1. IDENTYFIKACJA PREPARATU I IDENTYFIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA Nazwa handlowa: AAB-Betontrennmittel 02

Bardziej szczegółowo